Khai thác 21 trạm dừng nghỉ trên cao tốc từ Hà Nội đến Cà Mau

Đầu tháng 5, giữa cái nắng gay gắt miền Trung, anh Cường nhận tin báo từ người làng về ba ngôi mộ vô danh bị mắc kẹt giữa những bức tường rào trong khu nghĩa địa. Phần mộ được phát hiện từ hơn 20 năm trước khi một gia đình đào móng nhà, sau đó chôn cất tạm bợ. Không người thân, không bia, không lối vào, ba ngôi mộ gần như bị quên lãng.

Chọn lúc sáng sớm, anh Hùng mang cuốc xẻng đến cẩn trọng đào bới, cất bốc ba ngôi mộ. Đến trưa, anh dùng xe tang, đưa hài cốt về nghĩa trang do chính mình xây dựng suốt nhiều năm qua.

Anh Cường sinh ra và lớn ở Cảnh Dương - làng biển cổ gần 400 tuổi, rộng chưa đầy 1,5 km2, từng được biết đến là một trong "bát danh hương", tức là tám địa danh văn vật nổi tiếng của Quảng Bình cũ. Trong kháng chiến chống Pháp, nơi đây được phong danh hiệu "Làng chiến đấu kiểu mẫu", với hàng nghìn người dân kiên cường bám trụ, chiến đấu qua hàng trăm trận càn lớn nhỏ.

Qua nhiều thế hệ, chiến tranh sơ tán, bom đạn, bão và những chuyến tha hương khiến không ít ngôi mộ thất lạc chủ nhân. Có người ngã xuống trong chiến tranh, có thi thể trôi dạt từ biển vào, được dân làng chôn cất tạm. Nhiều phần mộ vô chủ nằm rải rác dưới đồi cát, mép biển hay trong khu dân cư.

Gia đình làm nghề mai táng, từ năm 17 tuổi, anh Cường đã theo cha cùng người dân di dời 970 ngôi mộ vô chủ để giải phóng mặt bằng xây dựng làng nghề. Sau những cuộc di dời, nhiều ngôi mộ được chôn rải rác trên các đồi cát, ven nghĩa địa, không người chăm sóc. Qua thời gian, cát biển vùi lấp, mưa gió xói mòn, nhiều phần mộ dần biến mất.

"Nếu không cất bốc, họ sẽ mất dấu", suy nghĩ ấy thôi thúc anh theo đuổi quy tập mộ vô chủ về nghĩa trang.

Sau ba năm lên ý tưởng, cuối năm 2017, anh Cường phát hiện 5 ngôi mộ vô chủ nằm chênh vênh trên triền cát, phía dưới là ruộng lúa, có nguy cơ bị xóa sổ bởi nạn khai thác cát. Anh bắt đầu xây dựng nghĩa trang, quy tập mộ vô chủ để những người đã khuất có nơi an nghỉ.

Được lời ủng hộ của vợ "việc tâm đức chồng cứ làm", anh Cường bỏ ra 30 triệu đồng san gạt khu đất cát rộng hơn 1.500 m2, xây dựng nghĩa trang riêng cho những ngôi mộ không người thờ tự.

Từ 5 ngôi mộ ban đầu, sau gần 9 năm, nơi đây trở thành chốn an nghỉ của 259 ngôi mộ vô danh, được quy hoạch ngay hàng thẳng lối. Trong đó, 61 ngôi mộ được một chủ cơ sở lăng mộ hỗ trợ ốp đá, số còn lại được xây bằng xi măng hoặc xây tường xung quanh đắp cát.

Mỗi khi người dân đào móng nhà, dựng hàng rào hay phát hiện hài cốt vô chủ, họ đều gọi anh Cường. Gia chủ có thể hỗ trợ mua tiểu, còn anh tự nguyện lo toàn bộ công cất bốc, di dời. Tổng chi phí xây dựng nghĩa trang đến nay khoảng 150 triệu đồng. Trong đó người dân trong làng, cả những người con xa quê, chung tay hỗ trợ khoảng 100 triệu đồng.

"Làng Cảnh Dương trải qua chiến tranh, biết bao người mất đi, nhiều mộ thất lạc. Tôi làm được gì cho họ thì cố gắng. Người sống cần có nhà, người đã khuất cần nơi yên nghỉ", anh giải thích.

Có những hôm mưa lớn, nước xói lở làm lộ thiên hài cốt; có những ngôi mộ ven biển bị sóng đánh bật gốc, anh lại tới gom nhặt từng mảnh xương cốt đưa về nghĩa trang. Công việc nặng nhọc, ám mùi tử khí, nhưng anh không e ngại.

