Ngày 30.4, Bộ Quốc phòng Nga thông báo lực lượng phòng không đã đánh chặn và tiêu diệt tổng cộng 189 máy bay không người lái (UAV) cánh cố định của Ukraine trong đêm 29.4, rạng sáng 30.4, theo TASS.
Các cuộc tấn công diễn ra trên diện rộng, bao phủ nhiều khu vực lãnh thổ Nga bao gồm: Astrakhan, Belgorod, Bryansk, Volgograd, Voronezh, Kursk, Lipetsk, Nizhny Novgorod, Rostov, Ryazan, Samara, Saratov, Tula và Ulyanovsk.
Tại vùng Perm, một UAV đã đánh trúng một cơ sở công nghiệp. Tỉnh trưởng Dmitry Makhonin xác nhận không có thương vong hay thiệt hại đáng kể nào về tài sản.
Tuy nhiên, kênh truyền thông độc lập Exilenova Plus đưa tin ít nhất 2 – 3 bể chứa nhiên liệu tại một trạm bơm dầu đã bốc cháy sau cuộc tập kích. Thiệt hại này xảy ra tại cơ sở do tập đoàn Transneft vận hành.
Sau đó, Cơ quan An ninh Ukraine (SBU) xác nhận đã tấn công cơ sở lọc dầu Lukoilpermnaftoorgsintez lần thứ 2 trong 2 ngày liên tiếp. Cơ sở cách vùng do Ukraine kiểm soát đến 1.500 km.
Mỗi bể chứa tại trạm này có sức chứa lên tới 50.000 mét khối dầu (tương đương khoảng 314.000 thùng). Điều này cho thấy đây là một đòn tấn công có tác động lớn đến hoạt động lưu trữ và vận chuyển nhiên liệu.
Trạm bơm tại Perm là một trung tâm trung chuyển dầu mỏ lớn, đóng vai trò then chốt trong việc tiếp nhận, lưu trữ và bơm dầu thô qua mạng lưới đường ống chính của Nga.
Trước đó, vào ngày 29.4, đơn vị đặc nhiệm Alpha của Ukraine cũng đã thực hiện một chiến dịch sử dụng UAV tầm xa nhắm vào trạm bơm này.
Vào ngày 29.4, Tổng thống Nga Vladimir Putin và Tổng thống Mỹ Donald Trump đã có cuộc điện đàm kéo dài hơn 1,5 giờ. Đây là cuộc đối thoại thứ 12 giữa hai nhà lãnh đạo kể từ khi ông Trump quay lại Nhà Trắng vào đầu năm 2025. Cuộc hội đàm được mô tả là “thẳng thắn”, “hữu nghị” và mang tính chất xây dựng.
Trọng tâm của cuộc điện đàm là vấn đề xung đột tại Ukraine. Theo TASS, Tổng thống Putin đề xuất một lệnh ngừng bắn tạm thời nhân dịp kỷ niệm Ngày Chiến thắng (9.5), ngày đánh dấu sự thất bại của Đức Quốc xã trong Thế chiến 2. Điện Kremlin cho biết các điều khoản cụ thể sẽ sớm được công bố.
Tổng thống Trump đã bày tỏ sự ủng hộ tích cực đối với sáng kiến này, nhấn mạnh rằng đây là ngày lễ kỷ niệm chiến thắng chung trước chủ nghĩa phát xít.
Ông Trump tin rằng một giải pháp cho cuộc khủng hoảng Ukraine có thể đạt được “tương đối nhanh chóng” và nhận định rằng thỏa thuận chấm dứt chiến tranh đang ở rất gần, theo Reuters.
Ông Trump cho biết ông Putin cũng đề xuất hỗ trợ giải quyết vấn đề hạt nhân Iran. Mặc dù ghi nhận đề xuất của Nga, ông Trump cho biết ông muốn ông Putin tập trung giải quyết xung đột tại Ukraine trước khi tập trung sâu vào vấn đề Iran. “Tôi nói rằng ‘trước khi ông giúp tôi, tôi muốn chấm dứt cuộc chiến của ông trước'”, Tổng thống Mỹ nói. Ông kỳ vọng cả hai cuộc xung đột tại Ukraine và Iran có thể kết thúc vào cùng một thời điểm.
Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Duma Quốc gia (Hạ viện Nga) Leonid Slutsky đánh giá cuộc điện đàm này là một bước đi quan trọng hướng tới việc bình thường hóa quan hệ song phương.
Hai nhà lãnh đạo nhất trí sẽ tiếp tục duy trì liên lạc thường xuyên, cả trực tiếp và thông qua các trợ lý cấp cao.
Bình luận về thông tin trên, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky ngày 30.4 cho biết sẽ đề nghị Mỹ làm rõ về đề xuất ngừng bắn của Nga. “Chúng tôi sẽ làm rõ chính xác điều này là gì, một vài giờ an ninh cho cuộc duyệt binh tại Moscow hay là cho điều gì đó khác”, ông Zelensky viết trên mạng xã hội X. Nhà lãnh đạo cũng bày tỏ mong muốn của Ukraine là một lệnh ngừng bắn dài hạn, đảm bảo an ninh cho người dân và một nền hòa bình bền vững.
Ngày 30.4, Tổng tư lệnh quân đội Ukraine Oleksandr Syrskyi ra lệnh áp đặt giới hạn tối đa 2 tháng đối với các binh sĩ phục vụ tại các vị trí tiền tiêu. Quyết định này nhằm giải quyết thách thức cốt lõi về thiếu hụt quân số của Kyiv trong năm thứ 5 của cuộc xung đột với Moscow, theo Reuters.
Lệnh của ông Oleksandr Syrskyi được đưa ra trong bối cảnh xuất hiện dồn dập các báo cáo về việc binh sĩ Ukraine phải phục vụ liên tục nhiều tháng dưới làn hỏa lực, nhằm ngăn chặn đà tiến quân chậm nhưng ổn định của Nga.
Dọc theo toàn tuyến phòng thủ, bộ binh Ukraine thường phải đi bộ hơn 15 km để di chuyển đến và rời khỏi các vị trí tiền tuyến, theo trang The Kyiv Independent. Hành trình này luôn tiềm ẩn rủi ro bị tấn công bởi thiết bị bay không người lái (UAV), hỏa lực pháo binh hoặc giẫm phải mìn được rải từ xa.
Những điều kiện khắc nghiệt này, kết hợp với tình trạng thiếu hụt trầm trọng lực lượng bộ binh thay thế cho các lữ đoàn chiến đấu, đã dẫn đến số lượng báo cáo ngày càng tăng trong năm qua về việc quân nhân phải bám trụ tại vị trí trong phần lớn thời gian của năm, thậm chí trong một số trường hợp cực đoan là hơn một năm liên tục.
Các trường hợp này thường được các lữ đoàn Ukraine nêu ra như một cách để tôn vinh sự kiên trì và lòng anh dũng của các binh sĩ. Tuy nhiên, việc làm này vô tình lại làm gia tăng sự lo ngại trong xã hội Ukraine về vấn đề động viên quân dịch vào lực lượng bộ binh.
Theo quy định mới, các chỉ huy phải đảm bảo điều kiện để quân nhân tại ngũ duy trì vị trí tối đa 2 tháng, sau đó bắt buộc phải thực hiện luân chuyển trong vòng 1 tháng.
Việc luân chuyển kịp thời không chỉ là vấn đề tổ chức đơn vị, mà còn là yếu tố sống còn để bảo toàn tính mạng binh sĩ và duy trì sự ổn định của hệ thống phòng thủ.
Sắc lệnh cũng bao gồm các quy định bắt buộc về kiểm tra y tế định kỳ, cung cấp kịp thời thực phẩm và đạn dược cho các đơn vị tiền tuyến.
Thông báo này được đưa ra chỉ vài ngày sau khi những hình ảnh về các binh sĩ gầy gò, kiệt sức thuộc Lữ đoàn Cơ giới Độc lập số 14 được người thân chia sẻ, gây nên làn sóng phẫn nộ trong dư luận.
Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth ngày 29.4 cho biết Lầu Năm Góc đã giải ngân gói viện trợ quân sự trị giá 400 triệu USD cho Ukraine, sau nhiều tháng trì hoãn và áp lực ngày càng tăng từ các nhà lập pháp Mỹ.
Phát biểu trong một cuộc điều trần trước Ủy ban Quân vụ Hạ viện Mỹ, ông Hegseth xác nhận rằng nguồn kinh phí đã được khơi thông sau khi các rào cản thủ tục hành chính được giải quyết, theo The Kyiv Independent.
“Các khoản tiền đã được giải ngân kể từ ngày hôm qua”, ông Hegseth thông báo, đánh dấu sự xác nhận chính thức đầu tiên về việc gói viện trợ đang được triển khai.
Mặc dù đã được Quốc hội Mỹ phê duyệt từ trước, gói 400 triệu USD này đã bị đình trệ tại Lầu Năm Góc trong nhiều tháng. Điều này vấp phải sự chỉ trích từ cả các nghị sĩ đảng Cộng hòa và Dân chủ, những người cáo buộc Bộ Chiến tranh trì hoãn sự hỗ trợ thiết yếu cho Ukraine.
Gói viện trợ dự kiến sẽ được phân phối thông qua Sáng kiến hỗ trợ an ninh Ukraine (USAI). Đây là cơ chế do Lầu Năm Góc quản lý nhằm mua sắm vũ khí trực tiếp từ các nhà thầu quốc phòng Mỹ để chuyển giao cho Ukraine.
Quốc hội Mỹ đã tái phê duyệt USAI vào tháng 12.2025 như một phần của dự luật chi tiêu quốc phòng trị giá 900 tỉ USD, trong đó phân bổ 400 triệu USD hàng năm cho các năm tài chính 2026 và 2027 để duy trì hỗ trợ quân sự cho Kyiv.
Giới chức Mỹ hồi đầu tháng 4 thông báo giải cứu thành công một đại tá là phi công buồng sau trên tiêm kích F-15E bị bắn hạ ở miền nam Iran. Đại tá này sau khi nhảy dù đã phải lẩn trốn lực lượng Iran trong khoảng hai ngày trước khi được Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) phát hiện vị trí ẩn nấp ở một khe núi.
Giám đốc CIA John Ratcliffe cho biết phi công trên "vô hình với kẻ thù, nhưng với CIA thì không". Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố lực lượng nước này có thể nhìn thấy "thứ gì đó chuyển động" trên sườn núi vào ban đêm ở khoảng cách xa tới gần 65 km.
Giới chức Mỹ không tiết lộ đã sử dụng công nghệ gì. Dù vậy, báo New York Post dẫn hai nguồn tin giấu tên cho biết CIA đã dùng một hệ thống bí mật được gọi là Ghost Murmur (Tiếng thì thầm của Bóng ma), do hãng Lockheed Martin phát triển, để tìm kiếm phi công. Công cụ này có khả năng phát hiện tín hiệu điện từ được phát ra từ nhịp tim con người ở khoảng cách rất xa.
Tổng thống Trump sau đó xác nhận với New York Post rằng Ghost Murmur đã đóng vai trò "rất quan trọng" trong chiến dịch tìm kiếm phi công F-15 bị mắc kẹt ở Iran. Ông tuyên bố đây là công cụ chưa từng được biết đến trước đó.
"Mọi người đều ngạc nhiên", Tổng thống Mỹ cho hay. "Chúng tôi có rất nhiều thứ mà chưa ai nghe đến bao giờ, cũng như các thiết bị mà chưa ai từng nghĩ tới". Dù vậy, ông không xác nhận phương thức hoạt động của Ghost Murmur.
Haley Fuller, cựu đại úy thủy quân lục chiến Mỹ và hiện là bình luận viên trên trang Military.com, trong bài phân tích ngày 21/4 cho rằng Ghost Murmur có thể là "bước nhảy vọt lớn" trong công nghệ cảm biến.
Theo Fuller, tim người khi đập tạo ra xung điện, từ đó sản sinh ra từ trường. Giới khoa học đo từ trường này bằng kỹ thuật gọi là từ tâm đồ, vốn được sử dụng làm công cụ nghiên cứu và y học trong hàng thập kỷ qua.
