Trước thềm Đại hội đồng cổ đông thường niên dự kiến tổ chức ngày 25/4 tới đây, Tổng Công ty cổ phần Xuất nhập khẩu và Xây dựng Việt Nam (Vinaconex, HoSE: VCG) đang trở thành tâm điểm chú ý khi bước vào kỳ họp trong bối cảnh đan xen giữa kết quả kinh doanh đột biến, biến động nhân sự cấp cao và những câu hỏi lớn về chiến lược phát triển trong giai đoạn tới – những yếu tố gợi mở nhìn lại hành trình nhiều thăng trầm của doanh nghiệp này.
Hành trình hơn 3 thập kỷ: Tăng trưởng, khủng hoảng và tái định vị
Hành trình phát triển của Vinaconex có thể xem là một lát cắt thu nhỏ của nền kinh tế Việt Nam trong gần 40 năm qua.
Thành lập năm 1988 trong bối cảnh đổi mới, doanh nghiệp ban đầu đóng vai trò là đơn vị xây dựng phục vụ hợp tác quốc tế, trước khi từng bước mở rộng sang các lĩnh vực xây dựng dân dụng, công nghiệp và hạ tầng từ giữa thập niên 1990.
Giai đoạn 2000-2010 đánh dấu thời kỳ tăng trưởng mạnh, khi Vinaconex ghi dấu ấn với hàng loạt dự án lớn, từ khu đô thị Trung Hòa – Nhân Chính đến các công trình giao thông, sân bay và công nghiệp.
Tuy nhiên, việc mở rộng nhanh trong bối cảnh thị trường thuận lợi cũng khiến doanh nghiệp chịu áp lực khi chu kỳ đảo chiều. Sau khủng hoảng 2008-2012, nhiều dự án gặp khó khăn, điển hình là Cát Bà Amatina, kéo theo những vấn đề về dòng tiền và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.
Bước ngoặt quan trọng đến vào năm 2018, khi Nhà nước thoái toàn bộ hơn 57% vốn, đưa Vinaconex chuyển hẳn sang mô hình doanh nghiệp tư nhân. Quá trình này đi kèm với giai đoạn tranh chấp cổ đông kéo dài trước khi dần ổn định từ năm 2020.
Trong những năm gần đây, doanh nghiệp cho thấy sự phục hồi rõ nét, đặc biệt ở mảng xây lắp. Giai đoạn 2020-2024, Vinaconex trúng thầu gần 55.000 tỷ đồng các gói xây dựng, chủ yếu là các dự án hạ tầng.
Kết quả kinh doanh năm 2025 phần nào phản ánh giai đoạn tăng tốc này, với doanh thu hơn 16.000 tỷ đồng, tăng 25% so với năm trước. Lợi nhuận sau thuế đạt trên 4.100 tỷ đồng – mức cao nhất trong nhiều năm.
Tuy nhiên, bức tranh lợi nhuận cũng cho thấy sự phụ thuộc đáng kể vào hoạt động tài chính, khi riêng khoản lãi từ chuyển nhượng công ty con đóng góp hơn 3.000 tỷ đồng.
Sau cổ phần hóa, Vinaconex bước vào giai đoạn tái cấu trúc sâu rộng dưới sự dẫn dắt của ông Đào Ngọc Thanh từ năm 2019. Đây là thời điểm doanh nghiệp phải đồng thời xử lý nhiều vấn đề, từ ổn định cơ cấu cổ đông đến tái định vị chiến lược và khôi phục hoạt động kinh doanh.
Trong khoảng 5 năm, ban lãnh đạo đã từng bước đưa doanh nghiệp trở lại quỹ đạo ổn định.
Mảng xây dựng được xác định là trụ cột, đóng góp 60-70% doanh thu, với việc liên tục trúng thầu các dự án lớn như cao tốc Bắc – Nam hay các hạng mục trọng điểm tại sân bay Long Thành.
