“Trẻ béo phì có thể phát triển xương sớm, dậy thì sớm nhưng lại dừng phát triển chiều cao sớm, là lý do ban đầu cao lớn hơn bạn bè nhưng bị ‘vượt mặt’ khi bước vào tuổi trưởng thành”, TS Phan Bích Nga, Chủ tịch Chi hội Dinh dưỡng Nhi khoa, nói tại hội thảo Cập nhật các khuyến nghị về vi chất dinh dưỡng trong tăng trưởng chiều cao ở trẻ em”, hôm 18/4 tại Hà Nội.
Tỷ lệ thừa cân béo phì ở trẻ em Việt Nam đang tăng nhanh. Giai đoạn 2010 đến 2020, tỷ lệ này ở trẻ dưới 5 tuổi tăng từ 5% lên 8%. Ở nhóm 5 đến 18 tuổi, con số tăng hơn gấp đôi, từ 7% lên 19%, tập trung nhiều ở lứa tuổi học sinh trung học.
Theo TS Nga, bản chất của béo phì không chỉ là “thừa chất” mà là thừa năng lượng. Khi cơ thể dư thừa năng lượng sẽ xảy ra cơ chế cạnh tranh giữa các tế bào, trong đó tế bào mỡ được ưu tiên phát triển, kéo theo nhiều hệ lụy. Quá trình hấp thu canxi bị ức chế, trong khi hoạt động hủy xương lại gia tăng. Hệ xương vì thế suy yếu, không đủ điều kiện để phát triển chiều cao tối ưu.
Ngoài ra, một trong những hệ quả rõ rệt nhất của béo phì ở trẻ là dậy thì sớm. Khi bước vào dậy thì, cơ thể sẽ tăng trưởng nhanh trong một thời gian ngắn. Nhưng đồng thời, các đầu xương cũng bắt đầu đóng lại. Nếu quá trình này diễn ra sớm, “cửa sổ vàng” để phát triển chiều cao cũng khép lại sớm.
Đồng quan điểm, TS Nguyễn Thị Thu Hậu, Bệnh viện Nhi đồng 2, cũng cho hay béo phì ảnh hưởng đến thể chất, tâm lý và chuyển hóa. Đặc biệt, nó gây tích lũy mỡ và làm giảm khối xương và cơ, giảm cơ hội đạt chiều cao tiềm năng tối đa. Vì vậy, trẻ béo phì cần được can thiệp dinh dưỡng và vận động nhằm tăng chiều cao và tăng khối lượng xương.
Cụ thể, trẻ cần giảm đường, giảm chất béo no, cung cấp đủ canxi, vitamin D, vitamin K2 và các yếu tố hỗ trợ xương như đủ đảm, arginine giúp cải thiện sức khỏe xương. Khuyến khích trẻ vận động trung bình – mạnh ít nhất 60 phút mỗi ngày, tối thiểu 3 ngày/tuần có hoạt động cường độ cao, giảm thời gian tĩnh tại (không tính thời gian học) dưới 2 giờ/ngày.
Tình trạng béo phì chỉ là một trong 4 gánh nặng dinh dưỡng mà trẻ em Việt Nam đang đối mặt, bên cạnh suy dinh dưỡng, thiếu vi chất và gia tăng bệnh không lây nhiễm liên quan đến chế độ ăn uống. PGS Phạm Ngọc Khái, Chủ tịch Hội Dinh dưỡng Việt Nam, cho hay hiện khoảng 20% trẻ em có chiều cao thấp hơn chuẩn, phản ánh tình trạng phát triển chưa tối ưu còn phổ biến. Vì vậy, cần một chiến lược liên ngành, kết hợp dinh dưỡng, y tế và các yếu tố xã hội.
Tầm vóc người Việt có nhiều thay đổi trong những năm qua nhưng vẫn thuộc top thấp, đứng thứ 4 ở khu vực Đông Nam Á với chiều cao trung bình nam giới 168,1 cm, còn nữ 156,2 cm. So với các nước Đông Nam Á, chiều cao của người Việt sau Singapore, Malaysia và Thái Lan. Trước đây 10 năm, người Việt đứng gần thấp nhất trong khu vực, chỉ nhỉnh hơn người Indonesia và Philippines.
Các chuyên gia nhấn mạnh để cải thiện tầm vóc người Việt, chìa khóa không chỉ ăn đủ mà còn phải ăn đúng, cân đối giữa năng lượng và vi chất, đồng thời kết hợp vận động hợp lý.
BSCKII. Nguyễn Tiến Dũng, Phó Giám đốc Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai, cho hay nắng nóng cực đoan là mối nguy hiểm đặc biệt với nhóm dễ bị tổn thương như người cao tuổi, người có nhiều bệnh nền tim mạch, huyết áp, tiểu đường và đặc biệt là người từng có tiền sử đột quỵ. Bệnh viện tiếp nhận nhiều trường hợp trong tình trạng nguy kịch chỉ vì thói quen tắm ngay sau khi hoạt động ngoài trời nắng.
