Một cuộc nghiên cứu mới về các ngôi nhà ma cho thấy các sóng hạ âm, chỉ những sóng âm nằm dưới ngưỡng nghe của tai người, phát ra từ lò hơi cũ, đường ống và hệ thống cấp thoát nước trong một tòa nhà cũ có thể gây ảnh hưởng tiêu cực cho tâm trạng con người, khiến họ cảm thấy rờn rợn, khó chịu.
Những cảm giác trên đủ để thuyết phục những người yếu bóng vía tin rằng có sự hiện diện của “ma”, đặc biệt nếu họ vốn sẵn sàng tin vào sự tồn tại của hiện tượng siêu nhiên này.
“Điều mà sóng hạ âm có thể làm là mang đến một cảm giác khó chịu về thể chất, mà có thể bị đương sự tìm cách giải thích bằng cách gán cho ma quỷ”, theo nhà học Rodney Schmaltz của Đại học MacEwan (Canada), đồng tác giả nghiên cứu công bố trên Tạp chí Frontiers in Behavioral Neuroscience.
Chia sẻ với tờ The Guardian, chuyên gia Schmaltz cho hay đối với những người không tin vào hiện tượng siêu nhiên, cảm giác trên được xem là một sự ngột ngạt, khó chịu đối với môi trường bên trong của một tòa nhà cũ kỹ.
“Đối với những người đã tin (vào hiện tượng siêu nhiên), cảm giác đó dễ dàng bị diễn giải thành bằng chứng của một “bóng ma” hoặc “sự hiện diện vô hình” nào đó”, ông giải thích.
Sóng hạ âm là thuật ngữ chỉ âm thanh có tần số dưới 20 Hz. Trong khi tần số này nằm ngoài ngưỡng nghe thông thường của con người, một số nghiên cứu cho thấy tiềm thức của chúng ta vẫn có thể cảm nhận được những âm thanh đó.
Chuyên gia Schmaltz trước đó đã tiến hành một cuộc thử nghiệm, theo đó những người tham gia di chuyển bên trong một “ngôi nhà ma” có lắp loa phát sóng hạ âm khắp nơi. Khi những thiết bị này được kích hoạt, người tham gia có xu hướng di chuyển nhanh hơn.
Kế đến, đội ngũ nghiên cứu tuyển thêm 36 tình nguyện viên nghe các bản nhạc mang tính thư giãn hoặc gây căng thẳng. Trong một nửa số lần thử, các chuyên gia phát sóng hạ âm mà không báo trước. Sau đó, các nhà khoa học lấy mẫu nước bọt để phân tích.
Kết quả cho thấy dù không nghe được sóng hạ âm, những người tham gia vẫn cảm nhận được dạng sóng âm này bằng tiềm thức.
Tuy nhiên, sóng hạ âm chỉ mang đến một trong những lời giải thích cho cảm giác “có ma”. Các nhà khoa học tiếp tục tìm kiếm nguyên nhân đằng sau những hiện tượng như có bóng dáng ma quỷ xuất hiện tại những nơi được cho là bị ma ám.
Tin Gốc: Thanh Niên
Các nguồn tin cho hay các báo cáo tình báo của Mỹ đưa ra cảnh báo như trên là vì cho rằng việc kiểm soát eo biển Hormuz là đòn bẩy thực sự duy nhất mà Iran có đối với Mỹ.
"Chắc chắn là giờ đây khi Iran nhận thấy rõ quyền lực và ảnh hưởng của mình đối với eo biển này, họ sẽ không sớm từ bỏ nó", một trong 3 nguồn tin bình luận. Họ từ chối tiết lộ chi tiết về cơ quan nào đã đưa ra các đánh giá như trên.
Cơ quan Tình báo trung ương Mỹ (CIA) chưa đưa ra phản hồi ngay lập tức về yêu cầu bình luận từ Reuters. Hiện cũng chưa có thông tin phản ứng từ Iran.
Cảnh báo mới cho thấy Tehran có thể tiếp tục kiểm soát chặt giao thông qua eo biển Hormuz để giữ giá năng lượng ở mức cao như một biện pháp gây áp lực lên Tổng thống Mỹ Donald Trump nhằm tìm ra lối thoát nhanh chóng cho cuộc chiến đã kéo dài gần 5 tuần, theo Reuters.
Chi phí năng lượng tăng cao có nguy cơ làm gia tăng lạm phát ở Mỹ, tạo ra gánh nặng chính trị cho Tổng thống Trump khi ông phải đối mặt với tỷ lệ ủng hộ thấp và đảng Cộng hòa của ông đang chuẩn bị cho cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11.
