Không còn là “phim cho trẻ em”, hoạt hình ngày nay chinh phục khán giả mọi lứa tuổi bằng ký ức, cảm xúc và những câu chuyện mang tính phổ quát. Ở thời điểm hiện tại, thể loại này đã đủ sức cạnh tranh sòng phẳng với mọi dòng phim khác.
Trong thời gian dài, phim hoạt hình thường bị xem là “vùng an toàn” dành cho trẻ nhỏ. Tuy nhiên thực tế tại phòng vé toàn cầu cho thấy điều ngược lại: Hoạt hình đã trở thành một trong những động lực tăng trưởng mạnh nhất của điện ảnh.
Tại Nhật Bản, Thanh gươm diệt quỷ: Vô hạn thành (Demon Slayer: Infinity Castle) khép lại hành trình chiếu rạp nội địa với hơn 400 tỉ yen, đồng thời đạt tổng doanh thu toàn cầu hơn 1.179 tỉ yen.
Đây là anime (phim hoạt hình Nhật Bản) có doanh thu cao nhất mọi thời đại và nằm trong nhóm phim ăn khách nhất thế giới năm 2025.
Thành công này cho thấy anime đã vượt khỏi biên giới quốc gia để trở thành một “ngôn ngữ kể chuyện toàn cầu”.
Những câu chuyện về tình thân, mất mát hay hành trình trưởng thành của Tanjiro không còn giới hạn ở văn hóa bản địa mà có thể chạm đến khán giả ở hàng trăm quốc gia.
Nếu Thanh gươm diệt quỷ đại diện cho sức mạnh của nội dung, thì Doraemon: Tân Nobita và lâu đài dưới đáy biển lại cho thấy vai trò đặc biệt của ký ức. Phần phim thứ 45 của Doraemon giữ vị trí số 1 phòng vé Nhật trong nhiều tuần, tiến gần mốc 4 tỉ yen. Thành công của phim không nằm ở yếu tố đột phá mà ở khả năng kết nối các thế hệ.
Những khán giả từng xem bản phim năm 1983 nay đã trở thành cha mẹ. Họ đưa con đến rạp không chỉ để xem phim, mà còn để chia sẻ một phần tuổi thơ của mình. Những khoảnh khắc cùng cười, cùng xúc động trong rạp chiếu trở thành một dạng ký ức mới, được tạo nên từ chính ký ức cũ. Không ít phụ huynh chia sẻ họ đã rơi nước mắt khi xem phim cùng con. Sự lan tỏa cảm xúc này là điều mà không chiến dịch marketing nào có thể thay thế.
Trước đây thành công của một bộ phim hoạt hình thường được đo bằng doanh thu thì giờ đây hoạt hình còn tiến xa hơn thế: trở thành một phần của đời sống văn hóa.
Sau chiến thắng tại Oscar, K-pop Demon Hunters (chiếu trên Netflix) nhanh chóng tiếp tục tạo hiệu ứng khi hợp tác với McDonald’s, đưa các yếu tố văn hóa Hàn Quốc vào thực đơn toàn cầu.
Những combo lấy cảm hứng từ phim – từ ramen đến sốt cay – không chỉ là chiến dịch quảng bá mà còn là một hình thức “xuất khẩu văn hóa”. Đằng sau đó là những câu chuyện cá nhân với ký ức nghệ sĩ về gia đình, về tuổi thơ, về những bữa ăn bình dân gắn kết.
Điều này cho thấy hoạt hình không chỉ còn là một trải nghiệm xem mà đã trở thành một phần của đời sống, nơi khán giả có thể “chạm” vào câu chuyện theo nhiều cách khác nhau.
Sức nóng của hoạt hình còn thể hiện rõ qua cuộc cạnh tranh giữa các thương hiệu lớn. Thám tử lừng danh Conan Movie 29: Thiên thần sa ngã trên xa lộ thu hút hơn 2,3 triệu lượt khán giả chỉ trong 3 ngày đầu, đạt doanh thu 3,5 tỉ yen – kỷ lục mới của loạt phim.
