Đầu năm nay, tôi chính thức nghỉ việc ở cơ quan, nơi bản thân đã gắn bó suốt bốn năm, quãng thời gian đủ dài để một người trẻ từ chỗ non nớt trở nên quen việc, từ nhân viên mới thành người có tiếng nói nhất định trong phòng. Tôi rời đi ở tuổi 26, mang theo nhiều tiếc nuối nhưng cũng không ít bài học. Nếu phải chọn một điều khiến tôi thay đổi nhiều nhất, đó chính là lần bị sếp mắng thẳng thừng giữa áp lực công việc chồng chất.
Bốn năm trước, khi mới ra trường, tôi bước vào công ty với sự tự tin và kỳ vọng lớn. Tôi tin rằng chỉ cần chăm chỉ, nỗ lực sẽ được ghi nhận. Những năm đầu, tôi làm việc hết mình. Tôi không ngại tăng ca, không ngại nhận thêm việc. Có những tối 21-22h tôi mới rời văn phòng, lòng thấy vui vì nghĩ mình xây nền móng cho tương lai. Thế nhưng công việc không phải lúc nào cũng đi theo đường thẳng.
Sau vài năm, khi vị trí cao hơn đồng nghĩa với trách nhiệm nhiều hơn, tôi bắt đầu cảm nhận rõ áp lực; chỉ tiêu tăng, yêu cầu khắt khe hơn, trong khi nguồn lực vẫn vậy. Những bản báo cáo dày lên, những deadline dồn dập, những cuộc họp kéo dài khiến tôi dần kiệt sức. Sếp là người nóng tính. Anh yêu cầu cao và ít khi hài lòng. Nếu phòng ban đạt thành tích, đó là điều “đương nhiên phải làm được”. Chỉ cần một chỉ số giảm sút, anh sẵn sàng gọi nhân viên vào phòng để nhắc nhở gay gắt. Không khí trong phòng làm việc lúc nào cũng căng như dây đàn.
Ban đầu, tôi nghĩ đó là phong cách quản lý nghiêm khắc. Tôi tự nhủ phải mạnh mẽ hơn. Lâu dần, tôi nhận ra sự nghiêm khắc ấy đi kèm với thái độ cáu gắt, thờ ơ và thiếu chia sẻ. Chúng tôi hiếm khi được hỏi rằng có đang quá tải hay không, mọi thứ xoay quanh kết quả. Trong trạng thái mệt mỏi ấy, tôi bắt đầu thay đổi theo chiều hướng tiêu cực. Có những ngày tôi mở máy tính nhưng không đủ động lực để bắt đầu. Tôi nhìn vào danh sách việc cần làm và cảm thấy ngộp thở. Thay vì giải quyết từng việc một, tôi chọn cách dễ nhất: lướt điện thoại. Ban đầu chỉ là vài phút “giải lao”, rồi vài phút ấy kéo dài thành nửa giờ. Tôi tự biện minh rằng mình cần thư giãn để đầu óc tỉnh táo hơn. Thực tế, tôi đang trì hoãn. Công việc chưa hoàn thành, deadline vẫn ở đó, còn tôi ngày càng lo lắng.
Rồi một ngày, khi báo cáo tôi phụ trách bị trễ và có sai sót, sếp gọi tôi vào phòng. Anh không hỏi lý do, chỉ nói tôi thiếu trách nhiệm, thiếu tập trung, không chuyên nghiệp. Anh nhắc đến việc tôi thường xuyên cầm điện thoại trong giờ làm. Những lời nói ấy như một cú tát vào lòng tự trọng của tôi. Tôi bước ra khỏi phòng với đôi tay run nhẹ. Tôi vừa xấu hổ vừa tức giận, cảm thấy mình bị phủ nhận hoàn toàn, như thể bốn năm cố gắng trước đó chưa từng tồn tại. Tôi kể với bạn bè, nhiều người bênh vực, cho rằng sếp quá đáng, môi trường độc hại. Khi cơn giận qua đi, tôi buộc phải đối diện với một sự thật: mình không hoàn toàn vô tội. Đúng là sếp tôi nóng tính, môi trường nhiều áp lực, thế nhưng việc tôi lướt điện thoại trong giờ làm, trì hoãn nhiệm vụ, để công việc chậm tiến độ là lỗi của tôi. Dù có bao nhiêu lý do đi nữa, tôi vẫn là người chịu trách nhiệm cho kết quả của mình.
