Asal, nhà thiết kế tự do ngoài 30 tuổi sống tại Tehran, từng liên tục nhận được các dự án từ nước ngoài. Nhưng sau gần hai tháng mất kết nối Internet do chiến sự, cô cho biết hiện không có bất kỳ dự án mới nào và cũng không có ai phản hồi. “Thế giới như dừng lại”, cô nói.
Gần như bật khóc, Asal cho hay thu nhập hiện tại thậm chí không còn đủ trang trải các chi phí cơ bản.
Asal là một trong số hàng triệu người Iran đang chịu tác động trực tiếp từ cuộc chiến giữa nước này với Mỹ và Israel nổ ra từ hôm 28/2. Xung đột khiến họ lâm vào cảnh mất việc làm và đang đối mặt nguy cơ nghèo đói.
Hầu như không lĩnh vực kinh tế, xã hội nào của Iran tránh khỏi vòng xoáy này. Nhóm lao động thất nghiệp đang ngày một đông thêm với đủ mọi thành phần, từ công nhân nhà máy lọc dầu, dệt may cho đến tài xế xe tải, tiếp viên hàng không và cả nhà báo.
Nền kinh tế Iran vốn đã khó khăn từ trước khi xung đột nổ ra. Theo Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP), thu nhập bình quân đầu người của Iran đã giảm từ khoảng 8.000 USD năm 2012 xuống còn 5.000 USD vào năm 2024 do kinh tế bị tàn phá bởi lạm phát cũng như các lệnh trừng phạt từ phương Tây.
Triển vọng kinh tế thậm chí còn tồi tệ hơn. UNDP dự báo thêm 4,1 triệu người Iran đứng trước nguy cơ rơi vào nghèo đói do tác động từ chiến sự.
Theo tổ chức này, người dân Iran đang phải di tản trên diện rộng do thiệt hại vật chất từ hàng nghìn cuộc không kích. Kênh truyền thông EcoIran đưa tin hơn 23.000 nhà máy và doanh nghiệp nước này đã bị hư hại vì đòn tấn công từ Mỹ – Israel.
Thứ trưởng Bộ Lao động và An sinh Xã hội Iran Gholamhossein Mohammadi cho biết những thiệt hại này đã trực tiếp xóa sổ một triệu việc làm. Trang Etemad Online của Iran ước tính những tác động dây chuyền cũng đẩy thêm một triệu người nữa vào cảnh thất nghiệp.
Lệnh phong tỏa cảng biển của Mỹ từ ngày 13/4 đã làm gián đoạn xuất nhập khẩu bằng đường biển, giáng thêm đòn chí mạng vào nền kinh tế vốn đã mong manh của Iran. Theo Hadi Kahalzadeh, chuyên gia từ Viện Quincy, cơ quan nghiên cứu chính sách đối ngoại có trụ sở tại Washington, tình trạng trên đang “đe dọa 50% việc làm tại Iran và đẩy thêm 5% dân số vào cảnh nghèo đói”.
“Nhiều doanh nghiệp đã phải ngừng hoạt động dưới áp lực chồng chất từ chiến sự, lạm phát, suy thoái và nhu cầu tiêu dùng sụt giảm nghiêm trọng”, Kahalzadeh nói.
Theo số liệu từ Iran, tỷ lệ lạm phát hàng năm tính đến tháng 3 đã chạm mốc 72%, nhưng tỷ lệ này đối với các mặt hàng thiết yếu còn cao hơn rất nhiều.
Các cuộc tập kích của Israel vào những tổ hợp hóa dầu khổng lồ tại Iran hồi tháng trước đã khiến hàng nghìn công nhân phải nghỉ việc không lương. Những nhà máy thép lớn nhất Iran cũng không nằm ngoài mục tiêu bị tấn công, song hai công ty Mobarakeh và Khuzestan đều nói rằng chưa có tình trạng sa thải hàng loạt nhân viên.
Mặc dù vậy, những tổn thất nặng nề trong ngành công nghiệp nặng vẫn tác động nghiêm trọng tới toàn bộ nền kinh tế. Hãng sản xuất rơ-moóc Maral Sanat, trụ sở gần biên giới Azerbaijan, đã phải sa thải 1.500 công nhân do thiếu hụt nguồn cung thép. Một trong những doanh nghiệp dệt may lớn nhất Iran là Borujerd cũng đã phải cho 700 công nhân nghỉ việc.
