Về ngôi đình từng có 16 vị vua dâng lễ Quốc Tổ Lạc Long Quân

Những phòng nhà nghỉ cũ kỹ, chen chúc giường tầng, phòng tắm chung ẩm mốc hay căn bếp mất vệ sinh từng được xem là "cái giá phải trả" cho những chuyến đi tiết kiệm. Mô hình này vẫn tồn tại ở một số nơi, nhưng hiện không còn phù hợp với kỳ vọng của thế hệ du khách trẻ.

Trong vài năm gần đây, ngành lưu trú giá rẻ chứng kiến sự chuyển dịch rõ rệt. Gen Z không còn chấp nhận việc mất ngủ vì tiếng ồn hay đánh đổi trải nghiệm để tiết kiệm chi phí. Thay vào đó, họ tìm kiếm không gian thoải mái hơn, riêng tư hơn, nhưng vẫn linh hoạt và có tính kết nối.

Sự thay đổi này gắn liền với sự nổi lên của nhóm "digital nomad" - những người làm việc từ xa cùng xu hướng "bleisure" (kết hợp công việc và nghỉ dưỡng). Các tiêu chí như tính bền vững, sức khỏe, trải nghiệm bản địa, vệ sinh và riêng tư ngày càng được đề cao.

Nhiều nhà nghỉ đã bổ sung phòng riêng, quầy bar trên sân thượng, hồ bơi, quán cà phê và không gian làm việc chung, khiến ranh giới giữa nhà nghỉ và khách sạn dần bị xóa nhòa.

"Đây là sự chuyển đổi tất yếu", Paul McGrath, CEO Hiệp hội hostel YHA (hệ thống nhà nghỉ giá rẻ) Australia, nói. Theo ông, xu hướng này đã manh nha từ trước Covid-19, khi khách bắt đầu có kỳ vọng cao hơn.

"Họ vẫn muốn du lịch giá rẻ, nhưng không còn chấp nhận ngủ trong phòng tập thể đông đúc. Trước đây, họ đến để tiệc tùng, còn bây giờ là để làm việc và trải nghiệm", Paul McGrath cho biết.

Tại Australia và nhiều nơi trên thế giới, không ít nhà nghỉ đã đóng cửa, chuyển đổi công năng hoặc được cải tạo. Sunny’s Adelaide Backpackers Hostel là một trong số đó.

Chủ cơ sở John Dwyer, cho rằng ngoài áp lực chi phí sinh hoạt, sự thay đổi trong thị hiếu khách hàng là yếu tố quan trọng. "Giới trẻ thích Airbnb hơn. Họ không còn muốn ở phòng dorm", ông nói.

Theo đại diện John Dwyer, nhiều du khách trẻ hiện không thoải mái với việc chia sẻ không gian với người lạ như trước.

Trong khi số lượng nhà nghỉ thuộc hệ thống YHA tại Australia đã giảm còn một nửa, chỉ còn 18 cơ sở, các dịch vụ lại được mở rộng. Ẩm thực và đồ uống trở thành nguồn doanh thu mới, cùng với các tiện ích như quán cà phê, bar trên sân thượng hay khu sinh hoạt chung.

"Chúng tôi đang làm mờ ranh giới giữa khách sạn và nhà nghỉ nhưng vẫn giữ yếu tố cộng đồng - điều cốt lõi của mô hình này", ông McGrath nói.

Frazer Graham, 26 tuổi, du khách đến từ Anh, cho biết từng trải nghiệm nhiều nhà nghỉ với điều kiện kém tiện nghi: phòng đông, thiếu riêng tư, ít tiện ích.

"Điều tệ nhất là hàng chục chiếc báo thức mỗi sáng và tiếng động liên tục. Một số nơi chỉ đơn giản là nhồi càng nhiều giường càng tốt", Frazer Graham nói.

Theo Graham, các nhà nghỉ cần cân bằng giữa nhu cầu giao lưu, tiệc tùng và sự riêng tư của khách. Sau này, anh lựa chọn ở lại một nhà nghỉ thuộc YHA và tham gia tổ chức các hoạt động trải nghiệm cho du khách.

Xu hướng chuyển dịch cũng diễn ra tại nhiều quốc gia. Năm 2023, hệ thống YHA tại Anh và xứ Wales thông báo bán 20/150 cơ sở. Các yếu tố như đại dịch, lạm phát, chi phí sinh hoạt và Brexit (Anh rời liên minh châu Âu) được cho là nguyên nhân chính.

