Nhiều người Mỹ phản đối chấm dứt quyền công dân theo nơi sinh

Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick ngày 23/4 cho biết tại một phiên điều trần trước Hạ viện Mỹ rằng chương trình visa "thẻ vàng" mới chấp thuận một hồ sơ gần đây, trong khi "có hàng trăm hồ sơ đang xếp hàng chờ xử lý". Ông giải thích chính phủ muốn đảm bảo quy trình được triển khai hoàn hảo trước khi mở rộng chương trình bán thẻ vàng định cư.

"Thẻ vàng định cư" thực chất là một loại thẻ xanh, cho phép người sở hữu cư trú hợp pháp vĩnh viễn kèm theo cơ hội nhập tịch Mỹ. Chương trình được công bố năm ngoái như một phương án tiết kiệm thời gian cho người nước ngoài giàu có được cư trú hợp pháp và làm việc tại Mỹ, tiến tới nhập quốc tịch.

Người nộp đơn phải đóng phí xử lý 15.000 USD và nếu hồ sơ được chấp thuận thì cần quyên góp thêm một triệu USD cho chính phủ Mỹ. Ngoài ra, chương trình cho phép doanh nghiệp chi hai triệu USD để bảo lãnh nhân sự nước ngoài, kèm phụ phí duy trì hàng năm.

Chương trình được thiết kế để thay thế visa EB-5, vốn yêu cầu đầu tư khoảng một triệu USD vào những doanh nghiệp có năng lực tạo ra ít nhất 10 việc làm. Theo sắc lệnh hành pháp được Tổng thống Donald Trump ký duyệt năm ngoái, "thẻ vàng" có thể được cấp cho hai nhóm chính, gồm những người có năng lực đặc biệt và những người "có khả năng vượt trội".

Bộ trưởng Lutnick từng nói chương trình thu hút lượng đăng ký tương đương 1,3 tỷ USD chỉ trong vài ngày sau khi ra mắt hồi tháng 12/2025. Tại phiên điều trần vừa qua ở Hạ viện, ông không giải thích sự chênh lệch giữa con số đăng ký ban đầu và số hồ sơ được phê duyệt hiện tại.

Bộ trưởng Thương mại Mỹ cho hay quy trình thẩm định hồ sơ của loại visa này thuộc hàng "nghiêm ngặt nhất trong lịch sử chính phủ". Bộ An ninh Nội địa gần đây mới hoàn tất quy trình xét duyệt. Việc sử dụng nguồn tiền từ chương trình bán visa thẻ vàng sẽ do chính phủ quyết định với mục tiêu "phục vụ lợi ích tốt nhất của nước Mỹ".

Danh tính người đầu tiên được cấp visa thẻ vàng không được công bố. Một số nguồn tin cho biết một số doanh nhân trong lĩnh vực công nghệ đang chờ được xét duyệt hồ sơ.

Chính quyền Trump từng kỳ vọng chương trình có thể tạo nguồn thu lớn cho ngân sách liên bang. Bộ trưởng Lutnick từng đánh giá sáng kiến "thẻ vàng" có thể mang về cho chính phủ 1.000 tỷ USD và giúp cân bằng ngân sách liên bang. Nợ công Mỹ hiện ở mức hơn 31.000 tỷ USD và thâm hụt ngân sách hàng năm được dự báo khoảng 2.000 tỷ USD.

Website chính thức của chương trình vẫn quảng bá khẩu hiệu "Mở khóa cuộc sống tại Mỹ", kèm hình ảnh thẻ màu vàng với chân dung ông Trump, đại bàng và Tượng Nữ thần Tự do. Trang này cũng giới thiệu kế hoạch phát hành "Thẻ Bạch kim Trump" trị giá 5 triệu USD, cho phép lưu trú tối đa 270 ngày mà không bị đánh thuế thu nhập bên ngoài nước Mỹ.

Tin Gốc: Vnexpress

Giới chính khách tại Washington đang đưa ra những lập trường khác nhau liên quan vấn đề pháp lý trong việc Mỹ kéo dài xung đột với Iran. Cụ thể, phe Dân chủ cho rằng chính quyền Tổng thống Donald Trump sẽ phạm luật nếu tiếp tục cuộc chiến mà không được quốc hội phê duyệt, dựa theo Nghị quyết Quyền hạn chiến tranh. Trong khi đó, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth cho rằng hạn chót theo nghị quyết trên có thể thay đổi trong thời gian ngừng bắn.