Bên cạnh đó, hàng loạt nhà máy sữa cũng phải ngừng sản xuất do thiếu hụt vật liệu đóng gói thiết yếu, ông Kahalzadeh từ Viện Quincy cho biết.
Soheila, tiếp viên hàng không kỳ cựu của một hãng hàng không Iran, kể với trang tin độc lập Fararu rằng cô đang chuẩn bị bay vào ngày 28/2 thì đồng nghiệp gọi điện báo mọi chuyến bay đã bị hủy do chiến sự nổ ra.
“Hợp đồng của chúng tôi hết hạn vào tháng 3, nên chừng nào các chuyến bay chưa hoạt động trở lại, chúng tôi sẽ không được trả lương”, cô nói.
Tình trạng này đang diễn ra trên khắp Iran và ở mọi ngành nghề. Số liệu cho thấy lượng người nộp đơn xin trợ cấp thất nghiệp tăng đột biến, với 147.000 hồ sơ trong hai tháng qua, cao gấp khoảng ba lần so với năm ngoái.
“Gánh nặng đổ dồn lên vai những người lao động tự do và nhóm lao động có tay nghề thấp đến trung bình, vốn là những người ít được bảo vệ nhất”, ông Kahalzadeh nhận xét.
Truyền thông Iran đưa tin Digikala, công ty thương mại điện tử lớn nhất nước này, đã bắt đầu sa thải nhân viên ở nhiều bộ phận. Theo hãng thông tấn nhà nước ILNA, các doanh nghiệp và người lao động phụ thuộc vào Internet, những đối tượng vốn có thể trở thành điểm tựa chiến lược để kiểm soát cuộc khủng hoảng thất nghiệp thời hậu chiến, hiện cũng rơi vào tình trạng kiệt quệ.
Jafar, chuyên viên phân tích dữ liệu, cho hay công ty của anh đã đóng cửa hoàn toàn, khiến hơn 50 nhân viên mất việc. “Giờ tôi tính đi chạy xe công nghệ để đắp đổi qua ngày. Tôi còn tiền thuê nhà, nợ nần phải trả mà không biết tương lai rồi sẽ ra sao”, anh nói.
Chính phủ Iran cũng đã ngắt phần lớn kết nối Internet trong chiến sự để bảo vệ an ninh quốc gia. Việc không thể truy cập Internet đang gây ra những khó khăn đặc biệt đối với phụ nữ làm việc tại nhà.
Bà Somayeh, ngoài 50 tuổi, sống ở Isfahan, đã dạy tiếng Đức trực tuyến nhiều năm nay. Các lớp học của bà từng luôn kín chỗ, nhưng do mất kết nối mạng, bà buộc phải chuyển sang dùng các ứng dụng nội địa vốn hoạt động kém ổn định.
“Không còn thứ gì hoạt động ra hồn nữa”, bà nói với CNN qua điện thoại. “Học sinh không thể cùng lúc vào học, các nền tảng lại liên tục bị sập”.
Kể từ khi xung đột nổ ra, phụ nữ chiếm tới 1/3 tổng số đơn xin trợ cấp thất nghiệp. Lượng người mất việc làm tăng cao đã gây thêm áp lực lên hệ thống an sinh xã hội vốn đã căng thẳng, ngay tại thời điểm nguồn thu ngân sách nhà nước đang cạn kiệt.
Nhưng nếu không có hỗ trợ kịp thời từ chính phủ, như hoãn nộp thuế và bảo hiểm, các khoản vay lãi suất thấp và hỗ trợ đặc biệt cho các doanh nghiệp, một làn sóng thất nghiệp quy mô lớn hơn nhiều có khả năng sẽ xảy ra, theo tờ Etemad.
Cuộc khủng hoảng tiếp tục làm dấy lên những tiếng nói phản đối nhằm vào chính sách kinh tế của chính phủ.
“Chính phủ ra lệnh tăng lương 60% cho công chức, trong khi vẫn cho phép nhiều người trong số họ làm việc từ xa và nhận đủ lương. Còn các doanh nghiệp kinh tế không đủ khả năng chi trả tiền lương đang phải sa thải công nhân của mình”, Saeed Tajik, thành viên Phòng Thương mại Tehran, cho biết trong một cuộc phỏng vấn.
