NXBGDVN: Tiếp tục giảm giá SGK bình quân 13,3%

Nép mình bên bờ sông Kôn, làng rau Thuận Nghĩa (xã Tây Sơn, tỉnh Gia Lai) với tuổi đời hơn 300 năm mang trong mình vẻ bình yên, không vội vã. Đến cuối năm 2025, làng nghề trồng rau Thuận Nghĩa bước vào một hành trình mới – trở thành điểm du lịch cộng đồng, nơi du khách đến có những trải nghiệm "3 cùng - cùng ăn, cùng ở, cùng làm" với người dân nơi đây.

Đến với Thuận Nghĩa, điều đầu tiên mà bất cứ du khách nào cũng dễ dàng nhận ra và mến mộ đó là nét "duyên xanh" trên những con đường làng, ngõ xóm. Những hàng rào xanh bằng chè thảo, duối, hoa… trải dài thênh thang tôn thêm vẻ bình dị, trong lành của một miền quê.

Bên hàng chè thảo xanh mát được chăm chút, cắt tỉa, tạo dạng, ông Trần Hà, nói: "Người xưa trồng hàng rào không chỉ để phân định đất đai mà còn để làm đẹp không gian sống. Có hàng rào xanh nên lúc nào cũng thấy mát mẻ, trong lành, khách tới thấy thích lắm".

Trong suốt quá trình phát triển, làng rau Thuận Nghĩa liên tục có những thay đổi để phù hợp với thời cuộc. Đặc biệt trong hơn 10 năm trở lại đây, 2 thay đổi bước ngoặt tạo ra tầng phát triển mới cho làng. Đầu tư đó là thay đổi trong phương thức canh tác truyền thống sang canh tác rau an toàn hợp chuẩn VietGAP vào năm 2016 và đến năm 2026 thêm một cuộc đổi thay mới đó là làm du lịch cộng đồng.

Hơn 10 năm trước, Thuận Nghĩa trở thành điểm sáng trong chuyển đổi canh tác rau an toàn hợp chuẩn VietGAP thương hiệu Lá Lành. Đây là kết quả của một quá trình thay đổi nhận thức khi bà con tham gia Dự án sinh kế nông thôn bền vững – Sản xuất rau an toàn tại Bình Định (nay là tỉnh Gia Lai) do Chính phủ New Zealand tài trợ giai đoạn 2016 – 2020.

Từ những nhóm cùng sở thích trồng rau an toàn ban đầu rồi trở thành HTX Nông nghiệp Thuận Nghĩa chuyên sản xuất rau an toàn hình thành. Bà con tham gia HTX được đào tạo kỹ thuật chăm sóc, thu hoạch, sơ chế, đóng gói, đưa rau vào các chuỗi siêu thị hiện đại góp phần tăng thu nhập cho người dân.

Đi hết con đường làng, dạo bước qua từng ruộng rau, màu xanh của rau, mùi thơm của rau dậy lên trong gió. Bên luống cải thìa mướt xanh đang độ thu hoạch, bà Nguyễn Thị Kim Vương, thành viên HTX, nói: "Hai ngày một lần tôi thu rau thơm đơn hàng của HTX để chuyển xuống siêu thị ở Quy Nhơn. Rau Thuận Nghĩa đã có thương hiệu nên bà con ai cũng ý thức giữ đúng quy trình canh tác, đảm bảo rau xanh, sạch tới tay người tiêu dùng. Giữ chất lượng chính là giữ sinh kế của bà con, giữ hồn của làng nghề, nên ở Thuận Nghĩa bất cứ gia đình nào cũng vậy, luôn ý thức tuân thủ quy trình trồng rau an toàn".

Theo bà Vương, gia đình bà sống nhờ vào 5 sào rau sạch, trên diện tích này bà trồng đủ các loại rau theo mùa từ rau cải,rau cúc đến dưa leo, khổ qua… Khi được hỏi về du lịch cộng đồng, bà Vương hào hứng: "Có chứ. Du lịch cộng đồng là cả làng Thuận Nghĩa đều làm du lịch, đón khách khắp nơi về đây. Chúng tôi hướng dẫn cho khách trồng rau, chăm rau, tưới nước. Rau bao nhiêu ngày tuổi thì thu, bao nhiêu lâu thì cho đất nghỉ ngơi. Chúng tôi làm thế nào thì hướng dẫn cho khách như vậy, rất là vui".

