Trong bối cảnh xã hội phát triển nhanh, không gian mạng mở rộng, áp lực đời sống gia tăng, bạo lực giới đang hiện diện dưới nhiều hình thức tinh vi hơn, từ thể chất, tinh thần, kinh tế đến quấy rối, xúc phạm trên môi trường số.
Trước thực tế đó, thành phố Đồng Nai đã ban hành Kế hoạch thực hiện Chương trình phòng ngừa và ứng phó với bạo lực trên cơ sở giới giai đoạn 2026–2030, đặt mục tiêu đến năm 2030, 100% nạn nhân bị bạo lực trên cơ sở giới được phát hiện và tiếp cận ít nhất một dịch vụ hỗ trợ phù hợp; 100% cơ sở giáo dục xây dựng quy trình phòng ngừa, phát hiện và ứng phó; 100% doanh nghiệp lồng ghép nội dung phòng, chống quấy rối tình dục vào nội quy lao động.
Phía sau những chỉ tiêu ấy không chỉ là một bản kế hoạch hành chính, mà là thông điệp mạnh mẽ về một cách tiếp cận mới: phòng ngừa từ sớm, can thiệp từ cơ sở và không để nạn nhân bị bỏ lại phía sau.
Trao đổi với phóng viên Người Đưa Tin, bà Lưu Thị Hà – Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Đồng Nai cho rằng, điểm cốt lõi của công tác phòng ngừa bạo lực trên cơ sở giới không chỉ nằm ở việc xử lý khi vụ việc xảy ra, mà phải bắt đầu từ thay đổi nhận thức và hành vi ngay trong cộng đồng dân cư.
Theo bà Hà, nhiều vụ bạo lực giới kéo dài không phải vì thiếu quy định xử lý, mà vì nạn nhân không dám lên tiếng, còn cộng đồng lại xem đó là “chuyện riêng”.
“Điều phụ nữ cần nhất không chỉ là lời khuyên hãy lên tiếng, mà là một môi trường đủ an toàn để họ dám lên tiếng. Khi nạn nhân biết mình sẽ được lắng nghe, được giữ kín thông tin và được bảo vệ, họ mới có thể bước ra khỏi im lặng”, bà Hà nói.
Nhấn mạnh vai trò của Mặt trận trong giai đoạn tới, bà Hà cho biết, Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Đồng Nai sẽ đẩy mạnh hơn nữa công tác tuyên truyền, vận động, đưa nội dung phòng ngừa bạo lực trên cơ sở giới đến gần hơn với từng khu dân cư, tổ dân phố, khu nhà trọ công nhân, trường học và gia đình.
Theo đó, công tác tuyên truyền sẽ không chỉ dừng ở những khẩu hiệu hay hội nghị chuyên đề, mà được triển khai theo hướng trực diện, dễ tiếp cận, gắn với từng nhóm đối tượng cụ thể; tập trung vào thay đổi hành vi, xóa bỏ định kiến giới, nâng cao kỹ năng nhận diện và phản ứng trước các dấu hiệu bạo lực.
“Chúng tôi xác định tuyên truyền phải đi vào từng khu dân cư, từng tổ dân phố, từng khu nhà trọ, để người dân hiểu rằng bạo lực giới không phải chuyện riêng của ai. Đó là vấn đề của cộng đồng và cộng đồng phải có trách nhiệm lên tiếng, can thiệp, bảo vệ người yếu thế”, bà Hà nhấn mạnh.
Ở cấp cơ sở, bà Đinh Thị Ca, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ phường Đồng Phú, cho biết, thực tế cho thấy nhiều vụ việc bạo lực giới bắt đầu từ những mâu thuẫn rất nhỏ trong gia đình, nhưng nếu không được phát hiện sớm, không có người can thiệp kịp thời, rất dễ kéo dài và để lại hậu quả nặng nề.
Theo bà Ca, ở cơ sở, điều quan trọng nhất là phải đưa công tác tuyên truyền đi sát từng hộ dân, từng nhóm phụ nữ, đặc biệt là phụ nữ yếu thế, phụ nữ nhập cư, công nhân lao động và trẻ em gái.
