Tính đến ngày 31/3, nợ công Mỹ đạt 31.265 tỷ USD, trong khi GDP 12 tháng trước đó là 31.216 tỷ USD, theo dữ liệu công bố tuần trước.
Theo kết quả này, tỷ lệ nợ công trên GDP đạt 100,2%, so với mức 99,5% vào thời điểm năm tài khóa trước kết thúc ngày 30/9/2025. Con số này dự kiến tiếp tục tăng, do mức thâm hụt ngân sách hàng năm của chính phủ liên bang đang ở mức rất cao trong lịch sử, gần 6% GDP, khiến nợ công tiếp tục phình to.
Chính phủ Mỹ hiện chi 1,33 USD cho mỗi USD thu được, còn thâm hụt ngân sách năm nay được dự báo ở mức 1.900 tỷ USD. Mức này gần như không đổi so với năm 2025, khi chính sách cắt giảm thuế do phe Cộng hòa thúc đẩy có hiệu lực nhưng các biện pháp cắt giảm chi tiêu chưa được áp dụng.
Mức thâm hụt thực tế của năm nay sẽ còn phụ thuộc vào chi phí cho chiến sự Iran, các khoản hoàn thuế và diễn biến của nền kinh tế. Mỹ chưa kết thúc năm tài khóa nào với nợ công trên 100% GDP kể từ năm 1946.
Theo WSJ, nợ công vượt 100% GDP không đồng nghĩa nền kinh tế sẽ lập tức rơi vào khủng hoảng. Tỷ lệ này cũng có thể dao động trong các quý tới, khi nguồn thu thuế được báo cáo, các khoản hoàn thuế được chi trả.
Dù vậy, mốc ba chữ số có thể phản ánh sức ép tài khóa tích tụ nhiều thập kỷ ở Mỹ. Các nghị sĩ lưỡng đảng đều tỏ ra lo ngại về tình trạng nợ công của Mỹ, nhưng vẫn ưu tiên giảm thuế, tăng chi.
“Chúng ta đang đối mặt với tình huống bất định”, Marc Goldwein, lãnh đạo cấp cao của Ủy ban vì Ngân sách Liên bang Có trách nhiệm (CRFB), cho biết. “100% với 99% không khác biệt gì, nhưng đây vẫn là ngưỡng đáng sợ”.
Tỷ lệ nợ công trên GDP là thước đo được các nhà kinh tế ưu tiên sử dụng để đánh giá gánh nặng vay nợ của một quốc gia đối với nền kinh tế. Khi tỷ lệ này tăng, nợ công sẽ hút bớt các nguồn lực lẽ ra có thể được sử dụng hiệu quả hơn ở những nơi khác.
Chính phủ cũng trở nên nhạy cảm hơn với lãi suất khi nợ tăng. Hiện cứ 7 USD chi tiêu liên bang thì có 1 USD dùng để trả lãi. Theo Văn phòng Ngân sách Quốc hội, chỉ cần lãi suất tăng 0,1 điểm phần trăm, chi phí sẽ tăng thêm 379 tỷ USD trong 10 năm.
Nếu không có biện pháp thay đổi, Mỹ sẽ tiến tới mức nợ mà Pháp, Italy, Hy Lạp và Nhật Bản từng đối mặt, kéo theo các mức độ căng thẳng kinh tế khác nhau. Dù vậy, Mỹ vẫn có dư địa vay nợ lớn hơn các nước này vì kiểm soát đồng tiền dự trữ của thế giới, trong khi trái phiếu kho bạc Mỹ vẫn được xem là nơi trú ẩn an toàn của nhà đầu tư.
Nhưng những dư địa này có giới hạn. Các nhà kinh tế cảnh báo về dài hạn, nợ liên bang cao sẽ kéo theo lãi suất tăng, trong đó có lãi vay mua nhà, ôtô, thẻ tín dụng, đồng thời làm suy yếu đầu tư tư nhân khi hút bớt nguồn vốn khỏi nền kinh tế.
“Khi nhà đầu tư có thể kiếm lợi suất cao hơn từ trái phiếu, họ sẽ đòi mức sinh lời cao hơn từ các dự án trong nền kinh tế thực”, James Poterba, nhà kinh tế tại Viện Công nghệ Massachusetts, nói.