Tại New Zealand, YHA đóng cửa năm 2021 và tuyên bố phá sản vào 2024.

Dù vậy, thị trường không vì thế mà thu hẹp. Các mô hình mới đang xuất hiện để đáp ứng nhu cầu thay đổi của du khách trẻ. Những chuỗi nhà nghỉ hiện đại với giường dạng capsule, không gian thiết kế đẹp, ánh sáng dịu và tiện ích chăm sóc sức khỏe đang dần thay thế mô hình cũ.

Số liệu từ Tourism Australia cho thấy lượng visa lao động kết hợp du lịch đã vượt mức trước đại dịch, phản ánh nhu cầu trải nghiệm dài ngày của thế hệ trẻ.

Theo báo cáo, Gen Z tìm kiếm những hành trình sâu sắc hơn, muốn sống như người bản địa, trải nghiệm đời sống thường nhật và hiểu rõ văn hóa điểm đến thay vì chỉ dừng lại ở những chuyến đi ngắn hạn, tiết kiệm đơn thuần.

Tin Gốc: Vnexpress

Thời tiết miền Bắc dịp nghỉ lễ bắt vào cao điểm nắng nóng. Để có kỳ nghỉ thoải mái, du khách nên chọn các điểm đến mát mẻ, thích hợp cho chuyến đi 2-3 ngày. Các chuyên gia du lịch và VnExpress gợi ý các điểm đến có nhiệt độ thấp hơn nội thành Hà Nội 5-8 độ C, không khí trong lành, nhiều cây xanh, hồ nước, có các trải nghiệm thiên nhiên, không quá đông đúc.

Vườn Quốc gia Ba Vì (Hà Nội)

Vườn Quốc gia Ba Vì nằm cách Hà Nội 60 km. Du khách hết khoảng một tiếng rưỡi để di chuyển từ trung tâm Hà Nội tới Ba Vì theo cao tốc Láng - Hòa Lạc, đường đi thuận tiện. Du khách đến Ba Vì thường vui chơi trong ngày nên để tránh đám đông, nên đặt phòng qua đêm để tận hưởng sự yên tĩnh.

Du khách mua vé vào cửa: người lớn 60.000 đồng một vé, có các mức ưu tiên 30.000 đồng cho người tàn tật và 10.000 đồng đến 20.000 đồng cho học sinh, sinh viên. Vườn quốc gia Ba Vì mở cửa từ 7h đến 17h30. Lưu trú qua đêm, du khách đăng ký trước với vườn hoặc trình booking khách sạn. Phí lái ôtô vào vườn: 40.000 đồng. Ảnh: VQG Ba Vì

Thời tiết miền Bắc dịp nghỉ lễ bắt vào cao điểm nắng nóng. Để có kỳ nghỉ thoải mái, du khách nên chọn các điểm đến mát mẻ, thích hợp cho chuyến đi 2-3 ngày. Các chuyên gia du lịch và VnExpress gợi ý các điểm đến có nhiệt độ thấp hơn nội thành Hà Nội 5-8 độ C, không khí trong lành, nhiều cây xanh, hồ nước, có các trải nghiệm thiên nhiên, không quá đông đúc.

Vườn Quốc gia Ba Vì (Hà Nội)

Vườn Quốc gia Ba Vì nằm cách Hà Nội 60 km. Du khách hết khoảng một tiếng rưỡi để di chuyển từ trung tâm Hà Nội tới Ba Vì theo cao tốc Láng - Hòa Lạc, đường đi thuận tiện. Du khách đến Ba Vì thường vui chơi trong ngày nên để tránh đám đông, nên đặt phòng qua đêm để tận hưởng sự yên tĩnh.