Lần bị mắng đó giống như chiếc gương soi thẳng vào sự thiếu kỷ luật của tôi. Tôi nhận ra khi áp lực tăng lên, thay vì tìm cách thích nghi, tôi lại chọn cách trốn tránh. Tôi mong được thấu hiểu nhưng lại chưa thực sự hoàn thành tốt phần việc của mình. Sau sự việc ấy, tôi rơi vào trạng thái căng thẳng kéo dài. Mỗi lần điện thoại rung thông báo email là tôi giật mình. Tôi đi làm trong tâm thế phòng thủ, sợ mắc lỗi. Mối quan hệ giữa tôi và sếp trở nên lạnh nhạt. Tôi không còn tìm thấy động lực để cố gắng ở môi trường đó nữa.
Đầu năm nay, tôi quyết định nghỉ việc. Quyết định ấy không dễ dàng, bốn năm là cả thanh xuân, rồi tôi hiểu rằng nếu tiếp tục ở lại trong tâm thế tiêu cực, sẽ không thể phát triển. Sang cơ quan mới, tôi không mang theo sự oán trách, chỉ mang theo bài học. Ở nơi làm việc mới, tôi cũng đối diện với áp lực nhưng thay đổi cách phản ứng. Tôi đặt điện thoại ở chế độ im lặng và để xa tầm tay trong giờ làm. Tôi chia nhỏ công việc thành từng phần, hoàn thành từng bước thay vì nhìn vào tổng thể khổng lồ mà nản chí. Tôi cũng học cách trao đổi thẳng thắn hơn. Khi cảm thấy quá tải, tôi chủ động báo với cấp trên để xin hỗ trợ thay vì im lặng chịu đựng. Tôi hiểu rằng giao tiếp là một kỹ năng quan trọng không kém chuyên môn.
Ở tuổi 26, tôi nhận ra trưởng thành không phải là không mắc sai lầm mà là biết rút kinh nghiệm từ sai lầm đó. Tôi không còn nhìn lần bị mắng như một vết thương mà xem nó như một bước ngoặt. Tôi vẫn tin rằng một người lãnh đạo tốt cần biết truyền cảm hứng thay vì chỉ trích, văn hóa doanh nghiệp tích cực sẽ giúp nhân viên phát huy tối đa năng lực. Tôi cũng hiểu rằng, dù môi trường có hoàn hảo đến đâu, nếu bản thân thiếu kỷ luật và trách nhiệm, tôi sẽ gặp vấn đề. Áp lực công việc là điều không thể tránh khỏi trong xã hội hiện đại. Thế hệ trẻ như tôi thường nói nhiều về “burnout”, cân bằng cuộc sống, điều đó không sai. Thế nhưng bên cạnh việc yêu cầu môi trường tốt hơn, chúng ta cũng cần tự hỏi mình đã đủ chuyên nghiệp hay chưa. Lần bị sếp mắng ở tuổi 26 khiến tôi đau nhưng cũng khiến tôi tỉnh táo. Tôi hiểu danh dự nghề nghiệp được xây dựng từ những việc nhỏ nhất: đúng giờ, hoàn thành nhiệm vụ, tập trung trong giờ làm. Không ai có thể thay tôi xây dựng uy tín của mình.
Bây giờ, khi nhìn lại, tôi không còn cảm thấy oán giận. Tôi biết ơn trải nghiệm ấy. Nếu không có lần bị mắng đó, có lẽ tôi vẫn tiếp tục trôi theo thói quen trì hoãn, tiếp tục đổ lỗi cho hoàn cảnh. Tuổi 26 của tôi từng có một cú sốc, rồi chính cú sốc ấy giúp tôi hiểu rằng sự nghiệp là hành trình dài. Sẽ có những lần vấp ngã, những lần bị phê bình, quan trọng là sau mỗi lần như vậy, ta chọn cách trưởng thành hay tiếp tục trách móc. Tôi đã chọn trưởng thành, đó có lẽ là bài học quý giá nhất mà công việc cũ để lại cho tôi.
Tôi và chồng cưới nhau được bốn năm, đi lên gần như từ con số không. Ngày mới cưới, hai vợ chồng thuê một phòng trọ nhỏ, đồ đạc chỉ vài thứ cơ bản. Cả hai đều đi làm văn phòng, lương không quá cao nhưng cố gắng tiết kiệm từng chút. Sau vài năm tích góp, cộng thêm vay mượn hai bên, vợ chồng tôi xây được căn nhà ba tầng nhỏ để ổn định cuộc sống. Trong suốt quá trình đó, tôi luôn cố gắng làm việc, chăm lo gia đình và cùng chồng tính toán chi tiêu. Nhiều khi áp lực tiền bạc, công việc khiến hai vợ chồng cũng khục khặc nhưng rồi lại cùng nhau vượt qua.
