Nam sinh 7 lần thi tốt nghiệp THPT, ‘dành cả thanh xuân’ săn điểm 10 toán

Shing Tung Yau (Khâu Thành Đồng) sinh năm 1949, là một trong những nhà toán học đương đại có ảnh hưởng nhất thế giới. Ông là người gốc Hoa đầu tiên giành giải Fields vào năm 1982, khi mới 33 tuổi.

Yau được ghi nhận vì những đóng góp cho phương trình vi phân đạo hàm riêng, giả thuyết Calabi trong hình học đại số, giả thuyết khối lượng dương của lý thuyết tương đối rộng, các phương trình Monge-Ampère thực và phức.

Ảnh hưởng từ công trình của Yau còn thể hiện trong lĩnh vực hình học lồi, hình học đại số, hình học đếm, đối xứng gương, thuyết tương đối rộng và lý thuyết dây. Nghiên cứu của ông cũng chạm đến toán học ứng dụng, kỹ thuật và phân tích số.

Yau là người con thứ 5 trong gia đình có 8 anh, chị em. Khi ông mới vài tháng tuổi, cả gia đình chuyển đến Hong Kong. Là nhà kinh tế học và triết gia, cha ông giảng dạy tại một trường cao đẳng, sau này thuộc Đại học Trung văn Hong Kong (CUHK).

"Gia đình chúng tôi rất nghèo, ban đầu gần như chết đói", ông Yau nói trong cuộc phỏng vấn với tờ Discover Magazine năm 2010. Họ sống trong một ngôi nhà ở ngoại ô, không có điện hay nước sinh hoạt. Yau thường xuyên trốn học, cầm đầu một nhóm lang thang khắp nơi, nhưng vẫn làm đủ bài tập mà cha giao ở nhà.

Dù khó khăn, cha của Yau luôn duy trì một nhóm sinh viên đến nhà để bàn luận về triết học và văn học. Ông cũng khuyến khích con quan tâm đến triết, toán, dạy các bài thơ và văn dài, nên khi mới 10-11 tuổi, Yau đã dần quen với lối suy luận trừu tượng.

Biến cố tới vào năm ông 14 tuổi, khi cha qua đời. Kinh tế kiệt quệ, mẹ ông phải làm hàng đan, móc để bán. Yau bắt đầu đọc và trân trọng những cuốn sách cha để lại, chú tâm học hành hơn. Ông vừa đi học, vừa làm gia sư để phụ giúp gia đình.

Sau khi tốt nghiệp trung học năm 1965, ông học cử nhân toán tại Đại học Trung văn Hong Kong. Ông có sức học vượt trội, có thể làm bài thi của nhiều môn mà không cần đến lớp. Stephen Salaff, một giảng viên ở trường, đề nghị ông đến Đại học California, Berkeley (Mỹ) làm tiến sĩ vì thấy tiềm năng to lớn của học trò.

Salaff liên hệ với một phó giáo sư, thuyết phục trường miễn, giảm yêu cầu đầu vào. Ông cũng tìm cách để Yau được nhận một trong hai suất học bổng từ Tập đoàn International Business Machines (IBM) để thực hiện nghiên cứu.

"Nếu không có sự giúp đỡ của ông ấy, tôi sẽ không trở thành nhà toán học như bây giờ", ông Yau nói.

Năm 1969, Yau phải vay bạn bè để mua vé máy bay sang San Francisco, nhận học bổng 300 USD mỗi tháng nhưng gửi một nửa về cho gia đình.

Ông đăng ký nhiều lớp học cùng lúc và bắt đầu quan tâm đến hình học. Trong đó, một khóa về phương trình vi phân riêng phần phi tuyến do Charles Bradfield Morrey Jr. giảng dạy được ông đánh giá rất xuất sắc.

Vì không đủ tiền về nhà, Yau đã dành cả kỳ nghỉ Giáng sinh trong thư viện, vùi đầu vào các bài báo nghiên cứu và chuyên khảo, đặc biệt là Tạp chí Hình học Vi phân và các bài báo của John Milnor về lý thuyết nhóm hình học.

"Tôi thấy hình học rất thanh lịch và đẹp đẽ. Tôi rất hào hứng với việc không gian có thể có độ cong và làm thế nào để nắm bắt được chúng", ông Yau nói sau khi nhận Huân chương Khoa học quốc gia Mỹ năm 1997.

