Đại sứ các nước thành viên Liên minh châu Âu (EU) ngày 22/4 thông qua khoản vay 90 tỷ euro (khoảng 106 tỷ USD) cho Ukraine và gói trừng phạt thứ 20 nhằm vào Nga ở cấp Ủy ban Đại diện Thường trực (Coreper), theo thông báo của nước Chủ tịch luân phiên Hội đồng EU là Cyprus.
Thủ tục phê duyệt cuối cùng đang được tiến hành bằng văn bản, dự kiến hoàn tất trong hôm nay.
Động thái diễn ra sau khi Hungary và Slovakia xác nhận Ukraine đã nối lại hoạt động của đường ống Druzhba, tuyến vận chuyển dầu thô Nga tới hai quốc gia này. Đây cũng là hai nước EU cuối cùng vẫn phụ thuộc vào dầu Nga qua nhánh phía nam của Druzhba, với tỷ lệ 86-92% nhập khẩu dầu của Hungary và gần như toàn bộ nguồn cung của Slovakia.
Công ty năng lượng Mol của Hungary cho biết đã nhận thông báo từ nhà vận hành Ukraine rằng dầu thô từ Belarus đã bắt đầu bơm qua hệ thống Druzhba từ trưa 22/4. Bộ trưởng Kinh tế Slovakia Denisa Sakova cũng xác nhận lô dầu đầu tiên dự kiến đến nước này trong sáng nay.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky ca ngợi EU mở khóa khoản vay là “tín hiệu đúng đắn trong bối cảnh hiện nay”. Ông khẳng định Ukraine đã hoàn thành nghĩa vụ với EU, kể cả trong vấn đề nhạy cảm như vận hành đường ống Druzhba, và kỳ vọng liên minh sẽ sớm triển khai các biện pháp hỗ trợ thiết thực.
Khoản vay mới của EU là nguồn tài chính quan trọng giúp Ukraine duy trì hoạt động trong giai đoạn 2026-2027, khi nền kinh tế chịu sức ép lớn từ xung đột.
Theo kế hoạch, hai phần ba số tiền sẽ dành cho quốc phòng, phần còn lại hỗ trợ các chi tiêu ngân sách khác. Khoản vay sẽ được giải ngân từ cuối tháng 5 hoặc đầu tháng 6, thời điểm Ukraine có nguy cơ cạn nguồn tài chính nếu không nhận được hỗ trợ kịp thời.
Bế tắc quanh khoản vay từng làm chậm kế hoạch gia tăng áp lực lên Nga, khi EU muốn thông qua gói trừng phạt mới nhân dịp tròn 4 năm xung đột bùng phát vào tháng 2/2022. Gói trừng phạt dự kiến mở rộng hạn chế trong lĩnh vực năng lượng, tài chính và vận tải biển, nhằm thu hẹp khả năng xuất khẩu dầu của Nga.
Đường ống Druzhba đi qua lãnh thổ Ukraine, được sử dụng để phân phối dầu của Nga sang các quốc gia châu Âu như Hungary và Slovakia. Hệ thống này ngừng hoạt động từ ngày 27/1, Ukraine nói rằng nguyên nhân là máy bay không người lái (UAV) Nga làm hư hại hạ tầng đường ống.
Hungary và Slovakia cáo buộc Ukraine trì hoãn nối lại vận chuyển dầu qua đường ống Druzhba nhằm mục đích chính trị, điều mà Kiev nhiều lần bác bỏ. Căng thẳng leo thang từ giữa tháng 2, khi Hungary và Slovakia thông báo đình chỉ xuất khẩu dầu diesel cho Ukraine.
Thủ tướng Hungary Viktor Orban trước đó tuyên bố chỉ rút phiếu phủ quyết khi dòng dầu được nối lại. Trong thư gửi Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa ngày 20/4, ông cho biết Budapest sẵn sàng thông qua khoản vay ngay lập tức khi điều kiện này được đáp ứng. Slovakia cũng đưa ra lập trường tương tự đối với gói trừng phạt mới.
