Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 125/2026/NĐ-CP quy định về hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong cơ sở giáo dục ĐH, áp dụng đối với cơ sở giáo dục ĐH, các đơn vị thuộc và trực thuộc cơ sở giáo dục ĐH, giảng viên, nghiên cứu viên, người học và tổ chức, cá nhân liên quan tham gia hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong cơ sở giáo dục ĐH.
Nghị định quy định trong cơ sở giáo dục ĐH được xây dựng các nhóm nghiên cứu tiềm năng và nhóm nghiên cứu mạnh.
Theo đó, nhóm nghiên cứu tiềm năng có ít nhất 3 thành viên, trong đó trưởng nhóm là giảng viên cơ hữu của trường và ít nhất 2 thành viên chủ chốt.
Còn nhóm nghiên cứu mạnh bao gồm ít nhất 5 thành viên, trong đó trưởng nhóm là giảng viên cơ hữu của trường và ít nhất 4 thành viên chủ chốt.
Nguyên tắc phát triển nhóm nghiên cứu theo hướng tạo ra sản phẩm khoa học có giá trị học thuật hoặc khả năng thương mại hóa; đồng thời tạo cơ hội cho giảng viên, nghiên cứu viên, người học, nhà khoa học, chuyên gia tham gia nhằm nâng cao năng lực nghiên cứu và bảo đảm phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.
Bên cạnh đó, tạo điều kiện để thúc đẩy hợp tác giữa các cơ sở giáo dục đại học, tổ chức khoa học và công nghệ, doanh nghiệp trong và ngoài nước.
Các nhóm nghiên cứu này sẽ được hưởng một số quyền lợi ưu đãi. Cụ thể, nhóm nghiên cứu tiềm năng sẽ được ưu tiên xem xét đặt hàng nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, nhiệm vụ hợp tác quốc tế và hợp tác với doanh nghiệp; được ưu tiên hỗ trợ ươm tạo, nâng cao năng lực nghiên cứu nhằm phát triển lên nhóm nghiên cứu mạnh.
Trưởng nhóm nghiên cứu tiềm năng được giảm đến 50%, thành viên chủ chốt nhóm nghiên cứu tiềm năng được giảm đến 20% định mức giờ chuẩn giảng dạy hằng năm và được khấu trừ tương ứng vào định mức giảng dạy khi xét tiêu chuẩn chức danh giáo sư, phó giáo sư.
Không những vậy, được trường ưu tiên bố trí không gian làm việc, điều kiện nghiên cứu và hỗ trợ kinh phí khởi động trong phạm vi nguồn lực và quyền tự chủ của cơ sở giáo dục ĐH.
Đối với nhóm nghiên cứu mạnh được hưởng các ưu đãi từ Nhà nước, đồng thời được trường bố trí kinh phí hoạt động thường xuyên, phòng làm việc và các phương tiện cần thiết; được hỗ trợ kinh phí theo khả năng của trường để hoàn thành nhiệm vụ nghiên cứu đã được phê duyệt.
Trưởng nhóm được giảm đến 80% định mức giờ chuẩn giảng dạy hằng năm; thành viên chủ chốt là giảng viên của trường chủ trì được giảm đến 50% định mức giờ chuẩn hàng năm và được khấu trừ vào định mức giảng dạy khi xét tiêu chuẩn chức danh giáo sư, phó giáo sư.
Nghị định cũng làm rõ quyền và trách nhiệm của giảng viên, đặc biệt là giáo sư, phó giáo sư và giảng viên trẻ có trình độ tiến sĩ.
Theo đó, giảng viên được bảo đảm điều kiện nghiên cứu, tiếp cận nguồn tài trợ, giảm định mức giảng dạy và hưởng lợi ích tương xứng với kết quả nghiên cứu.
Đặc biệt, giảng viên có học vị giáo giáo sư có thể được giảm tới 60% giờ giảng, phó giáo sư giảm tới 40%, thậm chí được tạm dừng giảng dạy tối đa một năm để phục vụ nghiên cứu và hợp tác quốc tế.
Ngoài ra, giáo sư, phó giáo sư được ưu tiên đặt hàng, giao chủ trì nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đối với nhóm công nghệ chiến lược và những lĩnh vực mà Nhà nước ưu tiên.
Giảng viên có trình độ tiến sĩ từ 40 tuổi trở xuống được trường xem xét hỗ trợ kinh phí nghiên cứu trong 3 năm đầu kể từ khi được công nhận học vị tiến sĩ.
Đối với nghiên cứu sinh là giảng viên cơ hữu được trường nơi công tác bảo đảm các chế độ bao gồm chi trả học phí, được hưởng nguyên lương và các phụ cấp khác theo quy định. Đồng thời được cơ sở đào tạo nghiên cứu sinh ưu tiên giao nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo nếu thuộc chương trình đào tạo tài năng trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược, công nghệ cao; được ưu tiên tham gia các hoạt động hỗ trợ giảng dạy hoặc nghiên cứu phù hợp với chương trình đào tạo với thù lao tương xứng.
Không chỉ với giảng viên, việc khuyến khích nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo còn mở rộng đối với cho sinh viên. Cụ thể, sinh viên có cơ hội tham gia nghiên cứu, sử dụng phòng thí nghiệm, hưởng quyền sở hữu trí tuệ và có thể được miễn, giảm học phí hoặc cấp học bổng khi đạt thành tích nghiên cứu xuất sắc.
