Đây trở thành “kim chỉ nam” cho các chương trình khám sức khỏe tầm soát, đưa y tế đến gần dân ngay từ tuyến cơ sở, hướng tới mục tiêu xây dựng một Việt Nam khỏe mạnh.
Vì hoàn cảnh khó khăn, các con làm lại ăn xa, suốt nhiều năm qua bà Đ.T.P. (61 tuổi, ngụ phường Trung Mỹ Tây) hiếm khi có điều kiện đi khám sức khỏe. Ở tuổi này, bà thường xuyên mệt khi gắng sức, kèm theo đau nhức xương khớp nhưng chưa từng được khám sức khỏe.
Được các bác sĩ từ Viện Tim TP.HCM trực tiếp khám miễn phí, trong đó có tầm soát chuyên sâu tim mạch tại trạm y tế địa phương vào ngày 17-4, bà H. mới phát hiện bản thân có bất thường về tim mạch và được chỉ định chuyển tuyến trên để tiếp tục kiểm tra chuyên sâu.
Bán vé số rong ruổi suốt nhiều năm, bà N.T.T. (62 tuổi, ngụ phường Tăng Nhơn Phú) quen với những cơn đau âm ỉ ở đầu gối, vai gáy và thỉnh thoảng đau đầu, choáng nhẹ. Với bà, đó chỉ là “bệnh tuổi già”, cố gắng chịu đựng để tiếp tục mưu sinh.
Chỉ đến khi tham gia một chương trình khám tầm soát miễn phí do Trạm y tế phường Tăng Nhơn Phú (TP.HCM) tổ chức, bà mới bất ngờ khi được các bác sĩ chẩn đoán tăng huyết áp và thoái hóa khớp.
“Nhờ chương trình khám tầm soát, tôi mới biết rõ tình trạng sức khỏe của mình sau nhiều năm chủ quan. Đây là việc làm rất ý nghĩa, giúp những người lao động khó khăn có cơ hội phát hiện bệnh sớm và yên tâm hơn trong cuộc sống”, bà T. nói.
Bác sĩ Phạm Xuân Hải – Phó giám đốc điều hành Trạm y tế phường Tăng Nhơn Phú – cho biết qua các đợt khám, nhiều người dân dù mắc bệnh nhưng không biết, chỉ khi đi khám sức khỏe mới biết như bệnh lao, ung thư…
Trong đợt khám sức khỏe sàng lọc miễn phí quy mô lớn nhất từ trước đến nay của TP.HCM tại 168 trạm y tế cùng sự hỗ trợ 104 bệnh viện trên địa bàn vào ngày 17-4, đã có gần 30.000 người dân được khám.
Kết quả ghi nhận 19.088 trường hợp có vấn đề sức khỏe, chiếm 64,3% số người được khám, đặc biệt có nhiều trường hợp lần đầu phát hiện bệnh. Trong số 19.088 trường hợp trên có 10.634 người cần tiếp tục theo dõi tại trạm y tế, 8.447 trường hợp được chỉ định khám chuyên khoa, chuyển tuyến hoặc điều trị tiếp.
Đáng chú ý, nhóm bệnh lý mạn tính không lây như tăng huyết áp, đái tháo đường, tim mạch… chiếm tỉ lệ cao nhất với 16.175 lượt khám. Qua sàng lọc, hơn 7.100 trường hợp cần được quản lý theo dõi lâu dài và gần 5.000 người cần tiếp tục điều trị.
PGS Nguyễn Hoài Nam – Chủ tịch Hội Tĩnh mạch học TP.HCM – cho rằng khi điều kiện sống hiện nay đã ổn định, sức khỏe chính là “tài sản” cần được ưu tiên hàng đầu.
Với việc tầm soát sức khỏe quy mô lớn cần được thực hiện một cách khoa học, bài bản, có kế hoạch rõ ràng, có quy trình chuyên môn và đặc biệt phải có sự tham gia, thẩm định của hội đồng chuyên gia. Không thể mỗi nơi làm một kiểu, nơi khám sơ sài rồi cho kết luận sớm, điều này có thể không phản ánh đúng thực trạng sức khỏe người dân.
Bên cạnh kiểm tra sức khỏe định kỳ, PGS Nam cho rằng yếu tố quan trọng không kém là phòng bệnh từ sớm, từ lối sống hằng ngày. Theo đó cần chú ý đến các bệnh tiêu hóa do thói quen ăn uống còn chưa hợp lý và vấn đề vận động khi người Việt mình còn khá ít vận động.
TS.BS Diệp Bảo Tuấn – Giám đốc Bệnh viện Ung bướu TP.HCM – cũng cho rằng tầm soát và phát hiện bệnh sớm chính là yếu tố “then chốt” quyết định hiệu quả điều trị.