Phòng Thương mại Iran tuyên bố bảo toàn việc làm phải là ưu tiên kinh tế hàng đầu của đất nước, đồng thời kêu gọi các công ty sát cánh cùng người lao động bằng “tinh thần thấu cảm và hy sinh” trong cuộc khủng hoảng đang diễn ra.
“Lạm phát, thất nghiệp và tình trạng khan hiếm hàng hóa đã tạo ra tình cảnh thảm khốc và phức tạp”, báo Ettelaat của Iran viết hôm 27/4. “Những vấn đề này không thể bị gạt sang một bên bằng những lời lẽ lịch thiệp hay các tuyên bố chung chung. Chính phủ có thể sớm cần đến những chương trình đặc biệt dành cho nền kinh tế thời chiến”.
Kênh PressTV của Iran thừa nhận các cuộc không kích của Mỹ – Israel đã “gây ra những vết thương sâu” với các tổ hợp hóa dầu và thép ở Asaluyeh, Isfahan, nhưng tuyên bố rằng “cấu trúc nền tảng của kinh tế Iran bền vững hơn những gì đối phương dự liệu”.
Theo đài này, Iran đã chuẩn bị cho kịch bản này trong nhiều thập kỷ qua, bằng cách áp dụng học thuyết “kinh tế kháng chiến”, đề cao khả năng tự lực tự cường giữa chiến sự.
Tuy nhiên, khi xung đột kéo dài và triển vọng đàm phán bế tắc, ngày càng nhiều người Iran tỏ ra bất an về tương lai. “Thu nhập sụt giảm đã là một điều tồi tệ, nhưng điều kinh khủng hơn chính là tình trạng bất định thường trực này. Bạn chẳng bao giờ biết được chuyện gì sẽ xảy ra tiếp theo”, bà Somayeh tại Isfahan nói.
"Có lẽ tôi sẽ làm thế. Tại sao tôi không?", Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 30/4 trả lời khi được hỏi liệu ông có cân nhắc cắt giảm số lượng quân nhân Mỹ đồn trú ở Italy và Tây Ban Nha hay không.
"Italy không giúp đỡ gì cho chúng tôi, còn Tây Ban Nha thì thật sự tệ hại", lãnh đạo Mỹ nói thêm.
Tổng thống Trump cho biết cuộc chiến chống Iran do Mỹ dẫn đầu đã giúp ích cho cả thế giới, trong đó có Italy, Tây Ban Nha và Đức. Ông chỉ trích các nước "được gọi là đồng minh" này vì không tham gia nỗ lực "loại bỏ mối đe dọa hạt nhân Iran".
Trước đó một ngày, Tổng thống Trump cho biết Mỹ đang "nghiên cứu và đánh giá" khả năng giảm bớt số lượng binh sĩ đồn trú tại Đức, thêm rằng ông sẽ sớm công bố quyết định.
Theo hãng thông tấn AFP, có 36.436 binh sĩ Mỹ đồn trú ở Đức tính đến tháng 12/2025. Con số này tại Italy và Tây Ban Nha lần lượt là 12.662 và 3.814 quân nhân.
Không rõ chính quyền Tổng thống Trump đang xem xét rút bao nhiêu người, song một số hãng truyền thông Mỹ cho biết số lượng cắt giảm có thể sẽ khá lớn.
Tổng thống Trump đã chỉ trích gay gắt các đồng minh NATO vì không hỗ trợ chiến dịch do Mỹ - Israel phát động nhằm vào Iran, hay có động thái giúp mở cửa lại eo biển Hormuz. Đây là tuyến đường huyết mạch đối với dòng chảy dầu khí toàn cầu, nhưng đã bị phong tỏa kể từ khi xung đột Trung Đông bùng phát.
Sau khi Thủ tướng Italy Giorgia Meloni tháng trước chỉ trích cuộc chiến nhằm vào Iran, Tổng thống Trump đã bất ngờ công kích người từng là đồng minh cánh hữu thân cận của mình, khi cho rằng bà Meloni "thiếu can đảm" vì không dám chống lại áp lực ở trong nước, cũng như không công khai ủng hộ chiến dịch của Mỹ - Israel.