Đồng thời, Vinaconex duy trì các khoản đầu tư vào năng lượng, nước sạch, giáo dục – những lĩnh vực tạo dòng tiền ổn định và biên lợi nhuận cao, giúp cân bằng rủi ro chu kỳ.
Chiến lược của giai đoạn này thiên về “xây nền”, tập trung củng cố năng lực cốt lõi và chuẩn bị cho giai đoạn phát triển dài hạn, thay vì mở rộng nóng.
Tuy nhiên, quá trình chuyển giao sang thế hệ lãnh đạo mới lại diễn ra trong bối cảnh nhạy cảm. Sau khi ông Đào Ngọc Thanh rời vị trí Chủ tịch vì lý do sức khỏe, ông Nguyễn Hữu Tới – một lãnh đạo gắn bó lâu năm được bổ nhiệm thay thế.
Song chỉ sau thời gian ngắn ngồi “ghế nóng”, ông Tới bị bắt tạm giam để phục vụ điều tra liên quan đến vi phạm quy định về đấu thầu, khiến bộ máy lãnh đạo cấp cao tiếp tục có sự xáo trộn trong đầu năm 2026.
Biến động nhân sự diễn ra trong bối cảnh hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp cũng xuất hiện nhiều điểm đáng chú ý.
Năm 2025, Vinaconex ghi nhận doanh thu thuần 16.064 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế 4.129 tỷ đồng, tăng mạnh so với năm trước. Tuy nhiên, phần lớn mức tăng trưởng đến từ doanh thu tài chính 3.584 tỷ đồng, trong đó hơn 3.075 tỷ đồng là lãi từ chuyển nhượng công ty con, chủ yếu liên quan đến dự án Cát Bà Amatina.
Ở chiều ngược lại, hoạt động cốt lõi không có nhiều đột biến. Riêng quý IV/2025, doanh thu đạt 4.651 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế 347 tỷ đồng, gần như đi ngang so với cùng kỳ. Điều này cho thấy kết quả kinh doanh vẫn phụ thuộc đáng kể vào các khoản thu mang tính chất một lần.
Cùng với đó, cấu trúc tài chính cũng có những biến động đáng chú ý. Tại cuối năm 2025, tổng tài sản đạt 31.529 tỷ đồng, trong đó các khoản phải thu ngắn hạn lên tới 12.330 tỷ đồng, gấp đôi đầu năm. Đáng chú ý, khoản cho vay ngắn hạn tăng vọt lên 6.139 tỷ đồng, gấp gần 10 lần nhưng chưa được thuyết minh chi tiết.
Ở phía nguồn vốn, nợ phải trả đạt gần 18.954 tỷ đồng, với nợ ngắn hạn chiếm phần lớn và tăng hơn 23%, trong khi nợ dài hạn giảm mạnh do doanh nghiệp chủ động cơ cấu lại vay nợ.
Song song với các vấn đề tài chính, Vinaconex vẫn duy trì hiện diện tại nhiều dự án hạ tầng lớn, nổi bật là vai trò trong liên danh Vietur thực hiện gói thầu hơn 35.000 tỷ đồng tại sân bay Long Thành.
Bước vào năm 2026, Vinaconex đứng trước cơ hội từ làn sóng đầu tư công với nhiều dự án hạ tầng quy mô lớn dự kiến triển khai đến năm 2030, tạo dư địa duy trì vị thế trong mảng xây dựng nhờ lượng backlog hiện có.
Tuy nhiên, vấn đề không chỉ nằm ở quy mô tăng trưởng mà còn ở chất lượng lợi nhuận, khi mảng xây lắp vốn là nguồn thu chủ lực vẫn có biên lợi nhuận thấp, còn kết quả đột biến năm 2025 chủ yếu đến từ hoạt động tài chính mang tính một lần.
Bên cạnh đó, áp lực minh bạch tài chính gia tăng khi các khoản phải thu và cho vay ngắn hạn tăng mạnh nhưng chưa được thuyết minh đầy đủ, đặt ra yêu cầu làm rõ về mục đích sử dụng vốn và mức độ rủi ro.