Nhiều chương trình khám sức khỏe cộng đồng và tầm soát miễn phí đã được triển khai giúp tạo điều kiện để người dân chủ động kiểm tra sức khỏe định kỳ. Khi phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm, kết quả điều trị tối ưu hơn, đồng thời góp phần giảm thiểu đáng kể gánh nặng bệnh tật cho cộng đồng và hệ thống y tế.
“Tôi kỳ vọng từ năm 2026, với các chính sách của Nhà nước và TP.HCM, mỗi người dân sẽ được khám sức khỏe định kỳ mỗi năm ít nhất một lần, từ đó phát hiện sớm nhiều trường hợp cần điều trị, trong đó có ung thư”, BS Tuấn nói.
PGS Tăng Chí Thượng – Giám đốc Sở Y tế TP.HCM – cho hay trong nhiều năm qua ngành y tế thành phố đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng trong công tác khám chữa bệnh.
Tuy nhiên, nếu hệ thống y tế chỉ tập trung vào điều trị khi người dân đã mắc bệnh thì sẽ luôn đối mặt với tình trạng quá tải, chi phí cao và hiệu quả chăm sóc sức khỏe khó đạt mức tối ưu.
Chính vì vậy, ngành y tế thành phố xác định: khám sức khỏe, khám tầm soát, khám sàng lọc và quản lý sức khỏe người dân là một nhiệm vụ trọng tâm, có ý nghĩa chiến lược lâu dài, song hành với hoạt động khám chữa bệnh.
Theo Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan, Nghị quyết 72 được tiếp cận trên cơ sở lấy sức khỏe người dân là trọng tâm cho sự phục vụ, triển khai thực hiện các nhiệm vụ, giải pháp trong lĩnh vực y tế. Đồng thời, nghị quyết cũng thể hiện rõ tinh thần tháo gỡ những “điểm nghẽn” trong lĩnh vực y tế mà thời gian dài vừa qua chưa được giải quyết một cách căn cơ.
Trong đó nghị quyết đã đề cập đến các nội dung chuyển đổi trong công tác y tế, theo hướng thay vì tập trung chủ yếu vào khám bệnh, chữa bệnh chuyển sang chăm sóc sức khỏe toàn diện; nâng cao vai trò, tầm quan trọng của công tác phòng bệnh; chăm sóc sức khỏe của người dân từ sớm, từ xa.
Công tác chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe của nhân dân sẽ gắn chặt với quản lý, chăm sóc sức khỏe toàn diện theo vòng đời.
Để thực hiện được nhiệm vụ này, Bộ trưởng Bộ Y tế cho rằng cần tập trung tháo gỡ những “điểm nghẽn”. Thực tiễn thời gian qua cho thấy những bất cập về thể chế đã tạo ra nhiều nút thắt trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ của ngành y tế.
Vì vậy các vấn đề còn vướng mắc, cũng như định hướng phát triển ngành y tế trong chặng đường tới sẽ được tập trung giải quyết thông qua việc hoàn thiện thể chế, chính sách và cơ chế huy động, phân bổ nguồn lực.
Tinh thần xuyên suốt là khi ban hành chính sách phải bảo đảm sự tham gia, phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước và các chủ thể liên quan; đồng thời kết hợp hiệu quả nguồn lực công – tư, phát huy vai trò của người dân trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe nhân dân.
Đối với Bộ Y tế, bà Lan cho hay thời gian tới bộ tiếp tục rà soát, hoàn thiện các quy định, cơ chế nhằm tháo gỡ các “điểm nghẽn”, bảo đảm triển khai đồng bộ các giải pháp đã nêu trong nghị quyết.
Hàu là loại hải sản "vua" đối với sinh lý phái mạnh. Ngoài sắt, vitamin, protein..., hàu giàu kẽm, một trong những thành phần quan trọng giúp cơ thể sản sinh hormone sinh dục nam testosterone, tăng sản xuất tinh trùng cũng như ham muốn tình dục, hỗ trợ tình trạng xuất tinh sớm. Hàu còn giúp cơ thể tăng dopamin nên nam giới ăn sẽ tăng hưng phấn.
Tuy nhiên, hàu là món ăn mang tính hỗ trợ cơ thể chứ không phải để điều trị bệnh lý. Người bị xuất tinh sớm hay yếu sinh lý, rối loạn cương không thể chỉ ăn hàu mỗi ngày là khỏi bệnh. Bổ sung hàu quá mức còn dẫn đến thừa kẽm, có thể gây buồn nôn, đau bụng và tiêu chảy, đắng miệng. Ăn quá nhiều hàu sẽ làm tăng lượng cholesterol, dẫn đến nguy cơ cao mắc các bệnh nguy hiểm như tim mạch, huyết áp, đột quỵ.