Một người dân từng đào móng nhà phát hiện ba ngôi mộ cho biết nếu không có anh Cường, những ngôi mộ ấy có thể tiếp tục bị bỏ quên hoặc chôn cất sơ sài. "Cường làm việc này vì cái tâm, chẳng ai bắt buộc", người này nói.

259 ngôi mộ không còn cô quạnh vì ngày rằm, mùng một được anh Cường hương khói. "Làng vẫn còn nhiều ngôi mộ vô danh, tôi tiếp tục cất bốc, quy tập cho tới già", anh chia sẻ.

Bà Nguyễn Thị Thu Hiền, Phó phòng văn hóa xã hội xã Hòa Trạch, cho biết anh Cường là đảng viên, nhiều năm qua đã quy tập mộ vô chủ về thờ cúng tại nghĩa trang. Đây là việc làm nhân văn, quan tâm đến những mộ không có người thân hương khói, đồng thời góp phần chỉnh trang cảnh quan khang trang, sạch đẹp. Phòng tham mưu UBND xã đã hỗ trợ anh Cường một phần kinh phí.

Tin Gốc: Vnexpress

Nhiều ngày qua, căn nhà cấp bốn của vợ chồng anh Võ Văn Đông, 53 tuổi, ở thôn An Quang Đông, xã Đề Gi, luôn trong tình trạng đóng kín cửa. "Không phải vì sợ trộm, mà mở ra là không chịu nổi mùi", anh nói, tay chỉ về phía đầm nơi các cơ sở sơ chế hoạt động.

Theo anh Đông, tình trạng ô nhiễm đã kéo dài nhiều năm, nặng nhất từ tháng 2 đến tháng 10. Mùi hôi phát sinh trong quá trình mổ, rửa mực xà, lan xa hàng trăm mét, bao trùm khu dân cư và trường học, đặc biệt vào khung giờ từ chiều đến khuya.

Phần lớn cơ sở không có hệ thống xử lý nước thải. Da, nội tạng và nước rửa mực xả thẳng xuống hồ, đầm, tạo thành những dòng nước đen, đặc quánh, bốc mùi. Nhiều đoạn ven đầm chuyển màu đục, nổi váng, ảnh hưởng rõ đến hệ sinh thái và nguồn nước.

Quần áo phơi ngoài trời nhanh chóng ám mùi tanh, phải giặt lại nhiều lần. Nhiều gia đình đầu tư máy lọc không khí nhưng hiệu quả hạn chế. "Có hôm đang ăn cơm phải bỏ dở vì mùi quá nặng", anh Đông nói.

Ông Nguyễn Hữu Dự, trưởng thôn An Quang Tây, cho biết khu vực hiện có khoảng 54 cơ sở hoạt động tự phát. Lượng chất hữu cơ từ mực phân hủy nhanh, không chỉ gây mùi mà còn làm suy giảm chất lượng nước, đe dọa nguồn lợi thủy sản.

Không chỉ môi trường bị ảnh hưởng, người dân còn thường xuyên đau đầu, buồn nôn; trẻ em dễ mắc bệnh hô hấp, da liễu. Trong khi đó, vài chục cơ sở với khoảng 500 lao động lại tác động đến khoảng 7.000 người dân hai thôn.

"Lợi ích của một nhóm nhỏ đang đánh đổi bằng chất lượng sống của cả cộng đồng", ông Dự nói.

Theo ông, trước năm 2015, mực xà thường được sơ chế, phơi khô ngay trên tàu ngoài khơi. Những năm gần đây, việc đưa vào bờ để xẻ, chế biến phổ biến hơn do lợi nhuận cao.

Tại cảng Đề Gi, mỗi lao động mổ mực có thể kiếm 300.000-400.000 đồng mỗi ngày. Thu nhập này kéo theo sự gia tăng nhanh các cơ sở tự phát. Không chỉ nguồn mực địa phương, nguyên liệu từ nhiều tỉnh ven biển cũng được đưa về, khiến quy mô vượt tầm kiểm soát.

Chính quyền địa phương thừa nhận tình trạng ô nhiễm kéo dài và khó xử lý dứt điểm. Trước đó, UBND huyện Phù Cát đã xử phạt hơn 10 hộ, đình chỉ một số cơ sở, yêu cầu cam kết dừng hoạt động. Tuy nhiên, nhiều nơi vẫn tái diễn, thậm chí hoạt động lén lút.

"Chúng tôi đã nhiều lần kiểm tra, xử lý nhưng một số hộ vẫn vi phạm vì lợi nhuận", ông Võ Văn Tài, Chủ tịch UBND xã Đề Gi, nói và cho biết địa phương sẽ lập tổ công tác, tăng cường kiểm tra, áp dụng biện pháp mạnh như cưỡng chế để chấm dứt tình trạng này.

