Tại hội nghị ở Bắc Kinh hôm 20/4, ông Cung Vũ – CEO nền tảng video hàng đầu Trung Quốc Iqiyi – gây tranh cãi khi công bố ra mắt “thư viện nghệ sĩ”. Theo ông, hàng trăm diễn viên nổi tiếng đồng tình để công ty sử dụng hình ảnh của họ làm phim AI, nhằm tăng hiệu suất công việc. Doanh nhân này cũng cho rằng đóng phim người thật có thể trở thành “di sản văn hóa phi vật thể”.
Tuy nhiên, hàng loạt diễn viên phủ nhận bán hình ảnh cho “thư viện AI”, khiến Iqiyi phải đính chính: Những nghệ sĩ này chỉ đồng tình đàm phán tham gia các dự án phim AI, việc họ có góp mặt hay không còn phụ thuộc thương thảo về sau.
Theo trang Chinaventure, Iqiyi đang khích lệ người nổi tiếng cởi mở hơn trong việc trao quyền sử dụng hình ảnh cho các công ty sản xuất. Còn trên thị trường lao động hiện tại, bán hình ảnh cho AI đã trở thành một ngách kinh doanh hướng tới những người bình thường, ít nổi tiếng.
Một năm qua, nhất là từ sau Tết âm lịch 2026, nhiều công ty sản xuất phim ngắn mua lượng lớn bản quyền hình ảnh của sinh viên, diễn viên phim ngắn, người mẫu. Libre – người sáng lập một công ty phim ngắn AI – cho biết làn sóng mua bán này xuất phát từ quy định kiểm duyệt khắt khe hơn của các nền tảng video, nhằm tránh kiện tụng về xâm phạm hình ảnh, quyền riêng tư. Khi mua đủ số lượng, công ty của Libre sẽ biến các bức ảnh thành dữ liệu số, chuyển thành nhân vật phim.
Một nhân viên công ty sản xuất phim AI cho biết người bán chỉ cần cung cấp họ tên và khoảng 3-5 ảnh, gồm chân dung, cảnh góc nghiêng, ảnh hồ sơ. Nếu được chọn, hai bên sẽ ký hợp đồng (thông thường ba năm) để công ty sử dụng hình ảnh. Mức giá đối với người bình thường, người ít nổi tiếng dao động từ 100 nhân dân tệ (385 nghìn đồng) đến vài nghìn nhân dân tệ.
Cửu Thúc – một đạo diễn phim AI – cho biết “mua khuôn mặt” đã trở thành nhu cầu phổ biến trong giới sản xuất phim ngắn. Một số công ty thậm chí mua quyền sử dụng hình ảnh thời trẻ của các diễn viên gạo cội.
Làn sóng “mua mặt” là kết quả của động thái tăng cường kiểm duyệt từ các nền tảng phim ngắn, trong bối cảnh ngày càng nhiều vụ tố cáo xâm phạm hình ảnh gây xôn xao dư luận. Hồi tháng 1, blogger thời trang Bạch Thái phát hiện gương mặt anh xuất hiện trong phim ngắn Đào hoa trâm, với vai một kẻ háo sắc, đê tiện.
Bạch Thái cho rằng anh bị “trộm mặt”, bởi bản thân chưa từng ký văn bản trao quyền sử dụng hình ảnh cho bất kỳ đơn vị nào. Hôm 3/4, nền tảng video Hongguo ra thông cáo về sự việc, nhận định công ty sản xuất Đào hoa trâm vi phạm quy định sản xuất nội dung của nền tảng, cấu thành vi phạm hợp đồng, sau đó phim bị gỡ khỏi Internet.
Công đoàn phát thanh, truyền hình Trung Quốc từng ra văn bản yêu cầu các nền tảng phim ngắn có chế tài quản lý, xử phạt việc phim AI xâm phạm hình ảnh. Hiện, các nền tảng không phát sóng nếu phát hiện phim có nhân vật “giống người nổi tiếng nào đó”.