Thành tích này cho thấy hoạt hình hoàn toàn có thể tạo hiệu ứng “bom tấn” ngay từ ngày đầu, điều trước đây thường chỉ thấy ở phim người đóng.
Tại Trung Quốc, Na Tra 2 vượt mốc 2 tỉ USD, trở thành phim hoạt hình có doanh thu cao nhất mọi thời đại.
Đây không chỉ là thành công thương mại mà còn là minh chứng cho sức mạnh của những câu chuyện mang bản sắc văn hóa.
Trong khi đó Hollywood tiếp tục khai thác lợi thế thương hiệu với các dự án như Zootopia 2, nối tiếp thành công của Inside Out 2 hay các phim chuyển thể từ game như The Super Mario Galaxy Movie.
Điểm chung của các tác phẩm này là sự kết hợp giữa thế giới quen thuộc và câu chuyện mới, giữa giải trí và chiều sâu cảm xúc – yếu tố giúp chúng tiếp cận được nhiều khán giả khác nhau.
Những kỷ lục liên tiếp bị phá vỡ cho thấy hoạt hình đang bước vào giai đoạn phát triển mạnh mẽ chưa từng có, nơi mỗi tác phẩm đều phải đủ mạnh để trở thành một sự kiện văn hóa mang tính toàn cầu. Quan trọng hơn, đây không còn là một thể loại đơn lẻ mà đã trở thành một hệ sinh thái kinh tế – văn hóa hoàn chỉnh.
Một bộ phim hoạt hình ngày nay được xây dựng như một tài sản trí tuệ có khả năng sinh lời dài hạn. Sau giai đoạn chiếu rạp, vòng đời doanh thu tiếp tục kéo dài qua Netflix hay Disney+, bản quyền truyền hình, game và đặc biệt là sản phẩm ăn theo.
Với các tập đoàn như The Walt Disney Company, doanh thu từ đồ chơi, thời trang hay công viên giải trí thậm chí có thể vượt xa phòng vé ban đầu. Nhờ cấu trúc khai thác nhiều tầng, một bộ phim có thể tiếp tục tạo giá trị kinh tế trong suốt 12 – 24 tháng, thậm chí lâu hơn – một lợi thế mà không nhiều thể loại điện ảnh khác có được.
Nếu xu hướng này tiếp tục, rất có thể trong tương lai gần phim hoạt hình không chỉ chiếm 1/4 thị trường mà còn trở thành một trong những “trụ cột doanh thu” quan trọng nhất của điện ảnh toàn cầu.
Tái xuất điện ảnh với phim Hộ linh tráng sĩ, tài tử đảm nhận vai Hữu tướng quân - người bảo vệ mộ vua Đinh Tiên Hoàng trước âm mưu phá hoại của kẻ thù. Anh nhận lời mời của đạo diễn Nguyễn Phan Quang Bình sau khi đọc câu chuyện về nhân vật - một chiến binh hy sinh hạnh phúc cá nhân vì đại nghĩa, khi đất nước gặp biến cố.
Johnny Trí Nguyễn không gặp khó khăn ở các cảnh đối kháng, không cần tập luyện nhiều như các diễn viên còn lại, vì cho rằng "võ thuật đã nằm trong máu". Theo diễn viên, đây là dự án có nhiều cảnh đánh đấm nhất anh từng tham gia. Anh cho biết phim thể loại này thông thường 10-15 phút mới có một phân đoạn hành động, tuy nhiên với Hộ linh tráng sĩ, tần suất nhiều gấp hai lần. Những cảnh đó đều đóng vai trò quan trọng trong kịch bản, khắc họa sự tàn khốc của thời loạn lạc.
Johnny Trí Nguyễn cảm nhận bản thân diễn xuất chín muồi hơn so với thời Dòng máu anh hùng (2007), bởi đã qua quá trình rèn luyện kỹ thuật diễn để thực sự hòa nhập vào vai diễn. Sau khi đọc kịch bản, anh tự viết lại cuộc đời Hữu tướng quân từ lúc ấu thơ đến khi trưởng thành để tạo chiều sâu tính cách. Anh trao đổi với đạo diễn nhằm sáng tạo thêm cho vai diễn, quan niệm mỗi hành động, suy nghĩ đều gắn chặt với từng biến cố trong quá khứ.