Từ năm thứ hai, Yau dành phần lớn thời gian nghiên cứu về đa tạp phức, đặc biệt say mê với giả thuyết Calabi. Chỉ sau hai năm, ông bảo vệ thành công luận án tiến sĩ, đồng thời có ba bài báo được xuất bản.

Vào thời điểm ấy, nhiều người cho rằng giải được giả thuyết Calabi là bất khả thi. Nhưng ông tin rằng ngay cả khi không thể, ông vẫn phải hiểu tại sao. Ông theo đuổi bài toán xuyên suốt những năm đầu sự nghiệp, như khi gia nhập Viện Nghiên cứu cao cấp tại Princeton năm 1971, làm giáo sư bậc một ở Đại học New York-Stony Brook năm 1972, lên giáo sư bậc hai ở Stanford,...

Cuối cùng, năm 1976, ông chứng minh thành công giả thuyết Calabi. Bài báo của ông cũng đặt nền móng cho lý thuyết dây 10 năm sau đó, cho thấy hầu hết 10 chiều không gian-thời gian cần thiết cho "lý thuyết vạn vật" có thể được cuộn lại, ẩn khuất trong một không gian mà ngày nay được gọi là Calabi-Yau.

Ba năm sau, ông Yau cùng công sự chứng minh được một kết quả quan trọng khác về thuyết tương đối rộng của Einstein: bất kỳ nghiệm nào của phương trình Einstein đều phải có năng lượng dương.

"Ông ấy là một nhà giải tích hình học với năng lực kỹ thuật phi thường và tầm nhìn sâu sắc. Ông giải quyết được những vấn đề mà tiến độ nghiên cứu đã đình trệ trong nhiều năm", Louis Nirenberg, nhà toán học người Canada, viết vào năm 1982, khi Yau nhận giải Fields.

Sau giải thưởng này, Yau tới Đại học California-San Diego, rồi tới Harvard vào năm 1987, gắn bó hơn 3 thập kỷ sau đó. Ông được phong chức Giáo sư danh dự William Caspar Graustein về Toán học ở Harvard, trước khi hồi hương, về làm việc tại Đại học Thanh Hoa năm 2022.

Yau cũng đạt nhiều thành tựu trong hình học, tôpô học và vật lý, được vinh danh bằng các giải thưởng như Veblen về Hình học (1981), giải Crafoord của Viện Hàn lâm khoa học Thụy Điển (1994), giải Wolf (2010) và gần đây nhất là giải Shaw (2023).

Ngoài nghiên cứu, ông dốc toàn lực để xây dựng nền toán học Trung Quốc. Ông thường về thăm Trung Quốc trong kỳ nghỉ hè khi còn dạy tại Harvard, giúp đỡ các sinh viên xuất sắc sang Mỹ học tiến sĩ.

Ông cũng góp phần gây quỹ để thành lập loạt viện toán học ở Trung Quốc, như Viện Khoa học Toán học ở CUHK (1993), Trung tâm Toán học Morningside thuộc Viện Hàn lâm khoa học Trung Quốc (1995) và Trung tâm Toán học và Khoa học tại ba đại học lớn, gồm Chiết Giang, Thanh Hoa và Quốc gia Đài Loan.

"Mục tiêu của tôi rất đơn giản, đó là chứng minh rằng Trung Quốc có thể phát triển một môn học cơ bản như toán học", ông Yau phát biểu vào năm 2015 tại lễ khánh thành Trung tâm Toán và Khoa học Yau-Đại học Thanh Hoa, nơi ông làm giám đốc cho đến nay.

Hiện, ông còn là chủ tịch Học viện Qiuzhen thuộc Thanh Hoa, nơi tập trung đào tạo các nhà toán học trẻ thông qua các chương trình đặc biệt. Ông cũng đang dẫn đầu nhóm 40 nhà toán học Trung Quốc và quốc tế, tham gia vận động để Hong Kong có thể đăng cai Đại hội Toán học quốc tế (ICM), nơi trao giải Fields, vào năm 2030.

Tin Gốc: Vnexpress

Theo báo cáo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, nhiều thể chế, cơ chế, chính sách trong lĩnh vực cơ bản được hoàn thiện. Phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em từ 3 đến 5 tuổi được quan tâm thực chất, bảo đảm ổn định.