Có hai cơ chế chính khiến cơ thể "gục ngã" khi thay đổi nhiệt độ đột ngột, theo BS Dũng. Khi cơ thể đang ở nhiệt độ cao, các mạch máu ngoại vi giãn ra để thải nhiệt. Tiếp xúc đột ngột với nước lạnh kích thích hệ thần kinh giao cảm, khiến mạch máu co lại tức thì để giữ nhiệt. Điều này làm tăng áp lực lên thành mạch, khiến huyết áp tăng vọt, có thể dẫn tới chảy máu não hoặc nhồi máu não.
Ngoài ra, nắng nóng khiến cơ thể mất nước và điện giải nhanh qua mồ hôi. Tình trạng này làm tăng độ nhớt của máu, giảm thể tích tuần hoàn. Khi máu trở nên "đặc" và lưu thông chậm, kết hợp với nhịp tim thay đổi, các cục máu đông rất dễ hình thành, gây tắc mạch não ngay sau đó.
"Đột quỵ không chừa một ai, kể cả người trẻ nếu chủ quan với thói quen sinh hoạt", bác sĩ Dũng nói, khuyến cáo mọi người không tắm ngay sau khi đi nắng, cần nghỉ ở nơi thoáng mát để cơ thể hạ nhiệt tự nhiên khoảng 20-30 phút.
Trước khi tắm cần làm quen với nước bằng cách lau người bằng khăn ẩm hoặc rửa chân tay. Uống đủ nước, ưu tiên nước lọc, nước điện giải; hạn chế rượu bia, cà phê. Tránh nắng giờ cao điểm bằng cách hạn chế ra ngoài từ 10h đến 16h. Người có bệnh nền cần theo dõi huyết áp, dùng thuốc đúng chỉ định.
Trong thời tiết nắng nóng, nếu xuất hiện các triệu chứng sau, cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay, theo quy tắc FAST:
F (Face): Méo miệng
A (Arm): Yếu hoặc liệt một bên tay/chân
S (Speech): Nói ngọng, nói khó, không hiểu lời người khác
T (Time): Gọi cấp cứu 115 ngay lập tức - mỗi phút trôi qua, hàng triệu tế bào não bị tổn thương không thể phục hồi
Bên cạnh đó, cần cảnh giác với các dấu hiệu sốc nhiệt như thân nhiệt trên 40 độ C, da nóng khô, lú lẫn, mất phương hướng hoặc co giật.
Ngày 15/5, thông tin từ Bệnh viện K cho biết, các bác sĩ đã thực hiện thành công ca phẫu thuật robot cắt toàn bộ tuyến tiền liệt cho bệnh nhân P.Q.K. (71 tuổi, trú tại phường Đông Ngạc, Hà Nội), được chẩn đoán ung thư tuyến tiền liệt giai đoạn 2.
ThS.BSCKII Nguyễn Việt Dũng, Phó Trưởng Khoa Ngoại tiết niệu, Bệnh viện K cho biết, ung thư tuyến tiền liệt là bệnh lý ác tính phát triển từ các tế bào tuyến tiền liệt (cơ quan nhỏ dưới bàng quang nam giới), phổ biến ở độ tuổi trung niên trở lên (khoảng trên 50 tuổi).
Đáng nói, bệnh thường tiến triển âm thầm với các triệu chứng như tiểu khó, tiểu buốt rất dễ bị nhầm lẫn với các bệnh lý lành tính khác liên quan đến đường tiểu của nam giới.
Như trường hợp bệnh nhân P.Q.K., ông đi khám với biểu hiện tiểu khó, tiểu buốt. Qua thăm khám lâm sàng, các bác sĩ phát hiện nhân cứng tại tuyến tiền liệt và xét nghiệm chỉ số PSA tăng cao 9,03 ng/ml (mức bình thường là dưới 4 ng/ml).
Kết quả sinh thiết cho thấy bệnh nhân mắc ung thư tuyến tiền liệt giai đoạn 2, nhóm nguy cơ trung bình.
Theo BS Dũng, với ung thư tuyến tiền liệt giai đoạn khu trú, phẫu thuật là phương án điều trị tốt nhất, giúp loại bỏ triệt để khối u, ngăn ngừa di căn.
Với trường hợp này, bác sĩ đánh giá bệnh nhân được phát hiện ung thư tuyến tiền liệt ở giai đoạn bệnh chưa tiến triển, khối u còn khu trú trong tuyến tiền liệt, chưa xâm lấn ra ngoài và chưa có di căn xa.
"Đây là thời điểm vàng để phẫu thuật triệt căn, mang lại cơ hội điều trị khỏi bệnh cao nhất. Sau hội chẩn và trao đổi với người nhà bệnh nhân, các bác sĩ quyết định cắt toàn bộ tuyến tiền liệt nội soi bằng robot", BS Dũng thông tin.
Người nhà bệnh nhân cho biết, ngay từ khi bố có dấu hiệu tiểu buốt, khó tiểu, khi nghĩ đến nguy cơ ung thư, gia đình đã tìm hiểu về phương pháp mổ nội soi robot hiện đại.