Tuy vậy, điều khiến tôi chạnh lòng là mẹ chồng chưa bao giờ công nhận sự cố gắng của tôi. Trong mắt bà, tất cả đều là công của con trai bà. Bà thường nói với họ hàng, làng xóm rằng một mình chồng tôi xây được nhà ba tầng. Có lần mẹ chồng còn nói thẳng với mẹ đẻ tôi rằng chồng tôi chăm con, nấu cơm, dọn dẹp, làm việc nhà, nộp hết lương cho vợ mà vợ chồng vẫn suốt ngày khục khặc. Mẹ tôi nghe vậy chỉ nhẹ nhàng đáp lại rằng "bây giờ hai vợ chồng nó đều đi làm, không giống thời trước tôi với bà ở nhà lo nội trợ, các ông ấy đi làm kiếm tiền. Đàn ông biết chia sẻ việc nhà với vợ là điều bình thường".
Năm 2024, tôi sinh con thứ hai. Thai kỳ lần này nguy cơ cao, dọa sinh non, bác sĩ dặn hạn chế làm việc nặng và cần nghỉ ngơi nhiều. Vì vậy, phần lớn việc chăm con, nấu cơm, dọn dẹp trong nhà, chồng tôi phải san sẻ. Với tôi, đó là trách nhiệm tự nhiên của người chồng khi vợ đang mang thai và sức khỏe yếu.
Bình thường, tôi vẫn đi làm, vẫn cố gắng chăm lo gia đình trong khả năng của mình. Tôi không cần được khen ngợi nhiều, chỉ mong sự cố gắng của mình được nhìn nhận nhưng mẹ chồng cứ ra ngoài nói như vậy. Dần dần mọi người nhìn tôi với ánh mắt khác, có người còn trêu tôi là sướng, có chồng lo hết. Nhiều lúc tôi thấy vừa buồn vừa bực nhưng chả lẽ lại đôi co với bà. Có ai rơi vào tình cảnh như tôi không? Mọi người xử lý thế nào vậy?
Gửi Cốm! Em à, vậy là chúng mình đã về chung một nhà được hai tuần rồi. Em giờ đã là vợ của anh. Chúng mình có thêm bố mẹ, thêm người thân. Với anh, gia đình vốn trước đây ít người nên giờ anh hạnh phúc lắm. Bố mất sớm, anh đợi 22 năm để lại được gọi "Bố ơi". Từ bé anh nghĩ mình không thiếu thốn tình thương vì vẫn có mẹ lo lắng chăm sóc; vẫn có em trai để bầu bạn, chia sẻ và cùng nhau lớn lên. Thế nhưng sâu thẳm trong anh có lẽ vẫn luôn ngưỡng mộ các bạn, những người luôn có bố để dựa vào, có bố chở che. Nhà nghèo nên hồi nhỏ khi còn đi học rồi tới khi ra trường anh vẫn rất tự ti, do vậy anh không yêu ai cả. Trẻ thì ngại yêu, sợ người ta đánh giá hoàn cảnh; khi bớt tự ti hơn rồi anh lại nghĩ chưa thực sự cần tình yêu. Để rồi ngoảnh đi ngoảnh lại anh đã 34 tuổi mà vẫn một mình.
Anh chưa từng có suy nghĩ sẽ độc thân hay không lập gia đình, thế nhưng anh luôn nghĩ không thể vì sợ cô đơn mà chọn bừa may rủi, hay kết hôn mà không cần tình yêu. Trước khi gặp em, anh nghĩ sẽ kết hôn nhưng không có một mốc thời gian nào cụ thể, có lẽ gần 40 tuổi gì đó, cũng có thể hơn vì càng lớn tuổi càng ít lựa chọn hơn mà. Em hay bảo anh khó tính nên mới khó có người yêu, khó lấy vợ nhưng em cũng vậy mà nhỉ. Vậy mà không hiểu tại sao ông tơ bà nguyệt lại se duyên cho chúng mình thành một cặp, hơn nữa còn hợp nhau đến lạ.
Mình gặp nhau khi Hà Nội vào thu nồng nàn, mùa đẹp nhất trong năm. Có lẽ vậy mà chuyện tình của chúng mình cũng được thời tiết hỗ trợ nhiều. Mình dắt tay nhau đi qua những con phố nhỏ, ăn khoai nướng những quán ven đường, cùng nhau ngắm hoàng hôn ở hồ Tây và còn rất nhiều kỷ niệm nữa mà chắc chẳng bao giờ anh quên được.
Em từng hỏi anh là tuổi này rồi có còn tin vào tình yêu đẹp không, khi ấy anh trả lời: "Anh luôn tin vào tình yêu đẹp dù ở tuổi nào đi nữa. Hôn nhân nếu không có tình yêu thì không thể nào bền chặt được". Giờ anh lại càng tin hơn em ạ. Đám cưới của chúng mình là kết quả của tình yêu, lòng chân thành và sự thấu hiểu. Bước vào chương mới của cuộc đời, anh hy vọng dù khó khăn thế nào mình cũng nắm chặt tay nhau em nhé. Cảm ơn đời đã cho ta gặp trễ, để đủ trưởng thành mà giữ lấy nhau.