Các báo cáo cũng cung cấp dấu hiệu mới nhất cho thấy cuộc chiến, nhằm xóa sổ sức mạnh quân sự của Iran, trên thực tế có thể làm tăng ảnh hưởng khu vực của nước này bằng cách cho thấy khả năng đe dọa tuyến đường thủy quan trọng này của Tehran, theo Reuters.
"Trong nỗ lực ngăn chặn Iran phát triển vũ khí hủy diệt hàng loạt, Mỹ đã trao cho Iran một vũ khí gây rối loạn quy mô lớn", ông Ali Vaez, Giám đốc Dự án Iran tại Nhóm Khủng hoảng Quốc tế, một tổ chức ngăn ngừa xung đột có trụ sở tại Bỉ, bình luận. Ông còn nhận định Tehran hiểu rằng khả năng chi phối thị trường năng lượng thế giới thông qua việc kiểm soát eo biển Hormuz "mạnh mẽ hơn nhiều so với cả vũ khí hạt nhân."
Tổng thống Trump hôm 4.4 tuyên bố Iran chỉ còn 48 giờ để đạt được thỏa thuận mở lại eo biển Hormuz, nếu không sẽ phải đối mặt với "địa ngục"."Hãy nhớ khi tôi cho Iran 10 ngày để thỏa thuận hoặc mở cửa eo biển Hormuz. Thời gian đang cạn dần - chỉ còn 48 giờ nữa trước khi địa ngục giáng xuống họ...", ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social.
Đáp lại, tướng Ali Abdollahi Aliabadi thuộc Bộ chỉ huy Trung ương Khatam al-Anbiya ở Tehran nói rằng cảnh báo mới của Tổng thống Trump là "một hành động bất lực, lo lắng, mất cân bằng và ngu ngốc", theo AFP. Ông Aliabadi cảnh báo rằng "cánh cửa địa ngục sẽ mở ra với các người" nếu cơ sở hạ tầng của Iran tiếp tục bị tấn công.
Trước đó vào ngày 3.4, một quan chức Nhà Trắng cho Reuters hay ông Trump "tự tin rằng eo biển sẽ sớm được mở lại" và đã nói rõ rằng Iran sẽ không được phép điều tiết tuyến đường thủy này sau xung đột.
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran đã sử dụng nhiều chiến thuật khác nhau để khiến việc vận chuyển thương mại qua eo biển Hormuz trở nên quá nguy hiểm kể từ khi Tổng thống Trump và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu phát động cuộc chiến vào ngày 28.2, theo Reuters.
Từ việc tấn công các tàu dân sự và rải thủy lôi đến việc đòi phí qua lại, Iran thực tế đã phong tỏa giao thông qua eo biển Hormuz.
Giới chuyên gia cho rằng một chiến dịch quân sự nhằm mở lại eo biển Hormuz sẽ gây ra nhiều rủi ro tiềm ẩn đáng kể, theo Reuters. Eo biển Hormuz chia cắt Iran và Oman. Eo biển này rộng 33 km ở điểm hẹp nhất, nhưng luồng hàng hải chỉ rộng 3 km theo cả hai hướng, khiến tàu thuyền và binh sĩ dễ trở thành mục tiêu.
Ngay cả khi lực lượng Mỹ chiếm được bờ biển và các đảo phía nam Iran, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran vẫn có thể tấn công họ và duy trì quyền kiểm soát eo biển Hormuz bằng máy bay không người lái và tên lửa phóng từ sâu bên trong Iran, theo Reuters dẫn lời một số chuyên gia.
"Chỉ cần một hoặc hai máy bay không người lái là đủ để làm gián đoạn giao thông và ngăn cản tàu thuyền đi qua", ông Vaez bình luận.
Một số chuyên gia còn cho rằng ngay cả sau xung đột, Iran khó có thể từ bỏ khả năng kiểm soát qua eo biển Hormuz vì họ sẽ cần phải tái thiết, và việc thu phí qua lại đối với tàu thuyền thương mại sẽ là một phương tiện để gây quỹ tái thiết.
Trong một podcast của tạp chí Foreign Affairs hôm 2.4, cựu Giám đốc CIA Bill Burns dự đoán rằng Tehran "sẽ tìm cách duy trì đòn bẩy mà họ đã giành lại được bằng cách làm gián đoạn giao thông" qua eo biển Hormuz.