Ở mảng bất động sản, sau khi thoái vốn dự án Cát Bà Amatina, bài toán tìm kiếm dự án gối đầu trở nên cấp thiết để duy trì động lực tăng trưởng trung hạn.
Đáng chú ý, tại ĐHĐCĐ 2026, doanh nghiệp dự kiến miễn nhiệm hai thành viên HĐQT là ông Nguyễn Hữu Tới và ông Dương Văn Mậu, đồng thời bầu bổ sung nhân sự mới trong bối cảnh bộ máy lãnh đạo vừa trải qua biến động lớn liên quan đến vụ việc bị khởi tố, bắt tạm giam.
Song song, Vinaconex trình kế hoạch kinh doanh với xu hướng thận trọng: tổng doanh thu và thu nhập dự kiến 15.423 tỷ đồng (giảm 22%), lợi nhuận sau thuế 1.037 tỷ đồng (giảm 73% so với mức kỷ lục 2025); riêng công ty mẹ đặt mục tiêu lợi nhuận 1.018 tỷ đồng, giảm 70%.
Doanh nghiệp cũng dự kiến chia cổ tức 2025 ở mức 16%, gồm 8% tiền mặt và 8% cổ phiếu, qua đó tăng vốn điều lệ lên gần 7.000 tỷ đồng.
Việc vừa ghi nhận lợi nhuận đột biến trong năm trước lại đặt kế hoạch “đi lùi” trong năm 2026 cho thấy sự điều chỉnh kỳ vọng, đồng thời làm nổi bật những câu hỏi của cổ đông về tính bền vững trong tăng trưởng, chất lượng lợi nhuận và năng lực quản trị sau biến động nhân sự cấp cao.
Tại TP.HCM, sau những cơn mưa giải nhiệt đầu tuần hôm nay trời vắng mây và nắng nóng gay gắt đã quay trở lại. Do độ ẩm không khí cao khiến hơi nước chuyển pha khi gặp nắng nóng tạo cảm giác oi bức rất khó chịu, nhiệt độ như 38 - 39 độ C. Theo Đài Khí tượng thủy văn Nam bộ, ở khu vực trung tâm thành phố như các phường Sài Gòn, Chợ Lớn, Thủ Đức, Bình Thạnh, Bình Tân… có nắng nóng 34 - 35 độ C. Còn các khu vực phía bắc thành phố như: Dĩ An, Thuận An, Bình Dương, Bến Cát, Bàu Bàng, Thuận An, Bắc Tân Uyên… có mức nhiệt cao nhất từ 35 - 36 độ C.
Nắng nóng cũng xuất hiện ở nhiều khu vực khác tại miền Đông. Nguyên nhân của đợt nắng nóng này do áp cao cận nhiệt đới ở trên cao có trục qua trung Trung bộ hoạt động ổn định và khoảng ngày 12.5 mới suy yếu. Do đó, nắng nóng có thể tiếp tục kéo dài trong 2 - 3 ngày tới.
Do áp cao cận nhiệt đới hoạt động khá mạnh nên các nhiễu động gây mưa giông trên khu vực suy yếu, mưa ít hơn những ngày trước đó. Thời tiết TP.HCM và Nam bộ phổ biến trong hôm nay và 3 ngày tới sẽ là nắng nóng vào trưa chiều. Nhiễu động gió trên cao tiếp tục gây mưa giông kèm theo các hiện tượng lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh rải rác một số nơi. Tuy nhiên, lượng mưa giảm và diện cũng hẹp hơn những ngày đầu tuần.
Khoảng ngày 14 - 15.5, khả năng thiết lập rãnh áp thấp qua Trung bộ và Nam bộ; một đợt mưa giông giải nhiệt mới sẽ xuất hiện trên diện rộng ở TP.HCM và Nam bộ.
Nhiều ngân hàng đã công bố báo cáo tài chính quý 1/2026. Cụ thể, Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank) ghi nhận quy mô tín dụng hợp nhất đạt 1,06 triệu tỉ đồng, tăng 10,2% so với cuối năm 2025. Kết quả ngân hàng đạt lợi nhuận sau thuế hợp nhất hơn 6.329 tỉ đồng, tăng tới 60,85% so với cùng kỳ 2025, tương ứng tăng trên 3.900 tỉ đồng.
