Rạng sáng 1/3, còi báo động tấn công tên lửa hú inh ỏi tại trung tâm tác chiến của Mỹ ở cảng Shuaiba, miền nam Kuwait. Khoảng 60 binh sĩ đã nhanh chóng chạy vào hầm trú ẩn bằng bê tông khi một tên lửa đạn đạo của Iran bay qua phía trên đầu họ.
Đó là thời điểm Iran tiến hành đòn tập kích bằng nhiều loại tên lửa và máy bay không người lái (UAV) vào loạt mục tiêu Mỹ ở khắp vùng Vịnh, nhằm đáp trả chiến dịch tấn công do Mỹ – Israel phát động hôm 28/2.
Đến 9h15, tín hiệu báo an toàn vang lên tại căn cứ Shuaiba. Các binh sĩ tháo mũ bảo hiểm và quay trở lại bàn làm việc. Tại căn cứ này, họ đang điều hành việc vận chuyển thiết bị, đạn dược và nhân sự quân đội Mỹ khắp Trung Đông.
Khoảng 30 phút sau, “mọi thứ rung chuyển” khi một UAV Iran lao vào căn cứ, một binh sĩ kể lại với CBS News ngày 9/4. “Nó giống như những gì bạn thấy trong phim. Tai ù đi và mọi thứ trở nên mờ mịt. Chúng tôi thấy chóng mặt”.
Trong trạng thái bàng hoàng, quân nhân này quan sát hiện trường xung quanh. “Mảnh đạn văng khắp nơi. Nhiều người bị thương ở đầu, bụng và tay chân, máu chảy nhiều. Có người còn bị thủng màng nhĩ”, anh kể.
Đây là một thành viên trong nhóm binh sĩ Mỹ tại căn cứ Shuaiba lần đầu tiên lên tiếng về đòn tập kích tên lửa, UAV của Iran vào khu vực này. Các binh sĩ không tiết lộ danh tính, do quy định hạn chế tiếp xúc với truyền thông của quân đội Mỹ.
Cuộc tập kích đã khiến 6 người thiệt mạng và hơn 20 người bị thương, trở thành vụ tấn công đẫm máu nhất đối với quân đội Mỹ kể từ năm 2021.
Khoảng một tuần trước khi Chiến dịch Cơn thịnh nộ Kinh hoàng bắt đầu hôm 28/2, hầu hết binh sĩ và phi công Mỹ đồn trú tại Kuwait đã được chuyển đến căn cứ ở Jordan, Arab Saudi và những nơi nằm ngoài tầm bắn của tên lửa Iran.
Một số binh sĩ cho biết chỉ huy thông báo họ sẽ không chuyển đi lâu, chỉ cần chuẩn bị đồ đạc cho 30 ngày và để lại hầu hết thiết bị cá nhân, gồm cả máy tính do quân đội cấp. Một binh sĩ giải thích mệnh lệnh “rời khỏi điểm X” có nghĩa là tránh xa vùng nguy hiểm.
Nhưng đối với vài chục thành viên của Bộ Tư lệnh Hậu cần số 103 thuộc Lục quân Mỹ tại căn cứ lớn phía nam thủ đô Kuwait City, họ có một lệnh khác là thu dọn mọi thứ và chuyển đến cảng Shuaiba.
Bộ Tư lệnh Hậu cần số 103 gồm 62 đơn vị trực thuộc, thực hiện chỉ huy và kiểm soát gần 6.000 binh sĩ thuộc Lực lượng Dự bị Lục quân Mỹ. Họ có nhiệm vụ cung cấp lực lượng đã qua huấn luyện và luôn trong trạng thái sẵn sàng chiến đấu để hỗ trợ các chiến dịch trên toàn cầu của quân đội Mỹ.
Trung tâm chiến thuật ở cảng Shuaiba được xây dựng tương tự các căn cứ trong cuộc chiến của Mỹ ở Iraq hay Afghanistan, thời kỳ UAV chưa xuất hiện phổ biến.
Các tòa nhà tại đây được bảo vệ bằng những tấm bê tông cốt thép chữ T xếp cạnh nhau, được thiết kế để bảo vệ quân nhân trước các vụ nổ từ đạn cối hoặc rocket, nhưng không có tác dụng bảo vệ trước các cuộc tập kích từ trên không.