Căng thẳng giữa ông Trump và Madrid đã kéo dài từ lâu. Mâu thuẫn bắt đầu sau khi Tổng thống Trump chỉ trích quan điểm của Tây Ban Nha đối với Israel liên quan cuộc chiến giữa Tel Aviv và nhóm vũ trang Hamas ở Dải Gaza, trước khi mở rộng sang bất đồng về việc Madrid không tăng chi tiêu quốc phòng để đáp ứng yêu cầu của NATO.
Tại hội nghị thượng đỉnh của khối năm ngoái, tất cả thành viên đã đồng ý với đề nghị của Tổng thống Trump về tăng chi tiêu quốc phòng lên mức tương đương 5% GDP. Ngoại lệ duy nhất là Tây Ban Nha, khi Thủ tướng Pedro Sanchez tuyên bố sẽ chỉ làm những điều có lợi cho đất nước và quyết định giữ nguyên mức chi tiêu.
Chính quyền Tổng thống Trump đã nhiều lần chỉ trích Tây Ban Nha, đe dọa cắt quan hệ thương mại với quốc gia này và kêu gọi loại Madrid khỏi NATO.
Trong hội đàm chiều 22/4 sau lễ đón cấp Nhà nước tại Phủ Chủ tịch, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung đã nhấn mạnh việc triển khai tầm nhìn chiến lược về liên kết kinh tế trong tình hình mới, trong đó hai bên cùng nỗ lực hoàn thành mục tiêu kim ngạch thương mại song phương đạt 150 tỷ USD vào năm 2030, theo Bộ Ngoại giao.
Trong năm 2025, kim ngạch thương mại song phương đạt 89,5 tỷ USD, tăng 9,6% so với năm 2024. Trong 3 tháng đầu năm nay, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam - Hàn Quốc đạt 26,9 tỷ USD, tăng 30% so với cùng kỳ năm 2025.
Hai lãnh đạo cam kết tiếp tục tạo thuận lợi thương mại, mở cửa thị trường xuất nhập khẩu cho hàng hóa của nhau, hỗ trợ cho doanh nghiệp Việt Nam tham gia vào chuỗi cung ứng sản xuất của Hàn Quốc và xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm hoan nghênh doanh nghiệp Hàn Quốc mở rộng đầu tư vào các lĩnh vực ưu tiên của Việt Nam như hạ tầng, đô thị thông minh, bán dẫn, trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo (AI) và cảng biển thông minh.
Tổng thống Lee Jae Myung đề nghị Việt Nam tiếp tục hỗ trợ tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp Hàn Quốc, đồng thời cam kết phối hợp triển khai hiệu quả nguồn vốn từ các quỹ hợp tác kinh tế, tập trung vào hạ tầng chiến lược.
Hai bên thống nhất coi khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực quan trọng. Lãnh đạo Việt Nam đề nghị tăng cường hợp tác nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và tiếp tục hỗ trợ triển khai dự án Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam - Hàn Quốc (VKIST).
Phía Hàn Quốc khẳng định sẵn sàng chia sẻ công nghệ trong các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, năng lượng sạch, đào tạo nhân lực và kết nối hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.
Hai bên nhất trí thúc đẩy hợp tác văn hóa, giáo dục, giao lưu nhân dân, bảo vệ quyền lợi cộng đồng mỗi nước đang sinh sống, học tập và làm việc tại nước kia. Hai nước tăng cường hợp tác địa phương và phát triển công nghiệp văn hóa, du lịch.
Về hợp tác đa phương, hai bên nhất trí phối hợp triển khai Kế hoạch hành động ASEAN - Hàn Quốc giai đoạn 2026-2030, thúc đẩy hợp tác Mekong - Hàn Quốc và chia sẻ tầm nhìn về duy trì hòa bình, ổn định tại Biển Đông, tôn trọng luật pháp quốc tế và UNCLOS 1982, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của hòa bình trên bán đảo Triều Tiên.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng chuyến thăm Việt Nam của Tổng thống Lee Jae Myung là minh chứng cho quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện bền chặt, hiệu quả và mức độ tin cậy chính trị cao giữa hai nước.
Tổng thống Lee Jae Myung khẳng định Hàn Quốc coi Việt Nam là đối tác quan trọng, cam kết đồng hành trong mục tiêu phát triển của Việt Nam đến năm 2030 và 2045, đồng thời mong muốn cùng lãnh đạo Việt Nam thúc đẩy quan hệ song phương hướng tới tương lai thịnh vượng chung.