Dù vậy, tín hiệu từ mà tim người sinh ra rất yếu. Ngay cả trên bề mặt cơ thể, tín hiệu này cũng yếu hơn hàng triệu lần so với từ trường Trái Đất, nên rất khó đo được trong điều kiện bình thường.
"Trên thực tế, các nhà khoa học chỉ đo được tín hiệu đó ở khoảng cách rất ngắn, thường là cách ngực trong vòng khoảng 10 cm, và chỉ cần tăng một chút cũng khiến tín hiệu nhanh chóng mờ đi và lẫn vào nhiễu nền", Fuller cho hay.
Patrick Maletinsky, chủ nhiệm khoa vật lý tại Đại học Basel ở Thụy Sĩ, cũng cho biết các công nghệ đã được công khai chỉ có thể phát hiện nhịp tim ở khoảng cách rất ngắn, không quá vài cm. "Hạn chế chính là từ trường của tim sẽ suy yếu rất nhanh theo khoảng cách", ông nói.
Trong trường hợp mục tiêu ở cách hàng chục km, cường độ tín hiệu sẽ yếu hơn từ hàng tỷ đến hàng tỷ tỷ lần so với độ nhạy của cả những từ kế hiện đại nhất, trong đó có cảm biến lượng tử, theo Maletinsky.
"Nếu một hệ thống như vậy thật sự tồn tại, đây sẽ là bước đột phá vượt xa mọi thứ đã được ghi nhận trong các tài liệu khoa học", ông nhận định.
Fuller cho biết các hệ thống từ tâm đồ truyền thống sử dụng những thiết bị giao thoa lượng tử siêu dẫn (SQUID), đòi hỏi phải làm lạnh ở nhiệt độ rất thấp và vận hành trong môi trường được che chắn để lọc bỏ nhiễu nền.
Tuy nhiên, hệ thống Ghost Murmur của CIA ứng dụng cách tiếp cận mới là đo từ trường bằng tâm khiếm khuyết Nitrogen-Vacancy (NV). Đây là kỹ thuật sử dụng các khiếm khuyết trong kim cương nhân tạo để phát hiện từ trường bằng cách đo sự thay đổi về độ quay của electron khi được chiếu tia laser.
Ưu điểm của phương pháp này là cảm biến NV có thể hoạt động ở nhiệt độ phòng và nhỏ gọn hơn, nên dễ ứng dụng hơn so với các hệ thống cũ, theo Fuller.
Nguồn tin của New York Post cho biết cảm biến NV đã được CIA sử dụng kết hợp với công nghệ trí tuệ nhân tạo để lọc bỏ nhiễu nền, từ đó phát hiện được tín hiệu nhịp tim của phi công ở khoảng cách lớn hơn nhiều so với bình thường.
Người này thêm rằng vùng nông thôn ở Iran, nơi phi công được tìm thấy, là môi trường lý tưởng nhất có thể để ứng dụng Ghost Murmur vì có mức độ nhiễu điện từ thấp, đồng thời hầu như không có người ở nên không phát ra tín hiệu gây nhiễu. Sự tương phản nhiệt vào ban đêm giữa cơ thể người và bề mặt sa mạc giúp lực lượng Mỹ có thêm dữ liệu để xác định vị trí phi công.
"Thông thường tín hiệu này rất yếu, chỉ có thể đo được trong môi trường bệnh viện khi đặt cảm biến gần sát ngực", nguồn tin cho hay. "Thiết bị này hoạt động tốt nhất trong môi trường hoang vu, ít nhiễu và cần rất nhiều thời gian để xử lý".
Dựa trên thông tin được mô tả, Thad Walker, giáo sư vật lý tại Đại học Wisconsin-Madison ở Mỹ, dự đoán Ghost Murmur là từ kế NV, có thể là dạng cụm, được gắn trên thiết bị bay không người lái.
Ông cho hay các từ kế NV dân sự mà ông từng tiếp cận không thể đo được nhịp tim ở khoảng cách trên 100 m và phải mất nhiều ngày xử lý tín hiệu.
