Tại buổi hòa giải của Luật sư Trần Thị Ngọc Nữ (TP HCM) một nữ thân chủ cho biết nộp đơn ly hôn vì chồng có thói quen quên đậy nắp bồn cầu sau khi đi vệ sinh. Dù được nhắc nhở nhiều lần, anh vẫn không thay đổi khiến những mâu thuẫn lặp lại hàng ngày.
Trong một trường hợp khác, một người vợ trách móc chồng chỉ vì thấy đồng nghiệp đều được tặng hoa dịp lễ, còn mình thì không. Thất vọng tích tụ khiến cô nhìn đâu cũng thấy lỗi của anh, dẫn đến cáu gắt, cãi vã và chọn ly hôn
“Hơn 20 năm làm tư vấn và hòa giải hôn nhân gia đình, tôi gặp những ca thế này ngày càng nhiều”, luật sư nói.
Thống kê của Viện Nghiên cứu Gia đình và Giới ghi nhận “mâu thuẫn lối sống” là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến khủng hoảng hôn nhân, chiếm 27,7%, cao hơn tỷ lệ do ngoại tình hay tài chính (khoảng 13%).
Anh Trần Minh Phúc, 36 tuổi, ở Hà Nội từng ra tòa ly hôn vì mâu thuẫn bắt nguồn từ việc vợ hay quên gạt gác chân xe máy. Một lần ngã xe do va vào gác chân chưa gạt, cộng thêm áp lực công việc, anh Phúc lớn tiếng và tát vợ. Sự việc trở thành giọt nước tràn ly khiến người vợ đệ đơn.
Chị Mỹ Hạnh (34 tuổi, Hà Nội) bức bối nhiều năm vì thói quen để gỉ mũi ở bồn rửa mặt của chồng. Chị cho biết cảm giác khó chịu mỗi sáng thường kéo dài cả ngày, dẫn đến cáu gắt. “Chuyện tưởng vụn vặt nhưng tôi không chấp nhận được”, chị nói.
Thạc sĩ Tâm lý Bùi Thị Hải Yến, nhà sáng lập Hệ thống Tâm lý và Phát triển Con người NHC Việt Nam cho biết trong năm 2025, khoảng 50% các cặp vợ chồng tìm đến đơn vị của bà vì xung đột trong sinh hoạt. Chuyên gia cho rằng áp lực cuộc sống khiến con người dễ “đổ rác cảm xúc” lên người gần gũi nhất.
Tâm lý học ghi nhận hiện tượng “tích tụ cảm xúc” (trigger stacking). Theo đó, các mâu thuẫn nhỏ không gây xung đột ngay mà giống như việc xếp chồng từng viên gạch. Khi sự dồn nén đạt đến giới hạn, chỉ một hành động nhỏ như quên đậy nắp bồn cầu cũng làm sập hệ thống kiểm soát cảm xúc.
Bên cạnh đó, các chuyên gia tâm lý cũng chỉ ra yếu tố kiệt sức (burnout) thời hiện đại đang làm tình trạng này trầm trọng hơn. Áp lực kinh tế và nhịp sống đô thị khiến nhiều người cạn kiệt năng lượng ngoài xã hội. Khi trở về nhà, ngưỡng chịu đựng hẹp lại làm họ mất đi khả năng bao dung với những thiếu sót của bạn đời.
Ông Hoàng Anh Tú, quản trị viên một diễn đàn hôn nhân gia đình, kể về trường hợp một phụ nữ ly hôn vì bát phở có hành. Người chồng không ăn hành nhưng vợ quên dặn chủ quán. Nhìn bát phở, người chồng nói: “Sống với nhau 5 năm mà không nhớ nổi thói quen của chồng thì cô để tâm vào cái gì?”. Cả hai sau đó tranh cãi, lôi các lỗi lầm cũ ra trách cứ và quyết định chia tay.
“Khi vợ chồng cãi nhau vì chiếc tất vứt sai chỗ, đó không còn là câu chuyện của chiếc tất, mà là cảm giác không được lắng nghe, không được tôn trọng”, ông Tú nói. Những chi tiết nhỏ lúc này trở thành bằng chứng cho việc đối phương thiếu quan tâm.