Phim có nhiều cảnh đối kháng sử dụng kiếm, gươm, do đó êkíp phải chuẩn bị các loại vũ khí để diễn viên tập luyện nhuần nhuyễn trước khi ra phim trường. Anh và đội ngũ cascadeur dành nửa năm để nghĩ ra những thế võ riêng biệt. "Sau khi xem lại bản dựng, chúng tôi hài lòng với công sức bỏ ra. Trong thời đại AI, tôi nghĩ những cảnh dàn dựng chân thật sẽ càng đáng giá", anh nói.
Trong vai trò đạo diễn hành động, Johnny Trí Nguyễn lo nhất ở trận đánh cuối, bởi trước đó diễn viên chính Tuấn Trần - vai tráng sĩ Nguyên Phong - ngã tại bối cảnh, bị đứt dây chằng, rách hai sụn chêm. Với êkíp, sự cố đó là "thảm họa trên phim trường", vì Tuấn Trần vẫn cần hoàn thành hai phân cảnh nữa. Sau khi đưa Tuấn Trần đi cấp cứu, anh và đạo diễn hội ý để dàn dựng một bài đánh mới, phù hợp với tình trạng sức khỏe của diễn viên.
Những năm gần đây, Johnny Trí Nguyễn tập trung điều hành võ đường Liên Phong do anh sáng lập tại TP HCM. Ít đóng phim hơn, diễn viên nói không bận tâm đến thu nhập, vì với anh, điều hành võ đường không cần nguồn ngân sách thường xuyên như các công ty kinh doanh. Ngoài ra, anh quan niệm sống đơn giản là đủ, do đó không tính toán nhiều về chuyện tiền nong. Thời gian rảnh, anh tổ chức các sự kiện văn hóa cộng đồng, hoặc tìm niềm vui riêng từ các môn bóng rổ, cưỡi ngựa, bơi lội, bắn súng.
Johnny Trí Nguyễn sinh tại Bình Dương, tám tuổi theo gia đình sang Mỹ định cư. Sau thời gian làm ca sĩ ở hải ngoại và làm cascadeur ở Hollywood, anh trở về Việt Nam hoạt động trong vai trò diễn viên, nổi tiếng với loạt phim Dòng máu anh hùng, Nụ hôn thần chết, Hồn Trương Ba - da hàng thịt, Bẫy rồng, Tèo em. Sau phim Fan cuồng (2016) - đóng chung Thái Hòa, nghệ sĩ hạn chế hoạt động nghệ thuật trong nước. Từ năm 2017 đến nay, Johnny Trí Nguyễn chưa tham gia dự án điện ảnh Việt nào.
Thỉnh thoảng, anh đóng các phim Hollywood với vai phụ, như Da 5 Bloods (2020) - tác phẩm kinh phí 45 triệu USD phát trên Netflix, do đạo diễn Spike Lee thực hiện. Năm 2023, anh góp mặt trong series The Continental: From the World of John Wick (tiền truyện về John Wick), đóng cùng Nhung Kate - bạn gái cũ. Ngoài việc tập luyện, tài tử hướng đến lối sống thiền định để đạt được sự tỉnh thức trong cuộc sống.
Hộ linh tráng sĩ: Bí ẩn mộ vua Đinh được Nguyễn Phan Quang Bình ấp ủ ý tưởng suốt 10 năm, sau lần nghe một người lái đò tại Ninh Bình kể chuyện. Phim thuộc thể loại huyền sử, mở đầu với sự kiện vua Đinh Tiên Hoàng qua đời vì bị sát hại.