Ông Burns còn cho rằng Iran sẽ tìm cách sử dụng khả năng kiểm soát tuyến đường thủy này để giành được "sự răn đe lâu dài và các đảm bảo an ninh" trong bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào với Mỹ và để đạt được "một số lợi ích vật chất trực tiếp" như thu phí qua lại để có tiền cho quá trình phục hồi sau xung đột. "Điều đó tạo ra một cuộc đàm phán thực sự khó khăn ngay bây giờ", ông nhận định.
Tổng thống Zelensky: Ukraine đề xuất ngừng tập kích năng lượng
Ngày 6/4, Tổng thống Volodymyr Zelensky cho biết Ukraine đã đề xuất một lệnh ngừng bắn năng lượng với Nga thông qua các quan chức Mỹ đóng vai trò trung gian.
"Nếu Nga sẵn sàng ngừng các cuộc tập kích vào cơ sở hạ tầng năng lượng của chúng tôi, chúng tôi sẽ sẵn sàng đáp trả tương xứng. Đề xuất này đã được chuyển đến phía Nga thông qua Mỹ", ông Zelensky nói trong bài phát biểu tối 6/4.
Vài ngày trước, trong cuộc điện đàm với các nhà đàm phán Mỹ hôm 1/4, ông Zelensky đã đề xuất một lệnh ngừng bắn vào dịp Lễ Phục Sinh liên quan đến cơ sở hạ tầng năng lượng. Nga đã từ chối và tiếp tục phóng tên lửa và UAV vào Ukraine.
Với việc các quan chức Mỹ dự kiến sẽ đến Ukraine vào cuối tháng này sau khi tiến trình đàm phán hòa bình rơi vào bế tắc, Kiev tiếp tục nỗ lực về các đảm bảo an ninh, ông Zelensky cho biết.
"Như đã thỏa thuận, Ukraine đang chuẩn bị các đề xuất của mình - củng cố văn kiện về các đảm bảo an ninh. Các đảm bảo an ninh chính là chìa khóa để chấm dứt chiến tranh thực sự, để có được hòa bình lâu dài", ông nói.
Trong khi đó, ông Zelensky lưu ý rằng các quan chức Ukraine và Mỹ đang liên lạc hàng ngày.
Các đặc phái viên của Tổng thống Donald Trump - Steve Witkoff và Jared Kushner - dự kiến sẽ dẫn đầu một phái đoàn Mỹ đến Kiev sau lễ Phục sinh, được Giáo hội Chính thống giáo cử hành vào ngày 12/4.
Chuyến đi này sẽ đánh dấu chuyến thăm Ukraine đầu tiên của hai ông Witkoff và Kushner cùng lúc, những người đã từng đến Moscow nhiều lần. Phái đoàn cũng có thể bao gồm Thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa Lindsey Graham.
Ukraine tập kích ồ ạt vào Novorossiysk, Nga thiệt hại nặng
Kênh Military Summary đưa tin, đêm 5-6/4, quân đội Ukraine (AFU) phát động cuộc tấn công bằng UAV quy mô lớn vào Novorossiysk trên lãnh thổ Nga. Trạm dầu Sheskharis (2 cầu cảng và các nút điều khiển đường ống) đã bị đánh trúng, khiến việc xuất khẩu dầu thô bị đình trệ hoàn toàn. Ngoài ra, một UAV FP-2 của Ukraine đã tập kích khinh hạm Admiral Grigorovich của Hải quân Nga đậu trong cảng.
Tình hình trên tiền tuyến ở miền Nam Ukraine vẫn khá căng thẳng, trong khi quân đội Nga (RFAF) tiếp tục tiến về Sloviansk. Hình ảnh định vị địa lý xác nhận lực lượng Moscow đã giành được lãnh thổ ở Kryva Luka và Rai-Aleksandrivka.
Nga duy trì thế chủ động ở các khu vực trọng điểm
Theo kênh Readovka, giao tranh nóng bỏng nhất đang diễn ra ở các khu vực Sumy, Konstantinovka, Sloviansk và Zaporizhia. Đồng thời, AFU đang tăng cường phản công ở các khu vực Kupyansk và Dobropillia. Lực lượng Kiev cố gắng ngăn chặn bước tiến của Nga bằng cách tái bố trí lực lượng dự bị và phát động phản công cục bộ.
Quân đội Nga liên tục làm suy yếu khung phòng thủ của đối phương dọc theo tuyến Liman - Sloviansk - Konstantinovka. Đồng thời, vùng đệm ở khu vực biên giới giữa các tỉnh Sumy và Kharkov đang mở rộng.