Bà Hải Yến cho biết các hành vi vụn vặt này bắt nguồn từ thói quen, nhưng việc thay đổi thường khó do não bộ có xu hướng duy trì sự quen thuộc. Khi bị yêu cầu thay đổi, con người dễ phản ứng, dẫn đến xung đột. “Vợ chồng là tấm gương phản chiếu của nhau. Khi thấy đối phương đầy lỗi lầm, hãy soi lại bản thân trước khi yêu cầu thay đổi”, bà nói.
Để hóa giải mâu thuẫn, bà Yến gợi ý các cặp đôi áp dụng quy tắc “4B”: Bạn (thấu hiểu đối phương), Bàn (thảo luận dựa trên sự tôn trọng), Ban (sửa mình trước) và Bán (truyền tải mong muốn khéo léo). Sai lầm phổ biến của nhiều cặp đôi là làm ngược quy trình, đưa ra yêu cầu trước khi thấu hiểu.
Ông Hoàng Anh Tú chỉ ra một nghịch lý phổ biến là chúng ta thường nhẹ nhàng, lịch sự với người ngoài, nhưng lại khắt khe, xét nét với chính bạn đời. Ông gợi ý thay vì soi xét những lỗi nhỏ, mỗi người nên học cách đối xử vợ (chồng) bằng sự ân cần và bao dung như với một “vị khách VIP”. “Khi bớt chú ý đến những tiểu tiết vụn vặt, không khí gia đình trở nên nhẹ nhàng và dễ chịu hơn”, ông Tú nói.
Sau quá trình tư vấn, vợ chồng anh Phúc nhận ra vấn đề thực sự của cả hai. Người vợ cam kết thay đổi thói quen, còn anh Phúc cho biết sẽ chú ý gạt gác chân giúp vợ nếu cô quên.
Cuộc thi "Made in Vietnam" do khoa quản trị kinh doanh, Đại học Kinh tế - Đại học Đà Nẵng phối hợp cùng Đoàn Thanh niên trường tổ chức, thu hút đông đảo sinh viên tham gia. Cuộc thi nhằm tạo dựng sân chơi học thuật, thực tiễn cho học sinh, sinh viên và các cá nhân có đam mê khởi nghiệp sáng tạo.
Cuộc thi hướng đến mục tiêu lan tỏa tình yêu quê hương, đất nước, tôn vinh và bảo tồn các giá trị văn hóa bản địa; đồng thời phát triển các giải pháp kinh doanh sáng tạo và góp phần đưa sản phẩm mang hồn Việt vươn xa hơn, tiếp cận thị trường trong và ngoài nước.
Thông qua việc xây dựng mô hình kinh doanh và trình bày ý tưởng trước hội đồng chuyên gia, cuộc thi giúp kết nối nhà trường với doanh nghiệp, chuyên gia và hệ sinh thái khởi nghiệp, khuyến khích những ý tưởng vừa sáng tạo, khả thi, vừa đậm dấu ấn bản sắc Việt Nam.
Tại cuộc thi, nhiều ý tưởng khởi nghiệp với các sản phẩm sáng tạo được đánh giá cao. Nhiều đội thi lựa chọn khai thác các chất liệu bản địa, làng nghề truyền thống, đặc sản vùng miền để phát triển thành sản phẩm có tính ứng dụng cao.
Những đặc sản vùng miền như thanh trà Huế, mì Quảng, nước mắm Nam Ô, cao lầu… được các bạn trẻ đóng gói sáng tạo và lồng ghép câu chuyện về văn hóa bản địa qua từng sản phẩm.
Lớn lên tại mảnh đất Huế với đặc sản thanh trà, Hoàng Ánh Ngọc (nhóm trưởng dự án Ngọc thanh trà Huế) mong muốn mang sản vật của quê hương vào sản phẩm khởi nghiệp trong cuộc thi.
Ánh Ngọc và các thành viên trong nhóm đã biến những trái thanh trà thành những viên thạch trắng trong như ngọc. Sản phẩm này giúp những người xa xứ, bạn bè quốc tế có thể thưởng thức trọn vẹn hương thơm và vị ngon đặc trưng của thanh trà Huế.