Đi cùng với ông giám đốc HTX để trải nghiệm "3 cùng -cùng ăn, cùng ở, cùng làm" với nông dân Thuận Nghĩa là một trải nghiệm thú vị.

Tôi hỏi ông rằng, gắn bó với 2 cuộc thay đổi lớn của nông dân Thuận Nghĩa – đó là chuyển từ canh tác rau truyền thống sang rau an toàn hợp chuẩn VietGAP hơn 15 năm về trước, đến bây giờ là chuyển từ làng rau thành làng du lịch, ông thấy thế nào? "Vui, một niềm vui mà không thể kể hết bằng lời. Thuận Nghĩa đang trải qua những cuộc thay đổi mang tính lịch sử để làng rau này ngày càng phát triển. Quan trọng hơn cả, thay đổi này làm cho đời sống bà con Thuận Nghĩa khấm khá lên", ông Quách Văn Cầu, Giám đốc HTX Nông nghiệp Thuận Nghĩa nói.

Theo ông Cầu, từ cuối năm 2025, Thuận Nghĩa bắt đầu mở của đón khách theo mô hình du lịch cộng đồng với sản phẩm đặc trưng: tour trải nghiệm "3 cùng – cùng ăn, cùng ở, cùng làm" với nông dân Thuận Nghĩa.

Du khách đến đây không chỉ ngồi xe ngắm cảnh mà thực sự xắn tay áo cùng nông dân ra đồng, từ chăm sóc, thu hoạch, sơ chế đóng gói. Không chỉ vậy, nếu khách đến vào đúng dịp ngày mùa ở Thuận Nghĩa, khách được chong đèn cắt rau đêm, thu hoạch đậu phộng… để những mớ rau còn phủ sương sớm theo chân các bà, các mẹ ra chợ sớm hôm sau.

Và những bữa cơm nhà với rau tươi vừa hái, với dĩa mắm chấm cà tươi rụm, đơn giản mà ngon bất ngờ. Bên mâm, những câu chuyện về đầu lập làng được kể qua lời kể của các bậc cao niên. Đêm Thuận Nghĩa – ngó ra sân nhà, đón làn gió sông Kôn mát rượi len vào từng ngõ ngách, du khách sẽ có cảm giác như được trở về nhà của mình.

Ông Đỗ Thành Quyết, Phó Trưởng phòng Văn hóa –xã hội xã Tây Sơn, cho biết, sản phẩm du lịch cộng đồng Thuận Nghĩa được xây dựng trên nhiều tầng trải nghiệm: nông nghiệp VietGAP, tham quan nhà cổ, tìm hiểu lịch sử lập làng và thưởng thức ẩm thực từ chính vườn rau của làng.

Thuận Nghĩa còn có lợi thế địa lý thuận tiện, nằm cạnh sông Kôn, kết nối dễ dàng với các điểm du lịch lân cận như Bảo tàng Quang Trung, tháp chăm Dương Long, khu du lịch sinh thái Hầm Hô, giúp làng nghề trở thành điểm dừng chân ý nghĩa trong hành trình khám phá vùng đất Tây Sơn. Du khách sẽ có những trải nghiệm hấp dẫn, có thể lưu lại vùng đất Tây Sơn lâu hơn.

Tin Gốc: Người Đưa Tin

Hội Thiên văn và Vũ trụ học Việt Nam cho biết, mưa sao băng Eta Aquarids đang diễn ra và sẽ đạt cực điểm vào tuần này. Năm nay, với việc xảy ra vào nửa sau của tháng Âm lịch, một số sao băng của hiện tương này sẽ bị che mờ bởi ánh Trăng. Dù vậy, với những nơi có thời tiết lý tưởng, bạn vẫn sẽ có cơ hội nhìn thấy những vệt sáng đáng chú ý nhất.

Eta Aquarids là mưa sao băng loại trên trung bình xảy ra hằng năm từ khoảng 19/4 đến 20/5. Tuy nhiên, thời điểm quan sát tốt nhất đối với mưa sao băng thường chỉ ở 1 hoặc 2 đêm quanh cực điểm của nó.

Thời điểm quan sát "bữa tiệc ánh sáng" lý tưởng nhất là rạng sáng ngày mùng 6/5, trong khoảng từ sau 2h cho tới khi trời sáng. Trên thực tế, đêm trước và sau thời điểm nêu trên bạn cũng có thể nhìn thấy rất nhiều sao băng nếu có điều kiện quan sát tốt.