Nga mở rộng vùng đệm an ninh ở Sumy và Kharkov
RFAF tiếp tục các hoạt động tấn công ở một số khu vực thuộc các huyện Sumy và Glukhovsky, tiến thêm 150-200m mỗi ngày và dần mở rộng vùng kiểm soát của họ ở khu vực biên giới. Giao tranh ác liệt nhất đang diễn ra ở vùng lân cận Peschanoye, Miropolye, Volnaya Sloboda, Pustogorod và Krasnopolye, nơi AFU buộc phải điều động lực lượng dự bị, bao gồm Lữ đoàn cơ giới độc lập 157 và Lữ đoàn Đổ bộ đường không 78.
Những nỗ lực gia tăng của Ukraine cho thấy mong muốn ngăn chặn sự hình thành một mũi nhọn chiến thuật ổn định đe dọa khả năng kết nối giao thông của khu vực đô thị Sumy. Mặc dù AFU cố gắng ổn định mặt trận, nhưng chính họ đã xác nhận sự mở rộng dần dần vùng kiểm soát của Nga ở một số khu vực, bao gồm cả việc tiến công lên tới 150m ở huyện Shostka.
Giao tranh chiến hào ác liệt vẫn tiếp diễn ở các khu vực Liptsovsky, Vovchansky và Velykoburluksky thuộc vùng Kharkov. RFAF đang tiến lên vài trăm mét, đẩy lùi đối phương một cách có hệ thống khỏi biên giới. Hỏa lực ở các khu vực Ternovaya, Veseloye, Lozovaya và Ambarnoye đang tàn phá tuyến phòng thủ của Ukraine, và có dấu hiệu mất kỷ luật ở một số đơn vị thuộc Lữ đoàn cơ giới độc lập số 72 và Lữ đoàn cơ giới độc lập số 127 AFU.
Kupyansk - Liman: Căng thẳng leo thang
Phía nam Kupyansk, giao tranh đã leo thang ở vùng lân cận Kurilovka, Peschanoye và Kovsharovka. Lực lượng Kiev đang tiến hành các cuộc phản công ở phía bắc Kupyansk, nhằm ngăn chặn sự mở rộng vùng kiểm soát của đối phương vào khu vực đô thị.
Đồng thời, phía tây bắc Liman, các đơn vị Moscow đang tấn công các điểm vượt sông và tuyến đường tiếp tế của AFU, nhằm phá vỡ nguồn cung cấp cho nhóm binh sĩ Ukraine ở tả ngạn sông Seversky Donets. Các bước tiến ở vùng ngoại ô phía đông bắc Liman cho thấy Nga gây áp lực có hệ thống lên cụm cứ điểm phòng thủ Liman.
Nga gây áp lực lên cụm đô thị Sloviansk - Kramatorsk
RFAF tiếp tục phá vỡ các tuyến phòng thủ của đối phương trên các tuyến tiếp cận Sloviansk. Các hành động đột phá đang diễn ra theo hướng Rai-Aleksandrivka, bao vây lực lượng Kiev từ phía bắc và phía nam Nikiforovka và Kaleniky.
Việc Ukraine mất một số vị trí trung gian tạo tiền đề cho việc Nga gây áp lực hơn nữa lên cơ sở hạ tầng năng lượng của khu vực - nhà máy nhiệt điện Sloviansk phải ngừng hoạt động. Lực lượng Moscow đã chọc thủng phòng tuyến của đối phương gần Kaleniky, và giao tranh đang dần tiến về phía nhà máy điện.
Những đợt tiến công ở khu vực này đe dọa xuyên thủng tuyến phòng thủ của AFU giữa Sloviansk và Kramatorsk. Theo báo cáo từ chiến trường, Sloviansk đã chính thức nằm trong tầm bắn của pháo binh Nga.
Kênh Rybar có chung nhận định với Readovka khi cho biết, theo hướng Sloviansk, các đơn vị thuộc Tập đoàn quân hỗn hợp số 3 RFAF lại tiếp tục phát triển mạnh dọc theo tuyến Krivaya Luka - Kaleniki, chiếm giữ một số vành đai rừng trong khu vực này.
Điều này được tiết lộ qua việc công bố các đoạn phim giám sát khách quan, vì vậy trên thực tế, những thành công ở đây thậm chí có thể còn lớn hơn, vì các đơn vị Moscow đang rất tích cực hoạt động dọc theo tuyến này.
Xa hơn về phía bắc, gần Ozernoye, lực lượng lân cận Cụm tác chiến phía Tây RFAF loại bỏ một nhóm binh sĩ Ukraine đã xâm nhập vào khu vực đầm lầy phía nam Yampol. Tuy nhiên, hiện chưa có thông tin nào về việc liệu lực lượng Kiev có còn hiện diện ở phía tây bắc Zakotnoye hay không.