Hồi tháng 3, Tòa án Internet Bắc Kinh xử diễn viên Địch Lệ Nhiệt Ba thắng kiện công ty tự ý sử dụng gương mặt cô. Luật sư Tôn Kỳ Mẫn ở văn phòng luật tại Bắc Kinh nhận định việc “ăn trộm gương mặt” đã lan từ người nổi tiếng tới người bình thường. Theo luật sư, các vụ kiện xâm phạm hình ảnh ngày càng tăng và phức tạp, cho tới khi cơ quan chức năng ban hành luật rõ ràng. Hành động này tiềm ẩn rủi ro, người sản xuất tính phương án “mua mặt” để đảm bảo phim được phát sóng.
Đối với diễn viên, tòa án có các căn cứ để xác định mức bồi thường, do diễn viên có báo giá tham gia sự kiện, sử dụng hình ảnh. Còn với người bình thường, việc khởi kiện đòi quyền lợi khó khăn và tốn nhiều thời gian hơn.
Từ đầu năm đến nay, các công ty ở Trung Quốc ngừng hàng loạt dự án người đóng, dồn tài lực phát triển dòng phim AI, dẫn đến diễn viên phim ngắn thất nghiệp hàng loạt hoặc giảm mạnh cát-xê.
Không còn là "phim cho trẻ em", hoạt hình ngày nay chinh phục khán giả mọi lứa tuổi bằng ký ức, cảm xúc và những câu chuyện mang tính phổ quát. Ở thời điểm hiện tại, thể loại này đã đủ sức cạnh tranh sòng phẳng với mọi dòng phim khác.
Trong thời gian dài, phim hoạt hình thường bị xem là "vùng an toàn" dành cho trẻ nhỏ. Tuy nhiên thực tế tại phòng vé toàn cầu cho thấy điều ngược lại: Hoạt hình đã trở thành một trong những động lực tăng trưởng mạnh nhất của điện ảnh.
Tại Nhật Bản, Thanh gươm diệt quỷ: Vô hạn thành (Demon Slayer: Infinity Castle) khép lại hành trình chiếu rạp nội địa với hơn 400 tỉ yen, đồng thời đạt tổng doanh thu toàn cầu hơn 1.179 tỉ yen.
Đây là anime (phim hoạt hình Nhật Bản) có doanh thu cao nhất mọi thời đại và nằm trong nhóm phim ăn khách nhất thế giới năm 2025.
Thành công này cho thấy anime đã vượt khỏi biên giới quốc gia để trở thành một "ngôn ngữ kể chuyện toàn cầu".
Những câu chuyện về tình thân, mất mát hay hành trình trưởng thành của Tanjiro không còn giới hạn ở văn hóa bản địa mà có thể chạm đến khán giả ở hàng trăm quốc gia.
Nếu Thanh gươm diệt quỷ đại diện cho sức mạnh của nội dung, thì Doraemon: Tân Nobita và lâu đài dưới đáy biển lại cho thấy vai trò đặc biệt của ký ức. Phần phim thứ 45 của Doraemon giữ vị trí số 1 phòng vé Nhật trong nhiều tuần, tiến gần mốc 4 tỉ yen. Thành công của phim không nằm ở yếu tố đột phá mà ở khả năng kết nối các thế hệ.
Những khán giả từng xem bản phim năm 1983 nay đã trở thành cha mẹ. Họ đưa con đến rạp không chỉ để xem phim, mà còn để chia sẻ một phần tuổi thơ của mình. Những khoảnh khắc cùng cười, cùng xúc động trong rạp chiếu trở thành một dạng ký ức mới, được tạo nên từ chính ký ức cũ. Không ít phụ huynh chia sẻ họ đã rơi nước mắt khi xem phim cùng con. Sự lan tỏa cảm xúc này là điều mà không chiến dịch marketing nào có thể thay thế.
Trước đây thành công của một bộ phim hoạt hình thường được đo bằng doanh thu thì giờ đây hoạt hình còn tiến xa hơn thế: trở thành một phần của đời sống văn hóa.