Một số nhà kinh tế cho rằng nợ công cao hơn sẽ dẫn tới lạm phát cao hơn, do ngân hàng trung ương gặp sức ép buộc phải giữ lãi suất thấp, và trong kịch bản cực đoan là phải in tiền để trả nợ.
Nợ công Mỹ từng vượt 100% GDP hồi năm 2020, thời đại dịch Covid-19. Khi GDP bị thu hẹp và chính phủ phải tăng vay để hỗ trợ các gia đình. Tỷ lệ này giảm khi các gói kích thích kết thúc, tăng trưởng kinh tế phục hồi.
Khác với giai đoạn này, các nguyên nhân khiến thâm hụt hiện nay tăng lên mang tính cơ cấu, không phải tạm thời, trong khi lãi suất cũng cao hơn.
Năm 2008, nợ công của Mỹ dưới 40% GDP. Từ đó đến nay, Mỹ đã tăng vay để đưa quốc gia vượt khủng hoảng tài chính toàn cầu và đại dịch. Quốc hội giảm thuế vào các năm 2013, 2017 và 2025, đồng thời mở rộng bảo hiểm y tế, phúc lợi, nhưng gần như không điều chỉnh các chương trình chi tiêu lớn.
Văn phòng Ngân sách Quốc hội dự báo tỷ lệ nợ công trên GDP sẽ đạt 100,6% khi năm tài khóa hiện nay kết thúc ngày 30/9 và vượt kỷ lục 106,1% được thiết lập năm 1946 vào năm 2030. Tỷ lệ vào những năm 2036 và 2056 dự kiến là 120% và 170%. Các dự báo này dựa trên giả định các chính sách giảm thuế mới của Tổng thống Donald Trump kéo dài thêm vài năm, và mức thuế quan sẽ không tăng sau phán quyết mới của Tòa án Tối cao.
Trong khi đó, chính quyền Trump dự báo tỷ lệ nợ công trên GDP giảm xuống thấp nhất là 88% vào năm 2034, giả định có nguồn thu thuế quan đáng kể, cắt giảm chi tiêu mạnh và đạt tốc độ tăng trưởng nhanh.
"Chúng tôi đang chuẩn bị các bước có thể tăng cường phản ứng chung: các lệnh trừng phạt phải khiến tác động đến Nga nhiều hơn", Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky viết trên Telegram ngày 14/5, kêu gọi các đồng minh phương Tây thắt chặt các lệnh trừng phạt đối với Moscow.
Ông cho biết, trong làn sóng tấn công ồ ạt vào ngày 13 và14/5, Nga đã phóng tổng cộng 1.567 máy bay không người lái (UAV) và 56 tên lửa bao gồm tên lửa đạn đạo Iskander, tên lửa hành trình Kh-101 và tên lửa không đối đất siêu thanh Kinzhal vào Ukraine.
Cuộc tập kích nhắm vào thủ đô Kiev và hàng loạt khu vực khắp Ukraine và có thể coi là làn sóng không kích lớn nhất từ trước đến nay của Nga kể từ khi xung đột giữa 2 nước nổ ra. Các cuộc tấn công đã khiến ít nhất 14 người thiệt mạng và hơn 80 người bị thương.
"Đây là một chiến thuật của Nga. Họ đã tích trữ UAV và tên lửa trong một khoảng thời gian và tính toán cuộc tấn công quy mô lớn, tạo ra khó khăn tối đa cho hệ thống phòng không của chúng ta”, ông nói.
Ông chỉ ra, tỷ lệ đánh chặn máy bay không người lái của Ukraine đã đạt 94%, nhưng đối với tên lửa chỉ là 7% do tình trạng thiếu hụt trầm trọng tên lửa cho hệ thống phòng không có khả năng chống tên lửa đạn đạo.
"Tôi đã chỉ đạo Lực lượng Phòng vệ Ukraine và các dịch vụ đặc biệt đề xuất các phương án phản ứng khả thi đối với cuộc tấn công này của Nga”, Tổng thống Zelensky nói thêm, ẩn ý về kho vũ khí tấn công tầm xa của Ukraine.