“Nó chỉ là căn cứ quân sự kiểu cũ. Vài rào chắn nhỏ và loạt tòa nhà dựng bằng thùng container, nơi chúng tôi có thể lập văn phòng tạm bợ”, một binh sĩ cho hay.
Các binh sĩ nói với CBS News rằng họ thắc mắc tại sao mình vẫn ở trong tầm bắn của tên lửa và UAV Iran, dù chỉ làm nhiệm vụ hậu cần, không trực tiếp tham chiến.
Một binh sĩ nói họ đã thấy thông tin tình báo chỉ ra căn cứ này nằm trong danh sách mục tiêu tiềm năng của Iran. “Chúng tôi đã tiến gần Iran hơn, vào một khu vực cực kỳ nguy hiểm và vốn là mục tiêu đã được xác định. Tôi chưa thấy có lý do rõ ràng cho việc này”, người lính nói.
Khi được yêu cầu đánh giá về mức độ phòng thủ của căn cứ, anh trả lời “tôi sẽ xếp nó vào loại ‘không có gì’. Còn xét về khả năng phòng thủ trước UAV, cũng là con số 0”.
Người phát ngôn Lầu Năm Góc từ chối bình luận về thông tin trên và cho biết một cuộc điều tra về vụ tấn công tại cảng Shuaiba đang được tiến hành.
Trong một bài đăng trên X phản hồi thông tin mà CBS News đăng tải trước đó, Trợ lý Bộ trưởng Quốc phòng Sean Parnell cho biết “mọi biện pháp sẵn có đã được thực hiện để bảo vệ quân đội của chúng ta ở mọi cấp độ”, thêm rằng “cơ sở được bảo vệ bằng các bức tường cao khoảng 1,8 m”.
Khi xung đột nổ ra, Iran không chỉ phòng thủ đơn thuần mà chuyển hướng tấn công trả đũa, dựa vào kho UAV giá rẻ và tên lửa đã tích lũy trong nhiều năm. Một UAV Shahed của Iran đã phát nổ ngay tại chính giữa khu làm việc của các binh sĩ Mỹ tại trung tâm tác chiến ở cảng Shuaiba.
“Mọi thứ lúc đó hỗn loạn”, một binh sĩ mô tả. “Người bị thương nằm la liệt, chẳng kịp phân loại”.
Theo nhân chứng, các binh sĩ đã tự sơ cứu cho nhau bằng băng gạc, nẹp và garo tự chế. Họ sử dụng phương tiện dân sự để đưa người bị thương đến hai bệnh viện ở ngoại ô Fahaheel của thủ đô Kuwait City.
“Một trong những điều khiến tôi day dứt nhất là không thể đưa tất cả đồng đội ra ngoài. Tôi biết vẫn còn những binh sĩ bên trong chưa được nhận dạng và sơ tán”, một người sống sót kể khi trên đường đến bệnh viện.
Trong buổi họp báo tại Washington sau đó, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth mô tả UAV của Iran đã “lọt lưới”, ám chỉ nó đã vượt qua được hệ thống phòng thủ kiên cố của căn cứ ở Kuwait. “Nó đã vô tình đánh trúng trung tâm tác chiến được bảo vệ kiên cố”, ông nói, nhưng thừa nhận đó là “vũ khí mạnh mẽ”.
Nhiều binh sĩ tại căn cứ dường như không hài lòng về cách mô tả này. “Nói rằng đó chỉ là vũ khí bị lọt lưới là sai sự thật. Tôi muốn mọi người biết rằng căn cứ đã không được chuẩn bị để củng cố phòng thủ. Đó không phải là nơi được bảo vệ kiên cố”, một binh sĩ cho hay.
Tuy nhiên, họ cũng không muốn những bình luận của mình bị hiểu sai. “Tôi không có ý chê bai Lục quân hay Bộ Quốc phòng, nhưng tôi nghĩ việc nói ra sự thật là quan trọng, để chúng ta rút ra bài học từ những sai lầm này”, một binh sĩ khác nói.
Khi được hỏi liệu cuộc tấn công có phải là thực tế tất yếu khi tham gia chiến đấu hay không, anh nói “đúng là như vậy”.