“Ở phường, chúng tôi xác định tuyên truyền không thể làm theo phong trào hay chỉ nói trong hội trường. Phải đến tận khu phố, tổ dân cư, gặp trực tiếp người dân để họ hiểu thế nào là bạo lực giới, đâu là dấu hiệu cần lên tiếng và họ phải tìm đến ai khi cần giúp đỡ”, bà Ca chia sẻ.
Bà Ca cho biết, Hội Liên hiệp Phụ nữ phường Đồng Phú sẽ tiếp tục phối hợp với các ban ngành của phường, tổ dân phố, chi hội phụ nữ, lực lượng hòa giải cơ sở đẩy mạnh công tác tuyên truyền trực tiếp, lồng ghép vào sinh hoạt tổ dân cư, sinh hoạt hội, các buổi truyền thông cộng đồng; đồng thời chủ động nắm bắt các trường hợp có nguy cơ để hỗ trợ sớm từ cơ sở.
“Phụ nữ bị bạo lực thường không nói ngay từ lần đầu. Họ âm thầm chịu đựng rất lâu. Nếu cán bộ hội, tổ dân phố, hàng xóm gần dân, sát dân, lắng nghe kịp thời thì có thể hỗ trợ họ trước khi sự việc đi quá xa”, bà Ca nói.
Theo bà, công tác phòng ngừa hiệu quả nhất vẫn là làm cho phụ nữ hiểu rằng họ không đơn độc, và ngay tại nơi mình sống luôn có người sẵn sàng lắng nghe, hỗ trợ, bảo vệ.
“Muốn phụ nữ dám lên tiếng thì trước hết phải để họ tin rằng khi lên tiếng sẽ có người đứng về phía họ”, bà Ca nhấn mạnh.
Ở góc độ pháp lý, Luật gia Dương Văn Tín, Phó Chủ tịch Hội Luật gia thành phố Đồng Nai, nhìn nhận, rào cản lớn nhất hiện nay không nằm ở chỗ thiếu quy định pháp luật, mà nằm ở khoảng cách giữa pháp luật và người cần được bảo vệ.
“Nạn nhân không thiếu quyền, họ thiếu khả năng tiếp cận quyền. Rất nhiều phụ nữ, trẻ em bị bạo lực không biết phải trình báo ở đâu, ai sẽ bảo vệ mình, và sau khi lên tiếng họ có bị tổn thương thêm hay không”, Luật gia Tín nói.
Theo Luật gia Tín, điểm tiến bộ của kế hoạch giai đoạn 2026–2030 là đã đưa trợ giúp pháp lý vào sớm hơn, thay vì chỉ xuất hiện ở giai đoạn xử lý hậu quả.
Theo kế hoạch, cơ quan chức năng sẽ đẩy mạnh hoạt động trợ giúp pháp lý ngoài trụ sở; tham gia tố tụng bảo vệ phụ nữ bị xâm hại tình dục; tư vấn, hỗ trợ nạn nhân bạo lực gia đình; đồng thời kiểm tra công tác hòa giải ở cơ sở để bảo đảm việc hòa giải không vi phạm nguyên tắc bình đẳng giới.
“Trước đây, nhiều vụ việc được xử lý theo kiểu ‘đóng cửa bảo nhau’, hòa giải cho xong, dẫn đến nạn nhân quay lại đúng môi trường đã gây tổn thương cho họ. Nếu hòa giải sai cách, đó không phải hóa giải mâu thuẫn mà là kéo dài bạo lực”, Luật gia Tín nhấn mạnh.
Theo Luật gia Tín, pháp luật muốn bảo vệ được người yếu thế thì phải đủ gần, đủ dễ tiếp cận và đủ nhạy cảm với nạn nhân.
“Một người phụ nữ bị bạo lực không cần nghe quá nhiều điều luật trong thời điểm đầu tiên. Điều họ cần là được hướng dẫn phải làm gì, đi đâu, ai đi cùng, ai giữ an toàn cho họ trong 24 giờ tiếp theo”, Luật gia Tín nói.