Trong ngày 30.4, thượng viện Mỹ đã không thông qua nghị quyết do đảng Dân chủ đề xuất nhằm hạn chế quyền hạn chiến tranh của Tổng thống Trump, đánh dấu thêm một nỗ lực bất thành của phe Dân chủ trong việc chấm dứt xung đột Mỹ - Iran, CBS News đưa tin.

Các tranh cãi pháp lý xoay quanh Nghị quyết Quyền hạn chiến tranh năm 1973. Đây là một luật liên bang, nêu rõ trong trường hợp tổng thống Mỹ đưa quân đội tham gia xung đột mà không được quốc hội phê duyệt, chính phủ sẽ không được triển khai quân tham gia các hành động thù địch quá 60 ngày kể từ khi thông báo quốc hội.

Thời hạn 60 ngày được tính kể từ khi tổng thống gửi thông báo chính thức cho quốc hội. Ông Trump đã thông báo vào ngày 2.3, đồng nghĩa hạn chót 60 ngày sẽ kết thúc từ 0 giờ ngày 1.5 theo giờ địa phương. Ngoài ra, chủ nhân Nhà Trắng có thể gia hạn thêm 30 ngày để hoàn tất rút quân.

Như vậy, đảng Dân chủ cho rằng việc chính phủ tiếp tục cuộc xung đột sau ngày 1.5 có thể vi phạm luật. Tuy nhiên, trong phiên điều trần trước Ủy ban quân vụ thượng viện Mỹ hôm 30.4, ông Hegseth nói rằng “đồng hồ 60 ngày đã tạm dừng” trong thời gian Mỹ - Iran ngừng bắn ngày 8.4.

Các chuyên gia cho rằng phát ngôn của ông Hegseth nhằm nêu lập trường rằng việc tính 60 ngày theo Nghị quyết Quyền hạn chiến tranh đã tạm dừng kể từ ngày 8.4.

Tương tự, Reuters ngày 1.5 dẫn lời một quan chức chính quyền ông Trump nói rằng “các hành động thù địch” đã chấm dứt kể từ lệnh ngừng bắn.

Tuy nhiên, đảng Dân chủ đã lập tức bác bỏ luận điểm trên.

“Lệnh ngừng bắn đồng nghĩa các bên dừng ném bom. Nó không mang nghĩa chấm dứt hành động thù địch. Nếu chúng ta vẫn sử dụng quân đội Mỹ để phong tỏa Iran, đó vẫn là hành động thù địch”, Axios ngày 1.5 dẫn lời thượng nghị sĩ Dân chủ Tim Kaine ở bang Virginia nói.

“Câu trả lời của ông Hegseth cho thấy họ biết rõ vấn đề thời hạn 60 ngày và đang tìm lý lẽ để biện minh”, ông Kaine nêu thêm.

Giới quan sát cho rằng mốc thời gian 1.5 khó có thể làm thay đổi các kế hoạch quân sự của ông Trump. Trong buổi phỏng vấn với Đài Newsmax ngày 30.4, ông Trump tuyên bố “đã giành chiến thắng trước Iran”, song vẫn muốn đạt kết quả quyết định là đảm bảo Tehran không thể phát triển vũ khí hạt nhân.

Đài Al Jazeera dẫn lời ông Trump nói rằng “Mỹ có thể sẽ cần phải khởi động lại cuộc chiến với Iran”. Trong khi đó, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian lên án việc quân đội Mỹ bao vây các cảng Iran là tình trạng “gia tăng các hành động quân sự và không thể chấp nhận”.

Tin Gốc: Thanh Niên

Các thông báo của Tổng thống Donald Trump về việc rút 5.000 quân Mỹ hoặc có thể nhiều hơn khỏi Đức, đồng minh của họ trong khối NATO, vốn được coi là "quả bom" truyền thông. Phần lớn các hãng tin đều đưa tin theo hướng đó. Tuy nhiên, phản ứng của các lãnh đạo châu Âu lại bình thản đến lạ thường.