Chris Duncan, người viết luận án tiến sĩ về từ kế tiên tiến tại Đại học Capitol Technology ở Mỹ hồi năm 2025, cho rằng có khả năng Ghost Murmur đã thực sự hoạt động được như mô tả vì CIA sở hữu "nhiều công nghệ mà chúng ta chưa biết", song cho rằng khoảng cách phát hiện tối đa chỉ là 2-3 km.
Fuller nêu ra vài khả năng, một trong số đó là giới chức Mỹ đã phóng đại thông tin hoặc che giấu phương pháp thật sự được sử dụng trong chiến dịch giải cứu. Khả năng thứ hai là hệ thống này không chỉ dựa vào nhịp tim để hoạt động, mà còn cả các tín hiệu khác như chuyển động, nhiệt và do thiết bị chuyên dụng phát ra.
Các nguồn tin của New York Post cho biết Ghost Murmur đã được kết hợp sử dụng với thiết bị phát tín hiệu định vị do phi công F-15 mang theo. Một nguồn tin nói phi công này được Ghost Murmur phát hiện khi rời khỏi khe núi để sử dụng thiết bị phát tín hiệu định vị do Boeing sản xuất. Quân nhân Mỹ trước đó chỉ dùng thiết bị này một cách hạn chế để tránh bị lực lượng Iran phát hiện.
Dmitry Budker, giảng viên tại Đại học California ở Mỹ, cho rằng bên cạnh Ghost Murmur, CIA có thể đã kết hợp nhiều công nghệ như camera hồng ngoại để phát hiện hơi thở từ xa, hoặc dùng vệ tinh có khả năng chụp ảnh cận cảnh để tìm kiếm phi công.
"Tôi không biết nhiều về những thứ được giữ bí mật, song sẽ rất ngạc nhiên. Đây sẽ là bước đột phá rất lớn", Budker nói, đề cập năng lực được mô tả của Ghost Murmur.
Fuller cũng cho rằng có khả năng Ghost Murmur "thật sự tồn tại và được tích hợp những bước tiến chưa được tiết lộ, vượt xa những gì được nghiên cứu công khai".
Quân đội Iran hôm 6/4 cho biết sự việc xảy ra trước đó một ngày tại khu vực Mahyar thuộc tỉnh Isfahan, miền trung đất nước, khi các đơn vị nước này truy tìm phi công F-15E Mỹ bị bắn rơi và giao tranh trực tiếp với tiêm kích, trực thăng, máy bay không người lái vũ trang đối phương.
Lực lượng Iran đã khai hỏa về phía các máy bay Mỹ, trong đó một tên lửa vác vai đã bắn trúng mục tiêu. Phi cơ Mỹ sau đó bắn trả khiến 4 sĩ quan Iran thiệt mạng, gồm chuẩn tướng Masoud Zare, đại tá Moein Heidari, đại tá Seyyed Saeid Mousavi và trung úy Milad Salarvand.
Trong cuộc họp báo tại Nhà Trắng cùng ngày, Tổng thống Donald Trump nói rằng nỗ lực giải cứu hai phi công tiêm kích F-15E bị bắn rơi là "một trong những cuộc tìm kiếm cứu nạn chiến đấu lớn nhất, phức tạp nhất, gian khổ nhất từng được quân đội Mỹ thực hiện".
Theo ông, phi công thứ hai "đã trốn tránh sự truy bắt trên mặt đất ở Iran trong gần 48 giờ" trước khi được cứu. Các trực thăng tham gia chiến dịch cũng phải đối mặt với hỏa lực ở cự ly rất gần.
"Quân đội Mỹ đã đổ bộ vào khu vực, giao chiến với đối phương, giải cứu sĩ quan bị mắc kẹt, hạ mọi mối đe dọa và rút khỏi lãnh thổ Iran mà không chịu thương vong nào", Tổng thống Trump cho hay.
Tổng thống Mỹ khẳng định nước này huy động lực lượng đông đảo tham gia chiến dịch giải cứu một phần nhằm đánh lạc hướng đối phương. "Chúng tôi muốn họ nghĩ rằng phi công đang ở địa điểm khác, bởi Iran triển khai lực lượng quân sự rất lớn ở đó. Hàng nghìn người đang tìm kiếm khi đó", ông nêu thêm.
