Theo một quan chức Mỹ giấu tên chia sẻ với Hãng tin Reuters, hai tàu chở dầu xuất phát từ cảng Chabahar của Iran đã bị tàu chiến Mỹ liên lạc qua radio và yêu cầu quay trở lại. Chưa có thông tin liệu phía Mỹ có đưa ra thêm cảnh báo hay biện pháp cưỡng chế nào khác hay không.
Động thái này là một phần trong chiến dịch phong tỏa của Mỹ nhằm gây sức ép buộc Iran mở lại eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển chiếm khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu.
Chính quyền ông Trump kỳ vọng biện pháp này sẽ khiến Tehran chấp nhận các điều kiện của Washington để chấm dứt cuộc chiến do Mỹ và Israel phát động từ cuối tháng 2, trong đó có yêu cầu khôi phục lưu thông tại Hormuz.
Tuy nhiên các chuyên gia nhận định còn quá sớm để đánh giá mức độ hiệu quả của chiến dịch, khi các biện pháp mới chỉ được áp dụng từ ngày 13-4.
Bà Noam Raydan thuộc Viện Washington về chính sách khu vực Cận Đông cho biết dữ liệu theo dõi đã ghi nhận ít nhất một tàu chở dầu quay đầu sau khi lệnh phong tỏa có hiệu lực, nhưng lưu ý rằng nhiều tàu liên quan đến dầu Iran thường tắt tín hiệu, khiến việc đánh giá trở nên khó khăn.
“Chúng ta chưa thể biết điều này hiệu quả đến đâu. Đây mới chỉ là ngày thứ hai”, bà nói.
Trước đó, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết chưa có tàu nào vượt qua được vòng phong tỏa kể từ khi chiến dịch bắt đầu vào sáng 14-4 (theo giờ địa phương), với sáu tàu thương mại đã phải quay đầu.
Về quy mô chiến dịch phong tỏa, quân đội Mỹ cho biết đã huy động hơn 10.000 binh sĩ, nhiều tàu chiến cùng hàng chục máy bay tham gia.
Washington khẳng định sẽ đảm bảo quyền tự do hàng hải tại eo biển Hormuz đối với các tàu không liên quan đến Iran, nhằm tránh làm gián đoạn hoàn toàn tuyến vận tải chiến lược này.
Lệnh phong tỏa toàn bộ giao thông đường biển “đi và đến các cảng của Iran” được công bố sau khi các cuộc đàm phán cuối tuần giữa Washington và Tehran tại Islamabad (Pakistan) đổ vỡ.
Theo giới phân tích, nếu biện pháp này thành công, chiến lược của ông Trump có thể làm suy yếu đáng kể đòn bẩy quan trọng nhất của Iran trong đàm phán, đồng thời mở lại tuyến vận tải huyết mạch cho thương mại toàn cầu.
Tuy nhiên lệnh phong tỏa cũng được xem là một hành động mang tính leo thang, có thể kích động các hành động trả đũa từ Iran và gây thêm sức ép lên lệnh ngừng bắn hai tuần vốn đã mong manh.
Dù các đợt không kích quy mô lớn của Mỹ đã làm suy yếu đáng kể năng lực quân sự của Iran, các nhà phân tích cho rằng Tehran vẫn là một thách thức khó lường, với bộ máy lãnh đạo ngày càng cứng rắn và kho dự trữ uranium làm giàu ở mức cao chưa bị kiểm soát hoàn toàn.
Viết trên mạng xã hội Truth Social ngày 7.4, ông Trump nêu rằng: “Cả một nền văn minh có thể biến mất trong đêm nay, không bao giờ có thể được khôi phục trở lại. Tôi không muốn điều đó xảy ra, nhưng có lẽ nó sẽ xảy ra. Chúng ta sẽ biết vào tối nay, một trong những thời khắc quan trọng nhất trong lịch sử dài và phức tạp của thế giới”.
Trước đó, ông Trump đã đe dọa sẽ phá hủy các nhà máy điện và cơ sở hạ tầng dân sự khác của Iran, nói rằng nước này sẽ phải đối mặt với hậu quả nghiêm trọng nếu không mở cửa eo biển Hormuz trước 20 giờ ngày 7.4 theo giờ Mỹ (7 giờ sáng 8.4 theo giờ Việt Nam).