Một bộ sách giáo khoa được áp dụng thống nhất trong cả nước bắt đầu từ năm học 2026 - 2027, bảo đảm sự thống nhất, đồng bộ về nội dung, phương pháp, tổ chức dạy học trong trường phổ thông.

Ngành tập trung đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ phát triển các ngành trọng điểm với 102 ngành và 92 chương trình đào tạo tài năng. Triển khai đề án đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học. Tập trung xây dựng 229 trường phổ thông liên cấp, đơn giản hóa, cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh.

Kết luận, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh lĩnh vực giáo dục và đào tạo có khối lượng nhiệm vụ, công việc rất lớn, được Đảng, Nhà nước xác định là quốc sách hàng đầu.

Cùng các kết quả đạt được, Thủ tướng chỉ ra những bất cập như số lượng văn bản, đề án, nhiệm vụ chưa hoàn thành còn khá lớn. Việc rà soát sắp xếp, tổ chức lại cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp còn chậm. Việc số hóa dữ liệu toàn ngành và tái cấu trúc thủ tục hành chính còn nhiều khó khăn.

Vì thế người đứng đầu Chính phủ yêu cầu bộ và ngành giáo dục và đào tạo tiếp tục coi trọng công tác xây dựng Đảng bộ trong sạch, vững mạnh. Hoàn thiện quy chế, đổi mới lề lối làm việc, nâng cao trách nhiệm người đứng đầu, kịp thời thay thế các cán bộ không hoàn thành nhiệm vụ, không bảo đảm chất lượng công việc.

Tập trung thể chế hóa, cụ thể hóa các chủ trương, chính sách của Đảng, nghị quyết của Quốc hội, Chính phủ. Trong đó rà soát, sửa đổi nghị định về chức năng, nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức của bộ để "một việc chỉ giao một cơ quan đầu mối chủ trì", không để chậm, muộn ban hành các văn bản.

Chú trọng quy hoạch, sắp xếp, tổ chức lại và nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập. Sắp xếp, tái cấu trúc các cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp, sáp nhập, giải thể các cơ sở không đạt chuẩn. Tiếp tục rà soát, sắp xếp tổ chức bộ máy bên trong theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả.

Đẩy mạnh phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em từ 3 đến 5 tuổi; duy trì và nâng cao chất lượng phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em từ 5 đến 6 tuổi. Bảo đảm đủ sách giáo khoa thống nhất dùng chung trong toàn quốc, tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 bảo đảm an toàn, nghiêm túc, hiệu quả.

Chú trọng nâng cao chất lượng, đẩy mạnh các chương trình đào tạo tài năng gắn kết với nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ. Nhất là các ngành vi mạch bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, điện toán đám mây, các ngành, lĩnh vực mới. Đào tạo cấp quốc gia nguồn nhân lực trong các lĩnh vực ưu tiên, chiến lược...

Bảo đảm bố trí đủ biên chế giáo viên, nhân viên trường học theo định mức quy định. Hoàn thiện, báo cáo cấp có thẩm quyền về chính sách ưu đãi đặc thù về tiền lương, phụ cấp đối với nhà giáo, nhất là ở vùng sâu, vùng xa.

Thủ tướng cũng giao các nhiệm vụ cụ thể sớm hoàn thành. Trong đó đáng chú ý là nghị định về việc miễn phí sách giáo khoa giáo dục phổ thông và lộ trình để miễn học phí, nghị định về tự chủ trong cơ sở giáo dục nghề nghiệp và cơ sở giáo dục đại học. Thực hiện chủ trương bí thư cấp ủy kiêm người đứng đầu cơ sở giáo dục khi không tổ chức hội đồng trường.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Ngày 11.3.2026, Đồng Gia Nghi vui mừng nhận thư mời nhập học từ Trinity College Dublin - đại học Top 1 tại Ireland và là một trong những trường đại học lâu đời và danh tiếng nhất thế giới với bề dày lịch sử hơn 430 năm, được thành lập bởi Nữ hoàng Elizabeth I năm 1592.

Đây cũng là ngôi trường mà Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và đoàn cấp cao Việt Nam đã đến thăm và có bài phát biểu vào ngày 2.10.2024.

Đại học Trinity College Dublin nổi tiếng về chất lượng giảng dạy và nghiên cứu với nhiều khoa và viện nghiên cứu được công nhận trên toàn thế giới.