Du khách mua vé vào cửa: người lớn 60.000 đồng một vé, có các mức ưu tiên 30.000 đồng cho người tàn tật và 10.000 đồng đến 20.000 đồng cho học sinh, sinh viên. Vườn quốc gia Ba Vì mở cửa từ 7h đến 17h30. Lưu trú qua đêm, du khách đăng ký trước với vườn hoặc trình booking khách sạn. Phí lái ôtô vào vườn: 40.000 đồng. Ảnh: VQG Ba Vì

Ba Vì có đa dạng địa hình gồm rừng, đồi núi, sông hồ. Du khách có thể cắm trại ở cốt 400, trekking Vườn quốc gia, nghỉ ngơi ở các resort hay khách sạn ở cốt 600 và tham quan đỉnh Tản Viên, đền thờ Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhà thờ đổ... Thời tiết trên đỉnh Ba Vì luôn mát mẻ. Buổi tối, du khách cần chuẩn bị áo dài tay hoặc áo gió. Ảnh: VQG Ba Vì

>> Xem thêm: 48 giờ ở Ba Vì

Ba Vì có đa dạng địa hình gồm rừng, đồi núi, sông hồ. Du khách có thể cắm trại ở cốt 400, trekking Vườn quốc gia, nghỉ ngơi ở các resort hay khách sạn ở cốt 600 và tham quan đỉnh Tản Viên, đền thờ Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhà thờ đổ... Thời tiết trên đỉnh Ba Vì luôn mát mẻ. Buổi tối, du khách cần chuẩn bị áo dài tay hoặc áo gió. Ảnh: VQG Ba Vì

>> Xem thêm: 48 giờ ở Ba Vì

Pù Luông (Thanh Hóa)

Pù Luông là vùng núi nằm ở phía tây bắc tỉnh Thanh Hóa, cách Hà Nội 155 km. Thời gian di chuyển khoảng 4 tiếng. Địa hình nơi đây chủ yếu là núi đá vôi, rừng nguyên sinh và các thung lũng ruộng bậc thang. Tháng 4, lúa ở Pù Luông hầu hết đã xanh. Khoảng từ tuần thứ hai của tháng 5, lúa bắt đầu chín.

Pù Luông có nhiều khu nghỉ dưỡng thân thiện với thiên nhiên nằm bên những sườn đồi, tách biệt nhau, với tầm nhìn đẹp ra ruộng bậc thang. Ảnh: Pù Luông Ecocharm

Pù Luông (Thanh Hóa)

Pù Luông là vùng núi nằm ở phía tây bắc tỉnh Thanh Hóa, cách Hà Nội 155 km. Thời gian di chuyển khoảng 4 tiếng. Địa hình nơi đây chủ yếu là núi đá vôi, rừng nguyên sinh và các thung lũng ruộng bậc thang. Tháng 4, lúa ở Pù Luông hầu hết đã xanh. Khoảng từ tuần thứ hai của tháng 5, lúa bắt đầu chín.

Pù Luông có nhiều khu nghỉ dưỡng thân thiện với thiên nhiên nằm bên những sườn đồi, tách biệt nhau, với tầm nhìn đẹp ra ruộng bậc thang. Ảnh: Pù Luông Ecocharm

Ở Pù Luông, du khách tham quan các bản vùng cao thuộc xã Bá Thước. Nơi đây khá biệt lập nên còn lưu giữ nhiều tập tục của người Thái cổ, nhà sàn truyền thống. Đi sâu vào vùng lõi khu bảo tồn Pù Luông, bản Hiêu nổi tiếng với thác Hiêu có dòng nước trong và mạnh (ảnh). Dưới chân thác là những "bể tắm" tự nhiên. Ngoài tắm thác, du khách có thể ghé đồi cọ, ruộng bậc thang, rừng nguyên sinh. Ảnh: Tâm Anh

Ở Pù Luông, du khách tham quan các bản vùng cao thuộc xã Bá Thước. Nơi đây khá biệt lập nên còn lưu giữ nhiều tập tục của người Thái cổ, nhà sàn truyền thống. Đi sâu vào vùng lõi khu bảo tồn Pù Luông, bản Hiêu nổi tiếng với thác Hiêu có dòng nước trong và mạnh (ảnh). Dưới chân thác là những "bể tắm" tự nhiên. Ngoài tắm thác, du khách có thể ghé đồi cọ, ruộng bậc thang, rừng nguyên sinh. Ảnh: Tâm Anh

Mẫu Sơn (Lạng Sơn)

Mẫu Sơn cách Hà Nội gần 200 km, thời gian di chuyển khoảng 4 tiếng, thông qua cao tốc CT01 và CT09. Vùng núi Mẫu Sơn gồm hơn 80 ngọn núi lớn nhỏ với đỉnh cao nhất hơn 1.540 m. Khí hậu ở đây luôn mát vào mùa hè. Đây cũng là một trong những điểm ngắm băng tuyết đẹp nhất Việt Nam mỗi khi có đợt không khí lạnh mạnh.