Luật gia Tín cho rằng, cùng với hoàn thiện quy trình phối hợp liên ngành, điều quan trọng là phải nâng năng lực đội ngũ tiếp nhận đầu tiên ở cơ sở để tránh tình trạng nạn nhân tìm đến nhưng không được hỗ trợ đúng cách.
Điểm cốt lõi của kế hoạch lần này nằm ở việc thiết lập một cơ chế bảo vệ nạn nhân theo hướng liên thông: từ phát hiện sớm, tiếp nhận kín đáo, hỗ trợ tâm lý, y tế, pháp lý đến nơi tạm lánh an toàn và bảo vệ lâu dài.
Theo kế hoạch, thành phố Đồng Nai sẽ xây dựng, chuẩn hóa ít nhất 5 địa điểm tạm lánh tại cộng đồng; vận hành cơ chế phối hợp liên ngành từ cấp thành phố đến cơ sở; ứng dụng công nghệ trong tiếp nhận, quản lý và hỗ trợ nạn nhân; đồng thời tăng cường truyền thông về an toàn số và phòng ngừa bạo lực trên không gian mạng.
Nhìn từ thực tiễn cơ sở đến góc độ pháp lý, có thể thấy điểm mới lớn nhất trong cách làm của thành phố Đồng Nai là đưa công tác phòng ngừa bạo lực giới ra khỏi phạm vi xử lý sự vụ, để trở thành trách nhiệm thường xuyên của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội.
Trò chuyện với chúng tôi, Đồng Thị Hải Yến, cựu sinh viên Trường ĐH Fulbright Việt Nam, cho biết, bản thân sinh ra với đôi mắt không lành lặn, đã trải qua 7 lần phẫu thuật, chỉ còn một bên mắt đủ nhìn đường.
Suốt 12 năm học giỏi, Yến từng hai lần trượt học bổng toàn phần của Trường ĐH RMIT Việt Nam, rồi thử sức ở ngành Báo chí của Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn (ĐHQG Tp.HCM) trước khi chuyển sang Công tác xã hội. Hai năm sau, cô tiếp tục nộp hồ sơ vào ĐH Fulbright Việt Nam, theo học song ngành Tâm lý học và Việt Nam học.
Không dừng lại ở tấm bằng, Yến tốt nghiệp xuất sắc với đề tài nghiên cứu về trải nghiệm kỳ thị của người khiếm thị, đạt 95/100 điểm, đồng thời trúng tuyển thực tập tại một phòng nghiên cứu sức khỏe tinh thần thuộc ĐH Harvard. Mỗi ngày, cô đọc 7 - 8 tiếng để theo đuổi con đường khoa học. "Với tôi, học đại học là học cách tự học", Yến chia sẻ.
Cũng mang trong mình khát khao học tập, Nguyễn Thị Thanh Thùy, sinh viên ngành Tham vấn và Trị liệu tâm lý - Trường ĐH Văn Hiến, mất hoàn toàn thị lực sau một ca phẫu thuật không thành. Biến cố đến cùng lúc với khó khăn gia đình khi mẹ mắc bệnh nặng, Thùy từng phải bảo lưu việc học vì không đủ học phí.
Nhưng Thùy không dừng lại. Ban ngày lên lớp, tối đi làm thêm, cô tận dụng mọi cách để học: xin tài liệu giảng viên, dùng phần mềm đọc màn hình, nhờ người thân chụp lại sách vở. "Có khó khăn và cũng có cách", Thùy nói, như một lời khẳng định về lựa chọn không bỏ cuộc.
Huỳnh Ngọc Xuân Thy, sinh viên ngành Công tác xã hội - Học viện Cán bộ Tp.HCM, cũng từng chật vật từ khâu làm hồ sơ, nhập học. Hiểu rõ những gì người khiếm thị phải đối mặt, Thy chọn theo đuổi ngành học để sau này có thể giúp đỡ những người giống mình. "Mình luôn cố gắng từng ngày để biến ước mơ thành hiện thực", Thy chia sẻ.
Với Nguyễn Thanh Bình, sinh viên ngành Quan hệ công chúng - Trường ĐH Văn Hiến, hành trình học đại học bắt đầu từ những chuyến xe buýt kéo dài gần 45km mỗi ngày. Mất hoàn toàn thị lực, Bình vẫn kiên trì đến lớp, học thuyết trình, làm việc nhóm và tự tìm tài liệu bằng mọi cách.
