Ông Trump thông báo vừa chặn ‘món quà’ do Trung Quốc chuyển Iran

Tính đến ngày 14/4, hai bên đều sử dụng “lá bài Hormuz” như công cụ gây sức ép trong đàm phán và định hình cán cân khu vực.

Hormuz - “van năng lượng” biến thành chiến trường chiến lược

Trong nhiều thập niên, eo biển Hormuz luôn được coi là van điều tiết của thị trường năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, bước sang đầu năm 2026, tuyến hàng hải này đã chuyển hóa thành bàn cờ chiến lược nơi Mỹ và Iran tiến hành cuộc đấu trí phức tạp, vừa răn đe quân sự vừa mặc cả ngoại giao.

Căng thẳng leo thang sau khi xung đột khu vực Trung Đông bùng phát cuối tháng 2. Theo VZ, lưu thông hàng hải qua eo biển bắt đầu bị gián đoạn mạnh từ thời điểm đó, khi Iran sử dụng các biện pháp quân sự nhằm gây áp lực sau các cuộc không kích của Mỹ và đồng minh.

Đến đầu tháng 4, cuộc đối đầu bước sang giai đoạn mới. Sau khi vòng đàm phán Mỹ - Iran ngày 11/4 tại Pakistan không đạt kết quả, Washington quyết định chuyển từ cảnh báo sang hành động. Ngày 13/4, Tổng thống Mỹ Donald Trump ra lệnh phong tỏa hàng hải đối với tàu ra vào các cảng Iran, động thái được xem là nhằm “tăng áp lực lên Tehran”, đồng thời vẫn để ngỏ khả năng đàm phán tiếp. Quyết định này lập tức làm thay đổi cán cân trên biển. Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ thông báo lực lượng hải quân sẽ kiểm soát toàn bộ tàu thuyền liên quan đến Iran, bắt đầu từ sáng ngày 13/4 theo giờ Mỹ.

Iran đáp trả bằng những ngôn từ cứng rắn. Theo đó, Lực lượng hải quân của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) cảnh báo rằng mọi “động thái sai lầm” của đối phương có thể dẫn tới “vòng xoáy chết chóc” tại eo biển, kèm theo hình ảnh tàu quân sự trong tầm ngắm.

Sự đối đầu này khiến eo biển Hormuz không chỉ là điểm nóng quân sự, mà còn là “công cụ mặc cả chính trị”. Giới nhà quan sát phương Tây nhận định, cả Mỹ và Iran đều không muốn đóng hẳn tuyến vận tải này, bởi nó sẽ gây ra cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu, nhưng sẵn sàng tạo ra “mức độ bất ổn có kiểm soát” để gây sức ép chiến lược.

Chiến lược của Mỹ - kiểm soát tuyến hàng hải để tạo lợi thế đàm phán

Giới chuyên gia cho rằng, Mỹ đang lựa chọn chiến thuật “phong tỏa có chọn lọc”, nhằm làm suy yếu kinh tế Iran nhưng tránh gây tắc nghẽn toàn bộ dòng chảy thương mại quốc tế. Theo thông tin từ giới phân tích và dữ liệu thị trường, lệnh phong tỏa của Mỹ có thể khiến khoảng 2 triệu thùng dầu/ngày của Iran không thể tiếp cận thị trường, qua đó gia tăng áp lực lên Tehran.

Mỹ lập luận rằng động thái này là phản ứng trước việc Iran đe dọa tuyến vận tải toàn cầu. Các quan chức Mỹ cáo buộc Tehran “đe dọa bất kỳ con tàu nào di chuyển qua eo biển”, đồng thời khẳng định Mỹ sẽ áp dụng nguyên tắc “không cho tàu Iran đi qua” nếu căng thẳng tiếp diễn.

Đáng chú ý, chiến lược của Mỹ không chỉ là quân sự. Việc phong tỏa được triển khai song song với các tín hiệu ngoại giao. Một số nguồn tin cho biết Mỹ vẫn cân nhắc nối lại đàm phán trong tuần, bất chấp căng thẳng trên biển.

Điều này cho thấy Washington đang sử dụng eo biển Hormuz như một “đòn bẩy kép”: vừa tạo sức ép kinh tế lên Iran; đồng thời duy trì cánh cửa đàm phán và kiểm soát rủi ro leo thang quân sự.

Tuy nhiên, chiến thuật này cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Các nhà phân tích quốc tế cảnh báo rằng việc Mỹ phong tỏa eo Hormuz từ xa có thể mở rộng xung đột sang “chiến tranh trên biển”, làm tăng giá dầu và gây tổn thất kinh tế toàn cầu.