Bộ Y tế Tây Ban Nha ngày 13.5 cho biết trường hợp mới nhất được xác nhận là một công dân nước này, có kết quả dương tính với vi rút Hanta sau khi được sơ tán khỏi tàu MV Hondius. Bệnh nhân đang được cách ly tại một bệnh viện ở Madrid, theo AP. Tại Pháp, một hành khách nhiễm vi rút đang được hỗ trợ sự sống tại bệnh viện ở Paris. Bộ trưởng Y tế Pháp Stéphanie Rist ngày 13.5 cho biết tình trạng của người này đang xấu đi.
"Hiện chưa có dấu hiệu cho thấy chúng ta đang chứng kiến sự khởi đầu của một đợt bùng phát lớn hơn", Tổng giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus nói. Tuy nhiên, ông cảnh báo tình hình vẫn có thể thay đổi do thời gian ủ bệnh dài, và có thể xuất hiện thêm ca bệnh trong những tuần tới.
Trong khi đó, Bộ Y tế Argentina ngày 13.5 cho hay một nhóm chuyên gia sẽ được cử đi trong những ngày tới để điều tra nguồn gốc dịch bệnh. Đây là đợt bùng phát vi rút Hanta đầu tiên được ghi nhận trên tàu du lịch và hiện chưa có thuốc đặc trị hay vắc xin cho vi rút này.
Trong một diễn biến khác, nhà chức trách Pháp ngày 13.5 yêu cầu hơn 1.700 hành khách và thủy thủ đoàn trên du thuyền Ambition của Hãng Ambassador Cruise Line (Anh) ở lại trên tàu, sau khi khoảng 80 người xuất hiện các triệu chứng nhiễm trùng đường tiêu hóa cấp tính, theo AFP. Cơ quan y tế khu vực khẳng định hiện không có cơ sở để liên hệ tình hình trên tàu Ambition với ổ dịch vi rút Hanta trên du thuyền MV Hondius. Đến ngày 14.5, giới chức Pháp cho phép các hành khách không có triệu chứng rời du thuyền.
"Mọi nỗ lực áp đặt phong tỏa hoặc hạn chế hàng hải đều trái với luật pháp quốc tế và chắc chắn sẽ thất bại", Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian ra thông cáo cho biết hôm nay. Ông cảnh báo những biện pháp phong tỏa như vậy không giúp cải thiện an ninh khu vực, mà thực tế còn là "nguồn cơn gây căng thẳng và làm gián đoạn sự ổn định lâu dài tại vịnh Ba Tư".
Mohsen Rezaei, cố vấn quân sự của Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei, trước đó tuyên bố Iran sẽ "không dung thứ" cho lệnh phong tỏa hàng hải của Mỹ và sẵn sàng đáp trả nếu biện pháp này tiếp diễn.
Ông đề cập nguy cơ tái bùng phát xung đột, nói rằng điều đó có thể gây tổn thất nặng nề cho Washington. "Nếu Mỹ bắt đầu cuộc chiến mới, họ nên lường trước rằng chúng tôi sẽ bắt giữ lượng lớn tù binh", cố vấn Rezaei nói.
Bộ trưởng Dầu mỏ Mohsen Paknejad cho biết Mỹ "sẽ không thu được bất kỳ kết quả nào" từ lệnh phong tỏa. "Các nhân viên ngành dầu khí Iran đang làm việc suốt ngày đêm để đảm bảo rằng không có vấn đề gì trong cung cấp dịch vụ", ông nói.
Các tuyên bố được đưa ra sau khi trang Axios dẫn lời các quan chức Mỹ giấu tên cho biết lãnh đạo quân sự nước này dự kiến trình bày cho Tổng thống Donald Trump về những biện pháp quân sự có thể thực hiện nhằm vào Iran.