Tôi là độc giả lâu năm của VnExpress, nhân đây cũng xin cảm ơn quý báo và chuyên mục Hẹn hò đã là cầu nối để giúp vợ chồng tôi có thể tìm thấy nhau. Chúc quý báo ngày càng phát triển và ngày càng có nhiều cặp đôi có kết quả tốt đẹp thông qua chuyên mục. Chân thành cảm ơn.
Tôi tên Hưng, nếu bạn gặp tôi 10 năm trước, có lẽ sẽ nghĩ tôi là kiểu người "biết sống". Tôi nhanh nhẹn, nói chuyện lanh lợi, luôn biết cách xoay xở để phần lợi nghiêng về mình. Tôi từng tự hào về điều đó. Tôi hay nói một câu mà lúc đó thấy rất đúng: "Ở đời, không khôn thì chỉ có thiệt". Giờ nghĩ lại, cái tôi gọi là "khôn" thực ra chỉ là khôn lỏi. Tôi làm môi giới đủ thứ trên đời: mua bán đất, xe, đồ điện tử, cái gì có tiền là tôi nhảy vào. Người ta tin tôi, tôi tận dụng. Bạn bè hỏi giá, tôi nói một nửa. Khách hàng nhờ tư vấn, tôi dẫn họ theo hướng có lợi nhất cho tôi. Tôi nhớ có lần bán một mảnh đất cho chú ruột. Biết nó có vấn đề quy hoạch nhưng tôi vẫn im lặng. Khi ký xong giấy tờ, tôi còn thấy mình giỏi. Tôi từng như vậy, tính toán cả với người thân.
Thời gian đầu, tôi thắng nhiều lắm, tiền vào nhanh. Tôi ăn mặc đẹp, đi xe xịn, người ta nhìn vào tưởng tôi thành đạt. Còn tôi tin mình đang đi đúng đường. Có điều tôi không nhận ra, mỗi lần "ăn" được ai đó, là một lần tôi mất đi một chút niềm tin người khác dành cho mình. Chỉ là lúc đó, tôi chưa phải trả giá ngay. Rồi đến một ngày tôi không bao giờ quên, một mối làm ăn lớn xuất hiện, một khu đất giá rẻ đến mức không thể bỏ lỡ. Tôi không kiểm tra kỹ, thực tế cũng không muốn kiểm tra. Trong đầu tôi chỉ nghĩ một điều duy nhất, lời bao nhiêu. Tôi dốc hết tiền, vay thêm bạn bè, những người vẫn còn tin tôi, dù trước đó tôi không ít lần "khôn" hơn họ. Tôi nghĩ lần này mình sẽ trúng lớn, thế nhưng đời không phải lúc nào cũng để bạn "khôn" mãi.
Khu đất đó dính tranh chấp, giao dịch bị đình lại, người bán biến mất, tiền của tôi mắc kẹt hết. Tôi bắt đầu gọi điện cho hết người này đến người khác, không ai giúp. Không phải họ không có khả năng mà họ không còn muốn tin tôi nữa. Tôi nhớ rõ lần tìm đến chú, người tôi từng bán cho mảnh đất có vấn đề. Chú nhìn tôi rất lâu rồi nói: "Chú không giận con nhưng không thể tin con thêm lần nào nữa". Chú không nói lớn tiếng nhưng khiến tôi thấy mình nhỏ lại. Lần đầu tiên, tôi hiểu cái giá của việc sống khôn lỏi không nằm ở tiền, nó nằm ở chỗ khi bản thân cần nhất, không còn ai đứng về phía mình. Tôi mất gần như tất cả sau đó, phải bán xe, bán nhà, trả nợ dần dần. Thứ mất khó lấy lại nhất là cách người khác nhìn mình và cách mình nhìn lại chính mình.
Bây giờ tôi sống khác rồi, làm việc chậm hơn, chắc hơn, có thể kiếm ít hơn trước nhưng ngủ yên hơn. Tôi không còn cố hơn người khác nữa, chỉ cố đừng tệ với họ. Có người hỏi tôi: "Anh từng giỏi vậy, sao không làm lớn lại"? Tôi chỉ cười: "Vì anh từng nghĩ mình khôn nên giờ phải học lại cách làm người". Nếu có gì tôi muốn nói với bạn, chỉ là thế này: "Bạn có thể thắng người khác bằng sự khôn lỏi vài lần. Những người bị bạn lừa thực tế họ không ngu, họ chỉ là đủ tử tế để không chọn cách sống khôn lỏi. Nhưng nếu cứ tiếp tục như vậy, đến một lúc nào đó bạn sẽ thua chính cuộc đời mình".