Một yếu tố khác khiến chiến lược của Mỹ phức tạp hơn là việc lệnh phong tỏa chưa hoàn toàn hiệu quả. Dữ liệu theo dõi tàu cho thấy nhiều tàu chở dầu vẫn vượt eo biển sau khi lệnh có hiệu lực, đặt ra câu hỏi về khả năng thực thi. Thậm chí, một tàu bị Mỹ trừng phạt vẫn đi qua eo biển, “thử thách” lệnh phong tỏa, theo dữ liệu vận tải được các hãng truyền thông phương Tây dẫn lại. Những diễn biến này cho thấy Mỹ đang kiểm soát chiến lược nhưng chưa nắm hoàn toàn thực địa - một đặc điểm điển hình của cuộc đấu trí “vùng xám”.

Chiến lược của Iran - răn đe bất đối xứng và “ngoại giao rủi ro”

Trong khi Mỹ tận dụng ưu thế hải quân, Iran lựa chọn chiến thuật bất đối xứng, tạo rủi ro mà không đối đầu trực diện. Tehran khẳng định mọi mối đe dọa đối với eo biển Hormuz sẽ “gây chấn động thương mại toàn cầu”, đồng thời nhấn mạnh eo biển là lợi ích sống còn của Iran.

Chiến lược của Iran gồm ba lớp: Thứ nhất, răn đe quân sự “vùng xám”. Iran sử dụng tàu nhỏ, UAV, thủy lôi và cảnh báo hải quân nhằm tạo tâm lý bất ổn, khiến chi phí bảo hiểm vận tải tăng và gây áp lực lên các nền kinh tế phụ thuộc dầu mỏ. Thứ hai, chiến thuật “đe dọa nhưng không đóng cửa”. Tehran hiểu rằng phong tỏa hoàn toàn eo Hormuz sẽ gây thiệt hại cho chính mình. Do đó, họ duy trì mức độ bất ổn vừa đủ để giữ đòn bẩy. Thứ ba, tận dụng kênh đàm phán. Các nguồn tin cho thấy hai bên vẫn cân nhắc vòng đàm phán mới tại Pakistan và eo biển Hormuz tiếp tục trở thành chủ đề mặc cả quan trọng.

Một điểm đáng chú ý là Iran không phản ứng bằng tấn công trực diện. Điều này cho thấy Tehran ưu tiên “ngoại giao rủi ro”: tạo áp lực nhưng tránh chiến tranh tổng lực. Chiến lược này từng được Iran áp dụng trong các cuộc khủng hoảng trước đây và tiếp tục phát huy hiệu quả trong bối cảnh 2026, khi Mỹ muốn tránh mở rộng xung đột.

Thế giằng co và hệ lụy địa chính trị toàn cầu

Cuộc đấu trí giữa Mỹ và Iran tại eo biển Hormuz đang mang tính chất giằng co. Hai bên đều muốn thể hiện quyết tâm nhưng không vượt “lằn ranh đỏ”.

Một mặt, Mỹ kiểm soát các tàu liên quan đến Iran; mặt khác, nhiều tàu vẫn đi qua, cho thấy lệnh phong tỏa chưa hoàn toàn chặt chẽ. Trong khi đó, Iran tiếp tục cảnh báo mạnh mẽ nhưng chưa có hành động đóng eo biển hoàn toàn. Điều này phản ánh chiến lược kiềm chế của cả hai phía.

Hệ lụy lớn nhất của thực trạng trên là đối với thị trường năng lượng. Việc phong tỏa eo Hormuz có thể khiến hàng trăm tàu bị kẹt và làm gián đoạn chuỗi cung ứng. Bên cạnh đó, cuộc đấu trí còn kéo theo cạnh tranh giữa các cường quốc.

Các nước nhập khẩu dầu như Ấn Độ và châu Âu đều theo dõi sát tình hình, bởi bất kỳ gián đoạn nào cũng tác động đến kinh tế toàn cầu. Ngoài ra, eo Hormuz còn trở thành đòn bẩy chính trị trong đàm phán rộng hơn. Một số nguồn tin cho biết Mỹ yêu cầu Iran mở hoàn toàn eo biển như một phần của thỏa thuận hòa bình, trong khi Tehran coi đây là lợi ích chiến lược không thể nhượng bộ.