Bảy tráng sĩ được giao phó sứ mệnh: chạy đua với thời gian, đối đầu các thế lực thù địch, đưa 100 quan tài của vua theo bảy hướng khác nhau. Mục đích của nhiệm vụ là đánh lừa kẻ thù đang muốn phá hoại lăng mộ vua. Hành trình của họ không chỉ là cuộc đối đầu với kẻ thù mà còn là cuộc chiến nội tâm về lòng trung thành, tình yêu và sự hy sinh.
Đoàn phim tuyển diễn viên ở TP HCM và Hà Nội từ giữa tháng 5/2025, quay suốt ba tháng ở Ninh Bình. Ngoài hai diễn viên chính Tuấn Trần và Thiên Tú, một số nhân vật được công bố, như Tự Long - vai thầy mo, Đỗ Thị Hải Yến - vai hoàng hậu, Hứa Vĩ Văn - vai quan văn. Nhạc sĩ Quốc Trung đảm nhận phần âm nhạc, Nguyễn K'Linh - tay máy trong phim Địa đạo - làm D.O.P (đạo diễn hình ảnh). Tác phẩm dự kiến phát hành dịp lễ Quốc khánh 2/9.
Trở thành khách mời của chương trình Vườn Tween, ca sĩ Cầm - con gái của Duy Mạnh có cuộc trò chuyện thú vị với Ali Thục Phương. Cả hai tìm được những sở thích chung như đam mê sticker hay xem hoạt hình trên ti vi.
Bên cạnh đó, ca sĩ Cầm tâm sự về câu chuyện tuổi thơ của mình và mẹ. Nữ ca sĩ sinh năm 2000 cho biết khi còn rất nhỏ cô đã giận mẹ mình một tuần vì không được mua cho món đồ chơi yêu thích. Sau đó, hai mẹ con đã giảng hòa và Cầm cũng nói lời xin lỗi mẹ vì sự bướng bỉnh của mình. Tuy nhiên, khi nghĩ lại cô vẫn muốn "bắt đền" khoảnh khắc tuổi thơ này.
Ngoài ra, Cầm còn khiến Ali Thục Phương bất ngờ khi tiết lộ ca sĩ Duy Mạnh từng không muốn con gái theo đuổi con đường ca hát. "Khi tôi lớn lên với âm nhạc và được nhìn thấy những trải nghiệm của bố trong nghệ thuật thì tôi cảm thấy được truyền cảm hứng. Và chắc chắn tôi có áp lực vì đôi khi bố mẹ rất kỳ vọng. Thực ra trước đây, bố không muốn tôi đi theo con đường làm ca sĩ mà mong con gái làm giáo viên dạy piano. Tuy nhiên, tín hiệu vũ trụ trong trái tim lại thôi thúc tôi đi theo con đường này. Tôi quá yêu âm nhạc, muốn được nhảy, được hát và thể hiện bản thân", giọng ca Sory My Honey tâm sự.
Bên cạnh phần trò chuyện, Cầm còn dành tặng khán giả ca khúc Bắt đền. Đặc biệt, màn song ca giữa Cầm và Ali Thục Phương trở thành một điểm nhấn giàu cảm xúc của tập phát sóng này. Hai giọng hát mang màu sắc riêng nhưng lại hòa quyện đầy tự nhiên, tạo nên sự hấp dẫn riêng. Không cần phô diễn kỹ thuật, cả hai chọn cách thể hiện nhẹ nhàng, tinh tế, như một cuộc trò chuyện bằng giai điệu.
Cầm (tên thật là Nguyễn Thu Cầm), sinh năm 2000, cô sinh ra và lớn lên trong một gia đình có truyền thống âm nhạc, bố là ca sĩ Duy Mạnh. Cầm từng theo học khoa piano tại Nhạc viện TP.HCM và du học tại Ý. Cô đánh dấu con đường hoạt động nghệ thuật chuyên nghiệp với ca khúc đầu tay mang tên Có đâu ai ngờ ra mắt vào tháng 9.2022.