Du khách lưu trú tại một số nhà nghỉ bình dân trên đỉnh Mẫu Sơn hoặc trở về thành phố Lạng Sơn (cách khoảng 60 km). Ảnh: Bùi Vinh Thuận

Mẫu Sơn (Lạng Sơn)

Mẫu Sơn cách Hà Nội gần 200 km, thời gian di chuyển khoảng 4 tiếng, thông qua cao tốc CT01 và CT09. Vùng núi Mẫu Sơn gồm hơn 80 ngọn núi lớn nhỏ với đỉnh cao nhất hơn 1.540 m. Khí hậu ở đây luôn mát vào mùa hè. Đây cũng là một trong những điểm ngắm băng tuyết đẹp nhất Việt Nam mỗi khi có đợt không khí lạnh mạnh.

Du khách lưu trú tại một số nhà nghỉ bình dân trên đỉnh Mẫu Sơn hoặc trở về thành phố Lạng Sơn (cách khoảng 60 km). Ảnh: Bùi Vinh Thuận

Mỗi mùa ở Mẫu Sơn mang vẻ đẹp riêng trong đó mùa săn mây vào tháng 8-3 hằng năm, tháng 4-5 là thời điểm người dân làm đất, cấy lúa trên những thửa ruộng bậc thang xen kẽ các triền đồi và giữa rừng hồi, tháng 7-8 là thời điểm mùa vàng.

Ngoài ra, đầu hè người dân ở Mẫu Sơn còn vun ngô, chiêm ngưỡng cẩm tú cầu, loài hoa đặc trưng trên Mẫu Sơn. Trên ảnh là thác nước có độ cao khoảng 7 m ở Mẫu Sơn. Trên sườn núi phía bắc, còn ở khu vực phía nam có nhiều suối lớn, nước trong. Ảnh: Bùi Vinh Thuận

>> Xem thêm: 48 giờ ở Lạng Sơn

Mỗi mùa ở Mẫu Sơn mang vẻ đẹp riêng trong đó mùa săn mây vào tháng 8-3 hằng năm, tháng 4-5 là thời điểm người dân làm đất, cấy lúa trên những thửa ruộng bậc thang xen kẽ các triền đồi và giữa rừng hồi, tháng 7-8 là thời điểm mùa vàng.

Ngoài ra, đầu hè người dân ở Mẫu Sơn còn vun ngô, chiêm ngưỡng cẩm tú cầu, loài hoa đặc trưng trên Mẫu Sơn. Trên ảnh là thác nước có độ cao khoảng 7 m ở Mẫu Sơn. Trên sườn núi phía bắc, còn ở khu vực phía nam có nhiều suối lớn, nước trong. Ảnh: Bùi Vinh Thuận

>> Xem thêm: 48 giờ ở Lạng Sơn

Phia Oắc (Cao Bằng)

Nằm trong Công viên địa chất Toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng, Vườn Quốc gia Phia Oắc - Phia Đén có độ cao hơn 1.900 m, cảnh quan thiên nhiên đẹp, khí hậu trong lành, mát mẻ. Nơi đây từng được người Pháp xây dựng khu nghỉ dưỡng đầu thế kỷ 20. Phia Oắc nằm cách Hà Nội 250 km, cách trung tâm Cao Bằng 70 km, thời gian di chuyển từ Hà Nội khoảng 5 tiếng, qua CT07 và Quốc lộ 3. Ảnh: Lalago

Phia Oắc (Cao Bằng)

Nằm trong Công viên địa chất Toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng, Vườn Quốc gia Phia Oắc - Phia Đén có độ cao hơn 1.900 m, cảnh quan thiên nhiên đẹp, khí hậu trong lành, mát mẻ. Nơi đây từng được người Pháp xây dựng khu nghỉ dưỡng đầu thế kỷ 20. Phia Oắc nằm cách Hà Nội 250 km, cách trung tâm Cao Bằng 70 km, thời gian di chuyển từ Hà Nội khoảng 5 tiếng, qua CT07 và Quốc lộ 3. Ảnh: Lalago

Phia Oắc mùa nào cũng đẹp, mùa xuân du khách được chiêm ngưỡng biển mây, nhiều loài hoa mọc tự nhiên như đỗ quyên, lan rừng, mùa đông băng tuyết phủ dày, mùa hè là nơi "trốn nóng" lý tưởng. Ngoài ra du khách có thể tham quan các điểm du lịch như di tích đồn Khai Phắt, làng dệt thổ cẩm in sáp ong của dân tộc Dao Tiền, mỏ thiếc Tĩnh Túc, đồi chè Kolia, trang trại cá hồi.