Mưa sao băng Eta Aquarids có vị trí trung tâm là chòm sao Aquarius (tiếng Việt thường dịch là Bảo Bình). Bạn có thể tìm thấy chòm sao này ở bầu trời phía Đông (nếu bạn không quen với việc xác định các chòm sao thì đơn giản là nhìn bầu trời phía Đông, ở độ cao khoảng từ 30 đến 70 độ cũng được). Dưới đây là hình ảnh chòm sao Aquarius và vị trí trung tâm của mưa sao băng Eta Aquarids (hình ảnh của Universe Today).

Mưa sao băng này có nguồn gốc từ sao chổi Halley. Các mảnh vụn của sao chổi này để lại tạo thành một dải thiên thạch cắt qua quỹ đạo Trái Đất và khi hành tinh của chúng ta đi qua khu vực này, các mảnh vụn (các thiên thạch) lao vào khí quyển Trái Đất và cháy sáng do áp suất khí quyển tạo thành rất nhiều sao băng có thể nhìn thấy từ mặt đất. (Sao chổi Halley là sao chổi chu kỳ ngắn, cứ 76 năm nó lại tới gần Mặt Trời và có thể được quan sát từ Trái Đất. Lần tiếp theo nó xuất hiện sẽ là năm 2061).

Mặc dù đây không phải một mưa sao băng lớn hằng năm, nhưng nó từng được ghi nhận có khá nhiều sao băng dài và sáng.

Dù có vùng trung tâm là chòm sao Aquarius như nêu trên, thực tế thì các sao băng của Eta Aquarids có thể tới từ mọi hướng trên bầu trời.

Thời gian quan sát nêu trên tương ứng với Trăng khuyết cuối tháng Âm lịch. Ánh Trăng sẽ cản trở việc quan sát những sao băng mờ và do đó bạn chỉ có thể nhìn thấy những sao băng sáng nhất ở vùng bầu trời ít bị ánh Trăng ảnh hưởng. Bạn cũng cần một bầu trời ít ô nhiễm và thời tiết thuận lợi. Do đó, với hiện tượng lần này, có lẽ chỉ những ai ở những vùng ít ánh sáng đô thị và có bầu trời không mây mới có nhiều cơ hội quan sát.

Vào đêm cực điểm, khi chòm sao Aquarius đã ở đủ cao (khoảng 2H sáng trở đi) và mắt bạn đã quen với bóng tối của bầu trời (thường mất từ 10 tới 15 phút), bạn có thể thấy khoảng 20 tới 30 sao băng mỗi giờ đối với những nơi có thời tiết lý tưởng và gần như không ô nhiễm ánh sáng, và ít hơn một chút nếu bạn ở nơi có ô nhiễm.

Hãy lưu ý rằng, mưa sao băng không phải giống như trong những bức tranh minh họa hay trong những bộ phim hoạt hình, 30 hay thậm chí 50 sao băng mỗi giờ ngay cả với thời tiết lý tưởng, nên bạn cần khá kiên nhẫn khi quan sát. Bạn nên chuẩn bị tư thế quan sát, một chiếc ghế dài để ngả lưng. Bạn không cần bất cứ thiết bị nào để theo dõi hiện tượng này, hãy dùng mắt thường vì đó chính là cách tốt nhất.

Tin Gốc: Người Đưa Tin

Ngày 16/5, trao đổi với Người Đưa Tin, ông Phan Thanh Hải, Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Tp.Huế cho biết, trong bối cảnh đô thị hóa diễn ra nhanh chóng, công tác bảo tồn nhà vườn, nhà rường ở Huế đang đứng trước nhiều thách thức lớn. Trước hết là áp lực về đất đai và nhu cầu phát triển hạ tầng đô thị. Nhiều khu vực từng là không gian nhà vườn truyền thống nay dần bị chia tách, thu hẹp diện tích hoặc chuyển đổi công năng. Điều này làm phá vỡ cấu trúc cảnh quan đặc trưng vốn là linh hồn của nhà vườn Huế.

Theo ông Hải, một khó khăn khác là chi phí bảo tồn, trùng tu nhà rường rất lớn, trong khi phần lớn chủ sở hữu là người dân, điều kiện kinh tế còn hạn chế. Việc tìm kiếm vật liệu truyền thống, đội ngũ thợ thủ công am hiểu kỹ thuật cổ cũng ngày càng khó khăn.

Bên cạnh đó, tác động của thiên tai, khí hậu khắc nghiệt miền Trung khiến nhiều công trình xuống cấp nhanh. Một bộ phận người dân, đặc biệt thế hệ trẻ, cũng chưa thực sự nhận thức đầy đủ giá trị văn hóa và kinh tế lâu dài của nhà rường, dẫn đến tình trạng cải tạo tùy tiện hoặc bán tháo các cấu kiện cổ.