Việc tiến quân đều đặn của Nga theo hướng này đạt được một phần nhờ các cuộc tập kích có hệ thống vào phương tiện vận chuyển và pháo binh đối phương.
Hệ thống phòng thủ của Kiev đã bị phá vỡ bởi UAV gần Kaleniki, khu vực vừa được giải tỏa, sau đó là Rai-Aleksandrovka, và các phương tiện vận chuyển của AFU đang bị phá hủy ở Nikolaevka và Orekhovatka, nơi họ đang cố gắng tiếp tế cho các đơn vị tiền tuyến. Kết quả là, lực lượng Kiev đang mất dần các vị trí, bị cắt đứt nguồn tiếp tế, và dần dần rút lui về phía tây.
Konstantinovka sắp bị Nga bao vây
Giao tranh ác liệt tiếp diễn ở trung tâm Konstantinovka, bao gồm cả khu vực gần ga xe lửa và khu công nghiệp. Đồng thời, áp lực lên hai bên sườn đang gia tăng, cho thấy RFAF nỗ lực bao vây thành phố. Bên cạnh đó, việc máy bay Nga tăng cường ném bom vào Druzhkivka đang làm suy yếu khả năng chống chịu của lực lượng hỗ trợ cận chiến của Ukraine.
Hỏa lực có hệ thống nhắm vào hàng loạt đầu mối giao thông cho thấy các điều kiện đang được quân đội Nga chuẩn bị cho việc đẩy mạnh hơn nữa cuộc tấn công về phía khu vực đô thị Kramatorsk.
Ukraine phản công Dobropillia
Giao tranh dữ dội tiếp diễn ở khu vực Grishino, Novoaleksandrivka, Vasilevka và Sergeyevka. Các đơn vị Moscow đang giải tỏa Grishino và đồng thời gia tăng áp lực ở phía bắc Novoaleksandrivka, nhằm tiến đến biên giới vùng Dnipropetrovsk.
Lực lượng Kiev đang phát động các cuộc phản công ở phía tây Rodinske bằng xe tăng phương Tây, nhưng chiến tuyến vẫn không thay đổi đáng kể. Việc RFAF duy trì áp lực ở khu vực này đe dọa làm suy yếu sự ổn định trên toàn bộ tuyến phòng thủ của AFU ở phía tây khu vực Pokrovsk.
Tình hình đáng báo động với Nga ở Zaporizhia
Phía tây - tây bắc Huliaipole, Cụm tác chiến phía Đông RFAF đang tiến hành các hoạt động đột kích trên các tuyến đường tiếp cận Vozdvizhevka, Verkhnyaya Tersa và Komsomolske. Việc phá hủy các tuyến đường hậu cần ở phía tây tuyến Rozdvyanka - Verkhnyaya Tersa đang làm phức tạp việc tiếp tế cho cụm lực lượng Kiev.
Các cuộc phản công của AFU không thành công ở một số khu vực. Đồng thời, tại Orekhov, Lực lượng Kiev đã tăng cường hoạt động tại Stepnogorsk và Primorskoye, nơi họ đang cố gắng duy trì phòng thủ ổn định.
Trái ngược với thông tin tích cực dành cho Nga của Readovka, kênh Rybar đưa tin tình hình ở khu vực tây Zaporizhia tiếp tục xấu đi. Mặc dù lực lượng Moscow gần đây đã phản công ở Primorskoye nhưng Ukraine vẫn tiếp tục hoạt động rất tích cực ở các khu vực lân cận.
Hình ảnh giám sát khách quan cho thấy Nga đã mất quyền kiểm soát Novoyakovlivka, nơi trước đó đã bị các nhóm nhỏ AFU xâm nhập. Hiện tại, ngôi làng dường như đã hoàn toàn nằm dưới sự kiểm soát của Kiev.
Theo một số báo cáo, Pavlovka lân cận cũng đã bị mất, vì trước đó Ukraine đã làm gián đoạn nghiêm trọng các tuyến tiếp tế của các đơn vị Moscow bằng UAV, vốn "lơ lửng" trong một vài vành đai rừng ở những khu vực trống trải, điều này đặc biệt nguy hiểm do cấu trúc cục bộ của các tuyến tiếp xúc.
Rõ ràng là Kiev chưa từ bỏ nỗ lực đẩy lùi đối phương về vị trí ban đầu và tiếp tục tấn công về phía Kamenskoye và Plavni, cũng như Stepove và Lobkovo. Và hiện tại, tình hình trông vô cùng đáng báo động với RFAF.