"Cuộc thi là cơ hội để người trẻ hiểu hơn về giá trị của sản phẩm truyền thống Việt Nam, đồng thời rèn luyện tư duy kinh doanh và kỹ năng làm việc nhóm. Thay vì chỉ học lý thuyết trên giảng đường, các đội thi được trực tiếp nghiên cứu thị trường, xây dựng mô hình kinh doanh và trình bày ý tưởng.
"Made in Vietnam" góp phần nuôi dưỡng tinh thần dám nghĩ, dám làm của sinh viên, đồng thời khơi dậy niềm tự hào với các giá trị văn hóa và sản phẩm Việt Nam", Hoàng Ánh Ngọc nói.
"Made in Vietnam" còn mở ra hành trình để người trẻ thử sức đưa những sản phẩm đậm dấu ấn Việt bước ra thị trường bằng tư duy mới, cách làm mới và khát vọng khởi nghiệp từ chính đặc sản của quê hương.
Cuộc thi thu hút hơn 230 đội thi đến từ nhiều trường đại học. Sau các vòng tuyển chọn và đào tạo chuyên sâu, 36 đội thi xuất sắc bước vào vòng chung kết với những sản phẩm đầy sáng tạo. Ban tổ chức trao 3 giải nhất, 3 giải nhì cho các đội xuất sắc và 1 giải cho đội thi được yêu thích nhất.
Cuối năm 2017, con trai chị Bảo Yến sốt cao và co giật. Lúc đó, người mẹ là nhân viên kế toán, đang bận quyết toán sổ sách, còn chồng đi công tác xa. Trong tình huống khẩn cấp, mẹ chồng chị cầm lái xe máy, mẹ đẻ bế cháu đưa thẳng vào bệnh viện. Trở về nhà, nhìn hai người mẹ phờ phạc, chị nhận ra mình đang để họ bước vào hành trình "nuôi con mọn" lần nữa. Ý định sinh thêm con khép lại.
Chị Yến kết hôn năm 2013 và sinh con đầu lòng một năm sau. Khi bé ba tháng tuổi, chị quay lại công việc. Dù hai bên nội ngoại sống cùng chung cư ở phường An Lạc, việc chăm con không dễ san sẻ. Bé ốm đau liên tục, bên nội phải lo cho hai cháu nhỏ khác, mẹ đẻ không thể gánh vác hết. Chị trở nên ít nói, dễ kích động, cảm giác tách khỏi mọi người. Ban ngày làm việc trong trạng thái kiệt sức, về nhà lại căng thẳng, nhiều lần không kiểm soát được cảm xúc với chồng con.
Khi con vào lớp 1, tình trạng dần cải thiện. Vợ chồng chị nghĩ đến việc sinh thêm nhưng e ngại bài toán kinh tế. Hiện chi phí nuôi con khoảng 15 triệu đồng mỗi tháng, chiếm 35% thu nhập gia đình, gồm học bán trú, các lớp năng khiếu và các khoản phát sinh. Nếu có con thứ hai, chi phí sẽ tăng lên 70% thu nhập của vợ chồng. "Thà một con nhưng đảm bảo chất lượng sống, vì người lớn có thể nhịn chứ trẻ nhỏ không thể thiếu thốn", chị Yến nói.
Chị từng chứng kiến những gia đình "rơi từ tầng lớp trung lưu xuống nhóm khó khăn" do sinh con thứ hai. Một người bạn của chị từng vay mượn để xoay xở khi sinh bé thứ hai ngoài kế hoạch. Một người khác ở Phan Rí Cửa (Bình Thuận), từng là kỹ sư IT, nghỉ việc 10 năm chăm hai con và không thể quay lại thị trường lao động. "Tôi chọn không đi vào con đường đó", Yến nói.
Tại TP HCM, số con trung bình của một phụ nữ trong độ tuổi sinh sản là 1,51, tăng nhẹ so với mức 1,43 của năm trước nhưng vẫn ở mức thấp kéo dài. Theo Chi cục Dân số TP HCM, mức sinh này dưới xa ngưỡng thay thế 2,1 con, gây áp lực lớn lên hệ thống an sinh tương lai.