Tại hội nghị thượng đỉnh các lãnh đạo châu Âu ngày 3/5, Thủ tướng Na Uy Jonas Gahr Store bày tỏ: "Tôi không muốn nói quá về điều đó, bởi tôi nghĩ chúng ta đều mong đợi châu Âu tự gánh vác trách nhiệm nhiều hơn đối với an ninh của chính mình".

Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius tuần trước mô tả động thái của Mỹ là "điều có thể dự đoán trước". Ông thêm rằng Đức đang đi đúng hướng trong việc tự chủ an ninh bằng cách tăng cường lực lượng vũ trang, đẩy nhanh mua sắm khí tài quân sự và xây dựng cơ sở hạ tầng.

Mặc dù châu Âu xem đây là điều đáng tiếc, các động thái của Tổng thống Trump không làm thay đổi nhiều điều, theo Mark Sappenfield, nhà bình luận của CS Monitor.

"Châu Âu đang tăng cường khả năng phòng thủ của mình và việc rút 5.000 quân khỏi Đức sẽ không làm thay đổi lộ trình đó", Sappenfield viết.

Những lời đe dọa gần đây của ông Trump về việc trừng phạt châu Âu vì đã không ủng hộ Mỹ trong cuộc xung đột Iran cũng được nhìn nhận theo cách tương tự. Họ không mong muốn điều đó, nhưng cho rằng nó cũng không gây tổn thất quá nghiêm trọng.

"Nếu bạn cuống cuồng lên vì những điều như thế này, bạn chính là đang trao cho ông Trump lợi thế. Họ ngày càng nhận thức rõ hơn về điều đó", Peter Chase, chuyên gia phân tích tại Quỹ German Marshall ở Brussels, nhận xét.

Căng thẳng gần đây giữa Mỹ và châu Âu bắt đầu từ tuần trước, khi Thủ tướng Đức Friedrich Merz nói rằng Mỹ "không có chiến lược thực sự thuyết phục trong các cuộc đàm phán với Iran" và đang bị Tehran "làm bẽ mặt".

Ông Trump đáp trả trên mạng xã hội, chỉ trích ông Merz đang "làm việc rất tệ" và không giải quyết được "đủ loại vấn đề", chẳng hạn như nhập cư.

Ông Merz từng nằm trong số những người ủng hộ ông Trump nhiệt thành nhất tại châu Âu. Tuy nhiên, bình luận nói trên rõ ràng đã khiến ông đánh mất nhiều tháng nỗ lực xây dựng thiện chí với chính quyền Tổng thống Trump, theo Sappenfield.

Điều này cũng tạo cơ sở cho ông Trump thực hiện các bước đi mà ông hằng mong muốn. Trong nhiệm kỳ đầu tiên, ông đã cố gắng rút 12.000 quân khỏi châu Âu nhưng bị quốc hội ngăn cản. Nhiều nguồn tin cho hay 5.000 quân dự kiến bị rút khỏi Đức lần này thuộc một lữ đoàn được triển khai khi xung đột Ukraine bùng phát và chưa từng có kế hoạch đồn trú vĩnh viễn tại đó.

"Việc lên kế hoạch rút 5.000 quân Mỹ khỏi Đức hoặc nhiều hơn là điều không mấy dễ chịu đối với Berlin nhưng sẽ không gây ra hậu quả nghiêm trọng cho an ninh của Đức và châu Âu. Động thái đó của Mỹ được cho là chỉ mang tính biểu tượng", Dmitri Stratievski, chủ tịch Trung tâm Đông Âu tại Berlin, cho biết.

Tuy nhiên, các thành viên Cộng hòa lãnh đạo Ủy ban Quân vụ Thượng viện và Hạ viện đều bày tỏ lo ngại trước tuyên bố của Tổng thống Mỹ, cho rằng việc rút quân có nguy cơ "gửi tín hiệu sai lầm" tới Tổng thống Nga Vladimir Putin.

Ngoài rút quân ở Đức, ông Trump còn đe dọa rút lại cam kết từ thời tổng thống Joe Biden về việc gửi một tiểu đoàn cùng các tên lửa tầm xa tới châu Âu. Đây là biện pháp được phía Mỹ đưa ra sau khi Nga phát động cuộc chiến ở Ukraine, nhưng từ lâu đã bị chính quyền ông Trump phản đối.

"Nếu có gì đáng ngại, đây mới là đòn giáng mạnh hơn", Sappenfield cho hay.