"Mình muốn có kiến thức để sau này tìm được việc làm, có thu nhập phụ giúp gia đình", Bình nói về ước mơ giản dị nhưng đầy quyết tâm.
Không chỉ khó khăn trong học tập, việc đi lại cũng là gánh nặng với nhiều sinh viên khiếm thị. Huỳnh Phan Bảo Trân, sinh viên ngành Xã hội học - Trường ĐH Văn Hiến cho biết, mỗi ngày, Trân phải di chuyển nhiều lần bằng xe ôm công nghệ, chi phí không nhỏ. Có lúc khó khăn, Trân phải nhờ bạn bè hỗ trợ.
Dù vậy, cô vẫn đều đặn tham gia các buổi giao lưu, học hỏi dành cho người khiếm thị. "Có buổi tụi mình được hỗ trợ tiền xe, nhỏ thôi nhưng ấm lòng lắm", Trân kể.
Trong khi đó, Lê Nguyễn Duy An, sinh viên ngành Truyền thông và sáng tạo nội dung - Trường ĐH Văn Hiến, chọn cách thích nghi bằng công nghệ. Khi tài liệu ở dạng hình ảnh, An dùng phần mềm OCR để chuyển thành chữ, tự học thêm kỹ năng viết, ngoại ngữ và mở rộng các mối quan hệ. "Phải biết mình cần gì, muốn gì để định hướng tương lai", An nói.
Theo thầy Nguyễn Quyết Thắng, giáo viên Trường Phổ thông đặc biệt Nguyễn Đình Chiểu, sinh viên khiếm thị vẫn đang gặp nhiều rào cản từ hệ thống: tài liệu chưa phù hợp, phương pháp giảng dạy thiên về hình ảnh, hình thức đánh giá chưa điều chỉnh tương thích.
"Giảng viên nhiều khi chưa hiểu hết để hỗ trợ các em", thầy Thắng nhận định, đồng thời nhấn mạnh vai trò của kỹ năng giao tiếp, công nghệ và sự hỗ trợ từ bạn bè trong quá trình học.
Ở góc độ giảng dạy đại học, ThS Châu Thị Hiếu, giảng viên bộ môn Giáo dục Toán học, Trường ĐH Khoa học Tự nhiên (ĐHQG Tp.HCM) cho rằng, sinh viên khiếm thị cần chủ động hơn nữa trong việc học, đồng thời trang bị kiến thức nền và kỹ năng mềm để phát triển lâu dài.
"Khiếm khuyết thị giác khiến việc học các môn mang tính trực quan trở nên khó khăn hơn, đặc biệt với những bạn khiếm thị bẩm sinh", bà Hiếu nói.
Tại buổi họp báo về tình hình kinh tế - xã hội Tp.HCM vào chiều ngày 14/5, ông Trần Minh Hóa, Phó Trưởng phòng Quản lý năng lượng thuộc Sở Công Thương Tp.HCM cho biết, từ ngày 25/5/2026, Nghị định 133/2026/NĐ-CP của Chính phủ chính thức có hiệu lực, nâng mức xử phạt lên 20 - 30 triệu đồng đối với hành vi thu tiền điện của người thuê nhà cao hơn quy định.
Theo quy định hiện hành, trường hợp người thuê nhà không ký hợp đồng trực tiếp với ngành điện thì tổng số tiền điện chủ nhà thu không được vượt quá hóa đơn điện thực tế của đơn vị bán lẻ điện phát hành.
Đối với sinh viên, người lao động thuê trọ dưới 12 tháng mà chủ nhà không kê khai đầy đủ số người sử dụng điện, toàn bộ điện năng tiêu thụ sẽ được tính theo giá bán lẻ điện sinh hoạt bậc 3, hiện ở mức 2.380 đồng/kWh chưa bao gồm VAT.