Người dân mong chính quyền có giải pháp quyết liệt hơn, từ xử lý vi phạm đến quy hoạch khu chế biến, xây dựng hệ thống xử lý nước thải tập trung.

"Chúng tôi không phản đối làm ăn, nhưng phải đảm bảo môi trường. Không thể sống trong mùi hôi mãi", anh Đông nói.

Tin Gốc: Vnexpress

Ngày 13.5, tại phường Bà Rịa (TP.HCM), Tổ đại biểu Quốc hội, đơn vị số 4 (TP.HCM) đã tiếp xúc cử tri các phường, xã: Bà Rịa, Vũng Tàu, Tam Thắng, Rạch Dừa, Phước Thắng, Long Hương và Long Sơn.

Chủ trì buổi tiếp xúc cử tri là ông Lê Khánh Hải, Chủ nhiệm Văn phòng Chủ tịch nước; thiếu tướng Nguyễn Thành Trung, Chính ủy Bộ Tư lệnh TP.HCM. Ông Lê Ngọc Sơn, Chủ tịch Hội đồng thành viên Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam vắng do lịch công tác.

Tại buổi tiếp xúc, cử tri đề nghị "phân cấp, phân quyền" cụ thể cho địa phương (cấp xã), bao gồm cả đội ngũ cán bộ khu phố và hoạt động ở khu phố; mở rộng đối tượng là người phụ thuộc có thu nhập thấp (lương hưu dưới 3 triệu đồng/tháng) để giảm trừ gia cảnh cho người nộp thuế thu nhập cá nhân; cần điều hành thị trường xăng dầu do tình hình Trung Đông diễn biến phức tạp, để người dân được thụ hưởng tốt hơn...

Bên cạnh đó, cử tri còn kiến nghị các đại biểu Quốc hội quan tâm phản ánh đến Trung ương sớm có văn bản chỉ đạo, hướng dẫn cụ thể về tổ chức bộ máy và biên chế đối với các phòng, ban chuyên môn cấp xã sau khi thực hiện mô hình chính quyền 2 cấp; đề nghị Trung ương xem xét bổ sung biên chế phù hợp với quy mô dân số, diện tích tự nhiên, tốc độ đô thị hóa và khối lượng công việc thực tế của từng địa phương; bảo đảm có đủ nguồn nhân lực để thực hiện tốt nhiệm vụ được giao, đáp ứng yêu cầu cải cách hành chính và phục vụ nhân dân ngày càng tốt hơn.

Phát biểu tại buổi tiếp xúc cử tri, ông Lê Khánh Hải, Chủ nhiệm Văn phòng Chủ tịch nước cho biết Quốc hội tập trung hoàn thiện thể chế, tháo gỡ điểm nghẽn, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước, phục vụ người dân và doanh nghiệp tốt hơn.

Theo ông Hải, đây cũng là điều cử tri rất quan tâm. Bà con không chỉ muốn nghe những chủ trương lớn mà còn mong thấy chuyển biến trong từng việc cụ thể, như thủ tục có bớt phiền hà không; quy hoạch có rõ ràng hơn không; dự án chậm có được tháo gỡ không; đường sá, trường học, y tế, công viên, môi trường có tốt hơn không; chính quyền cơ sở có gần dân hơn không; khu phố có đủ điều kiện hoạt động không; đời sống người dân có được cải thiện không...

Cũng theo ông Lê Khánh Hải, các phường, xã dự tiếp xúc sáng nay đều có vị trí rất đặc biệt trong không gian phát triển mới của TP.HCM. Phường Bà Rịa, địa bàn có vai trò quan trọng về hành chính, đô thị, kết nối hạ tầng và dịch vụ. Phường Vũng Tàu là đô thị biển, trung tâm du lịch, dịch vụ, thương mại, văn hóa, có vị trí rất quan trọng về kinh tế biển.

Các phường Tam Thắng, Rạch Dừa, Phước Thắng là các địa bàn đô thị đang phát triển nhanh, có nhiều tiềm năng về thương mại, dịch vụ, du lịch, dân cư, hạ tầng. Phường Long Hương là khu vực có không gian phát triển đô thị, nông nghiệp, nhà ở, dự án và quy hoạch đang chuyển động mạnh. Xã Long Sơn là địa bàn có vị trí rất quan trọng về kinh tế biển, công nghiệp, cảng, hóa dầu, thủy sản, quốc phòng - an ninh.