Tiêm kích đa năng F-15E Mỹ bị bắn rơi trong lúc làm nhiệm vụ chiến đấu ở Iran hôm 3/4, tổ lái hai người nhảy dù xuống khu vực miền nam Iran.
Phi công buồng trước được sơ tán ngay sau đó. Sĩ quan điều khiển vũ khí ở buồng sau, được ông Trump mô tả là "một đại tá rất được kính trọng", phải leo lên sườn núi ở độ cao khoảng 2.100 m để tránh sự truy đuổi của dân quân Iran. Người này ẩn nấp ở một khe núi và được Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) xác định vị trí.
Mỹ huy động hàng trăm binh sĩ và lính đặc nhiệm tinh nhuệ, cùng hàng chục máy bay để giải cứu quân nhân bị mắc kẹt tại Iran. Sau khi tiếp cận được mục tiêu, họ rút về sân bay dã chiến để lên máy bay rời khỏi Iran. Tuy nhiên, hai vận tải cơ đặc nhiệm MC-130J gặp sự cố không thể cất cánh, khiến giới chỉ huy Mỹ phải điều máy bay dự bị tới sơ tán quân nhân theo từng đợt.
Reuters dẫn lời quan chức Mỹ giấu tên cho biết các đơn vị đặc nhiệm đã phá hủy 6 máy bay, gồm hai vận tải cơ MC-130J và 4 trực thăng, trước khi rời đi để ngăn chúng rơi vào tay Iran. Trong khi đó, quân đội Iran tuyên bố lực lượng nước này đã bắn hạ hai trực thăng và một máy bay vận tải C-130 tham gia chiến dịch tìm kiếm phi công Mỹ.
Lần đầu tiên, EPC tổ chức hội nghị cấp cao ở khu vực Caucasus và mời quốc gia ngoài châu Âu là Canada tham dự. Hội nghị diễn ra trong bối cảnh cuộc xung đột Ukraine vẫn dai dẳng, khi Armenia và Azerbaijan đã hòa giải và cả hai đều xa lánh Nga để ngả hẳn về phía phương Tây.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã gây ra cho các quốc gia châu Âu nhiều thách thức lớn về chính trị, an ninh, kinh tế và thương mại, gần như phó mặc EU và NATO tự giải quyết chuyện hậu thuẫn Ukraine và đối phó Nga. Ông Trump còn áp thuế quan bảo hộ thương mại đối với EU và tiến hành triệt thoái một phần quân đội Mỹ ra khỏi Đức, Ý và Tây Ban Nha. Rồi cuộc xung đột Iran, thương chiến Mỹ - Trung khiến cho chuỗi cung ứng toàn cầu về năng lượng và đất hiếm, kim loại quý bị ảnh hưởng tiêu cực nghiêm trọng.
Trong tình thế đó, châu Âu buộc phải tự thân vận động nhiều hơn trước để thoát khó. Tại hội nghị cấp cao này của EPC, chương trình nghị sự bị chi phối bởi nhu cầu tự "giải cứu" ấy. Sự kiện này không đưa lại kết quả cụ thể nào nhưng những thông điệp chính trị phát đi từ đấy lại rất đáng kể đối với châu lục.
Trước hết là thông điệp châu Âu quyết tâm vượt khó, đoàn kết nội bộ, thống nhất quan điểm và phối hợp hành động để vượt khó, đặc biệt trong những chuyện có liên quan Nga, Mỹ, Trung Quốc và đến chuyện hậu thuẫn Ukraine.
Tiếp đấy là thông điệp xem vùng Caucasus là tâm điểm ưu tiên chính sách mới, đẩy lùi ảnh hưởng của Nga, ngăn chặn ảnh hưởng của Mỹ và Trung Quốc. Rồi đến thông điệp về tăng cường tự chủ trong đảm bảo an ninh, cung ứng năng lượng và nguyên vật liệu. Những thông điệp này giúp cho sự kiện lớn tưởng chỉ là danh nghĩa mà có được ý nghĩa.