Sau chiến thắng tại Oscar, K-pop Demon Hunters (chiếu trên Netflix) nhanh chóng tiếp tục tạo hiệu ứng khi hợp tác với McDonald's, đưa các yếu tố văn hóa Hàn Quốc vào thực đơn toàn cầu.
Những combo lấy cảm hứng từ phim - từ ramen đến sốt cay - không chỉ là chiến dịch quảng bá mà còn là một hình thức "xuất khẩu văn hóa". Đằng sau đó là những câu chuyện cá nhân với ký ức nghệ sĩ về gia đình, về tuổi thơ, về những bữa ăn bình dân gắn kết.
Điều này cho thấy hoạt hình không chỉ còn là một trải nghiệm xem mà đã trở thành một phần của đời sống, nơi khán giả có thể "chạm" vào câu chuyện theo nhiều cách khác nhau.
Sức nóng của hoạt hình còn thể hiện rõ qua cuộc cạnh tranh giữa các thương hiệu lớn. Thám tử lừng danh Conan Movie 29: Thiên thần sa ngã trên xa lộ thu hút hơn 2,3 triệu lượt khán giả chỉ trong 3 ngày đầu, đạt doanh thu 3,5 tỉ yen - kỷ lục mới của loạt phim.
Thành tích này cho thấy hoạt hình hoàn toàn có thể tạo hiệu ứng "bom tấn" ngay từ ngày đầu, điều trước đây thường chỉ thấy ở phim người đóng.
Tại Trung Quốc, Na Tra 2 vượt mốc 2 tỉ USD, trở thành phim hoạt hình có doanh thu cao nhất mọi thời đại.
Đây không chỉ là thành công thương mại mà còn là minh chứng cho sức mạnh của những câu chuyện mang bản sắc văn hóa.
Trong khi đó Hollywood tiếp tục khai thác lợi thế thương hiệu với các dự án như Zootopia 2, nối tiếp thành công của Inside Out 2 hay các phim chuyển thể từ game như The Super Mario Galaxy Movie.
Điểm chung của các tác phẩm này là sự kết hợp giữa thế giới quen thuộc và câu chuyện mới, giữa giải trí và chiều sâu cảm xúc - yếu tố giúp chúng tiếp cận được nhiều khán giả khác nhau.
Những kỷ lục liên tiếp bị phá vỡ cho thấy hoạt hình đang bước vào giai đoạn phát triển mạnh mẽ chưa từng có, nơi mỗi tác phẩm đều phải đủ mạnh để trở thành một sự kiện văn hóa mang tính toàn cầu. Quan trọng hơn, đây không còn là một thể loại đơn lẻ mà đã trở thành một hệ sinh thái kinh tế - văn hóa hoàn chỉnh.
Một bộ phim hoạt hình ngày nay được xây dựng như một tài sản trí tuệ có khả năng sinh lời dài hạn. Sau giai đoạn chiếu rạp, vòng đời doanh thu tiếp tục kéo dài qua Netflix hay Disney+, bản quyền truyền hình, game và đặc biệt là sản phẩm ăn theo.
Với các tập đoàn như The Walt Disney Company, doanh thu từ đồ chơi, thời trang hay công viên giải trí thậm chí có thể vượt xa phòng vé ban đầu. Nhờ cấu trúc khai thác nhiều tầng, một bộ phim có thể tiếp tục tạo giá trị kinh tế trong suốt 12 - 24 tháng, thậm chí lâu hơn - một lợi thế mà không nhiều thể loại điện ảnh khác có được.
Nếu xu hướng này tiếp tục, rất có thể trong tương lai gần phim hoạt hình không chỉ chiếm 1/4 thị trường mà còn trở thành một trong những "trụ cột doanh thu" quan trọng nhất của điện ảnh toàn cầu.