Đặc biệt, hàu sống chứa nhiều vi khuẩn, ký sinh trùng, ấu trùng sán, cần chế biến sạch trước khi ăn. Do đó, nhiều người "càng ăn, càng yếu". Các thực phẩm khác như lòng đỏ trứng, giá sống... cũng tương tự.
Để biết chính xác tình trạng bệnh và điều trị hiệu quả, cần đến bệnh viện để bác sĩ kiểm tra, xét nghiệm, thậm chí liệu pháp tâm lý.
Ngoài ra, nên tập thể dục thường xuyên, hạn chế rượu bia, ăn uống và sinh hoạt khoa học giúp tăng hormone testosterone, cải thiện phong độ. Tuyệt đối không tự điều trị hay áp dụng biện pháp truyền miệng dẫn đến "tiền mất, tật mang".
Theo bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Hoàng Thạch, Phó trưởng Khoa Nhi và Hồi sức sơ sinh, Bệnh viện đa khoa An Sinh (TP.HCM), có 3 lý do khiến trẻ rơi vào tình huống nguy hiểm nhanh hơn người lớn khi bị bỏ quên trong ô tô.
Thứ nhất, khả năng điều hòa thân nhiệt của trẻ kém hơn, đặc biệt ở trẻ dưới 5 tuổi do cơ chế tiết mồ hôi chưa hoàn thiện. Vì vậy, trẻ khó tản nhiệt và thân nhiệt tăng nhanh hơn khi ở trong môi trường nóng.
Thứ hai, tỷ lệ diện tích da trên cân nặng của trẻ cao hơn người lớn, khiến cơ thể hấp thu nhiệt từ môi trường nhanh hơn. Trong khi đó, ô tô đóng kín cửa dưới trời nắng có thể đạt 50 - 70°C chỉ sau 15 - 30 phút, khiến việc thải nhiệt gần như không thể xảy ra.
Cuối cùng, não trẻ, đặc biệt ở độ tuổi dưới 6, rất nhạy cảm với nhiệt. Khi thân nhiệt tăng cao, trẻ dễ bị tổn thương não, nhanh chóng dẫn đến rối loạn ý thức, co giật và phù não.
“Trong khoảng thân nhiệt từ 39 - 40°C, cơ thể có thể bị mất nước, chuột rút và kiệt sức vì nóng. Thân nhiệt vượt trên 40°C là ngưỡng báo động, trẻ bắt đầu có thể tổn thương não và sốc nhiệt (heatstroke). Do đó với môi trường nắng nóng hiện nay, trong 10 - 15 phút, nhiệt độ trong xe đóng kín cửa đủ gây nguy hiểm (gây mất nước, tăng thân nhiệt); trên 30 phút có thể tiến triển thành sốc nhiệt, nguy cơ tử vong rất cao, đặc biệt ở trẻ nhỏ. Một điểm quan trọng là vì trong xe sẽ hình thành hiệu ứng nhà kính nên trẻ có thể tử vong ngay cả khi nhiệt độ ngoài trời chỉ khoảng 30°C, không cần nắng gắt”, bác sĩ Thạch nói.
Từ đó, bác sĩ Thạch cho biết trong trường hợp phát hiện trẻ bị bỏ quên và có dấu hiệu hôn mê, co giật, nên thực hiện ngay những bước sơ cứu “vàng” sau trước khi đưa trẻ đến bệnh viện:
Bước 2: Đánh giá ABC (Airway - Breathing -Circulation)
Bước 3: Hạ nhiệt tích cực (càng sớm càng tốt)
Bước 4: Xử trí co giật (nếu có)
Bước 5: Những việc cần lưu ý
“Cha mẹ nên hình thành thói quen an toàn lặp lại mỗi ngày như đặt túi xách hoặc điện thoại cạnh ghế trẻ để tự nhắc mình, và luôn mở cửa sau kiểm tra trước khi khóa xe. Với trẻ lớn, có thể hướng dẫn cách bấm còi hoặc mở cửa khi cần. Khi sử dụng xe, nên bật điều hòa trước khi cho trẻ vào, hạn chế đỗ xe lâu dưới nắng và sử dụng rèm che nắng hoặc tấm cách nhiệt để giảm nhiệt trong khoang xe”, bác sĩ Thạch khuyên.
Vừa qua, phóng viên Dân trí nhận được thông tin từ gia đình bé gái tên B.N. (5 tuổi, ngụ tỉnh Đồng Tháp), cho biết bệnh nhi từng điều trị ung thư nguyên bào võng mạc 2 mắt ở Bệnh viện Ung bướu TPHCM, sau đó chuyển sang Bệnh viện Mắt TPHCM.
