Liên minh châu Âu (EU) ngày 23/4 thông qua khoản vay 90 tỷ euro (khoảng 106 tỷ USD) cho Ukraine, chấm dứt thế bế tắc đã kéo dài hơn hai năm do Hungary đe dọa sử dụng quyền phủ quyết. Brussels cho biết khoản giải ngân đầu tiên sẽ được chuyển cho Ukraine "sớm nhất có thể".
Động thái "mở khóa" mang tính đột phá này diễn ra hai ngày sau khi Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky thông báo rằng đường ống Druzhba, vốn vận chuyển dầu thô từ Nga đến Hungary và Slovakia, đã được sửa chữa và có thể hoạt động trở lại.
Druzhba, nghĩa là "tình hữu nghị", là đường ống dài 4.000 km, hoạt động từ năm 1964. Đây từng là một trong những huyết mạch giúp vận chuyển dầu thô từ vùng Tây Siberia của Nga kết nối đến Belarus, Đức, Hungary, Ba Lan, Slovakia, Cộng hòa Czech và Ukraine.
Trong giai đoạn đỉnh điểm, Druzhba vận chuyển hơn một triệu thùng dầu một ngày, tương đương hơn 1% nguồn cung dầu toàn cầu, theo tập đoàn dầu khí Nga Transneft, đơn vị quản lý và vận hành đường ống.
Sau khi Nga phát động chiến dịch ở Ukraine hồi tháng 2/2022, phần lớn các nước EU đã áp lệnh trừng phạt để đáp trả và ngừng nhập khẩu dầu của Moskva. Hungary và Slovakia là những trường hợp ngoại lệ trong EU, khi vẫn duy trì nhập khẩu dầu Nga qua đường ống Druzhba. Họ cho rằng việc mua dầu từ nguồn khác sẽ tốn kém hơn và có thể đe dọa an ninh năng lượng.
Đến đầu năm 2026, Druzhba vẫn vận chuyển khoảng 200.000 thùng một ngày tới Hungary và Slovakia, theo ước tính của Reuters dựa trên số liệu chính thức từ hai nước.
Tuy nhiên, Ukraine ngày 27/1 cáo buộc một máy bay không người lái (UAV) Nga đã đánh trúng bể chứa dầu của đường ống ở thành phố Brody, tỉnh miền tây Lviv. Bể này có sức chứa 75.000 m3, dung tích lớn nhất ở Ukraine.
Ukraine cho biết thiệt hại do vụ tấn công gây ra ở Brody là nghiêm trọng và quyết định đình chỉ vận chuyển dầu qua Druzhba cho đến khi hoàn tất sửa chữa tuyến đường ống. Trong tài liệu cung cấp cho EU sau đó, Kiev cho biết vụ tập kích cuối tháng 1 làm hư hỏng một trạm bơm gần Brody cùng "thiết bị kỹ thuật và phụ trợ" của Druzhba, thêm rằng họ không có đủ nguồn lực để đẩy nhanh quá trình sửa chữa.
Nga, cùng với Hungary và Slovakia, cho rằng Ukraine đang biến sự cố kỹ thuật với đường ống thành "quân bài chính trị" và trì hoãn việc sửa chữa để gây áp lực ngược lại với các thành viên EU còn phụ thuộc vào dầu Nga. Budapest và Bratislava vẫn có nguồn dự trữ dầu khẩn cấp, giúp họ không rơi vào khủng hoảng năng lượng.
Thủ tướng Hungary Viktor Orban hồi tháng 2 đáp trả Ukraine bằng cách phủ quyết gói trừng phạt mới của EU với Nga và chặn khoản vay 106 tỷ USD dành cho Kiev, đảo ngược cam kết ông đưa ra hồi tháng 12/2025.
Lãnh đạo các thành viên trong EU lên án động thái chặn của ông Orban là "không thể chấp nhận được", bởi liên minh cần sự đồng thuận từ toàn bộ thành viên trong mọi quyết định. Sự phản đối của Hungary khiến khoản vay cho Ukraine bế tắc.
Slovakia trong cùng tháng dừng bán điện cho Ukraine. Kiev vốn phụ thuộc vào nguồn điện khẩn cấp từ các nước EU, do hạ tầng năng lượng của Ukraine đã bị hư hại đáng kể sau những đòn tập kích từ Nga. Bratislava cũng cảnh báo cân nhắc bỏ phiếu phủ quyết gói cho vay, nếu tình hình Druzhba không có tiến triển.