"Chúng tôi được biết tại Bệnh viện K rất nhiều ca phẫu thuật robot thành công. Vì thế, khi chưa xác định là ung thư, gia đình đã đưa bố đến Bệnh viện K để khám. Khi được chẩn đoán ung thư, chúng tôi quyết định trao đổi với bác sĩ tìm hiểu thêm về phương pháp này, và lựa chọn mổ nội soi robot để hạn chế được nguy cơ mất máu, đảm bảo an toàn và thời gian phục hồi nhanh hơn sau mổ", người nhà bệnh nhân thông tin.
Ca mổ cho bệnh nhân được thực hiện ngày 12/5 diễn ra thuận lợi. Sau mổ, bệnh nhân tỉnh táo, thể trạng ổn định, ngày thứ hai sau mổ bệnh nhân đã ngồi dậy đi lại, rút dẫn lưu ổ bụng và ăn nhẹ.
ThS.BSCKII Đỗ Anh Tuấn, Trưởng Khoa Ngoại tiết niệu, Bệnh viện K cho biết, phẫu thuật nội soi robot mang lại độ chính xác cao, bảo tồn tối đa bó mạch - thần kinh xung quanh tuyến tiền liệt, từ đó giúp duy trì chức năng cương và kiểm soát tiểu tiện sau mổ.
Hệ thống nội soi robot cung cấp hình ảnh 3D phóng đại, rõ nét, giúp bác sĩ quan sát chi tiết các cấu trúc giải phẫu phức tạp trong vùng chậu, đảm bảo lấy bỏ triệt để khối u.
Đặc biệt, phẫu thuật nội soi robot giúp thời gian hồi phục nhanh, giảm nguy cơ tai biến trong và sau phẫu thuật bởi phương pháp này xâm lấn tối thiểu. Bác sĩ chỉ rạch một số đường mổ nhỏ, giúp bệnh nhân ít đau đớn, giảm mất máu và hạn chế nguy cơ nhiễm trùng.
Thói quen đi bộ đều đặn mang lại nhiều lợi ích với sức khỏe thể chất, tinh thần như bảo vệ tim mạch, hỗ trợ giảm cân, giảm stress, cải thiện tuần hoàn máu, kiểm soát đường huyết. Người trưởng thành nên đi bộ khoảng 30-45 phút mỗi ngày. Dưới đây là những kỹ thuật đi bộ tốt cho sức khỏe xương khớp, khả năng giữ thăng bằng.
Đi bằng gót chân
Bài tập biến thể này nhắm vào phần cẳng chân, đặc biệt có lợi cho những người ngồi lâu. Đi bộ bằng gót chân giúp kích thích lưu thông máu, tăng cường sức mạnh cho mắt cá chân. Những người thường xuyên thực hiện bài tập này có thể giảm sưng hoặc tích nước ở chân, giữ thăng bằng tốt, hỗ trợ sự linh hoạt của các khớp do ít vận động.
Đi bộ xoay hông
Xoay hông khi đi bộ làm giãn khớp hông bị căng cứng do ngồi lâu hoặc ít vận động. Bài tập này tăng độ linh hoạt cho khớp và cột sống, cải thiện sự thoải mái trong sinh hoạt hằng ngày. Về lâu dài, có thể giảm đau lưng và duy trì dáng đi thư thái.
Đi bộ ngang
Đi bộ ngang bao gồm bước sang ngang ở tư thế đứng thẳng, với các chuyển động phối hợp, giúp tăng cường sức mạnh cơ đùi trong, ngoài, cơ hông. Bài tập kích hoạt nhiều nhóm cơ thường bị bỏ qua khi đi bộ thường.
Bạn có thể thực hiện bài tập tại chỗ, lý tưởng cho những người có diện tích tập luyện hạn chế. Luyện tập thường xuyên có thể cải thiện sức mạnh phần thân dưới, sức bền tổng thể, duy trì thăng bằng tốt.
Đi lùi
Đi lùi (còn gọi là đi bộ ngược) là bài tập hiệu quả để bảo vệ đầu gối, cải thiện sức khỏe khớp. Động tác này có tác dụng tăng cường cơ bắp xunh quanh đầu gối, cải thiện khả năng phối hợp. Mỗi người thực hiện từ 5 phút mỗi ngày cũng góp phần giảm đau khớp. Bạn có thể thực hiện tại nhà, văn phòng, trong sân vườn...
Khi đi bộ, nên giữ lưng thẳng, vai thả lỏng, đầu ngẩng cao và mắt nhìn về phía trước. Vung tay tự nhiên theo nhịp hoặc hơi cong khuỷu tay để tăng hiệu quả vận động. Tư thế sai có thể gây đau cổ, đau lưng dưới kéo dài.
Nên chọn giày vừa chân, đế mềm, phù hợp để tránh phồng rộp, cùng trang phục thoáng mát, thoải mái. Nên uống đủ nước trước, trong và sau khi tập.