Du khách lưu trú ở khu du lịch Kolia với các căn bungalow hoặc nhà sàn, nằm trên đèo Kolia thuộc vùng lõi Vườn Quốc gia Phia Oắc, với mô hình nông trại hữu cơ và du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng. Ảnh: Kolia

>> Xem thêm: Biển mây trên đỉnh Phia Oắc

Phia Oắc mùa nào cũng đẹp, mùa xuân du khách được chiêm ngưỡng biển mây, nhiều loài hoa mọc tự nhiên như đỗ quyên, lan rừng, mùa đông băng tuyết phủ dày, mùa hè là nơi "trốn nóng" lý tưởng. Ngoài ra du khách có thể tham quan các điểm du lịch như di tích đồn Khai Phắt, làng dệt thổ cẩm in sáp ong của dân tộc Dao Tiền, mỏ thiếc Tĩnh Túc, đồi chè Kolia, trang trại cá hồi.

Du khách lưu trú ở khu du lịch Kolia với các căn bungalow hoặc nhà sàn, nằm trên đèo Kolia thuộc vùng lõi Vườn Quốc gia Phia Oắc, với mô hình nông trại hữu cơ và du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng. Ảnh: Kolia

>> Xem thêm: Biển mây trên đỉnh Phia Oắc

Tin Gốc: Vnexpress

Anh chi hàng ngàn USD để được hướng dẫn viên đưa đi hái rau, chăn vịt, cưỡi trâu… Sau đó anh rủ bạn cùng quay lại Việt Nam lần nữa, ở một ngôi làng khác. Làng quê Việt đã bước ra thế giới theo cách đó.

Theo Cục Du lịch quốc gia Việt Nam, khoảng 300 làng, bản, thôn, xóm đang có hoạt động du lịch cộng đồng với hơn 5.000 homestay. Mô hình du lịch cộng đồng trở thành một trong những loại hình phát triển nhanh nhất tại Việt Nam.

Từ năm 2022-2025 có năm ngôi làng của Việt Nam được xướng tên giải thưởng Làng du lịch tốt nhất thế giới. Trong đó Thái Hải (xã Tân Cương, Thái Nguyên) được vinh danh năm 2022; Tân Hóa (xã Kim Phú, Quảng Trị) năm 2023; Trà Quế (Hội An, Quảng Nam) năm 2024; Lô Lô Chải (xã Đồng Văn, Tuyên Quang) và Quỳnh Sơn (xã Bắc Sơn, Lạng Sơn) năm 2025.

Những người nông dân ở đây, ngay cả trong giấc mơ xa xỉ nhất có lẽ cũng khó hình dung một ngày, chính những bữa cơm gia đình, những nếp sinh hoạt và bản sắc văn hóa quen thuộc lại trở thành sản phẩm du lịch được định giá bằng USD.

"Cộc… cộc… cộc…", thứ âm thanh trầm đục, vang động phát ra từ chiếc mõ bằng gỗ, có tuổi đời bằng tuổi làng ở Thái Hải (Thái Nguyên). Chị Lê Thị Nga (phó làng Thái Hải) tay gõ mõ, miệng nở nụ cười chào du khách: "Tiếng mõ này thay cho tiếng báo khách quý, khách vàng, khách bạc về làng".

Dọc con đường rợp bóng cây xanh, bản làng hiện ra với ngôi nhà di sản giữa trung tâm làng. Nhà sàn ở bản đều 60-70 năm tuổi, kèo, cột vẫn vững chãi, là nơi những gia đình bốn thế hệ của người Tày sinh sống.