Với Ukraine, khoản vay 106 tỷ USD từ EU được ví như "phao cứu sinh" để nước này duy trì hoạt động của chính phủ và tiếp tục cuộc chiến với Nga. Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) ước tính ngân sách Ukraine sẽ thiếu hụt khoảng 136 tỷ euro (158 tỷ USD) trong hai năm tới.
Nhưng giới chức Ukraine có cách nhìn ngược lại về vấn đề Druzhba. Kiev cho rằng EU phải đảm bảo về khoản vay trước, rồi sau đó dòng chảy dầu thô qua đường ống mới được khôi phục.
Nhiều nguồn tin cho biết cách tiếp cận này không được EU, thậm chí cả những nước hoàn toàn ủng hộ Ukraine, chấp nhận. Việc Ukraine từ chối cho phép các thanh sát viên EU đến hiện trường để đánh giá thiệt hại với Druzhba với lý do an ninh cũng tạo ra hiệu ứng tương tự.
Khi bế tắc kéo dài, Tổng thống Volodymyr Zelensky hôm 21/4 bất ngờ thông báo Ukraine hoàn thành hoạt động sửa chữa đoạn đường ống dẫn dầu Druzhba bị hư hại, dù trước đó nói rằng quá trình này có thể mất khoảng một năm. Ông kỳ vọng EU sẽ giải ngân khoản vay 106 tỷ USD cho nước này trong những ngày tới, lưu ý rằng mọi trở ngại đã được dỡ bỏ.
"Ukraine đã thực hiện đề xuất của EU", ông Zelensky nói, thêm rằng đã thảo luận với Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa về thông qua gói hỗ trợ tài chính.
Hungary và Slovakia xác nhận Ukraine đã nối lại hoạt động của đường ống Druzhba, dỡ bỏ những trở ngại cuối cùng để "mở khóa" khoản vay cho Ukraine.
"Gói hỗ trợ này sẽ củng cố quân đội Ukraine, giúp Kiev kiên cường hơn, đồng thời cho phép chúng tôi thực hiện các nghĩa vụ xã hội đối với người dân Ukraine theo quy định của pháp luật", Tổng thống Zelensky viết trên X.
Ủy ban châu Âu có thể bắt đầu giải ngân trong quý II. Theo kế hoạch, Ukraine sẽ được tiếp cận 45 tỷ euro trong năm nay và 45 tỷ euro trong năm 2027. Khoảng 1/3 số tiền sẽ dành cho ngân sách chính phủ Ukraine, số còn lại chi trực tiếp cho hoạt động quốc phòng, như mua sắm vũ khí và mở rộng sản xuất.
Thay vì sử dụng các tài sản bị đóng băng của ngân hàng trung ương Nga làm tài sản đảm bảo, EU chọn cách tiếp cận thận trọng hơn là tự đi vay nguồn tiền này để cho Ukraine vay lại. Liên minh nhất trí rằng Ukraine sẽ chỉ bắt đầu hoàn trả khoản vay khi Nga chi trả bồi thường chiến tranh.
Tin Gốc: Vnexpress
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Baqer Qalibaf hôm qua (5.5) viết trên mạng xã hội rằng an ninh vận chuyển hàng hải và năng lượng đã bị đe dọa do những hành vi vi phạm thỏa thuận ngừng bắn kéo dài 4 tuần của Mỹ và các đồng minh, theo Reuters. Đến chiều qua chưa có thông tin phản ứng từ Mỹ.
Ông Qalibaf có phát ngôn như trên sau khi Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) ngày 4.5 thông báo rằng trong ngày đầu tiên thực hiện "Dự án Tự do" nhằm hướng dẫn các tàu bị mắc kẹt rời khỏi eo biển Hormuz, những tàu khu trục Mỹ và 2 tàu thương mại mang cờ Mỹ đã đi qua eo biển này.
Tư lệnh CENTCOM Bradley Cooper tuyên bố những tên lửa hành trình của Iran nhắm vào tàu khu trục Mỹ và 2 tàu thương mại đã bị bắn hạ, theo CNN. Ông còn khẳng định trực thăng Mỹ đã đánh chìm 6 tàu nhỏ thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cố tấn công 2 tàu thương mại.
Trong khi đó, Đài truyền hình nhà nước Iran IRIB dẫn lời một chỉ huy quân sự nước này cho hay không có tàu nào của IRGC bị trúng đạn, nhưng cuộc điều tra cho thấy lực lượng Mỹ đã tấn công 2 chiếc thuyền chở khách từ Oman đến Iran vào ngày 4.5, khiến 5 dân thường thiệt mạng. Ngoài ra, IRGC khẳng định không có tàu thương mại nào vượt qua eo biển Hormuz trong vài giờ trước đó.