Cuộc đấu trí chưa có hồi kết

Giới chuyên gia nhận định, cuộc đấu trí giữa Mỹ và Iran tại eo Hormuz không đơn thuần là cuộc đối đầu quân sự truyền thống, mà là sự kết hợp phức hợp của nhiều công cụ quyền lực. Hai bên đồng thời sử dụng răn đe hải quân, thông qua triển khai lực lượng và kiểm soát tuyến hàng hải, gây áp lực kinh tế bằng các biện pháp phong tỏa hoặc đe dọa gián đoạn dòng chảy năng lượng, tiến hành chiến tranh tâm lý nhằm tác động tới thị trường và dư luận quốc tế, đồng thời duy trì các kênh mặc cả ngoại giao để giữ không gian đàm phán.

Chính sự đan xen giữa biện pháp “cứng” và “mềm” này khiến Hormuz trở thành điểm nóng mang tính chiến lược, nơi các động thái quân sự chỉ là một phần trong tổng thể cuộc cạnh tranh rộng hơn về ảnh hưởng và lợi ích.

Cả Mỹ và Iran đều nhận thức rõ rằng một cuộc chiến tranh toàn diện tại Vịnh Ba Tư sẽ kéo theo hệ quả nghiêm trọng không chỉ đối với hai nước, mà còn đối với kinh tế toàn cầu. Việc đóng hoàn toàn eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển 20% nguồn cung năng lượng thế giới, có thể làm gián đoạn thương mại, đẩy giá dầu tăng vọt và kéo theo phản ứng dây chuyền về kinh tế - chính trị.

Vì vậy, hai bên đều lựa chọn chiến lược “leo thang có kiểm soát”: duy trì sức ép đủ lớn để giành lợi thế, nhưng tránh vượt qua lằn ranh có thể dẫn tới xung đột trực diện. Kết quả là eo Hormuz luôn ở trạng thái căng thẳng cao độ, song vẫn chưa rơi vào khủng hoảng toàn diện.

Trong ngắn hạn, kịch bản nhiều khả năng vẫn là sự giằng co kéo dài. Mỹ có thể tiếp tục duy trì các biện pháp kiểm soát hàng hải và phong tỏa hạn chế nhằm gây sức ép kinh tế, trong khi Iran đẩy mạnh các biện pháp răn đe bất đối xứng như tuần tra dày đặc, cảnh báo quân sự hoặc các hoạt động “vùng xám”. Song song với đó, các kênh ngoại giao vẫn được duy trì, bởi cả hai bên đều coi eo Hormuz là một “đòn bẩy” quan trọng trong quá trình thương lượng. Điều này khiến cuộc đối đầu mang tính chất vừa cạnh tranh vừa kiềm chế, khó có khả năng kết thúc nhanh chóng.

Tuy nhiên, rủi ro leo thang vẫn luôn hiện hữu. Chỉ một sự cố ngoài ý muốn trên biển, chẳng hạn một tàu thương mại bị tấn công, va chạm giữa lực lượng hải quân, tính toán sai lầm trong quá trình áp sát, hoặc hành động đơn phương của một bên thứ ba, cũng có thể phá vỡ trạng thái cân bằng mong manh. Khi đó, cuộc đấu trí có thể nhanh chóng chuyển thành đối đầu trực diện, kéo theo nguy cơ mở rộng xung đột trong khu vực.

Trong bối cảnh đó, eo biển Hormuz đang trở thành tâm điểm của địa chính trị Trung Đông năm 2026. Đây không chỉ là tuyến vận tải năng lượng quan trọng, mà còn là “bàn cờ chiến lược” nơi hai đối thủ lâu năm thử thách giới hạn của nhau, đo lường quyết tâm và khả năng chịu đựng.

Mọi động thái tại khu vực đều được cộng đồng quốc tế theo dõi chặt chẽ, bởi diễn biến tại Hormuz không chỉ ảnh hưởng đến an ninh khu vực mà còn có thể tác động trực tiếp tới ổn định kinh tế toàn cầu. Thế giằng co vẫn tiếp diễn, cuộc đấu trí giữa Mỹ và Iran tại đây nhiều khả năng còn kéo dài trong thời gian tới, khi chưa bên nào sẵn sàng lùi bước nhưng cũng không muốn vượt qua ngưỡng xung đột toàn diện.

Tin Gốc: Dân Trí

Hãng AFP ngày 4.5 dẫn lời Thị trưởng Moscow Sergei Sobyanin cho hay một máy bay không người lái (UAV) của Ukraine lao trúng một tòa nhà dân cư cao tầng tại Moscow.