Sau vai chính "casting một phát ăn ngay" trong Út Lan: Oán linh giữ của, Phương Thanh tiếp tục thử sức với nhân vật Hân trong phim Anh Hùng - một vai diễn nhiều xung đột tâm lý, đặt cạnh những tên tuổi dày dạn kinh nghiệm.
Nói về vai diễn điện ảnh thứ hai của mình, nữ diễn viên sinh năm 2001 không né tránh áp lực khi đứng chung khung hình với các tiền bối. Nhưng điều khiến cô lo lắng không phải là bị lấn át, mà là sự thiếu "thật" trong diễn xuất của chính mình.
Với cô, diễn viên không phải là người tự chấm điểm vai của mình. Việc quan trọng nhất là hiểu nhân vật và sống trọn trong cảm xúc của họ. Chính sự thay đổi trong suy nghĩ này đã giúp Thanh bình tĩnh hơn sau vai đầu tay, nơi cô thừa nhận từng bị nỗi sợ và kỳ vọng cá nhân che lấp cảm xúc.
Trong phim Anh Hùng, nhân vật Hân là một cô gái 17 tuổi bướng bỉnh, dễ tổn thương và mang nhiều mâu thuẫn với gia đình. Phương Thanh bị thu hút bởi sự "khó ưa" ban đầu của nhân vật, nhưng càng đào sâu, cô càng nhận ra phía sau đó là một tâm lý rất "con người".
Điều khó nhất, theo cô, không phải là thể hiện bi kịch, mà là tìm lại sự ngây ngô của tuổi 17, điều mà một người 25 tuổi đã đi qua không dễ tái hiện.
Nền tảng mỹ thuật là điểm khác biệt rõ nét trong cách Phương Thanh tiếp cận diễn xuất. Cô không phân tích nhân vật theo kiểu lý thuyết, mà hình dung cảm xúc bằng "màu sắc".
Có những cảnh là gam lạnh của tuyệt vọng, có những cảnh là gam nóng của giận dữ. Cách tư duy này giúp cô không bị sa đà vào lời thoại, mà chú ý nhiều hơn đến ánh mắt, khoảng lặng - những chi tiết nhỏ nhưng tạo nên chiều sâu.
"Mỹ thuật dạy tôi quan sát thế giới, còn diễn xuất dạy tôi quan sát chính mình", Phương Thanh nói. Với cô, cả hai đều bắt đầu từ cảm xúc, và cảm xúc chính là thứ dẫn dắt hành động. Chính vì vậy, trên phim trường, cô thường chọn cách im lặng, quan sát nhiều hơn là thể hiện.
Giữa một thị trường mà sự nổi tiếng có thể đến rất nhanh, Phương Thanh lại chọn cách "thu mình". Cô không quá chú trọng vào việc xây dựng hình ảnh trên mạng xã hội mà tập trung năng lượng cho từng vai diễn. Với cô, thứ giữ một diễn viên ở lại lâu dài không phải là độ phủ sóng mà là chiều sâu của nhân vật.
Dù được gọi là "nàng thơ" nhờ vẻ ngoài trong trẻo, Phương Thanh không xem đó là mục tiêu.
Cô muốn trở thành một diễn viên đa dạng, có thể thử sức với nhiều dạng vai, đặc biệt là những vai khó. "Vai càng thử thách, tôi càng muốn làm" - cô nói như một tuyên ngôn giản dị cho hành trình phía trước.
Từ tranh vẽ đến màn ảnh, hành trình của Phương Thanh vẫn đang ở những nét phác thảo đầu tiên. Nhưng cách cô "pha màu" cho cảm xúc một cách chậm rãi, tiết chế cho thấy một hướng đi không vội vàng, có chiều sâu, rất đáng khích lệ của một diễn viên trẻ.
Gần 6 năm đồng hành cùng chương trình Thần tài gõ cửa, Phúc Zelo trở thành gương mặt quen thuộc trong vai Thổ Địa, cùng MC Đình Toàn mang lại hy vọng cho những mảnh đời kém may mắn. Thế nhưng, phía sau nét diễn hài hước, hóm hỉnh, Phúc Zelo là một người dễ xúc động trước những câu chuyện đời thực.