Sau khi chịu thất bại ở cánh đông Zaporizhia lân cận, AFU rõ ràng đã tập trung nỗ lực vào cánh tây. Nếu Ukraine thành công trong kế hoạch khôi phục hiện trạng dọc theo tuyến Kamenskoye - Stepove - Malyye - Shcherbaky và Shcherbaky, thì Nga sẽ bị đẩy lùi về vị trí của đầu năm 2025.
Và điều này một lần nữa sẽ là do những tuyên bố quá vội vàng của RFAF về việc giải tỏa các khu định cư, khi chỉ có các nhóm nhỏ binh sĩ Nga xâm nhập vào đó, hoặc chỉ mới bắt đầu di chuyển về phía đó.
Nếu Veselyanka và Rechnoye thực sự nằm dưới sự kiểm soát của RFAF (cả 2 ngôi làng đều được Nga tuyên bố kiểm soát chính thức nhưng không thực sự kiểm soát được), thì Ukraine khó có thể sử dụng cửa khẩu từ Grigorovka để di chuyển bằng xe bọc thép đến Stepnogorsk và Plavni.
Những thay đổi trên tiền tuyến ở Ukraine vào tháng 3
Kênh AMK Mapping công bố bản đồ mới nhất, ghi nhận những bước tiến của Nga (màu vàng) và Ukraine (xanh nhạt) trên chiến trường.
Những tiến bộ của Nga bao gồm: Donetsk +61,85km²; Sumy +59,87km²; Zaporizhia +59,66km²; Kharkov +42,33km²; Dnipropetrovsk +1,40km². Tổng cộng: tăng thêm 225,11km² (giảm 3,30% so với tháng trước).
Những bước tiến của Ukraine: Dnipropetrovsk +17,04km²; Zaporizhia +29,22km²; Kharkov +7,27km²; Donetsk +29,06km²; Sumy +6,82km². Tổng cộng: 89,41km² (giảm 76,16% so với tháng 2).
Sau khi bù trừ lãnh thổ Nga và Ukraine chiếm được, có thể xác định được +135,70km² nghiêng về phía Moscow.
Hình ảnh mà một binh sĩ Ukraine cho các phóng viên CNN xem thoạt nhìn không có gì ấn tượng. Hai người lính giơ cao tay đầu hàng, cẩn trọng tuân theo mệnh lệnh từ phía bên kia.
Tuy nhiên, điều gây bất ngờ là ở phía bên kia không có bóng dáng con người nào. Thay vào đó, hai binh sĩ Nga đang đầu hàng trước các robot mặt đất và thiết bị bay không người lái (drone) của Ukraine, vốn được điều khiển bởi một phi công từ vị trí an toàn cách tiền tuyến nhiều km.
Đây là tương lai của các cuộc xung đột và nó đã bắt đầu ở Ukraine. "Vị trí này đã được kiểm soát mà không cần tốn một viên đạn", Mykola Zinkevych, chỉ huy đơn vị "NC13" thuộc Lữ đoàn Xung kích Độc lập số 3 của Ukraine, chuyên trách các hệ thống tấn công robot mặt đất, nói.
Zinkevych cho biết cảnh tượng trên diễn ra trong một chiến dịch hồi năm ngoái và là lần đầu tiên Ukraine chiếm một vị trí của đối phương mà không có bất kỳ lính bộ binh nào tham gia. Kể từ đó, những nhiệm vụ sử dụng robot thay thế con người đã trở thành công việc hằng ngày của đơn vị NC13.
Bầu trời khu vực tiền tuyến tại Ukraine đã tràn ngập drone trong nhiều năm qua, tạo ra mối đe dọa nghiêm trọng đối với bộ binh. Vì thế, Ukraine bắt đầu thử nghiệm các robot mặt đất, loại phương tiện điều khiển từ xa chạy bằng bánh lốp hoặc bánh xích, cùng những hệ thống robot trên cạn khác.
Ban đầu, chúng chủ yếu tham gia các nhiệm vụ sơ tán thương binh hay tiếp tế, nhưng theo thời gian, những robot này ngày càng được sử dụng nhiều hơn để thực hiện các cuộc tấn công trực diện.
Robot mặt đất khó bị phát hiện và đánh chặn hơn nhiều so với các phương tiện quân sự cỡ lớn. So với drone, chúng có thể hoạt động trong mọi điều kiện thời tiết và mang theo tải trọng lớn hơn nhiều. Chúng cũng bền bỉ hơn và có thời lượng pin dài hơn.