“Tôi rất buồn vì mất đi những đồng đội trong vụ tấn công và nó sẽ theo tôi suốt quãng đời còn lại”, anh nói. “Nhưng tôi cùng gia đình họ cũng vô cùng tự hào về những người lính đó và sự hy sinh của họ”.
"Như đã nói, tôi chịu trách nhiệm về kết quả bầu cử lần này, nhưng tôi cũng mang trách nhiệm thực hiện những thay đổi mà chúng tôi từng cam kết. 48 giờ qua đã gây bất ổn đối với chính phủ, kéo theo cái giá phải trả về kinh tế đối với đất nước cũng như các hộ gia đình", Thủ tướng Anh Keir Starmer nói trong cuộc họp nội các ngày 12/5.
Tuyên bố được đưa ra giữa bối cảnh Thủ tướng Anh đang đối mặt áp lực phải từ chức sau khi Công đảng cầm quyền thất bại nặng nề trong cuộc bầu cử địa phương tuần trước.
Kết quả bầu cử này đã châm ngòi cho làn sóng "nổi loạn" bên trong Công đảng, khi hơn 80 nghị sĩ công khai kêu gọi ông từ chức hoặc đưa ra lộ trình rời nhiệm sở.
Bà Miatta Fahnbulleh, Bộ trưởng phụ trách phân quyền, tín ngưỡng và cộng đồng, ngày 12/5 trở thành thành viên đầu tiên của chính phủ từ chức để hối thúc ông Starmer rời ghế.
"Tôi kêu gọi Thủ tướng hãy làm điều đúng đắn cho đất nước, Công đảng và đưa ra lộ trình cho quá trình chuyển giao quyền lực một cách có trật tự", bà cho hay.
Tuy nhiên, ông Starmer không cho thấy ý định sẽ từ chức, thậm chí còn thách thức các thành viên trong đảng khởi động quy trình bãi nhiệm ông nếu có đủ sự ủng hộ.
"Công đảng có quy trình để thách thức vị trí lãnh đạo, và quy trình đó chưa được kích hoạt. Người dân kỳ vọng chúng tôi tiếp tục điều hành đất nước. Đó là điều tôi và toàn bộ nội các phải làm", Thủ tướng Starmer khẳng định.
Phản ứng của ông Starmer đã khiến nhiều nghị sĩ thất vọng. "Tôi cảm thấy ông ấy đã phạm sai lầm", nghị sĩ Công đảng Paulette Hamilton nói với BBC. "Ông ấy không lắng nghe, đó là lý do người dân cũng không còn lắng nghe chúng ta nữa".
Ông Starmer, 63 tuổi, nhậm chức Thủ tướng vào tháng 7/2024 sau khi thắng áp đảo đối thủ Rishi Sunak, chấm dứt 14 năm cầm quyền của đảng Bảo thủ.
Ông chưa thúc đẩy được tăng trưởng kinh tế để hỗ trợ người dân Anh giảm bớt áp lực chi phí sinh hoạt, đồng thời gần đây bị cuốn vào bê bối liên quan bổ nhiệm Peter Mandelson, người có quan hệ với tỷ phú ấu dâm Jeffrey Epstein, làm đại sứ tại Mỹ.
Những yếu tố này khiến Công đảng chịu đòn giáng nặng nề, mất hơn 1.400 ghế tại các hội đồng địa phương ở Anh trong cuộc bầu cử tuần trước, mất quyền kiểm soát nghị viện Wales, nơi Công đảng là chính đảng lớn nhất suốt hàng chục năm. Các đảng cánh hữu Cải cách nước Anh và đảng Xanh dân túy cánh tả đều giành thêm lợi thế trong cuộc bầu cử này.
Phát biểu với CNBC ngày 21.4, Tổng thống Trump nói con tàu chở "một số thứ không mấy tốt đẹp", đồng thời bày tỏ bất ngờ về vụ việc.
"Có lẽ, tôi không biết, nhưng tôi hơi ngạc nhiên, nhưng mối quan hệ rất tốt, tôi nghĩ tôi đã có sự hiểu biết ngầm với Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình, nhưng không sao cả. Xung đột là như vậy đấy", theo ông.