Đợt tập kích diễn ra không lâu sau khi giới chức Nga cho biết cuộc chiến ở Ukraine sắp kết thúc.
Ngoại trưởng Andrii Sybiha cho biết sau vụ tấn công, ông đã chỉ đạo khởi xướng một cuộc họp của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc.
Về phía Nga, Bộ Quốc phòng nước này cho biết cuộc tấn công nhằm đáp trả các vụ tập kích trước đó của Ukraine vào các mục tiêu dân sự ở Nga.
Tổng thống Zelensky cảnh báo Nga có thể tiếp nối các làn sóng tấn công bằng UAV và tên lửa để làm quá tải hệ thống phòng không của Ukraine.
Cảnh báo này dựa trên thông tin từ cơ quan tình báo quân sự Ukraine (HUR), cho biết lực lượng Nga đang lên kế hoạch tiếp tục cuộc tấn công với một số lượng đáng kể tên lửa hành trình phóng từ trên không và trên biển, cũng như tên lửa đạn đạo.
Cơ quan này cho biết các mục tiêu của Điện Kremlin có thể bao gồm cơ sở hạ tầng trọng yếu tại các thành phố lớn, bao gồm các cơ sở năng lượng, xí nghiệp công nghiệp quốc phòng và các tòa nhà chính phủ.
Truyền hình nhà nước Iran hôm nay đưa tin lực lượng hải quân nước này đã chặn một tàu chiến Mỹ định đi qua eo biển Hormuz.
Fars News, hãng thông tấn liên quan đến Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, dẫn nguồn tin địa phương nói rằng hai quả tên lửa đã bắn trúng tàu chiến Mỹ gần đảo Jask, sau khi tàu này phớt lờ các cảnh báo của lực lượng Iran.
Mỹ chưa lên tiếng về thông tin này. Sự việc diễn ra sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 3/5 thông báo khởi động "Dự án Tự do", chiến dịch dẫn đường cho tàu hàng qua eo biển Hormuz. Iran đã tuyên bố sẽ tấn công mọi đơn vị của Mỹ tiến vào eo biển này.
Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei hôm nay ra tuyên bố rằng "người Mỹ lẽ ra phải hiểu họ không thể sử dụng ngôn ngữ đe dọa và vũ lực đối với dân tộc Iran".
"Cộng hòa Hồi giáo Iran đã chứng minh rằng chúng tôi chính là người bảo vệ và gìn giữ eo biển Hormuz, tuyến hàng hải huyết mạch", phát ngôn viên nói thêm.
Theo ông Baqaei, ưu tiên của Iran ở giai đoạn này là chấm dứt chiến sự. "Phía bên kia cần cam kết thực hiện cách tiếp cận hợp lý và từ bỏ những yêu cầu quá đáng đối với Iran", ông nói thêm.
Các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran đã đình trệ kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực ngày 8/4. Cho đến nay, mới chỉ diễn ra một vòng đàm phán trực tiếp giữa hai nước. Vướng mắc then chốt là việc Iran siết kiểm soát eo biển Hormuz kể từ khi xung đột bùng phát ngày 28/2, trong khi Mỹ áp lệnh phong tỏa các cảng của Tehran.
Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran cho rằng eo biển Hormuz từng là "tuyến đường an toàn và đảm bảo" cho vận tải quốc tế trước khi chiến sự nổ ra. "Cộng đồng quốc tế cần buộc Mỹ và Israel phải chịu trách nhiệm vì đã gây mất an ninh cho tuyến đường biển này, dẫn đến những hệ lụy đang lan rộng toàn cầu", ông cho hay.
Ông Baqaei nêu thêm rằng Iran và Oman, quốc gia có đường bờ biển nằm ở phía nam eo biển Hormuz, đang tiếp tục các cuộc đàm phán về việc quản lý tuyến hàng hải này. Hai nước "cùng chia sẻ trách nhiệm trong việc đảm bảo an toàn cho hoạt động hàng hải" tại eo biển.
Oman chưa lên tiếng về phát biểu này.
Trước khi ông Trump công bố kế hoạch dẫn đường cho tàu hàng, phát ngôn viên Baqaei cho biết Tehran đã đưa ra đề xuất 14 điểm "tập trung vào việc chấm dứt chiến sự", và Washington đã phản hồi thông qua bên trung gian Pakistan.