Nam diễn viên nhớ lại một kỷ niệm khó quên khi ghi hình: "Có một tập về một cô bé phải bỏ học vì bị bạn bè trêu chọc là con của người khuyết tật. Giây phút ấy, tôi đã không kìm được nước mắt". Giọt nước mắt của Phúc Zelo không chỉ là sự xót thương cho hoàn cảnh của nhân vật, mà còn là nỗi đau và sự tự ti anh từng trải qua trong quá khứ.
Để có thể trò chuyện và chia sẻ với các nhân vật, Phúc Zelo luôn nhắc bản thân giữ sự chừng mực. Anh cho biết phải cân bằng yếu tố hài hước, tránh nói điều quá đà có thể ảnh hưởng đến tâm lý người tham gia. Với nam diễn viên, việc góp mặt trong chương trình không đơn thuần là biểu diễn mà còn là hành trình giúp anh thay đổi góc nhìn về cuộc sống. "Nhìn lên mình không bằng ai, nhưng nhìn xuống vẫn còn nhiều người khổ hơn mình rất nhiều", nam diễn viên bày tỏ.
Lý do khiến Phúc Zelo dễ rơi nước mắt trước cảnh một đứa trẻ phải rời xa mái trường chính vì anh cũng từng trải qua một tuổi thơ nhiều thiếu thốn. Năm 15 tuổi, trong khi bạn bè đồng trang lứa còn sống trong sự che chở của gia đình, Phúc Zelo một mình rời quê nhà Cà Mau lên Sóc Trăng (cũ, nay là Cần Thơ) để kiếm sống. "Gia đình kinh tế khó khăn, tôi quyết định đi để cha mẹ đỡ phần gánh nặng chi phí", nam diễn viên kể lại.
Tại đây, cậu thiếu niên bắt đầu chuỗi ngày vừa học vừa làm, từ bán chè đến phục vụ quán nhậu để trang trải học phí. Anh chấp nhận ở lại quán để được lo ăn ở, dành dụm từng khoản thu nhập ít ỏi gửi về quê. Dù vất vả, nam diễn viên chưa từng nghĩ đến việc bỏ học. "Tôi từng đi làm thêm những công việc lao động chân tay rất vất vả. Khi đó, những người bạn làm thêm luôn nói: "Phải học để sau này được ngồi làm ở văn phòng, có máy lạnh". Những câu nói đó cứ in sâu vào đầu tôi. Tôi tự nhủ, bằng lớp 12 chỉ là bằng "xóa mù chữ", mình nhất định phải học cao hơn nữa", Phúc Zelo tâm sự.
Sự quyết tâm ấy đã đưa Phúc Zelo chạm ngõ nghệ thuật. Con đường học tập tại Trường đại học Sân khấu – Điện ảnh TP.HCM không hề dễ dàng, từng có lúc anh muốn bỏ cuộc vì áp lực học phí. Tuy nhiên, bằng ý chí bền bỉ, anh tiếp tục làm thêm, tích góp để theo đuổi ước mơ. Sự kiên trì đã giúp anh gặt hái được những thành công đầu tiên với ngôi vị quán quân Làng hài mở hội (2016), giải 3 tại Tiếu lâm tứ trụ (2016), tạo dấu ấn với khán giả nhờ phong cách hài duyên dáng.
Không dừng lại ở vai trò diễn viên, Phúc Zelo tiếp tục trau dồi kiến thức khi theo học và tốt nghiệp chuyên ngành đạo diễn sân khấu vào năm 2017 và tiếp tục con đường cao học. Với Phúc Zelo, tri thức là nền tảng để trụ vững trong môi trường giải trí nhiều cạnh tranh. Đó cũng là “cứu cánh” giúp anh vượt qua những giai đoạn khó khăn và tiếp tục theo đuổi con đường nghệ thuật một cách bền bỉ.