Vụ tấn công hiếm hoi vào Moscow diễn ra trong bối cảnh thủ đô Nga được bảo vệ nghiêm ngặt trước thềm cuộc duyệt binh thường niên kỷ niệm ngày Chiến thắng (ngày 9.5) của Nga. Cuộc duyệt binh năm nay sẽ được tổ chức mà không có khí tài quân sự trong bối cảnh mối đe dọa từ các cuộc tấn công của Ukraine gia tăng.

"Một máy bay không người lái đã rơi xuống một tòa nhà trong khu vực đường Mosfilmovskaya. Không có thương vong", ông Sobyanin cho biết, đề cập đến một khu phố cách Điện Kremlin khoảng 10 km.

Ông nói thêm rằng hai UAV nhắm vào Moscow đã bị hệ thống phòng không ngăn chặn trong đêm. Một UAV khác của Ukraine đã bị bắn hạ trên bầu trời thủ đô Nga vào sáng sớm ngày 4.5.

Đài truyền hình nhà nước Nga Rossiya-1 đã công bố một video cho thấy những bức tường hư hại và cửa bị vỡ bên trong một căn hộ.

"Họ lo sợ UAV có thể bay lượn trên Quảng trường Đỏ. Điều này nói lên nhiều điều, nó cho thấy họ không mạnh", Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky phát biểu khi tham gia cùng các nhà lãnh đạo châu Âu tại một hội nghị thượng đỉnh ở Armenia, đề cập quyết định của Nga không đưa thiếu sinh quân và khí tài quân sự vào cuộc duyệt binh năm nay.

Liên quan tình hình ở tiền tuyến, hãng TASS ngày 4.5 dẫn lời chuyên gia phân tích quân sự Nga Andrey Marochko cho biết lực lượng nước này đã giành quyền kiểm soát thêm 13 ngôi làng tại các tỉnh Kharkiv, Sumy, Zaporizhzhia và Donetsk ở Ukraine.

Dẫn số liệu từ Bộ Quốc phòng Nga, ông nêu tên các ngôi làng gồm Miropolskoye ở Sumy, Verkhnyaya Pisarevka, Volchanskiye Khutora, Zybino, Veterinarnoye và Pokalyanoye ở Kharkiv, Dibrova, Grishino, Ilyichovka, Ilyinovka, Novodmitrovka và Novoaleksandrovka ở Donetsk, và Boikovo ở Zaporizhzhia.

Ukraine chưa bình luận về phát biểu trên. Tại tỉnh Kharkiv, chính quyền địa phương ngày 4.5 cho hay một tên lửa Nga phóng đến thị trấn Merefa khiến 6 người thiệt mạng và hơn 30 người bị thương.

Tỉnh trưởng Kharkiv Oleh Syniehubov cho hay ít nhất 10 ngôi nhà, một tòa nhà hành chính, 4 cửa hiệu, một tiệm sửa chữa ô tô và một cơ sở thực phẩm bị thiệt hại trong cuộc tấn công.

Nga chưa bình luận về thông tin trên, nhưng trước nay luôn bác bỏ mọi cáo buộc tấn công nhắm vào dân thường.

Tổng thống Zelensky đã đến thủ đô Yerevan của Armenia vào ngày 3.5 để tham dự Hội nghị thượng đỉnh Cộng đồng chính trị châu Âu. Theo tờ The Kyiv Independent, trong ngày đầu tiên của chuyến thăm, ông Zelensky đã có các cuộc gặp song phương với thủ tướng Anh, Na Uy, Phần Lan và Cộng hòa Czech.

Sau đó, Tổng thống Zelensky tham gia cuộc thảo luận theo "thể thức Washington", bao gồm các nhà lãnh đạo Pháp, Anh, Ý, Na Uy, Ba Lan, Phần Lan, Canada, cũng như các nhà lãnh đạo Liên minh châu Âu (EU) và NATO vào ngày 4.5.

Lãnh đạo của hơn 40 quốc gia châu Âu đã tập trung tại hội nghị để thảo luận về các chiến lược chấm dứt chiến sự ở Ukraine và Iran.

"Điều quan trọng là tăng cường an ninh và phối hợp cho tất cả chúng ta", ông Zelensky viết trên mạng xã hội sau khi hạ cánh.

Kết thúc các cuộc họp vào ngày 3.5, ông Zelensky cho biết mục tiêu của ông trong ngày đầu tiên chủ yếu tập trung vào việc tăng cường phòng không của Ukraine và hỗ trợ năng lượng trước mùa đông tới, cũng như đẩy nhanh việc giải ngân khoản vay 90 tỉ euro của EU cho Ukraine.

Ông Zelensky cũng cho biết ông và Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen đã nhất trí tiến hành một "thỏa thuận UAV" giữa Kyiv và EU.