Tuần trước, ông chủ Nhà Trắng đã tuyên bố Trung Quốc đã cam kết không chuyển giao vũ khí cho Iran, theo AFP.
Cùng ngày, Bộ Ngoại giao Trung Quốc ngày 21.4 bác bỏ cáo buộc này. "Theo chúng tôi biết, đây là một tàu container mang cờ nước ngoài. Trung Quốc phản đối bất kỳ sự liên kết và thổi phồng ác ý nào", theo South China Morning Post dẫn lời phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Guo Jiakun.
Ngày 20.4, ông Guo Jiakun cũng bày tỏ "quan ngại" về việc lực lượng Mỹ lên tàu chở hàng của Iran, kêu gọi không leo thang căng thẳng và yêu cầu cả 2 bên cung cấp "các điều kiện cần thiết" để bình thường hóa tình hình ở eo biển Hormuz.
Cũng trong cuộc phỏng vấn của CNBC, Tổng thống Mỹ cho biết không muốn gia hạn lệnh ngừng bắn với Iran, dự kiến hết hạn ngày 22.4, đồng thời cảnh báo Iran "không còn lựa chọn nào khác" ngoài đàm phán.
Ông cũng nhấn mạnh quân đội Mỹ đã tận dụng thời gian ngừng bắn để bổ sung vũ khí và sẵn sàng nối lại các cuộc tấn công nếu cần. "Chúng tôi đã chuẩn bị đầy đủ. Chúng tôi có rất nhiều đạn dược, rất nhiều mọi thứ… chúng tôi đã dùng tiền để bổ sung và có lẽ họ (Iran) cũng đã bổ sung một ít", ông nói.
Trong khi đó, khủng hoảng tại eo biển Hormuz tiếp tục gây lo ngại toàn cầu. Ủy viên Giao thông vận tải của Liên minh châu Âu (EU) Apostolos Tzitzikostas ngày 21.4 cảnh báo hậu quả sẽ "rất thảm khốc" nếu tuyến hàng hải chiến lược này không được khôi phục.
Cùng ngày, giới chức Qatar bày tỏ mong muốn giảm leo thang căng thẳng và thiết lập hòa bình lâu dài khu vực, đồng thời ủng hộ mạnh mẽ sáng kiến của Pakistan nhằm đưa Iran và Mỹ đến bàn đàm phán.
Trong một diễn biến khác, Tổ chức Hàng hải quốc tế (IMO) cho biết khoảng 20.000 thủy thủ và 2.000 tàu đang mắc kẹt tại vịnh Ba Tư do giao thông qua Hormuz gần như tê liệt. Tổng thư ký IMO Arsenio Dominguez kêu gọi tăng cường hỗ trợ, đặc biệt về sức khỏe tâm lý, cho các thủy thủ đang chịu áp lực kéo dài, theo Al Jazeera.
30 nghị sĩ Dân chủ, đứng đầu là hạ nghị sĩ Joaquin Castro, ngày 5/5 gửi thư tới Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio, cho rằng việc Tổng thống Donald Trump hợp tác với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu trong chiến dịch quân sự nhằm vào Iran, với mục tiêu ngăn chặn quốc gia này sở hữu vũ khí hạt nhân, mà không công khai thừa nhận việc Tel Aviv cũng đang sở hữu loại vũ khí này, là điều không thể tiếp diễn.
"Chúng ta đang sát cánh chiến đấu với Israel, quốc gia mà chính phủ Mỹ vẫn chính thức từ chối thừa nhận chương trình vũ khí hạt nhân tiềm tàng của họ", bức thư có đoạn. "Những rủi ro về tính toán sai lầm, leo thang và sử dụng hạt nhân trong bối cảnh hiện nay không còn là lý thuyết suông".
Nhóm nghị sĩ nhấn mạnh quốc hội có quyền được thông tin đầy đủ về cán cân hạt nhân ở Trung Đông, nguy cơ leo thang từ bất cứ bên nào trong cuộc xung đột cũng như kế hoạch cùng các phương án dự phòng của chính quyền đối với những kịch bản đó.
"Chúng tôi chưa nhận được những thông tin như vậy", các nghị sĩ viết trong thư.