Theo Hollywood Reporter, tính riêng ở Bắc Mỹ, phim đạt hơn 190 triệu USD trong kỳ nghỉ lễ Phục sinh. Ở thị trường quốc tế, tác phẩm mang về thêm 182,4 triệu USD từ 80 thị trường, đánh dấu màn ra mắt lớn nhất kể từ Avatar: Fire and Ash vào cuối năm 2025.
The Super Mario Galaxy Movie xoay quanh Mario, Luigi (lần lượt do Chris Pratt, Charlie Day lồng tiếng) và công chúa Peach trong cuộc đối đầu phản diện Bowser và Bowser Jr. Kịch bản mở rộng bối cảnh vũ trụ, giới thiệu thêm các nhân vật quen thuộc ở trò chơi điện tử như Rosalina và Yoshi.
Giới quan sát đánh giá doanh thu cho thấy tác phẩm vẫn giữ được lượng khán giả trung thành từ phần đầu. Đại diện hãng Universal Pictures dự đoán phim duy trì sức hút tại phòng vé nhờ phản hồi tích cực từ khán giả, nhận điểm A- trên CinemaScore.
Dù vậy, phim chưa đủ thuyết phục giới phê bình. Tác phẩm nhận 42% điểm "thối" trên chuyên trang điện ảnh Rotten Tomatoes, 37% điểm Metascore dựa trên 38 bài viết. Nhà phê bình Peter Bradshaw trên Guardian chấm 1/5 sao, cho rằng dự án "nhạt nhẽo như hình nền máy tính, thậm chí còn tệ hơn cả AI".
Theo ông, phong cách đồ họa 2D và cơ chế chơi game được giữ lại nhưng không phát huy hiệu quả như phần phim năm 2023. Yếu tố hài hước vốn là điểm mạnh của thương hiệu gần như vắng bóng ở phần này. Nội dung kịch bản đơn giản với mô-típ phiêu lưu quen thuộc. Tuyến tình cảm giữa Mario và Peach cũng không để lại ấn tượng.
Biên kịch mở rộng bối cảnh, cùng sự xuất hiện của nhiều nhân vật và sinh vật trong trò chơi như Yoshi, đội quân Luma, Toad, Honey Queen, Wart hay phi công Fox McCloud, đưa người xem đi qua hàng loạt thiên hà. Tuy nhiên, việc nhồi nhét nhiều yếu tố khiến thông điệp không rõ ràng.
Điểm cộng hiếm hoi là dự án có nhiều chi tiết gợi nhắc trò chơi điện tử, biến trải nghiệm xem phim thành "cuộc săn easter egg" (thuật ngữ chỉ những thông điệp mà người sáng tạo giấu trong các phần mềm, trò chơi điện tử, phim ảnh, âm nhạc). "Điểm hấp dẫn lớn nhất của phim là cách nó đưa khán giả đắm chìm vào thế giới Mario những năm 2000", trang The Seattle Times bình luận.
Mario do nhà thiết kế trò chơi điện tử người Nhật Miyamoto Shigeru tạo ra. Nhân vật lần đầu xuất hiện trong game thùng (game Arcade) Donkey Kong năm 1981 với tên gọi "Jumpman", rồi trở thành biểu tượng của hãng Nintendo. Người chơi thường điều khiển Mario chạy, nhảy qua chướng ngại vật, né kẻ địch, thu thập xu và dùng vật phẩm như nấm để biến thành Super Mario.
Nhân vật được đưa lên màn ảnh nhiều lần, trong đó gồm anime Super Mario Bros.: The Great Mission to Rescue Princess Peach! năm 1986, phim người đóng Super Mario Bros. (1993). Bản hoạt hình năm 2023 do Illumination và Nintendo sản xuất, thu hơn 1,3 tỷ USD. Kịch bản xoay quanh anh em Mario và Luigi, gặp khó khăn khi quyết định mở công ty sửa ống nước riêng tại Brooklyn (Mỹ). Một lần, khi đang tìm cách sửa hệ thống cống ngầm của thành phố, họ bị hút vào một chiếc ống bí ẩn, dẫn đến vùng đất màu nhiệm.
Cát Tiên (theo Variety, Hollywood Reporter)