Bác sĩ Bệnh viện Mắt TPHCM đã hướng dẫn bệnh nhân sang một bệnh viện quốc tế để "hóa trị nội động mạch", với lý do các cơ sở y tế công lập khu vực phía Nam chưa triển khai kỹ thuật này. Tại bệnh viện quốc tế, kỹ thuật nêu trên có chi phí đắt đỏ, khiến gia đình bệnh nhi rất lo lắng vì hoàn cảnh kinh tế không cho phép.
Theo tìm hiểu, bệnh nhi B.N. trong thời gian điều trị ở Bệnh viện Ung bướu TPHCM được hưởng BHYT 100%, không có chỉ định hóa trị. Phía Bệnh viện Mắt TPHCM xác nhận, bác sĩ khoa Mắt Nhi của đơn vị đã giới thiệu bé sang một bệnh viện quốc tế, để có thể hóa trị nội động mạch điều trị ung thư nguyên bào võng mạc tối ưu.
Bác sĩ Huỳnh Hữu Danh, người trực tiếp thực hiện hóa trị nội động mạch cho bệnh nhi chia sẻ, sau 9 đợt điều trị với chi phí hàng trăm triệu đồng (được một tổ chức từ thiện tài trợ), bé gái giữ được một bên mắt, bên còn lại phải múc bỏ nhãn cầu vì tình trạng quá nặng.
Trao đổi với phóng viên bên lề hội nghị khoa học kỹ thuật Bệnh viện Ung bướu TPHCM diễn ra ngày 15/5, TS.BS Diệp Bảo Tuấn, Giám đốc đơn vị cho biết, hóa trị nội động mạch là kỹ thuật truyền thuốc bằng đường động mạch, để thuốc tới trực tiếp khối u, thay vì truyền qua đường tĩnh mạch truyền thống.
Đây không phải kỹ thuật mới, nhưng là kỹ thuật khó. Trước đây, một bệnh viện tuyến cuối ở phía Nam đã từng ứng dụng kỹ thuật này cho các loại ung thư phần mềm, ung thư xương để khối bướu nhỏ lại, giúp hỗ trợ trong quá trình phẫu thuật.
Năm 2025 vừa qua, Bệnh viện Ung bướu TPHCM đã cử một ê-kíp sang Nhật Bản để tiếp cận và tập huấn ứng dụng hóa trị nội động mạch. Hiện tại, bệnh viện đang chuẩn bị các thủ tục để có thể sớm triển khai phương pháp này.
Với ung thư nguyên bào võng mạc, bác sĩ Tuấn chia sẻ, đây là loại ung thư ở mắt và việc điều trị cần sự phối hợp đa mô thức. Trong đó, chủ lực là phẫu thuật và xạ trị. Hóa trị chỉ dùng khi bệnh đã lan rộng, và hóa trị nội động mạch chỉ là một trong các phương thức hóa trị.
"Bệnh nhân ung thư nguyên bào võng mạc cần điều trị đa mô thức tùy theo giai đoạn, và các bệnh viện tuyến cuối đều có thể điều trị bệnh này. Nếu bệnh nhân đã mổ rồi thì nên tiếp tục xạ trị theo chỉ định của bác sĩ", TS.BS Diệp Bảo Tuấn, Giám đốc Bệnh viện Ung bướu TPHCM nói.
Hội nghị khoa học kỹ thuật Bệnh viện Ung Bướu năm 2026 có chủ đề "Tiếp cận chăm sóc toàn diện cho bệnh nhân ung thư trong thời đại mới".
Chương trình tập trung vào xu hướng phát triển mô hình chăm sóc toàn diện cho người bệnh ung thư ở bối cảnh y học hiện đại, với sự kết hợp đa chuyên khoa, cá thể hóa điều trị, phối hợp đông - tây y, dinh dưỡng, phục hồi chức năng và ứng dụng các tiến bộ công nghệ khi thực hành lâm sàng.
Hội nghị có tổng cộng 10 phiên khoa học, bao gồm 2 phiên toàn thể và 8 phiên chuyên đề, với 47 bài báo cáo khoa học thuộc nhiều lĩnh vực chuyên sâu như: Tổng quát - Giải phẫu bệnh; Miễn dịch; Y học cổ truyền, Dinh dưỡng - Phục hồi chức năng; Xạ trị; Ngoại khoa; Tiêu hóa; Tuyến vú.
Các báo cáo tập trung cập nhật những tiến bộ điều trị đa mô thức, kỹ thuật chẩn đoán hiện đại, điều trị cá thể hóa, chăm sóc giảm nhẹ, phục hồi chức năng và nâng cao chất lượng sống cho bệnh nhân ung thư.