Sau bài viết của ông Trump, CNN dẫn lời Phó tổng thống Mỹ JD Vance cho biết sẽ có “rất nhiều cuộc đàm phán" trước thời hạn mà Tổng thống Donald Trump đặt ra cho Iran. Ông Vance khẳng định cuộc chiến với Iran sẽ kết thúc “rất sớm”, thế nhưng việc nó kết thúc ra sau sẽ phụ thuộc vào người Iran.
Ngay sau lời cảnh báo mới nhất từ Tổng thống Trump, Iran đã ra tuyên bố đáp trả, nhấn mạnh nước này sẽ không ngần ngại tăng gấp đôi các cuộc tấn công với các bệ phóng tên lửa mới. Theo India TV, Iran cho biết đã đóng băng tất cả kênh ngoại giao và đàm phán gián tiếp với Mỹ.
Theo các nguồn thạo tin, Pakistan đang là một trong số những nước trung gian tích cực nhất trong việc tìm giải pháp hạ nhiệt căng thẳng giữa Mỹ và Iran. Các nước trung gian được cho là đã gửi thông điệp từ Iran đến Mỹ rằng nếu Washington tấn công hạ tầng năng lượng Iran, Tehran sẽ đáp trả bằng các đợt không kích nhằm cơ sở năng lượng của các đồng minh và đối tác của Mỹ ở khắp Trung Đông, Reuters đưa tin.
Tòa án Toronto, Canada tuần trước bắt đầu xét xử Khoa Tran, 36 tuổi, và vợ là Quynh Isabelle Nguyen, 30 tuổi, liên quan đến cái chết của nhà làm phim Reeyaz Habib ở khu Liberty Village hồi năm 2023.
Tran bị truy tố tội giết người, còn Nguyen bị truy tố tội che giấu, giúp sức tội phạm và xâm phạm thi thể. Cả hai đều không nhận tội.
Ngày 8/6/2023, giới chức Toronto phát hiện thi thể ông Habib, 53 tuổi, trong máy ép rác tại một chung cư ở Liberty Village. Ông Habib sống tại căn hộ chung cư phía trên căn nhà phố của Tran và Nguyen tại đường Western Battery Road.
Trong phần trình bày mở đầu trước bồi thẩm đoàn tại tòa, phó công tố viên Nathaniel Smith cho biết Habib từng nhiều lần bày tỏ khó chịu vì khói thịt nướng từ căn nhà của Tran và Nguyen bốc lên phía căn hộ mình.
Theo thỏa thuận giữa hai bên, Tran từng đồng ý sẽ nhắn tin báo trước cho Habib mỗi khi dùng lò nướng thịt.
Tòa án đã triệu tập Linh Hua, người ở cùng cặp vợ chồng này, để cung cấp lời khai. Hua cho biết cô thường ngủ trên tấm đệm đặt ở phòng khách, nhưng vào tối 6/6/2023, hai ngày trước khi thi thể Habib được tìm thấy, Tran đã đề nghị cô vào ngủ cùng Nguyen trong phòng ngủ để anh ta có thể làm việc ở phòng khách.
Hua khai cô tỉnh giấc giữa đêm vì tiếng bước chân lớn, âm thanh rượt đuổi và tiếng đồ đạc bị xê dịch kéo lê, rồi có người hét: "Cứu! Cứu!". Tuy nhiên, Hua cho biết Nguyen đã bảo cô ngủ tiếp, nói rằng: "Có lẽ họ đang quay phim".
Sau khi cảnh sát đến căn nhà vào ngày 9/6, Hua nói hai vợ chồng Tran và Nguyen nhiều lần dặn cô không nói chuyện với các sĩ quan. "Họ bảo tôi có quyền giữ im lặng, nhưng nếu bị ép, tôi nên nói cả ba đều ở trong phòng ngủ vào tối hôm đó", Hua khai, nhắc tới đêm 6/6.
Hua dọn đi sau khi Tran bị bắt vào năm 2023. Nguyen tiếp tục yêu cầu cô giữ im lặng, theo loạt tin nhắn qua Facebook được trình trước tòa.