"20 năm trước nơi đây chỉ là vùng đất trống, đồi trọc. Bà Nguyễn Thanh Hải, nay là trưởng làng, thấy người dân phá nhà sàn, xây nhà gạch, trẻ nhỏ không biết hát Then, đàn Tính, bà lo thế hệ sau quên bản sắc dân tộc nên đã mua 30 ngôi nhà sàn ở vùng An Toàn khu Định Hóa về dựng làng, lập bản. Những căn nhà này được phục dựng nguyên bản, mang kiến trúc đặc trưng của người Tày", chị Nga cho biết.

Ở Thái Hải, bà con gìn giữ nét văn hóa của dân tộc từ việc duy trì nghề truyền thống làm chè, làm thuốc nam, hát Then, đàn Tính đến cái mõ, bếp lửa giữa nhà. Nhưng nếu chỉ có vậy có lẽ chưa đủ thuyết phục để Thái Hải được xướng lên trong buổi trao giải Làng du lịch tốt nhất thế giới năm 2022, là ngôi làng du lịch đầu tiên của Việt Nam giành được danh hiệu này.

Sự khác biệt của Thái Hải là nguyên tắc ăn chung nồi, tiêu chung túi tiền. Làng hiện có khoảng 200 người, họ đều mặc chung bộ áo chàm truyền thống của người Tày.

Mỗi người được tự chọn một công việc phù hợp với khả năng nhất. Nhà làm chè, nhà gìn giữ cây thuốc nam, nhà nuôi ong, làm bánh truyền thống, có người lại có nhiệm vụ bán hàng, người đón khách. Toàn bộ tiền thu được nộp về quỹ chung của làng. Từ quỹ đó lo cho cả làng.

Juliana Alves Noronha, nữ du khách Brazil có hai tuần sinh sống tại Thái Hải, cho biết cô từng tự hỏi nơi này có thật trên thế giới không? Khi đến đây và chứng kiến cả làng sinh hoạt chung, Juliana choáng ngợp: "200 người ở đây như một gia đình lớn, họ chung sống với nhau và khiến tôi hay những du khách khác đến đây cảm thấy như mình cũng là một thành viên trong gia đình đó.

Từ Thái Hải với cách làm du lịch cộng đồng đậm bản sắc, Việt Nam có thêm bốn ngôi làng khác được vinh danh lần lượt qua các năm: Tân Hóa, Trà Quế, Lô Lô Chải và Quỳnh Sơn.

Theo ông Phạm Hà - CEO Lux Group - trong du lịch làng chính con người là giá trị cao cấp nhất: "Ba yếu tố cốt lõi để phát triển du lịch làng bao gồm: tính nguyên bản, không dàn dựng, không "diễn cho khách xem"; văn hóa sống, đời sống diễn ra tự nhiên mỗi ngày; con người, sự chân thành và tự hào bản sắc.

Vượt qua nhiều điểm đến trên thế giới, những ngôi làng này gây ấn tượng nhờ chính người dân bản địa - những người gìn giữ văn hóa, kiến tạo trải nghiệm và kể câu chuyện riêng của mình".

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Châu Á - CEO Oxalis - cũng nhận định người dân đóng vai trò quyết định tính bản sắc của điểm đến: "Khi xây dựng các tuyến du lịch mạo hiểm tại Tân Hóa, Oxalis luôn đặt tiêu chí có sự tham gia của cộng đồng địa phương lên hàng đầu". Tại Tân Hóa, ngôi làng được mệnh danh là "rốn lũ", theo ông Á, "đã có bước chuyển mình ngoạn mục".

Sau cơn lũ lịch sử năm 2010 nhấn chìm mọi nhà cửa, người dân Tân Hóa như bị đẩy đến đường cùng, họ buộc phải sáng tạo. Từ đó nhà nổi ra đời, hình thành mô hình "làng du lịch thích ứng thời tiết".

Mô hình này dần mở ra hướng đi mới khi Oxalis phát triển các tour khám phá hang động Tú Làn. Những ngôi nhà nổi được mở rộng công năng, trở thành điểm lưu trú độc đáo cho du khách. Ban đầu là Tú Làn Lodge, sau đó là hàng loạt các homestay đạt chuẩn.

Xu hướng khách Tây đến Việt Nam du lịch thích trải nghiệm tour nông thôn ngày càng nhiều. Ở Trà Quế (Hội An), Làng du lịch tốt nhất thế giới năm 2024, việc trồng rau cũng trở thành một sản phẩm du lịch độc bản, tùy trải nghiệm mà du khách cần trả vài chục đến vài trăm USD để hóa thân thành nông dân Trà Quế.