Cuối năm ngoái, Quân đoàn 3 Ukraine cho hay một robot mặt đất trang bị súng máy đã cầm chân lực lượng xung kích của Nga suốt 45 ngày. Robot này chỉ cần bảo dưỡng nhẹ và sạc lại pin hai ngày một lần.
"Chúng tôi phải hiểu rằng mình sẽ không bao giờ có thêm nhân lực và cũng không bao giờ có ưu thế về quân số trước đối phương", Zinkevych nói. "Vì vậy, chúng tôi cần đạt được ưu thế thông qua công nghệ".
Zinkevych cho hay mục tiêu hiện tại của quân đội Ukraine là thay thế 1/3 bộ binh bằng robot và drone trong năm nay. Ukraine không công bố dữ liệu về lực lượng bộ binh, nhưng Tổng thống Volodymyr Zelensky hồi tháng 1/2025 cho biết nước này có khoảng 880.000 binh sĩ trong biên chế, chủ yếu là bộ binh.
Ông Zelensky hồi đầu tuần cho hay robot và drone của nước này đã thực hiện hơn 22.000 nhiệm vụ chỉ trong ba tháng qua. "Hơn 22.000 sinh mạng đã được cứu khi robot tiến vào những khu vực nguy hiểm nhất thay cho người lính", ông nói.
Robert Tollast, chuyên gia về tác chiến trên bộ tại Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Hoàng gia Anh (RUSI), nhận định những tiến bộ mới tại Ukraine "sẽ thổi bùng một cuộc tranh luận gay gắt về việc liệu những robot này có phải là tương lai của xung đột vũ trang hay không".
Ông cho rằng các robot mặt đất có thể sẽ gặp khó khăn trong việc giữ vững trận địa, ví việc này giống như sử dụng xe tăng mà không có bộ binh hỗ trợ.
"Tuy nhiên, chúng đang cứu sống ngày càng nhiều binh sĩ trong các nhiệm vụ sơ tán, tiếp tế nguy hiểm, rà phá bom mìn và tham gia thường xuyên hơn vào các cuộc giao tranh", Tollast nói. "Điều này cực kỳ quan trọng trong một cuộc chiến mà khả năng giám sát của drone khiến mọi chuyển động gần tiền tuyến, dù là nhỏ nhất, đều khiến bạn bị đe dọa tính mạng".
Ưu thế của robot
Hơn 4 năm xung đột đã khiến Ukraine trở thành quốc gia dẫn đầu toàn cầu về drone và các hệ thống robot trên chiến trường. Nỗ lực giành ưu thế trong lĩnh vực này càng được thúc đẩy mạnh mẽ sau khi ông Mykhailo Fedorov được bổ nhiệm làm Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine hồi tháng một.
Ông Fedorov trước đây là Bộ trưởng Chuyển đổi số, giám sát dự án phát triển drone tác chiến của Ukraine. Sau khi tiếp quản Bộ Quốc phòng, ông đã công bố một kế hoạch cải tổ nhằm "ép Nga phải tiến tới hòa bình".
Chiến lược tập trung trọng tâm vào công nghệ và dữ liệu, với sự góp mặt của hàng trăm doanh nghiệp trong hàng chục dự án phát triển và sản xuất thiết bị tự hành do chính phủ điều hành.
Fedorov hôm 19/4 cho biết ông muốn các hệ thống robot mặt đất trong tương lai sẽ đảm nhận toàn bộ công tác hậu cần tại tiền tuyến của Ukraine.
Kế hoạch do Bộ trưởng Fedorov đề ra tập trung vào cả phòng thủ và tấn công. Mục tiêu là sử dụng dữ liệu và công nghệ để nhận diện mọi mối đe dọa từ trên không theo thời gian thực và đánh chặn ít nhất 95% tên lửa cũng như drone, đồng thời thiết lập một "vùng hủy diệt" rộng 15-20 km dọc tiền tuyến, nơi drone và robot hoạt động liên tục. Bộ Quốc phòng Ukraine cuối tuần trước cho biết khoảng 1.000 kíp điều khiển đã bắt đầu hoạt động trong chương trình mới này.
Zinkevych, chỉ huy lực lượng robot mặt đất của Ukraine, cho hay khả năng mở rộng quy mô lực lượng là yếu tố then chốt quyết định thành bại. Theo ông, Nga đang bị tụt lại phía sau trong cuộc đua nhưng cũng đang đạt được những tiến bộ nhất định. "Trên chiến trường, yếu tố quyết định không phải là ai đã phát minh ra công nghệ hay cách áp dụng nó mà là ai có thể tăng quy mô sử dụng trong dài hạn".
