Từ những quan sát của một người mất thị lực bẩm sinh, tôi hiểu rằng sự cống hiến ấy không phải là phép màu sẵn có. Đó là cuộc đối thoại công bằng giữa nỗ lực từ cá nhân và sự thấu cảm thực tâm của xã hội.
Sinh non với ngoại hình chỉ lớn bằng một "chú cá lóc", ký ức tuổi thơ của tôi được dệt nên bằng xúc giác và trí nhớ thay vì màu sắc. Tôi bắt đầu hành trình cuộc đời của mình bằng cách tập ghi nhớ vị trí từng món đồ vật nhỏ trong nhà do gia đình hướng dẫn, rồi dần mở rộng ra những địa hình phức tạp hơn.
Đó là những ngày lẩn mẩn đếm từng bước chân trên con đường quen thuộc từ nhà đến trường, cảm nhận sự thay đổi của mặt đường dưới đế giày để biết mình đang ở đâu.
Tôi học cách nhận diện bạn bè qua nhịp điệu của tiếng bước chân, hiểu về sự bao la của không gian qua tiếng gió rít, hay sự dội lại của âm thanh trong một căn phòng trống. Và trên hết, tôi cảm nhận tình yêu hay sự chân thành qua tông giọng, qua những rung cảm nhỏ nhất trong hơi thở của người đối diện.
Nhiều người thường ngạc nhiên khi biết tôi đã học hòa nhập với các bạn sáng mắt trừ năm 7 tuổi, hiện giờ là sinh viên khiếm thị hiếm hoi theo học chuyên ngành quan hệ quốc tế - Trường đại học Ngoại ngữ - Tin học TP.HCM.
Họ thắc mắc: Vì sao tôi lại chọn một ngành nghề vốn đòi hỏi sự quan sát nhạy bén, những nghi thức ngoại giao khắt khe và khả năng giao tiếp bằng ánh mắt?
Câu trả lời nằm ở niềm tin của tôi về sự kết nối.
Tôi tin rằng trong bất kỳ thời đại nào, sự gắn kết giữa người với người vẫn là điều quan trọng nhất.
Minh chứng rõ nhất trong đời tôi là dấu mốc tuổi 20, khi tôi trở thành đồng tác giả trẻ nhất trong cuốn sách "Không có đá quá mềm" cùng giáo sư Phan Văn Trường.
Chính sự kết nối về tư duy và niềm tin mà thầy dành cho một cô học trò khiếm thị đã biến những rào cản tưởng chừng như đá cứng trở nên mềm mại.
Hay trong chuyến tham gia Hội nghị Thanh niên khiếm thị khu vực châu Á - Thái Bình Dương tại Manila philippines, do Quỹ The Nippon Foundation tổ chức vào năm 2023, sự kết nối và đồng cảm từ những người bạn quốc tế trong hội nghị giúp tôi mở mang tư duy, bước ra khỏi "ốc đảo" của chính mình.
Đầu năm nay, tại tọa đàm "Ánh sáng từ trái tim và khát vọng" do Trường trung học Thực hành (Trường đại học Sư phạm TP.HCM) tổ chức, tôi đã có một cuộc gặp gỡ đặc biệt. Đứng trước các em học sinh đang tràn đầy hoài bão nhưng cũng không ít chênh vênh, tôi nhận ra: sự khiếm khuyết về thể xác không đáng sợ bằng sự thiếu hụt niềm tin vào bản thân.
Tôi chia sẻ với các bạn về cách dùng AI làm "đôi mắt" thứ hai để tự học đa ngoại ngữ và xử lý tài liệu. Khi kể về cách tôi dùng tính năng voice chat của AI để tự học đa ngoại ngữ, thông qua tiếng ồ, à của các em.
Các bạn sẽ hiểu ra rằng công nghệ không chỉ để giải trí, mà là công cụ để giúp người khiếm thị nâng cao năng lực của mình. Cuộc đối thoại ấy không đơn thuần là chia sẻ kỹ năng, mà là sự truyền lửa: Khi ta đủ khát khao, thế giới mới sẽ mở ra theo cách bạn không ngờ tới.
Nhiều người hỏi tôi, liệu sự tự tin và tinh thần lạc quan có phải là "chìa khóa vạn năng" giúp người khuyết tật luôn vững bước? Tôi cho rằng, lạc quan là nền tảng để bắt đầu tự tin sống hòa nhập.
Hòa nhập thực chất không chỉ nằm ở quyền được giáo dục, mà còn ở quyền được thụ hưởng cái đẹp và sự an toàn. Khoảnh khắc tôi đeo tai nghe, lắng nghe từng cử chỉ của nghệ sĩ Thành Lộc tại sân khấu Thiên Đăng (dự án Từ tai đến mắt) là một giây phút kỳ diệu. Đó là khi khát khao của tôi gặp được một "điểm tựa" thấu cảm từ cộng đồng.
Nhưng cuộc đời không chỉ có ánh đèn sân khấu. Vẫn còn đó những góc khuất rủi ro nơi cơ quan Liên hợp quốc về bình đẳng giới và trao quyền cho phụ nữ (UN Women Viet Nam) khẳng định: 76,8% phụ nữ và trẻ em khuyết tật trở thành đối tượng dễ tổn thương trước vấn nạn quấy rối tình dục.
Để góp phần giảm thiểu điều này, lớp tập huấn phòng chống xâm hại tình dục dành cho học sinh khiếm thị do tôi thực hiện tại mái ấm Huynh Đệ Như Nghĩa (cùng Tổ chức Nơ Xanh Việt Nam) giúp những nữ sinh nơi đây bảo vệ bản thân trước sóng gió cuộc đời.
Sau cùng, nỗ lực cá nhân dù phi thường đến đâu cũng chỉ là một nửa chiếc chìa khóa. Nếu người khuyết tật cố gắng 200% sức lực nhưng xã hội vẫn thiếu hạ tầng và dịch vụ hỗ trợ, thiếu cơ hội việc làm công bằng, thì mọi nỗ lực sẽ như "muối bỏ biển".
Vì vậy đừng chỉ trao tặng chúng tôi những đóa hoa hướng dương rực rỡ trong ngày lễ, hãy trao cho chúng tôi chiếc chìa khóa của sự thấu cảm thực tâm. Để mỗi bước đi không còn là những nỗ lực đơn độc, mà là hành trình cộng hưởng chung của những con người tin vào sức mạnh của sự kết nối chân thành.
Tin Gốc: Tuổi Trẻ