Một số tàu thương mại ở vịnh Ba Tư đã báo cáo về các vụ nổ hoặc hỏa hoạn hôm 4.5, theo Reuters. Trong đó, giới chức Hàn Quốc thông báo một vụ nổ và hỏa hoạn đã xảy ra trên tàu do nước này điều hành ở eo biển Hormuz.
Trên mạng xã hội Truth Social ngày 4.5, Tổng thống Mỹ Donald Trump viết rằng Iran đã "bắn vài phát súng" nhưng gây ra thiệt hại không đáng kể ở eo biển Hormuz, đồng thời kêu gọi Hàn Quốc tham gia Dự án Tự do. Nhà lãnh đạo Mỹ đã từ chối trả lời liệu thỏa thuận ngừng bắn mong manh giữa Mỹ và Iran có còn hiệu lực hay không sau khi hai bên nổ súng ở eo biển Hormuz, theo CNN. Trong cuộc trả lời phỏng vấn với kênh Fox News trước đó, ông Trump cảnh báo với lực lượng Iran rằng họ sẽ bị xóa sổ nếu cố gắng nhắm mục tiêu vào các tàu Mỹ trong khu vực.
Cũng trong ngày 4.5, giới chức UAE khẳng định nước này đã bị một loạt tên lửa và máy bay không người lái (UAV) từ Iran nhắm mục tiêu, theo AFP. Họ cáo buộc Iran phóng UAV vào một tàu chở dầu thuộc tập đoàn dầu khí nhà nước ADNOC của UAE, và cuộc tấn công nhắm vào một cơ sở năng lượng ở tiểu vương quốc Fujairah đã khiến 3 công dân Ấn Độ bị thương.
Chính quyền UAE gọi cuộc tấn công mới là "một sự leo thang nguy hiểm và một sự vi phạm không thể chấp nhận được". Đây là lần đầu tiên lãnh thổ UAE bị Iran tấn công kể từ khi thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran có hiệu lực từ ngày 8.4, theo AFP.
Đài truyền hình nhà nước Iran dẫn lời giới chức quân đội nước này xác nhận họ tấn công UAE để đáp trả "sự phiêu lưu quân sự của Mỹ", theo Reuters. "Những gì đã xảy ra là sản phẩm của sự phiêu lưu quân sự của Mỹ nhằm tạo ra một lối đi cho các tàu thuyền ra khỏi eo biển Hormuz một cách bất hợp pháp", một vị quan chức quân sự Iran nhấn mạnh.
Ngoài ra, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi hôm 4.5 viết trên mạng xã hội X rằng những cuộc đụng độ mới cho thấy "không có giải pháp quân sự nào cho một cuộc khủng hoảng chính trị" và chỉ ra những nỗ lực hòa giải của Pakistan. "Mỹ nên cảnh giác với việc bị những kẻ có ý đồ xấu kéo trở lại vũng lầy. UAE cũng vậy. Dự án Tự do là dự án bế tắc", ông Araghchi viết.
Tin Gốc: Thanh Niên
Thế Giới
Chiến sự Ukraine ngày 1.525: Thảm họa nhà máy Tuapse thêm trầm trọng, Nga cảnh báo
Trang The Kyiv Independent ngày 28.4 dẫn thông cáo của Bộ Tổng tham mưu quân đội Ukraine cho hay các máy bay không người lái (UAV) của nước này lại một lần nữa tấn công nhà máy lọc dầu tại thành phố Tuapse thuộc vùng Krasnodar phía nam nước Nga.
Tuapse đã phải hứng chịu các cuộc tấn công dữ dội trong những tuần qua, bao gồm các cuộc tấn công vào nhà máy lọc dầu Tuapse vào ngày 16.4 và 20.4, gây ra các vụ cháy kéo dài nhiều ngày.
"Cơ sở này tham gia vào việc cung cấp cho hoạt động của quân đội Nga trên lãnh thổ Ukraine", Bộ Tổng tham mưu viết trên Facebook, đồng thời cho biết thêm rằng cuộc tấn công đã gây ra hỏa hoạn và mức độ thiệt hại đang được đánh giá.
Sau cuộc tấn công ngày 20.4, khoảng 24 bể chứa bị phá hủy và 4 bể khác bị hư hại, theo Bộ Tổng tham mưu. Đám cháy bùng phát do cuộc tấn công ban đầu ngày 16.4 đã được khống chế, nhưng cuộc tấn công thứ hai đã làm bùng phát lại và tình hình trở nên tồi tệ hơn đáng kể, với ngọn lửa cháy liên tục kể từ đó.