Tại đây, Gia Nghi được nhận vào chương trình cử nhân ngành Khoa học Quản lý và Hệ thống Thông tin (Management Science and Information Systems Studies), dự kiến nhập học vào tháng 9.2026 với điều kiện nhập học yêu cầu là kết quả AAA trong kỳ thi A Level cuối cùng, cùng với điểm tối thiểu là C cho môn Toán.

Bên cạnh đó, Gia Nghi cũng nhận được thư mời nhập học và học bổng 3000 EUR tại đại học University College Dublin (UCD) - Đại học Top 2 tại Ireland, ngành Khoa học Xã hội Tính toán (Computational Social Science), năm học 2026 - 2027. Trong đó, điều kiện để nhận học bổng là kết quả kỳ thi A Level đạt điểm tối thiểu ABB và điều kiện để nhập học là điểm tối thiểu BBC (cho các môn Toán, Vật Lý và Khoa học Máy tính).

Những điều kiện này cho thấy tính chọn lọc cao của các đại học tại Ireland, cũng như mức độ sẵn sàng học thuật mà sinh viên cần có khi theo học. Cả hai chương trình mà Nghi được nhận đều thuộc những lĩnh vực yêu cầu cao về tư duy phân tích, xử lý dữ liệu, cùng khả năng tiếp cận các hệ thống phức tạp.

Sự ghi nhận từ các trường đại học Top đầu này không chỉ khẳng định năng lực học thuật của Gia Nghi, mà còn cho thấy sự rõ ràng, nhất quán và chuẩn bị kỹ lưỡng của em trong việc lựa chọn ngành nghề tương lai. Đặc biệt, đây đều là những lĩnh vực mới, kết hợp giữa tính toán, phân tích dữ liệu và nghiên cứu xã hội. Điều này thể hiện rõ chiến lược và tầm nhìn dài hạn của Nghi trong định hướng nghề nghiệp và sự sẵn sàng về nền tảng học thuật của em cho các ngành nghề em lựa chọn.

Cùng với Gia Nghi, học sinh Hoàng Ngọc Ánh Minh của VAS Riverside cũng vừa nhận thông báo trúng tuyển từ Đại học Quốc gia Singapore (NUS) - Ngôi trường danh giá #1 châu Á và #8 thế giới theo bảng xếp hạng Quacquarelli Symonds (QS) World University Rankings 2026

"Với thành tích học tập và những phẩm chất cá nhân của bạn, cùng với tiềm năng cho thành công học thuật trong tương lai, chúng tôi tin rằng bạn sẽ mang đến những đóng góp độc đáo và giá trị cho cộng đồng NUS" - Giáo sư Tan Eng Chye - Hiệu trưởng NUS viết trong thư mời.

Tại NUS, Ánh Minh đã trúng tuyển vào ngành Kỹ thuật (Engineering) với chuyên ngành phụ Quản lý Dự án (Project Management).

"Mặc dù bạn đã xác định Kỹ thuật Hóa học (Chemical Engineering) là ngành học ưu tiên, bạn vẫn có sự linh hoạt để theo đuổi ngành này hoặc bất kỳ ngành nào khác thuộc chương trình Kỹ thuật của Trường Thiết kế và Kỹ thuật. Chúng tôi sẽ hỗ trợ bạn xây dựng lộ trình học tập cá nhân phù hợp" - thư mời cho biết thêm.

NUS là một trong những trường đại học danh tiếng toàn thế giới với tiêu chuẩn tuyển sinh cạnh tranh cao và môi trường học thuật giàu tính đổi mới. Thành công của Ánh Minh không chỉ phản ánh năng lực học tập vững vàng mà còn thể hiện sự quyết tâm, tinh thần ham học hỏi và sự sẵn sàng theo đuổi đam mê của em.

Với thành công của mình, Gia Nghi và Ánh Minh đã chính thức mở đầu cho một "mùa trúng tuyển đại học và học bổng" của VASers trong năm học 2025 - 2026 và là nguồn cảm hứng mạnh mẽ cho nhiều VASers nói riêng và học sinh Việt Nam đang ấp ủ khát vọng vươn ra thế giới. Nhà trường vô cùng tự hào khi được đồng hành cùng các em trên hành trình đáng tự hào này.

Tin Gốc: Thanh Niên