Bên những luống rau xanh mát đều tăm tắp, ông Mai Bạn - nông dân làng rau Trà Quế - thích thú quan sát những vị khách nước ngoài còn lúng túng học cách cầm cuốc: "Tôi được gặp gỡ nhiều vị khách, thấy họ đầy tò mò làm theo công việc mà mình vẫn làm hằng ngày. Làm du lịch, chúng tôi chỉ sống như cách mình vẫn sống và trở thành những người kể chuyện".

Không phải đến khi UN Tourism vinh danh là "Làng du lịch tốt nhất" vào cuối năm 2024, làng rau Trà Quế mới "bước ra ánh sáng". Từ đầu những năm 2000, nơi đây đã là một trong những điểm du lịch nông nghiệp - nông thôn sớm nhất của địa phương.

Nhưng danh hiệu quốc tế là cú hích, đưa Trà Quế bước vào giai đoạn tăng trưởng mạnh. Tính riêng năm 2025 làng rau đón khoảng 40.000 lượt khách, phần lớn là khách nước ngoài. Trong hành trình xuyên Việt vào tháng 2-2025, hai triệu phú Mỹ Eff Grinspoon và Jon Thomas Foley cũng lựa chọn dừng chân tại đây để trải nghiệm trồng rau, cuốc đất, chăm gia súc dù họ thuộc nhóm khách chi tiêu cao.

Sự phát triển của du lịch tại Trà Quế kéo theo những thay đổi rõ nét trong cộng đồng. Nhiều người trẻ chọn ở lại làng, vừa canh tác vừa tham gia làm du lịch. Tương tự, Tân Hóa cũng ghi nhận những chuyển biến tích cực. Năm 2014, thu nhập bình quân khoảng 4,8 triệu đồng/người/năm, đến năm 2024 tăng lên 36-42 triệu đồng/người/năm.

Những người đàn ông ở Tân Hóa trước đây chỉ biết sống dựa vào việc săn bắn, đánh bắt cá, cưa gỗ hay phá rừng… nay trở thành những người bảo vệ từng bờ cây, ngọn cỏ, nhặt từng cọng rác vương vãi trên đường mòn mà người dân hay khách du lịch đi qua.

Anh Sìn Dỉ Gai, trưởng thôn Lô Lô Chải (Tuyên Quang), dù sinh ra và lớn lên tại chính mảnh đất Lô Lô Chải, là người Lô Lô, anh từng không nhận ra hết những giá trị đặc biệt của quê hương.

Trên cao nguyên đá Đồng Văn, Lô Lô Chải từng là một thôn nghèo với sinh kế gắn chặt vào nương ngô và chăn nuôi quy mô nhỏ, tỉ lệ hộ nghèo những năm 2010 chiếm hơn 90%: "Thời đó người Lô Lô chỉ nghĩ làm sao cho đủ ăn, đủ sống qua ngày. Chứ ai ngờ chính văn hóa mình đang duy trì lại là điểm khác biệt để làm du lịch".

Năm 2011, từ chia sẻ của một cán bộ Đại sứ quán Luxembourg ghé thăm Lô Lô Chải về tiềm năng du lịch của ngôi làng, anh Gai mới bắt đầu tham gia các lớp tập huấn về du lịch, thuyết minh viên, từng bước học cách tìm khách, đón tiếp và phục vụ.

Khi lượng khách dần ổn định, anh mạnh dạn mở thêm homestay. Đến nay gia đình anh Gai có ba homestay nhà trình tường, thu nhập bình quân khoảng 20 triệu đồng mỗi tháng, đồng thời tạo việc làm cho nhiều người địa phương.

Trong số năm ngôi làng của Việt Nam đạt danh hiệu "Làng du lịch tốt nhất thế giới", Lô Lô Chải là địa phương ghi nhận sự thay đổi rõ nét nhất sau khi được vinh danh, đồng thời cũng là ngôi làng được nhiều sự quan tâm nhất. Danh hiệu đã kéo du khách đến Lô Lô Chải.