Trong trường hợp thuê từ 12 tháng trở lên và có đăng ký tạm trú đầy đủ, người thuê hoặc đại diện có thể ký hợp đồng mua điện trực tiếp với ngành điện để được áp dụng đúng giá điện sinh hoạt.
Theo ông Trần Minh Hóa, việc kiểm tra, giám sát giá điện tại các khu nhà trọ hiện đã được phân cấp cho UBND cấp xã, phường thực hiện.
Ngày 8/5 vừa qua, Sở đã có văn bản đề nghị các địa phương phối hợp với ngành điện tăng cường kiểm tra, giám sát và xử phạt các trường hợp chủ nhà trọ thu tiền điện sai quy định.
Hiện nay, Tổng Công ty Điện lực Tp.HCM đã cấp định mức điện cho gần 1,94 triệu sinh viên và người lao động thuê trọ tại 110.322 khu nhà trọ trên địa bàn thành phố.
Đáng chú ý, đến nay đã có 109.717 chủ nhà trọ ký cam kết bán điện đúng giá cho người thuê. Tính đến tháng 4/2026, ngành điện đã thực hiện 145.974 lượt kiểm tra giá điện tại các khu nhà trọ.
Liên quan việc nhiều chủ nhà trọ cho rằng mức giá 3.500 – 5.000 đồng/kWh nhằm bù chi phí vận hành như camera, đèn hành lang, máy giặt chung hay thang máy, Sở Công Thương khẳng định cách thu này không phù hợp quy định.
Theo cơ quan này, các khoản chi phí vận hành phải được tách riêng thành phí dịch vụ hoặc phí quản lý theo thỏa thuận với người thuê, không được cộng dồn vào giá điện để thu chênh lệch.
"Việc thu tiền điện cao hơn giá quy định để hưởng chênh lệch là hành vi vi phạm và sẽ bị xử phạt từ 20 – 30 triệu đồng", ông Hóa nhấn mạnh.
UBND tỉnh Lâm Đồng cho biết, tình hình tăng trưởng 4 tháng đầu năm 2026 vẫn còn chậm so với kịch bản đề ra. Trong đó, tiến độ thực hiện và giải ngân vốn đầu tư công rất thấp, chỉ đạt 5,53% so với kế hoạch vốn được HĐND tỉnh giao và chỉ đạt 5,89% so với kế hoạch vốn được Thủ tướng Chính phủ giao.
Trao đổi với PV Người Đưa Tin, ông Trần Đình Ninh - Phó Giám đốc Sở Tài chính tỉnh Lâm Đồng - cho biết, một trong những nguyên nhân quan trọng khiến tiến độ giải ngân vốn đầu tư công năm 2026 chậm là do công tác chuẩn bị đầu tư tại nhiều dự án vẫn chưa đáp ứng yêu cầu. Đặc biệt, đối với các dự án khởi công mới năm 2026, việc hoàn thiện các thủ tục phê duyệt theo quy định của Luật Đầu tư công còn chậm.
Các dự án mới phải tuân thủ chặt chẽ trình tự, thủ tục theo quy định của pháp luật nên mất nhiều thời gian, chưa đảm bảo điều kiện để bố trí vốn và triển khai thực hiện. Ngoài ra, công tác lập và hoàn thiện hồ sơ pháp lý tại một số đơn vị chưa được quan tâm đúng mức; nhiều địa phương lúng túng trong việc áp dụng các quy định liên quan đến gia hạn thời gian thực hiện dự án, kéo dài thời gian giải ngân vốn, ông Ninh cho biết.
Đặc biệt, sau khi kiện toàn bộ máy chính quyền địa phương, nhiều cán bộ cấp xã còn thiếu kinh nghiệm thực tiễn, gặp khó khăn trong tiếp cận và triển khai các quy trình đầu tư công.
Một trong những điểm nghẽn lớn hiện nay là 2 dự án cao tốc trọng điểm Tân Phú – Bảo Lộc và Bảo Lộc – Liên Khương.
Dù tỉnh Lâm Đồng đã bố trí hơn 1.037 tỷ đồng vốn ngân sách nhà nước cho hai dự án này trong năm 2026 nhưng đến nay toàn bộ số vốn vẫn chưa thể giải ngân.