Điều đáng lưu ý là nhà vườn Huế không chỉ là một ngôi nhà, mà là một không gian văn hóa tổng thể, gắn với lối sống, triết lý ứng xử và cảnh quan sinh thái đặc trưng của đô thị di sản Huế. Vì vậy, bảo tồn nhà vườn cũng chính là gìn giữ bản sắc của Huế trong tiến trình phát triển hiện đại.

"Trong những năm qua, thành phố Huế đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách nhằm bảo tồn và phát huy giá trị hệ thống nhà vườn, nhà rường truyền thống. Có thể nói đây là một trong những địa phương đi đầu cả nước trong lĩnh vực này.

Đặc biệt, Thành phố đã triển khai Đề án bảo vệ và phát huy giá trị nhà vườn Huế đặc trưng, thực hiện hỗ trợ kinh phí trùng tu đối với các nhà vườn, nhà rường có giá trị tiêu biểu. Đồng thời, ban hành các quy chế quản lý kiến trúc cảnh quan ở khu vực đô thị di sản. Một số nhà vườn đặc biệt còn được hỗ trợ lập hồ sơ khoa học, tư vấn kỹ thuật bảo tồn và kết nối với các hoạt động du lịch văn hóa", ông Hải nhấn mạnh.

Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Tp.Huế cho rằng, bên cạnh nguồn lực nhà nước, Huế cũng đẩy mạnh xã hội hóa, khuyến khích các tổ chức, cá nhân tham gia bảo tồn di sản nhà rường thông qua mô hình du lịch trải nghiệm, homestay văn hóa, không gian trình diễn nghệ thuật truyền thống… Qua đó giúp chủ nhà có thêm nguồn thu để tái đầu tư cho bảo tồn.

Đặc biệt, trong bối cảnh Huế trở thành thành phố trực thuộc Trung ương từ năm 2025, định hướng xây dựng "đô thị di sản, văn hóa, sinh thái, cảnh quan" đang tạo cơ sở quan trọng để thành phố tiếp tục hoàn thiện các cơ chế hỗ trợ mạnh mẽ hơn cho hệ thống nhà vườn, nhà rường trong thời gian tới.

Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Tp.Huế khẳng định, vấn đề không phải là lựa chọn giữa bảo tồn hay phát triển, mà là tìm được mô hình phát triển phù hợp với đặc trưng của Huế. Huế không thể phát triển theo hướng đô thị hóa đại trà, bê tông hóa không gian như nhiều nơi khác, bởi giá trị lớn nhất của Huế chính là bản sắc văn hóa và cảnh quan di sản.

Muốn hài hòa giữa hiện đại và truyền thống, trước hết cần có quy hoạch đô thị khoa học, trong đó xác định rõ các khu vực cần bảo tồn nghiêm ngặt, các vùng đệm và các không gian phát triển mới. Những khu vực có mật độ nhà vườn, nhà rường cao cần được quản lý kiến trúc chặt chẽ để tránh phá vỡ cảnh quan.

Bên cạnh đó, cần thay đổi tư duy từ "bảo tồn tĩnh" sang "bảo tồn sống". Nghĩa là di sản phải được đưa vào đời sống đương đại, tạo ra giá trị kinh tế và văn hóa mới. Khi người dân thấy nhà rường có thể mang lại sinh kế thông qua du lịch, dịch vụ văn hóa hay không gian sáng tạo, họ sẽ chủ động gìn giữ hơn.

"Huế hiện nay đang theo đuổi mô hình "đô thị di sản" tức lấy di sản làm nền tảng cho phát triển bền vững. Đây cũng là hướng đi phù hợp với xu thế quốc tế, nơi văn hóa không còn là yếu tố đứng bên lề mà trở thành nguồn lực nội sinh cho phát triển kinh tế - xã hội.

Trong thời gian tới, Sở Văn hóa và Thể thao Tp.Huế sẽ tiếp tục định hướng bảo tồn nhà vườn, nhà rường theo hướng gắn chặt với phát triển du lịch văn hóa và kinh tế di sản. Mục tiêu không chỉ là giữ lại các công trình kiến trúc, mà còn phục hồi không gian sống và các giá trị văn hóa truyền thống gắn với nhà rường Huế.

Tin Gốc: Người Đưa Tin