Đề xuất này kêu gọi Mỹ và Iran đạt thỏa thuận trong vòng 30 ngày, đồng thời kêu gọi hai bên tập trung vào chấm dứt xung đột thay vì gia hạn lệnh ngừng bắn hiện tại. Trong văn bản, Iran yêu cầu Mỹ rút quân khỏi khu vực xung quanh nước này, chấm dứt phong tỏa các cảng của họ và mọi hoạt động xung đột, bao gồm cả chiến dịch của Israel tại Lebanon.
Ông Baqaei ngày 3/5 cho hay Mỹ đã chuyển câu trả lời cho kế hoạch 14 điểm của Iran thông qua Pakistan và Iran đang xem xét. Hiện chưa rõ nội dung phản hồi của Mỹ.
32 văn kiện hợp tác bao gồm các lĩnh vực hợp tác kênh Đảng, công an, tư pháp, kinh tế, đường sắt, thương mại nông sản, chuỗi sản xuất, chuỗi cung ứng, hợp tác hải quan, khoa học - công nghệ, dân sinh, khai thác nguồn nhân lực, truyền thông và địa phương, theo Bộ Ngoại giao.
Trong đó, hai nước đã ký giấy chứng nhận bàn giao hồ sơ kết quả Dự án viện trợ Việt Nam lập báo cáo nghiên cứu khả thi tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, công thư về viện trợ không hoàn lại của Trung Quốc cho dự án xây mới cơ sở 2 Học viện Y Dược học cổ truyền Việt Nam giai đoạn 1.
Bộ Khoa học và Công nghệ hai nước ký hai bản ghi nhớ về triển khai chương trình nghiên cứu chung Việt Nam - Trung Quốc và về hợp tác trong lĩnh vực công nghệ số.
Hai nước ký bản ghi nhớ về tăng cường hợp tác trong lĩnh vực giải quyết tranh chấp dân sự, thương mại của cư dân biên giới, cũng như bản ghi nhớ về việc thành lập Nhóm công tác đàm phán thúc đẩy xây dựng khu hợp tác kinh tế qua biên giới, cùng nhiều văn kiện khác.
Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung đánh giá chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước "thành công rất tốt đẹp, đạt những thành quả phong phú, có ý nghĩa to lớn trong việc tạo thêm những cơ sở quan trọng cho sự phát triển của đất nước cũng như việc đưa quan hệ Việt - Trung lên tầm cao mới".
Hai bên xác định chuyến thăm là hoạt động đối ngoại quan trọng nhất giữa hai Đảng, hai nước trong năm 2026, thể hiện sự coi trọng và tin cậy chính trị đối với quan hệ Việt - Trung trong chính sách đối ngoại của mỗi nước. Bộ trưởng cho biết Trung Quốc đã đón đoàn với nghi thức ở mức cao nhất, trọng thị và hết sức nồng hậu, với nhiều biệt lệ.
Việt - Trung sẽ tăng cường kết nối hai nền kinh tế; thúc đẩy các biện pháp thiết thực phát triển thương mại, đầu tư; hợp tác chặt chẽ trong việc nghiên cứu và sớm khởi công xây dựng công trình đường sắt, tạo điều kiện thông quan đối với các mặt hàng xuất khẩu hai nước...
Hai nước cũng nhấn mạnh việc tích cực phối hợp, ủng hộ lẫn nhau trên trường quốc tế, tạo thêm cơ sở quan trọng, tạo thêm các điều kiện thuận lợi cho việc củng cố môi trường hòa bình, ổn định của mỗi nước.
"Các dự án trọng điểm như đường sắt, đường bộ cao tốc, logistics và cửa khẩu thông minh sẽ được ưu tiên triển khai nhanh chóng, tạo điều kiện thuận lợi cho lưu thông hàng hóa và đầu tư, bảo đảm an ninh năng lượng", Bộ trưởng cho biết.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân cùng đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam đã kết thúc chuyến thăm cấp nhà nước đến Trung Quốc ngày 14-17/4. Đây là chuyến thăm nước ngoài đầu tiên của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm sau khi Quốc hội khóa XVI kiện toàn các chức danh Lãnh đạo Nhà nước.