Theo các quan chức giấu tên, một số quan chức trong chính quyền Tổng thống Trump cũng bày tỏ lo ngại về nguy cơ leo thang hạt nhân trong xung đột Iran, cho rằng lằn ranh đỏ của Israel có thể chưa được hiểu đúng mức.
Israel được cho là đã bí mật xây dựng chương trình vũ khí hạt nhân của mình từ cuối những năm 1950, nhưng chưa từng công khai thừa nhận. Hồi tháng 10/2023, nữ nghị sĩ Revital Gotliv thuộc đảng Likud cầm quyền của Thủ tướng Netanyahu kêu gọi Israel sử dụng tên lửa hạt nhân Jericho đáp trả nhóm Hamas ở Gaza để "khôi phục an ninh đất nước".
Đây là lần đầu tiên một nghị sĩ Israel công khai thừa nhận nước này đang sở hữu Jericho, tên lửa đạn đạo xuyên lục địa (ICBM) có khả năng mang đầu đạn hạt nhân của Israel, bởi Tel Aviv từ trước tới nay luôn duy trì chính sách "mơ hồ chiến lược", không thừa nhận cũng không phủ nhận về kho vũ khí hạt nhân của mình.
Israel không công bố học thuyết nào về cách thức họ có thể sử dụng vũ khí hạt nhân. Chính phủ Israel cuối những năm 1960 tuyên bố nước này "sẽ không phải là quốc gia đầu tiên đưa vũ khí hạt nhân vào Trung Đông", nhưng lại diễn giải rằng chỉ hành động công khai hoặc thử nghiệm mới được xem là "đưa" vũ khí hạt nhân vào khu vực.
Cách diễn giải này từng gây ra bất đồng giữa Israel và Mỹ, theo các tài liệu giải mật từ Bộ Ngoại giao Mỹ năm 1969. Henry Kissinger, cựu ngoại trưởng và cựu cố vấn an ninh quốc gia Mỹ, đã hóa giải căng thẳng bằng cách đề xuất với tổng thống Richard Nixon áp dụng chính sách "mơ hồ hạt nhân" với Israel.
Điều này đồng nghĩa Israel sẽ giữ bí mật chương trình hạt nhân của mình và hạn chế tiến hành các vụ thử hạt nhân, còn Mỹ sẽ "nhắm mắt làm ngơ" và không ép Israel ký Hiệp ước Không phổ biến Vũ khí Hạt nhân (NPT).
Cách tiếp cận này cho phép Mỹ duy trì hợp tác mà không công khai thừa nhận chương trình hạt nhân của Israel, đảm bảo lợi ích chiến lược của cả hai bên mà không làm tổn hại đến các cam kết quốc tế, theo Avner Cohen, nhà sử học người Mỹ gốc Israel nổi tiếng với các công trình nghiên cứu về lịch sử hạt nhân.
Trong bức thư ngày 5/5, nhóm nghị sĩ Dân chủ lưu ý rằng các quan chức của chính phủ Mỹ về cơ bản đã thừa nhận sự tồn tại của chương trình hạt nhân Israel. Trong một phiên điều trần phê chuẩn vào năm 2006, sau khi được ông George W. Bush đề cử làm Bộ trưởng Quốc phòng, ông Robert Gates đã nói về Iran rằng: "Họ bị bao vây bởi các cường quốc có vũ khí hạt nhân, Pakistan ở phía đông, Nga ở phía bắc, Israel ở phía tây và chúng ta ở vịnh Ba Tư".
Bức thư từ nhóm nghị sĩ Dân chủ là dấu hiệu mới nhất cho thấy sự thay đổi trong cách tiếp cận của đảng này đối với Israel, khi ngày càng xuất hiện nhiều ý kiến không đồng tình với các hành động quân sự của nước này ở Dải Gaza, Bờ Tây và Lebanon.
Nhà sử học Cohen cho biết bức thư đã phá vỡ điều cấm kỵ đã tồn tại hơn nửa thế kỷ. "Đây là điều mà trước đây người ta không dám làm. Ngay cả việc nêu ra những câu hỏi này một cách công khai cũng là sự khác biệt so với chuẩn mực lưỡng đảng", ông đánh giá.
Chính quyền Tổng thống Trump và Israel chưa phản hồi về bức thư của các nghị sĩ Dân chủ.