Tiến sĩ Phạm Thị Thúy, giảng viên Học viện Chính trị khu vực II, nhận định xu hướng phụ nữ đô thị 25-40 tuổi chọn sinh một con đang gia tăng. Quyết định này là kết quả từ những thay đổi cấu trúc xã hội, trong đó áp lực kinh tế là rào cản lớn nhất, chi phí nuôi dạy trẻ ngày càng đắt đỏ.
Theo tính toán của Đại biểu Quốc hội, GS TS Nguyễn Thiện Nhân, để nuôi một người con đến năm 18 tuổi, gia đình cần chi ít nhất 900 triệu đồng. Tại các đô thị lớn như TP HCM, giáo dục và y tế là hai khoản ngốn nhiều tiền nhất, có thể đến hàng chục triệu đồng mỗi tháng.
Trên bình diện quốc tế, gánh nặng này cũng đang là "nút thắt" đánh gục mức sinh của nhiều nền kinh tế. Báo cáo của Viện Nghiên cứu Dân số YuWa chỉ ra Hàn Quốc là quốc gia tốn kém nhất thế giới để nuôi một đứa trẻ, với chi phí cao gấp 7,79 lần GDP bình quân đầu người. Tại Mỹ, viện Brookings ước tính chi phí này đã vượt 300.000 USD cho một trẻ dưới 17 tuổi do lạm phát.
Theo bà Thúy, nhiều phụ nữ không dám sinh thêm bởi thị trường lao động chưa tạo cơ hội cho phụ nữ vừa sinh con vừa phát triển sự nghiệp. Với nhóm người có học vấn cao, việc có thêm con thường đồng nghĩa với lộ trình thăng tiến bị bỏ dở. Nhiều bà mẹ hiện đại còn lo ngại về chất lượng dịch vụ xã hội. Các nhu cầu về trường lớp, an toàn thực phẩm và y tế hiện chưa đáp ứng được kỳ vọng.
Việc chuyển sang mô hình gia đình hạt nhân khiến các cặp vợ chồng mất đi mạng lưới hỗ trợ từ ông bà. Khi sự giúp đỡ từ người thân trở thành điều xa xỉ, mọi áp lực chăm sóc dồn hết lên vai người mẹ. "Lựa chọn sinh một con trở thành giải pháp an toàn để họ bảo toàn chất lượng sống", bà Thúy nói.
Đó cũng là lý do Minh Hạnh, 29 tuổi, quê Bình Dương, thường cười khi bạn bè khuyên sinh thêm để nhận hỗ trợ từ thành phố. "Không ai sinh con chỉ để nhận 5 triệu đồng", chị nói.
Vợ chồng chị đón con đầu lòng năm 2022. Chồng làm thiết kế đồ họa, chị từng làm marketing nhưng chấp nhận ở nhà làm hậu phương. Nội ngoại ở cách 40 km nên vợ chồng tự xoay xở. Chị thường thức trắng đêm khi con ốm, đến việc mua cháo cũng phải nhờ người trông con giúp. Trở ngại lớn nhất của Hạnh là sự tự ti về công việc sau 5 năm nghỉ chăm con và dịch bệnh, kỹ năng dần tụt hậu giữa thị trường cạnh tranh khắc nghiệt.
Chuyên gia Phạm Thị Thúy cho rằng mức sinh dưới ngưỡng thay thế kéo dài đang để lại nhiều hệ quả. Đầu tiên là già hóa dân số, lực lượng lao động thu hẹp, tạo gánh nặng cho thế hệ trẻ. Những gia đình một con dễ khiến người cao tuổi sống một mình khi con cái đi làm xa, gia tăng nguy cơ cô đơn. Trẻ em thiếu tương tác với anh chị em dễ chịu kỳ vọng lớn, tạo thêm căng thẳng cho cả phụ huynh và trẻ.
Về chính sách, chuyên gia đánh giá các quy định hiện nay chưa đủ. Cần cải cách chế độ thai sản cho nam giới, tăng cường các lớp kỹ năng tiền hôn nhân và cải thiện chất lượng dịch vụ công thay vì chỉ dừng ở việc miễn phí y tế, giáo dục.
Cuối năm ngoái, chị Yến mở một sổ tiết kiệm cho tuổi già của mình. Là con một trong gia đình có cha mẹ ly hôn, chị hiểu cảm giác một mình gánh vác trách nhiệm. "Khoản tiết kiệm là cách tôi tự lo cho bản thân, không tạo gánh nặng cho con sau này", chị nói.