"Chúng tôi đang chuẩn bị một kế hoạch cho phép tạo ra cơ sở hạ tầng an ninh cần thiết", ông Zelensky nói thêm.

Đây là lần đầu tiên ông Zelensky tới Armenia kể từ khi nhậm chức vào năm 2019. Ông gặp Thủ tướng Armenia Nikol Pashinyan lần đầu vào năm 2023 tại Hội nghị thượng đỉnh Cộng đồng chính trị châu Âu ở Tây Ban Nha.

Tin Gốc: Thanh Niên

Trong vụ án tham nhũng do Cục Chống tham nhũng Quốc gia Ukraine (NABU) và Văn phòng Công tố Chống tham nhũng Đặc biệt (SAPO) phụ trách, cựu chánh văn phòng Tổng thống Ukraine Andriy Yermak bị cáo buộc đã có hành vi rửa tiền với tổng giá trị khoảng 10,5 triệu USD thông qua các dự án xây dựng xa xỉ ở ngoại ô thủ đô Kiev.

Ở các phiên điều trần ngày 12-13/5, công tố viên SAPO Valentina Hrebenyuk tiết lộ thêm rằng trong thời gian tại chức, ông Yermak thường xuyên liên lạc với một đầu mối bí ẩn về các quyết định bổ nhiệm nhân sự cấp cao trong chính phủ. Đầu mối này được lưu trong danh bạ điện thoại của Yermak với tên Văn phòng Phong thủy Veronika.

Hrebenyuk xác định người này là Veronika Anikyevich, 51 tuổi, một pháp sư chuyên về chiêm tinh đang sống tại Kiev. Anikyevich đăng ký kinh doanh trong lĩnh vực "cung cấp các dịch vụ cá nhân" và tự quảng bá "giúp mọi người tìm thấy sự minh triết trong dòng chảy cuộc đời của họ" thông qua chiêm tinh học.

Nội dung các cuộc liên lạc cho thấy ông Yermak từng gửi ngày sinh của các ứng viên cho pháp sư Anikyevich trước khi ra quyết định bổ nhiệm. Một trong số đó là quyết định chọn Iryna Venediktova làm tổng công tố viên hồi tháng 3/2020. "Những người mà pháp sư này phê duyệt sau đó đã được bổ nhiệm", Hrebenyuk nói.

Các điều tra viên đã thu thập được nhiều tin nhắn mà Anikyevich gửi cho một đầu mối liên hệ mang tên "Andrei 2025" với nội dung thúc giục Yermak phản pháo những chỉ trích chính trị và truyền thông. Một tin nhắn có nội dung: "Nếu ông không ngăn họ, họ sẽ nắm quyền. Ông hoặc họ, một mất một còn".

Trình bày tại tòa, Yermak ban đầu phủ nhận liên lạc với bất kỳ pháp sư hay nhà tiên tri nào. Khi được hỏi có biết Anikyevich hay không, ông đáp rằng biết một vài người tên Veronika nhưng không nhớ đầy đủ họ tên.

Tuy nhiên, Igor Fomin, luật sư của Yermak, ngày 15/5 xác nhận thân chủ có trao đổi với Văn phòng Phong thủy Veronika, song khẳng định đây là vấn đề cá nhân và chỉ diễn ra sau khi ông rời chính phủ vào tháng 11/2025.

"Nếu ai đọc các trao đổi đó sẽ hiểu được cách họ nói chuyện như thế nào. Đây là vấn đề cá nhân. Ai cũng có những việc như vậy", luật sư Fomin nói.

Từng là trợ lý thân cận nhất của Tổng thống Volodymyr Zelensky và là một trong những quan chức quyền lực hàng đầu ở Ukraine, Yermak đã từ chức vào tháng 11/2025 sau khi bị lực lượng chống tham nhũng khám xét nhà riêng.

Ông Yermak hiện nằm trong danh sách điều tra về đường dây tham nhũng trị giá 100 triệu USD liên quan tới tập đoàn điện hạt nhân quốc gia Energoatom. Cuộc điều tra tại Energoatom, bắt đầu từ năm ngoái, là vụ án tham nhũng lớn nhất trong nhiệm kỳ của ông Zelensky.

Sau khi Yermak bị thông báo là nghi phạm trong vụ án tham nhũng và rửa tiền ngày 11/5, Anikyevich đã chỉ trích các quan chức NABU và SAPO là "cặn bã", cho rằng đây là "chiến dịch đặc biệt nhằm buộc Ukraine đầu hàng".

Tin Gốc: Vnexpress