Các video do người dân địa phương chia sẻ trên mạng xã hội cho thấy một cột khói lớn bốc lên từ nhà máy lọc dầu, kết hợp với mưa tạo thành một lớp màng đen trên mặt đất và những vũng nước sẫm màu.
Ông Veniamin Kondratyev, Thống đốc vùng Krasnodar, dẫn lời người đứng đầu huyện Tuapse cho biết công tác sơ tán đang được tiến hành đối với người dân địa phương sống gần nhà máy lọc dầu.
Sau vụ tấn công ngày 28.4, Bộ Chỉ huy ứng phó khẩn cấp vùng Krasnodar cho biết đám cháy đã bùng phát tại nhà máy lọc dầu do "mảnh vỡ UAV rơi xuống", nhưng không có thương vong.
Bộ Quốc phòng Nga ngày 28.4 cho biết hệ thống phòng không của nước này đã đánh chặn 186 UAV của Ukraine trên một số khu vực phía nam nước Nga và vùng Crimea.
Tuapse nằm cách Ukraine khoảng 233 km, cách lãnh thổ do Ukraine kiểm soát gần thành phố Zaporizhzhia khoảng 500 km.
Điện Kremlin ngày 28.4 cho biết các cuộc tấn công của Ukraine vào các kho dầu của Nga càng làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu dầu trên thị trường toàn cầu và gây ra thêm bất ổn, theo hãng RIA.
Hãng thông tấn TASS đưa tin Tổng thống Nga Vladimir Putin đã ra lệnh cho Bộ trưởng phụ trách Tình trạng khẩn cấp bay đến Tuapse và chỉ huy công tác chữa cháy tại đó.
Giới chức Ukraine ngày 28.4 cho biết ít nhất 2 người thiệt mạng và 20 người bị thương trong các đợt tấn công của Nga trong 24 giờ trước đó.
Lực lượng không quân Ukraine cho biết phía Nga đã phóng 123 UAV, trong đó khoảng 80 chiếc thuộc loại Shahed. Phòng không Ukraine đã bắn hạ 95 chiếc.
Tại tỉnh Dnipropetrovsk, một loạt các cuộc không kích của Nga vào thành phố Kryvyi Rih khiến một người thiệt mạng và năm người bị thương, theo Tỉnh trưởng Oleksandr Hanzha.
Tại tỉnh Kharkiv phía đông bắc, một vụ tấn công bằng UAV của Nga vào sáng sớm tại thị trấn Chuhuiv khiến một người thiệt mạng và một người bị thương, Tỉnh trưởng Oleh Syniehubov cho biết.
Các trường hợp bị thương khác được ghi nhận tại các tỉnh Sumy, Zaporizhzhia và Kherson.
Nga chưa bình luận về thông tin trên nhưng trước nay luôn bác bỏ mọi cáo buộc tấn công nhắm vào dân thường.
Trong một diễn biến khác, Bộ Quốc phòng Nga ngày 28.4 cho hay các binh sĩ nước này vừa giành thêm quyền kiểm soát đối với làng Zemlyanki tại tỉnh Kharkiv và làng Ilyinovka tại tỉnh Donetsk. Ukraine chưa bình luận về thông tin này.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky ngày 28.4 tuyên bố rằng việc Israel mua ngũ cốc từ vùng lãnh thổ Nga đơn phương tuyên bố sáp nhập tại Ukraine không thể là hoạt động kinh doanh hợp pháp và Kyiv đang chuẩn bị các biện pháp cấm vận đối với những bên cố gắng trục lợi từ việc này, theo Reuters.
Kyiv cho rằng toàn bộ ngũ cốc được sản xuất tại 4 khu vực ở Ukraine mà Nga tuyên bố sáp nhập và bán đảo Crimea đều là hàng "đánh cắp" và trước đây cũng đã phản đối việc xuất khẩu sang các nước khác.
Moscow chưa đưa ra bình luận nào về tình trạng pháp lý của ngũ cốc thu hoạch tại các khu vực này.
Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha hôm 27.4 cho biết đã triệu tập Đại sứ Israel để phản đối điều mà ông mô tả là sự thiếu hành động của Israel khi cho phép các lô hàng ngũ cốc vào nước này từ các khu vực ở Ukraine do Nga kiểm soát.
Ngoại trưởng Israel Gideon Sa'ar nói với ông Sybiha rằng Ukraine không cung cấp bằng chứng nào cho thấy số ngũ cốc đó bị "đánh cắp".
Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov từ chối bình luận, chỉ nói rằng Nga sẽ không can thiệp. "Hãy để chính quyền Kyiv tự giải quyết vấn đề với Israel", ông phát biểu.
Tin Gốc: Thanh Niên