Nhìn tổng thể, đây là khu vực có nhiều lợi thế, có biển, cảng, đô thị, du lịch, dịch vụ, nông nghiệp, thủy sản; có các dự án công nghiệp, hạ tầng lớn; có truyền thống lịch sử, văn hóa và con người năng động, nghĩa tình. Nhưng lợi thế chỉ trở thành động lực phát triển khi quy hoạch tốt, hạ tầng tốt, quản lý tốt, môi trường tốt và có sự đồng thuận của nhân dân.

Ông Hải cho biết nhiều địa phương đã chủ động rà soát quy hoạch, chuẩn bị đầu tư công, quản lý đất đai, chỉnh trang đô thị, bảo vệ môi trường, cải cách hành chính, chuyển đổi số. Các hoạt động văn hóa, thể thao, tuyên truyền, chăm lo an sinh xã hội được tổ chức thiết thực, tạo không khí phấn khởi trong nhân dân.

Tuy nhiên, theo ông Hải, ngoài kết quả đạt được, các địa phương còn vướng, còn khó, còn làm chưa tốt. Một số quy hoạch còn chậm điều chỉnh, chưa đồng bộ, có nơi đã hết hiệu lực, gây khó khăn cho cấp phép xây dựng, thu hút đầu tư và giải quyết nhu cầu chính đáng của người dân. Công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng ở một số dự án còn vướng.

Một số hồ sơ đất đai, cấp giấy chứng nhận, chuyển mục đích sử dụng đất, giao đất tái định cư còn tồn đọng. Một số dự án đầu tư công giải ngân còn thấp. Công tác quản lý đất công, tài sản công, trật tự xây dựng, trật tự đô thị, vệ sinh môi trường, an toàn giao thông, phòng cháy chữa cháy vẫn cần được siết chặt hơn.

Ở địa bàn đô thị biển và du lịch như các phường Vũng Tàu, Rạch Dừa, Tam Thắng, Phước Thắng, áp lực về bãi biển, du khách, vệ sinh môi trường, trật tự đô thị, hàng rong, an toàn tắm biển, cứu hộ, giá cả, dịch vụ là rất lớn.

Ở các phường Bà Rịa, Long Hương, áp lực về hạ tầng, quy hoạch, dự án, bồi thường, đất đai, chỉnh trang đô thị cũng rất rõ. Ở xã Long Sơn, yêu cầu phát triển kinh tế biển, công nghiệp, cảng, hóa dầu, nuôi trồng thủy sản phải luôn gắn với bảo vệ môi trường, an toàn dân cư, quốc phòng an ninh và sinh kế bền vững của người dân.

Ông Hải đề nghị các địa phương nhìn nhận đúng thực tế, từ đó có cách làm quyết liệt hơn, cụ thể hơn, sát dân hơn. Các địa phương tiếp tục rà soát các quy hoạch không còn phù hợp. Nội dung nào thuộc thẩm quyền địa phương thì chủ động xử lý. Nội dung nào thuộc thẩm quyền thành phố thì phải báo cáo rõ.

Phải công khai thông tin quy hoạch cho người dân. Phải ưu tiên các công trình dân sinh cấp thiết như đường giao thông, thoát nước, trường học, trạm y tế, công viên, cây xanh, xử lý rác thải, xử lý nước thải.

Với các địa bàn có du lịch biển, phải đặc biệt quan tâm chất lượng không gian công cộng, an toàn bãi tắm, vệ sinh môi trường, văn minh thương mại, giá cả dịch vụ, cứu hộ, cứu nạn. Biển là tài sản chung; phải khai thác tốt, nhưng phải giữ gìn lâu dài.

Đối với vấn đề quản lý đất đai, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, ông Hải cho rằng Nhà nước phải phát triển hạ tầng, phải triển khai dự án. Nhưng phát triển phải bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân. Bồi thường phải đúng pháp luật, hỗ trợ phải công bằng. Tái định cư phải bảo đảm điều kiện sống…

Hồ sơ phải có thời hạn rõ ràng, không để người dân đi lại nhiều lần mà không biết hồ sơ đang ở đâu. Không để người dân nghe những câu trả lời chung chung, không để những vướng mắc nhỏ kéo dài thành bức xúc lớn.

Ông Hải đề nghị chính quyền các địa phương tiếp tục rà soát từng dự án, từng nhóm hồ sơ, từng vụ việc cụ thể. Cái gì đủ điều kiện thì giải quyết nhanh, cái gì chưa đủ điều kiện thì hướng dẫn rõ, cái gì vượt thẩm quyền thì kiến nghị cấp trên. Việc nào liên quan đến quyền lợi chính đáng của người dân thì phải đối thoại kỹ, không được làm qua loa.

Tin Gốc: Thanh Niên