Lý giải về mức lợi nhuận tăng vọt nêu trên, VPBank cho biết tăng trưởng lợi nhuận đến từ cả ngân hàng mẹ và các công ty con. Ngân hàng cũng ghi nhận thu nhập lãi thuần hợp nhất tăng 26,74% so với quý 1/2025 theo đà mở rộng quy mô tín dụng; đẩy mạnh thu nhập lãi ngoài để đa dạng hóa nguồn thu và tối đa hóa lợi nhuận.
Một nhà băng khác là Ngân hàng TMCP Việt Á (VietABank) cũng công bố lợi nhuận sau thuế hợp nhất quý 1/2026 đạt 408,48 tỉ đồng, tăng 39,45% so với cùng kỳ năm trước. Ngân hàng cho biết quy mô tổng tài sản, tín dụng trong quý đầu năm nay tăng trưởng tốt, đồng thời ngân hàng tối ưu cơ cấu danh mục tín dụng, huy động vốn với chi phí hợp lý; thu nhập từ hoạt động dịch vụ được cải thiện... giúp lợi nhuận gia tăng.
Trong khi đó, tại đại hội cổ đông vừa diễn ra, lãnh đạo Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB) cũng chia sẻ lợi nhuận trước thuế quý đầu năm của ngân hàng đạt 5.400 tỉ đồng, tăng 56% so với quý trước và tăng 17% so với cùng kỳ năm trước. Mức tăng mạnh theo quý chủ yếu do nền lợi nhuận quý trước thấp vì chi phí dự phòng tăng vào cuối năm, trong khi mức tăng theo năm được đánh giá là phù hợp. Tương tự, chia sẻ tại kỳ họp cổ đông thường niên, lãnh đạo Ngân hàng TMCP Nam Á (Nam A Bank) ước tính kết quả kinh doanh quý 1/2026 với lợi nhuận trước thuế đạt hơn 1.620 tỉ đồng, tăng 32,5% so với cùng kỳ năm trước. Hay lãnh đạo BVBank cũng thông tin, lợi nhuận trước thuế quý 1/2026 của ngân hàng đạt khoảng 215 tỉ đồng, tăng trưởng "3 con số", lên tới 168% so với cùng kỳ năm trước...
Theo dự báo của các công ty chứng khoán, lợi nhuận ngành ngân hàng trong quý 1/2026 tiếp tục tăng nhưng phân hóa rõ rệt giữa các nhà băng, với một số duy trì tăng trưởng hai chữ số trong khi số khác tăng chậm hoặc suy giảm do chi phí vốn cao và nợ xấu. Chẳng hạn, Công ty Chứng khoán SSI dự báo kết quả kinh doanh quý đầu năm nay của 13 ngân hàng, trong đó 7 ngân hàng được kỳ vọng tăng trưởng lợi nhuận hai chữ số, 5 ngân hàng tăng một chữ số và 1 ngân hàng suy giảm...
Đây là lần đầu tiên tại Việt Nam một tổ chức đạt chứng nhận này, đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc nâng cao năng lực đào tạo nhân lực kỹ thuật của ngành hàng không theo các tiêu chuẩn quốc tế.
EASA Part 147 là tiêu chuẩn quốc tế trong lĩnh vực đào tạo kỹ thuật bảo dưỡng tàu bay, cho phép các tổ chức đào tạo kỹ sư bảo dưỡng theo chuẩn châu Âu. Thông qua chương trình này, các kỹ sư có thể được cấp chứng chỉ ký xác nhận bảo dưỡng đối với các loại tàu bay quốc tế, đặc biệt là các tàu bay đăng ký tại châu Âu.