Dự án cao tốc Bảo Lộc – Liên Khương có tổng mức đầu tư hơn 17.000 tỷ đồng do liên danh T&T – Phương Trang – Phương Thành thực hiện, hiện các đơn vị thi công mới tập trung máy móc tại 11 vị trí ưu tiên để san gạt, phát quang mặt bằng.
Theo Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng số 1, nhiều hồ sơ phục vụ thi công vẫn chưa hoàn thiện như hồ sơ bãi đổ vật liệu, khai thác vật liệu, thiết kế kỹ thuật và bản vẽ thi công.
Trong năm 2026, tỉnh đã bố trí khoảng 700 tỷ đồng vốn ngân sách cho dự án này nhưng đến nay chưa giải ngân được.
Tương tự, dự án cao tốc Tân Phú – Bảo Lộc có tổng mức đầu tư hơn 18.000 tỷ đồng do Tập đoàn Sơn Hải thực hiện cũng mới dừng ở giai đoạn tập kết máy móc, phát quang mặt bằng tại nút giao Lý Thái Tổ và ĐT.721.
Các thủ tục liên quan đến vật liệu xây dựng, thiết kế kỹ thuật và hồ sơ thi công vẫn chưa hoàn tất thẩm định, phê duyệt. Hơn 337 tỷ đồng vốn ngân sách bố trí cho dự án trong năm nay cũng chưa thể giải ngân.
Trong khi đó, công tác giải phóng mặt bằng dù đạt nhiều kết quả nhưng vẫn tồn tại không ít khó khăn.
Đại diện Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh Lâm Đồng cho biết, đối với dự án Bảo Lộc – Liên Khương, cơ quan chức năng đã kiểm đếm hơn 99,5% hồ sơ, chi trả gần 1.948 tỷ đồng cho 1.781 hộ dân và bàn giao khoảng 345ha mặt bằng cho đơn vị thi công.
Còn tại dự án Tân Phú – Bảo Lộc, đã kiểm đếm hơn 96% hồ sơ, chi trả khoảng 223 tỷ đồng cho 211 hộ dân và bàn giao hơn 52ha mặt bằng.
Tuy nhiên, theo ông Trần Đình Ninh - Phó Giám đốc Sở Tài chính tỉnh Lâm Đồng, công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư vẫn phát sinh nhiều vướng mắc như xác định giá đất kéo dài, khó khăn trong xác minh nguồn gốc đất, thiếu quỹ đất tái định cư và chậm phê duyệt phương án bồi thường.
Trước áp lực tăng trưởng kinh tế, tỉnh Lâm Đồng xác định giải ngân vốn đầu tư công là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng trong năm 2026.
Theo UBND tỉnh Lâm Đồng, năm 2026, tỉnh xác định giải ngân vốn đầu tư công không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn mà là nhiệm vụ chính trị trọng tâm hàng đầu. Kết quả giải ngân sẽ là căn cứ quan trọng để đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của từng cơ quan, đơn vị và người đứng đầu.
Theo lãnh đạo Sở Tài chính tỉnh Lâm Đồng, quan điểm của tỉnh là không để xảy ra tình trạng "vốn chờ dự án". Các chủ đầu tư phải xây dựng kế hoạch giải ngân chi tiết theo từng tuần, từng tháng; phân công cụ thể trách nhiệm đến từng cán bộ phụ trách dự án.
Tỉnh Lâm Đồng cũng yêu cầu rà soát từng dự án để xác định rõ nguyên nhân chậm giải ngân, từ giải phóng mặt bằng, thủ tục đầu tư đến vật liệu xây dựng hay thanh quyết toán. Hàng tháng Sở Tài chính sẽ rà soát tham mưu UBND tỉnh điều chuyển vốn từ dự án chậm sang dự án có khả năng giải ngân tốt.
Về giải ngân vốn đầu tư công, Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng Hồ Văn Mười đã giao các tổ công tác tiếp tục kiểm tra, đôn đốc, làm việc trực tiếp với các địa phương và ban quản lý dự án để làm rõ trách nhiệm người đứng đầu đối với các đơn vị có tỷ lệ giải ngân thấp.