Tử Cấm Thành là cung điện hoàng gia nổi tiếng bậc nhất tại Bắc Kinh, từng là nơi sinh sống và làm việc của 24 vị hoàng đế thuộc hai triều đại Minh và Thanh. Đây được xem là một trong những quần thể kiến trúc cổ đại đồ sộ và hoàn chỉnh nhất còn tồn tại trên thế giới.
Ngày nay, nơi đây không chỉ là di sản văn hoá thế giới được UNESCO công nhận mà còn là một trong những bảo tàng lịch sử nghệ thuật quan trọng nhất, lưu giữ hơn một triệu hiện vật quý giá như tranh cổ, gốm sứ, đồ đồng...
Ẩn sau từng chi tiết trong Tử Cấm Thành là những tầng ý nghĩa sâu xa mà không phải ai cũng nhận ra. Ngay cả những tượng sư tử đá tưởng chừng chỉ để trang trí cũng mang trong mình thông điệp văn hoá đặc biệt của hoàng triều xưa.
Điều thú vị khi bước vào các cổng cung điện trong Tử Cấm Thành, dễ dàng bắt gặp những cặp sư tử đồng mạ vàng uy nghi đứng chầu hai bên lối vào. Chúng không chỉ là vật trang trí mà còn mang ý nghĩa phong thuỷ và quyền lực rất rõ ràng.
Sư tử vốn được xem là biểu tượng của sức mạnh, sự bảo hộ và uy quyền hoàng gia. Vì vậy, chúng được đặt trước các cung điện với nhiệm vụ trấn giữ, xua đuổi tà khí và bảo vệ sự bình an cho hoàng cung.
Mỗi cặp sư tử thường gồm một con đực và một con cái, được tạo hình tinh xảo với bờm dày, móng vuốt sắc, cổ đeo chuông và tư thế oai nghiêm. Không chỉ vậy, cách bài trí cũng được quy định rất chặt chẽ, từ hướng đặt cho đến vị trí bên trái, bên phải, đều không được phép sai lệch.
Điểm khiến nhiều người thắc mắc nhất chính là đôi tai cụp xuống của những bức tượng sư tử trong Tử Cấm Thành. Thay vì dáng vẻ gầm gừ, cảnh giác như biểu tượng quyền lực thông thường, chúng lại mang dáng vẻ "lắng nghe" một cách dè dặt.
Điều thú vị theo quan niệm trong triều đình nhà Thanh, chi tiết này không chỉ mang tính nghệ thuật mà còn ẩn chứa thông điệp chính trị. Hoàng đế muốn nhấn mạnh sự nghiêm ngặt trong việc quản lý triều chính: quan lại và đặc biệt là phi tần trong hậu cung tuyệt đối không được tham gia bàn luận chính sự.
Tai cụp xuống được hiểu như lời nhắc nhở mang tính biểu tượng: không nghe chuyện triều chính, không bàn việc quốc gia, giữ đúng vị trí của mình trong hệ thống quyền lực.
Bên cạnh đó sư tử đá còn được xem là linh vật phong thuỷ quan trọng. Người xưa tin rằng chúng có khả năng xua đuổi tà khí, bảo vệ sự thịnh vượng cho hoàng gia.
Chính vì vậy, nếu một tượng sư tử bị hư hỏng hoặc mất đi, triều đình sẽ thay thế cả cặp mới để đảm bảo sự cân bằng và linh khí.
Các tượng sư tử luôn được đặt hướng ra ngoài hoặc hướng về cổng chính, như một cách "canh giữ" toàn bộ không gian cung điện khỏi những điều không may.
Tử Cấm Thành hiện là một trong những điểm du lịch đông khách nhất thế giới. Trung bình, nơi đây đón khoảng 16–19 triệu lượt khách mỗi năm, và được giới hạn tối đa khoảng 80.000 lượt khách mỗi ngày để bảo tồn di tích.
Con số thực tế có thể thay đổi theo mùa du lịch, nhưng luôn ở mức rất cao, cho thấy sức hút đặc biệt của quần thể cung điện hoàng gia này.