Mỹ áp lệnh phong tỏa đối với các cảng biển Iran từ hôm 13/4, vài ngày sau khi vòng đàm phán đầu tiên giữa hai nước kết thúc mà không có kết quả. Động thái được cho là nhằm gây sức ép để Tehran chấp nhận các điều khoản thỏa thuận mà Washington đưa ra.
Tổng thống Trump cảnh báo lệnh phong tỏa của Mỹ có thể kéo dài nhiều tháng, cho rằng biện pháp này hiệu quả hơn chiến dịch tấn công Iran. Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ ở Trung Đông, ngày 29/4 cho biết các lực lượng nước này đã buộc 42 tàu thương mại quay đầu trên eo biển Hormuz.
Theo Wall Street Journal, kéo dài lệnh phong tỏa cho thấy ông Trump không còn nhiều giải pháp hữu hiệu với Iran. Đơn phương chấm dứt giao tranh có thể mang lại lối thoát nhanh khỏi xung đột và giúp giảm áp lực cho kinh tế Mỹ cũng như toàn cầu. Tuy nhiên, những đề xuất của Iran lại cho phép Tehran định hình các điều kiện của lối thoát đó.
Thiếu lộ trình rõ ràng và mang tính quyết định khiến một số quan chức Mỹ nhận định cái kết cho cuộc xung đột Trung Đông nhiều khả năng sẽ là hai bên không đạt được thỏa thuận hạt nhân, nhưng cũng không tiếp tục chiến sự.
Reuters ngày 23.4 dẫn nhiều nguồn thạo tin cho biết Mỹ đã bắt đầu sử dụng công nghệ chống UAV của Ukraine tại căn cứ ở Ả Rập Xê Út, qua đó ngầm xác nhận những lỗ hổng phòng thủ của Mỹ trước các cuộc tấn công bằng UAV từ Iran.
Công nghệ được sử dụng là hệ thống Sky Map, một nền tảng chỉ huy điều khiển giúp phát hiện UAV tấn công từ xa, theo dõi mục tiêu, điều khiển UAV đánh chặn để phản công.
Các chuyên gia quân sự Ukraine được cho là đã trực tiếp đến căn cứ Prince Sultan để huấn luyện binh sĩ Mỹ sử dụng hệ thống này. Các đợt tấn công của Iran tại căn cứ đã làm ít nhất một quân nhân thiệt mạng và nhiều máy bay, tòa nhà bị phá hủy.
Sky Map đã được Ukraine dùng rộng rãi trong xung đột với Nga, đặc biệt để đối phó với UAV Shahed do Iran phát triển.
Reuters cho biết quân đội Mỹ cũng đã sử dụng UAV đánh chặn Merops của công ty Project Eagle tại căn cứ Prince Sultan nhưng chưa đạt sự tin cậy. Trong một cuộc thử nghiệm vào tháng này, UAV Merops bị mất kiểm soát và đâm xuống khu nhà vệ sinh của căn cứ.
Bên cạnh đó, căn cứ còn được bảo vệ bằng một số hệ thống chống tên lửa và UAV khác như nền tảng chỉ huy và kiểm soát FAAF của Northrop Grumman, UAV đánh chặn Coyote của RTX. UAV này được cho là có giá 100.000 - 125.000 USD mỗi chiếc, đắt hơn nhiều so với các mẫu UAV Iran thường sử dụng.
Giới chuyên gia nhận định rằng việc sử dụng hệ thống của Ukraine cho thấy mạng lưới phòng không của Mỹ đã bộc lộ điểm yếu và chưa được giải quyết. Bên cạnh đó, việc này cũng cho thấy chính quyền Tổng thống Donald Trump đã thay đổi thái độ, sau khi nhà lãnh đạo nói không cần sự giúp đỡ của Ukraine vì công nghệ UAV của Mỹ là số 1. "Chúng tôi không cần sự giúp đỡ của họ trong việc phòng thủ UAV", ông Trump nói với Fox News vào ngày 6.3.
Các bên liên quan chưa bình luận về thông tin của Reuters.