Việc một tổ chức tại Việt Nam đạt chứng nhận EASA Part 147 cho thấy năng lực đào tạo kỹ thuật hàng không trong nước đã đáp ứng được các chuẩn mực quốc tế và tiết kiệm được 90% chi phí đào tạo. Đây là yếu tố quan trọng trong bối cảnh đội tàu bay của Việt Nam ngày càng hiện đại và nhu cầu nhân lực kỹ thuật chất lượng cao tiếp tục gia tăng cùng với sự phát triển của thị trường hàng không.
Với chứng nhận này, VAECO trở thành tổ chức đầu tiên tại Việt Nam đạt EASA Part 147, đồng thời là một trong bốn đơn vị tại Đông Nam Á sở hữu đồng thời EASA Part 145 và Part 147 cho hoạt động sửa chữa, bảo dưỡng và đào tạo kỹ thuật tàu bay. Dấu mốc này cho thấy ngành hàng không Việt Nam đang từng bước xây dựng nền tảng kỹ thuật đạt chuẩn quốc tế, góp phần nâng cao khả năng tự chủ kỹ thuật và độ tin cậy khai thác.
Thành quả trên là kết quả của dự án được VAECO chuẩn bị kỹ lưỡng từ năm 2024 với các yêu cầu khắt khe về tiêu chuẩn, nguồn lực và năng lực tổ chức. Cùng sự đồng hành và chỉ đạo sát sao của Cục Hàng không, đơn vị đã xây dựng và vận hành toàn bộ hệ thống đào tạo theo chuẩn EASA, từ phát triển đội ngũ giảng viên, chuẩn hóa chương trình đến xây dựng hệ thống tài liệu đào tạo.
Ông Trần Quốc Hoài, Tổng giám đốc VAECO, cho biết: "Việc đạt chứng nhận EASA Part 147 là bước tiến quan trọng trong quá trình nâng cao chất lượng nguồn nhân lực kỹ thuật và chuẩn hóa công tác đào tạo bảo dưỡng tàu bay theo các tiêu chuẩn quốc tế. Làm chủ hệ thống đào tạo theo chuẩn châu Âu giúp VAECO chủ động phát triển đội ngũ kỹ sư bảo dưỡng, đồng thời góp phần củng cố nền tảng an toàn khai thác và nâng cao năng lực kỹ thuật của ngành hàng không Việt Nam trong bối cảnh đội tàu bay ngày càng hiện đại".
Ở tầm rộng hơn, dấu mốc này cũng góp phần nâng cao năng lực kỹ thuật của ngành hàng không Việt Nam, đặc biệt trong lĩnh vực đào tạo và phát triển nguồn nhân lực bảo dưỡng tàu bay. Đây là một trong những yếu tố nền tảng để ngành hàng không phát triển bền vững và từng bước nâng cao khả năng cạnh tranh trong khu vực.
Cũng tại sự kiện, VAECO ký kết các thỏa thuận hợp tác đào tạo với Trường Đại học Giao thông Vận tải TP.HCM (UTH), Công ty TNHH Hàng không Mặt trời Phú Quốc (SPA) và Hội Khoa học và công nghệ hàng không Việt Nam (VAAST) nhằm phát triển các chương trình đào tạo kỹ thuật hàng không phù hợp với nhu cầu thực tiễn, đồng thời tăng cường chia sẻ nguồn lực và kinh nghiệm trong đào tạo theo tiêu chuẩn EASA.
VAECO hiện là đơn vị sửa chữa, bảo dưỡng tàu bay hàng đầu Việt Nam, được phê chuẩn bởi hơn 20 nhà chức trách hàng không trên thế giới như CAAV, FAA và EASA. Đơn vị không chỉ phục vụ đội tàu bay của Vietnam Airlines mà còn cung cấp dịch vụ kỹ thuật cho nhiều hãng hàng không lớn trên thế giới. Đáng chú ý, Tập đoàn Lufthansa của Đức đã đưa các tàu bay Airbus A350 bảo dưỡng tại VAECO, qua đó góp phần khẳng định năng lực kỹ thuật của Việt Nam trong lĩnh vực dịch vụ bảo dưỡng hàng không trong khu vực.