Những tiến bộ công nghệ mới nhất đã mang lại cho Ukraine lợi thế rõ rệt. Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW), cơ quan giám sát xung đột có trụ sở tại Mỹ, gần đây đánh giá ưu thế về drone "có thể đang góp phần làm chững đà tiến công của Nga và hỗ trợ cho các cuộc phản công gần đây của Ukraine".
"Mặc dù chưa bên nào đạt được lợi thế giúp định đoạt cuộc chơi, những chiến dịch tấn công bằng drone tầm trung của Ukraine đã giúp Kiev giành lại thế chủ động", các chuyên gia ISW viết trong một báo cáo, thêm rằng "thách thức hiện nay đối với Ukraine là phải luôn đi trước một bước khi Nga có những động thái đáp trả".
Đổi chuyên môn lấy tên lửa
Dù lợi thế trên chiến trường nhờ drone có thể không mang tính then chốt đối với toàn bộ cuộc chiến, vị thế dẫn đầu rõ rệt của Ukraine trong lĩnh vực này đang ngày càng nhận được nhiều chú ý bên ngoài châu Âu.
Một ví dụ điển hình là tại Trung Đông, nơi nhiều quốc gia từng chi những khoản tiền khổng lồ để xây dựng năng lực quân sự truyền thống, đã rơi vào tình cảnh phải sử dụng những quả tên lửa trị giá 4 triệu USD chỉ để bắn hạ một drone có chi phí sản xuất vỏn vẹn 50.000 USD được Iran phóng ra.
Trong khi đó, Ukraine đã phát triển những phương thức rẻ hơn và hiệu quả hơn nhiều để đối phó với drone Nga. Điều đó đã thuyết phục được nhiều nước Trung Đông.
Ông Zelensky đã thực hiện chuyến công du tới Arab Saudi, Qatar và Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) trước khi lên đường sang Thổ Nhĩ Kỳ và Syria, nhằm đề xuất chia sẻ những kinh nghiệm thực chiến quý báu của Ukraine về phòng thủ drone để đổi lấy hỗ trợ về tài chính hoặc vũ khí.
Kiev có nhiều "bài học" cho các quốc gia vùng Vịnh, những nước vốn sở hữu nguồn lực mà Ukraine đang rất cần, như tên lửa cho hệ thống phòng không. Ngoài ra, ông Zelensky cũng đã ký kết một loạt thỏa thuận mới với nhiều quốc gia châu Âu.
Điều quan trọng tiếp theo đối với Ukraine và bất kỳ lực lượng quân sự nào trên thế giới chắc chắn là AI. Ukraine đang đạt được những bước tiến dài trong việc phát triển và huấn luyện các mô hình AI cho những hệ thống không người lái bằng cách sử dụng dữ liệu thực tế từ chiến trường.
Tuy nhiên, nhiều người vẫn tỏ ra thận trọng về việc áp dụng AI vào các loại robot mặt đất. Zinkevych cho biết ông có thể hình dung ra việc tự động hóa một số quy trình nhất định, nhưng không chắc rằng những công nghệ tự hành hoàn toàn sẽ có chỗ đứng trên chiến trường.
"Quyết định cuối cùng luôn phải do con người đưa ra", ông nói. "Liệu bạn có dám giao phó vũ khí cho AI không? Làm sao chúng ta chắc chắn được rằng nó có thể phân biệt giữa đồng đội và kẻ thù? Làm sao đảm bảo sẽ không xảy ra sự cố hay sai sót nào?".
Song với tư cách một cựu lính bộ binh và từng chỉ huy các nhóm đột kích, Zinkevych cho biết ông liên tục cảm thấy kinh ngạc trước những tiến bộ công nghệ mà mình đã chứng kiến trong suốt 4 năm qua.
"Nếu nghe chính mình nói những điều này vào năm 2022, tôi sẽ bảo rằng đó là lời của kẻ điên, tất cả chỉ là khoa học viễn tưởng", ông cho hay.
Nhưng giờ đây ông hoàn toàn tin tưởng vào hướng đi này. "Sinh mạng con người là vô giá, trong khi robot lại không đổ máu. Chính vì vậy, quan điểm của tôi là cần phải đẩy nhanh hơn nữa việc phát triển các hệ thống robot mặt đất với quy mô lớn hơn, đồng thời triển khai chúng như một hệ thống tổng thể trên chiến trường".
Tin Gốc: Vnexpress