Sau hội đàm, hai nhà lãnh đạo chứng kiến lễ trao 12 văn kiện hợp tác trong nhiều lĩnh vực như an ninh, khoa học công nghệ, năng lượng, nông nghiệp, văn hóa, y tế và hợp tác điện hạt nhân.
Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung cùng phu nhân thăm cấp nhà nước tới Việt Nam ngày 21-24/4. Đây là lần đầu tiên Tổng thống Lee Jae Myung đến Việt Nam sau khi ông nhậm chức hồi tháng 6/2025. Chuyến thăm được thực hiện sau khi Việt Nam vừa kiện toàn ban lãnh đạo cấp cao sau Đại hội XIV của Đảng.
Theo Đại sứ Việt Nam tại Hàn Quốc Vũ Hồ, việc Tổng thống Lee Jae Myung trở thành quốc khách đầu tiên thăm Việt Nam trong giai đoạn này mang ý nghĩa chính trị và biểu tượng quan trọng, thể hiện sự coi trọng cao của Hàn Quốc đối với Việt Nam, đồng thời phản ánh mức độ tin cậy và ưu tiên chiến lược trong quan hệ song phương.
Reuters dẫn một nguồn tin từ Pakistan cho hay cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran ở thủ đô Islamabad kéo dài 2 giờ đồng hồ hôm 11.4 (giờ địa phương), trước khi các phái đoàn tạm nghỉ.
Trong khi đó, theo CNN, vẫn chưa rõ liệu các cuộc đàm phán đang được tiến hành trực tiếp hay thông qua các bên trung gian. Nếu được xác nhận là trực tiếp, đây sẽ là cuộc đàm phán trực tiếp cấp cao nhất giữa Mỹ và Iran kể từ khi Cộng hòa Hồi giáo được thành lập vào năm 1979.
Phái đoàn Mỹ tham gia cuộc đàm phán gồm Phó tổng thống Mỹ JD Vance, Đặc phái viên Steve Witkoff và con rể của Tổng thống Donald Trump là ông Jared Kushner. Phía Iran có Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf và Ngoại trưởng Abbas Araghchi.
Theo truyền thông Iran, phái đoàn nước này đã quyết định bắt đầu đàm phán với phía Mỹ sau cuộc gặp với Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif. Nhà lãnh đạo Pakistan cũng đã có cuộc gặp với Phó tổng thống Vance.
Tuy nhiên, khi cuộc đàm phán bắt đầu, đã có những thông tin trái ngược nhau về những gì đã được nhất trí trước đó.
Một nguồn tin cấp cao của Iran nói với Reuters rằng Mỹ đã đồng ý gỡ phong tỏa các tài sản của Iran bị đóng băng tại Qatar, nhưng một quan chức Mỹ nhanh chóng bác bỏ thông tin này.
Sau đó, một quan chức Mỹ khẳng định với trang tin Axios rằng một số tàu hải quân Mỹ ngày 11.4 đã đi qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, đài truyền hình nhà nước Iran và một nguồn tin từ Pakistan đã phủ nhận việc bất kỳ tàu nào của Mỹ đi qua tuyến đường thủy này.
Trong khi đó, Tổng thống Trump viết trên mạng xã hội rằng quân đội Mỹ đã bắt đầu "dọn sạch" eo biển Hormuz và tất cả 28 tàu rải thủy lôi của Iran đã bị đánh chìm.
Ông Trump đã nhiều lần tuyên bố rằng lực lượng Mỹ đã phá hủy hải quân và không quân của Iran, đồng thời làm tê liệt chương trình tên lửa đạn đạo và hạt nhân của Tehran.
Nhưng nỗi lo sợ về các cuộc tấn công của Iran vào tàu thuyền trong vài tuần qua đã khiến eo biển Hormuz, một tuyến đường vận chuyển dầu mỏ quan trọng trên toàn cầu, bị đóng cửa.
Tình trạng eo biển Hormuz bị phong tỏa đã làm gián đoạn thị trường năng lượng toàn cầu. Giá xăng ở Mỹ đã tăng vọt dù phần lớn lượng dầu chảy qua tuyến đường thủy này không đến Mỹ, theo Reuters.