Trong một tin nhắn gửi vào ngày 3/7/2023, Nguyen viết: "Làm ơn hứa với tôi đừng nói gì vụ của Tran. Cô phải im lặng và yêu cầu được nói chuyện với luật sư trước. Nếu cô không làm vậy, chúng ta sẽ gặp rủi ro. Tôi nhắc đi nhắc lại vì đó là cách duy nhất cô có thể tự bảo vệ mình".
Hua cũng khai cô từng chứng kiến một cuộc cãi vã giữa Habib và Tran vào ngày 20/5/2023. Sự việc xảy ra khi cô và Tran đang nướng thịt ở sân hiên ngay bên dưới căn hộ của Habib. Hua kể rằng ông Habib đã xuống nhà và yêu cầu Tran dời bếp nướng ra xa, trước khi quay đi và đóng sầm cửa, dường như tức giận.
Cô khai rằng muộn hơn cùng ngày hôm đó, cô nhìn thấy Tran và Habib cùng đi bộ trong khu chung cư.
Phiên tòa xét xử Tran và Nguyen dự kiến kéo dài khoảng 4 tuần. Các nhà điều tra đã tìm thấy dấu vết ADN của cặp vợ chồng trên băng keo dán quanh tấm chăn quấn thi thể ông Habib.
"Tôi kêu gọi toàn thể thanh niên, giới văn nghệ sĩ, các vận động viên và nhà vô địch tham gia chiến dịch toàn quốc 'Hàng rào người của thanh niên Iran vì tương lai tươi sáng'. Vào 14h ngày 7/4, tại các nhà máy điện trên khắp cả nước, bất kể có đức tin hay quan điểm chính trị thế nào, chúng ta sẽ nắm tay nhau để khẳng định: tấn công cơ sở hạ tầng dân sự là tội ác chiến tranh", Thứ trưởng Bộ Thanh niên và Thể thao Iran Alireza Rahimi viết trên mạng xã hội X ngày 6/4.
Theo ông Rahimi, sáng kiến này nhằm thể hiện tinh thần đoàn kết dân tộc và ủng hộ lực lượng vũ trang chống lại những kẻ tấn công.
"Đó cũng sẽ là dấu hiệu cho thấy cam kết của giới trẻ trong việc bảo vệ cơ sở hạ tầng quốc gia và xây dựng tương lai tươi sáng", ông nêu thêm.
Bài đăng xuất hiện sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 4/4 cho Iran 48 giờ để đạt thỏa thuận mở lại eo biển Hormuz nếu không muốn cơ sở hạ tầng dân sự, trong đó có cầu và nhà máy điện, bị tàn phá. Ông Trump sau đó lùi hạn chót đến trước 20h ngày 7/4 (7h ngày 8/4 giờ Hà Nội).
Giới chức Iran bác bỏ tối hậu thư, cảnh báo "mọi hành động liều lĩnh" của Mỹ sẽ khiến toàn khu vực "chìm trong biển lửa".
Iran phụ thuộc chủ yếu vào các nhà máy nhiệt điện, nơi tạo ra hơn 95% lượng điện năng cung cấp cho khoảng 40,6 triệu người sử dụng, trong đó có 32,3 triệu hộ gia đình, theo Bộ Năng lượng Iran. Các chuyên gia cho rằng việc tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Iran sẽ gây ra những hậu quả nặng nề đối với nước này.
Trong khi đó, Elai Rettig, trợ lý giáo sư về chính sách năng lượng tại Đại học Bar Ilan ở Israel, cho biết ngành điện Iran vốn bất ổn nên Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) đã tự đảm bảo nguồn điện dự phòng thông qua máy phát điện diesel và các nhà máy điện nhỏ đặt cạnh cơ sở của họ.
"Điều này đồng nghĩa các đợt mất điện diện rộng không chắc sẽ ngăn cản lực lượng này tiếp tục hoạt động và phóng tên lửa", chuyên gia Rettig nhận định.
Trước những lo ngại rằng tập kích các cơ sở dân sự có thể vi phạm luật pháp quốc tế, Thư ký Báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt tháng trước khẳng định quân đội Mỹ sẽ luôn hành động "trong khuôn khổ pháp luật". Bà giải thích rằng Tổng thống Trump đang gây sức ép để buộc Iran chấp nhận đàm phán, đồng thời cảnh báo năng lực quân sự của Mỹ "vượt xa tưởng tượng".