Từ tháng 10-2025, Lô Lô Chải đón trung bình 10.000 khách/tuần. Riêng từ đầu năm 2026 đến nay, khoảng 195.000 lượt khách đã đến làng, gấp đôi cùng kỳ năm 2025. Cuộc sống ở ngôi làng trở thành khuôn hình được săn đón.

Tác động về mặt truyền thông của danh hiệu "Làng du lịch tốt nhất thế giới" là vô cùng lớn, giúp cộng hưởng và nâng tầm những nỗ lực quảng bá bền bỉ mà địa phương cũng như người dân đã thực hiện. Dù vậy sức lan tỏa không phải là con đường duy nhất để một ngôi làng phát triển sau khi được vinh danh.

Ở Quỳnh Sơn (Lạng Sơn), Làng du lịch tốt nhất thế giới năm 2025, câu chuyện lại được kể theo cách khác. Không chứng kiến những làn sóng du khách dồn dập hay sự "phủ sóng" mạnh mẽ trên mạng xã hội, ngôi làng của người Tày này phát triển du lịch "chậm mà chắc".

Ông Phạm Hà đánh giá Việt Nam có rất nhiều ngôi làng đẹp, giàu tiềm năng để phát triển du lịch nhưng chưa khai thác đúng mức, nhưng cũng có làng du lịch phát triển quá nóng mà đánh mất bản sắc. Theo ông Hà, chìa khóa quan trọng nhất của du lịch làng là bảo tồn. Việc nhận danh hiệu "nhất thế giới" đã tốt, nhưng phát triển bền vững cần giữ được chất bản địa.

Ông Hà dẫn chứng khi khách đến đông quá, người dân ồ ạt chạy theo mong cầu của du khách, đánh mất bản sắc, không còn mặc trang phục truyền thống, phá nhà cũ xây nhà mới, bê tông hóa dần dần sẽ đánh mất tính làng: "Du lịch làng suy cho cùng là làm cho người dân bản địa và khách tham quan hạnh phúc. Chủ thể của du lịch làng là người dân, họ phải cảm thấy hạnh phúc khi làm du lịch thì mới có thể phát triển điểm đến thay vì điểm tham quan".

Đối với cộng đồng, người dân có sinh kế ngay tại quê hương, giữ chân người trẻ, tự hào và chủ động giữ văn hóa. Khi sống được bằng du lịch, người dân sẽ tự giữ: nếp nhà - nghề truyền thống - phong tục.

Tháng 10-2024, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ban hành Đề án phát triển du lịch cộng đồng tại Việt Nam, trong đó xác định rõ quan điểm phát triển theo hướng bền vững, gắn với chiến lược và quy hoạch du lịch quốc gia; phát huy giá trị tài nguyên, di sản và bản sắc văn hóa. Đồng thời đảm bảo an sinh xã hội, bảo vệ môi trường và giữ vững quốc phòng - an ninh.

Đề án cũng nhấn mạnh việc đặt cộng đồng vào trung tâm, đảm bảo chia sẻ lợi ích hài hòa, nâng cao đời sống người dân, ưu tiên nguồn lực cho khu vực nông thôn, miền núi, hướng tới chuyên nghiệp hóa và từng bước đáp ứng các tiêu chuẩn khu vực và quốc tế.

Trong chiến lược dài hơi, Cục Du lịch quốc gia Việt Nam định hướng phát triển các làng du lịch cộng đồng trở thành thương hiệu quốc tế dựa trên ba trụ cột chính. Hình thành mạng lưới làng du lịch tốt nhất của Việt Nam, góp phần thúc đẩy phát triển du lịch bền vững.

Cùng với đó nâng cao chất lượng dịch vụ, đáp ứng với các tiêu chí Làng du lịch tốt nhất của UN Tourism đề ra; nâng cao năng lực quản trị điểm đến theo hướng bền vững, thông minh và có sự tham gia của cộng đồng; xây dựng và quảng bá thương hiệu thông qua truyền thông, kết nối mạng lưới quốc tế và phát triển sản phẩm đặc thù.

"Mục tiêu của chúng tôi không chỉ là tăng số lượng làng được vinh danh, mà là hình thành mạng lưới các làng du lịch của Việt Nam có năng lực cạnh tranh thực sự, mang bản sắc riêng và có khả năng tham gia sâu vào chuỗi giá trị du lịch", Phó cục trưởng Cục Du lịch quốc gia Việt Nam Hà Văn Siêu khẳng định.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