Lời đe dọa thứ ba của Mỹ về việc tăng thuế đối với các nhà sản xuất ôtô châu Âu lên 25% cũng nhận lại phản ứng điềm tĩnh.

"Châu Âu lúc này chỉ nên chờ xem mọi chuyện sẽ thế nào. Ai cũng biết rằng ông Trump có thể nhanh chóng đình chỉ hoặc rút lại những lời đe dọa thuế quan đao to búa lớn của mình", Jens Suedekum, cố vấn trưởng của Bộ trưởng Tài chính Đức, nói với Reuters và cho rằng lời đe dọa "dường như khá bốc đồng".

Một nghiên cứu cho thấy Đức có thể tổn thất gần 18 tỷ USD nếu Mỹ thực sự tăng thuế, theo CS Monitor. Nhưng chuyên gia Chase lưu ý rằng xuất khẩu từ Liên minh châu Âu (EU) sang Mỹ đã tăng đáng kể vào năm ngoái bất chấp thuế quan mới mà ông Trump công bố hồi tháng 4/2025.

Ông nói thêm hầu hết các nhà sản xuất ôtô châu Âu đều sản xuất xe dành cho thị trường Mỹ tại các nhà máy ở Mỹ. Điều đó có nghĩa đòn thuế sẽ "đánh vào chính các cơ sở có rất nhiều công nhân Mỹ đang làm việc".

Sappenfield cho hay nếu ông Trump thực hiện đến cùng, điều đó sẽ không phải là tin tốt cho châu Âu. Nhưng nỗi lo thực sự của châu Âu không nằm ở các đòn trừng phạt đơn lẻ, mà là câu hỏi mang tính sống còn: liệu Mỹ có còn đứng sau ủng hộ Ukraine lúc này và châu Âu trong tương lai hay không.

"Tìm cách tận dụng các đòn bẩy để tác động đến hành vi của đối thủ vốn không phải điều xa lạ. Song việc áp dụng những biện pháp như vậy với cả các đồng minh hiệp ước là điều mới mẻ và đáng lo ngại trong chính sách đối ngoại của Washington, đồng thời tiếp tục làm suy yếu sự gắn kết trong NATO và giữa các đồng minh", Laurel Rapp, chuyên gia Mỹ tại Chatham House, nhận định.

Sappenfield cho rằng chính những động thái đầy rủi ro của Mỹ đã đẩy châu Âu bước vào con đường mới. Dù vẫn muốn hợp tác với Mỹ, họ đang tăng cường chuẩn bị sẵn sàng cho những kịch bản tệ nhất. Và trên hành trình đó, họ có thể nhận ra mình cũng có những lợi thế riêng.

Cuộc chiến ở Iran đã có thể khó khăn hơn rất nhiều nếu Mỹ không thể sử dụng các căn cứ ở châu Âu. Điều này đặt ra câu hỏi ai mới là người hưởng lợi nhiều nhất từ quân đội Mỹ tại châu Âu.

Số liệu từ Trung tâm Dữ liệu Nhân lực Quốc phòng Mỹ (DMDC) thuộc Lầu Năm Góc hồi tháng 12/2025 cho thấy Mỹ hiện có 36.436 quân nhân đồn trú tại Đức, cao nhất trong số các quốc gia ở châu Âu.

Đức đóng vai trò trung tâm với hiện diện quân sự của Mỹ tại khu vực. Đây là nơi đặt tổng hành dinh của Bộ tư lệnh châu Âu (USEUCOM) thuộc quân đội Mỹ, cũng như một trong những trung tâm điều trị y tế hàng đầu của nước này, cùng nhiều cơ sở bảo dưỡng và kho vũ khí cho không quân Mỹ.

Người phát ngôn Liên minh châu Âu (EU) Anitta Hipper ngày 30/4 khẳng định Mỹ là "đối tác quan trọng" cho an ninh và quốc phòng của châu Âu, đồng thời cho rằng hoạt động triển khai lực lượng Mỹ ở châu Âu cũng tăng cường vị thế toàn cầu của Washington.

"Ông Trump không thích thừa nhận rằng những người khác cũng có lợi thế riêng. Nhưng họ thực sự có và họ nên cân nhắc sử dụng chúng", ông Chase nói.

Tin Gốc: Vnexpress