10 chuyên đề ôn tập môn sinh học thuộc chương trình Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT đạt điểm cao năm 2026 do giáo viên Võ Thanh Bình, Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong thực hiện được phát ở chuyên mục giáo dục trên các nền tảng: thanhnien.vn, fanpage Facebook và kênh YouTube của Báo Thanh Niên.
Trong chuyên đề 4: Xác định số loại kiểu gen tối đa của cơ thể lưỡng bội (2n), thầy Bình giới thiệu với học sinh các công thức để tính số loại kiểu gen tối đa có trong quần thể với gen trên NST thường và trên NST giới tính. Bên cạnh đó, thầy cũng hướng dẫn các bạn công thức tính số loại phép lai tối đa. Theo thầy Bình, phần này có nhiều công thức, học sinh cố gắng hiểu cách thành lập các công thức này để vận dụng, tránh học vẹt sẽ khó áp dụng khi làm bài thi.
Trước đó vào ngày 28.4, trong chuyên đề 3 – Công thức tính số loại kiểu gen thể ba và tam bội, giáo viên hướng dẫn cách xây dựng công thức để xác định số loại kiểu gen tối đa có thể gặp ở thể đột biến dạng thể ba và tam bội. Công thức được xây dựng trên từng cặp nhiễm sắc thể tương đồng, từ đó tùy theo yêu cầu của đề bài để xác định số loại thể ba hay thể tam bội. Đây là một nội dung khó và cũng hay gặp trong đề thi tốt nghiệp THPT các năm gần đây.
Từ 20.4 đến 23.5, vào các khung giờ cố định (16 giờ 30, 18 giờ 30 và 20 giờ 30) thứ hai đến thứ bảy hàng tuần, Báo Thanh Niên lần lượt phát sóng trực tiếp 88 chuyên đề Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT đạt điểm cao tại các địa chỉ thanhnien.vn, Facebook.com/thanhnien và YouTube Báo Thanh Niên.
88 chuyên đề ôn tập kiến thức do các giáo viên giàu kinh nghiệm tại TP.HCM xây dựng, gồm: Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, chuyên Trần Đại Nghĩa, Bùi Thị Xuân, Lê Quý Đôn, Marie Curie, Nguyễn Hiền, quốc tế Á Châu… Qua mỗi chuyên đề ôn thi trực tuyến, giáo viên sẽ giúp học sinh tiết kiệm thời gian, tận dụng lợi thế của công nghệ để hứng thú với việc học, tích lũy kiến thức cho kỳ thi quan trọng sắp đến.
Sau các khung giờ nói trên, các chuyên đề vẫn xuất hiện trên các nền tảng thanhnien.vn, Facebook.com/thanhnien và YouTube Thanh Niên. Học sinh sử dụng bất kỳ thiết bị (điện thoại thông minh, máy tính cá nhân hay máy tính cố định) và chỉ cần kết nối internet đều có thể tiếp cận nội dung hệ thống kiến thức của 9 môn thi trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026.
Lịch phát sóng tuần từ 27.4 đến 2.5 các chuyên đề ôn thi tốt nghiệp năm 2026:
Theo bảng xếp hạng năm 2026 của THE và QS, Đại học Thanh Hoa (Tsinghua University) lần lượt đứng thứ 12 và 17 thế giới. Đây là cơ sở giáo dục duy nhất của châu Á lọt vào top 10 toàn cầu ở lĩnh vực Khoa học tự nhiên, ngang ngửa các đại học hàng đầu Mỹ.
Sức mạnh của Thanh Hoa được minh chứng rõ nét nhất qua các chỉ số nghiên cứu. Năm 2025, trường tiếp tục giữ vững vị trí số một trên bảng xếp hạng CSRankings, vượt qua các "ông lớn" như Carnegie Mellon hay Stanford về số lượng công bố khoa học tại các hội nghị đầu ngành về Trí tuệ nhân tạo (AI) và hệ thống máy tính.
Ngoài AI, Thanh Hoa còn thống trị bảng xếp hạng của US News ở hàng loạt khối ngành mũi nhọn như Kỹ thuật, Khoa học vật liệu và Hóa học.
Đại học Thanh Hoa ra đời vào năm 1911, là trường dự bị cho các sinh viên được Chính phủ Trung Quốc dự định gửi sang Mỹ du học. Trường thiết lập chương trình đại học bốn năm riêng kể từ năm 1925. Sau khi Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa ra đời, Thanh Hoa được chuyển đổi thành một viện bách khoa, tập trung vào kỹ thuật và khoa học tự nhiên.
Ngay từ giai đoạn đầu của cải cách đại học tại Trung Quốc vào thập kỷ 80, đây đã là một trong những trường hạt nhân. Thanh Hoa nằm trong nhóm C9, liên minh ưu tú gồm chín đại học nghiên cứu công lập hàng đầu, thường được gọi là "Ivy League" của Trung Quốc.
Cùng với Bắc Đại (Đại học Bắc Kinh), trường thuộc nhóm nhỏ được Bộ Giáo dục Trung Quốc đầu tư ngân sách lớn, qua các chương trình nâng tầm chất lượng đại học như "Dự án 211", "Dự án 985", gần nhất là "Double First class".
Để bước chân vào Thanh Hoa, học sinh Trung Quốc phải trải qua một cuộc đua khốc liệt. Với tỷ lệ trúng tuyển chỉ khoảng 0,1%, thí sinh thường phải đạt từ 680 đến hơn 710 điểm trên thang 750 trong kỳ thi đại học toàn quốc (Gaokao).
Tuy nhiên, điều làm nên sức mạnh của Thanh Hoa không chỉ là đầu vào mà là cấu trúc đào tạo tập trung cao độ vào hệ sau đại học - nơi có các nghiên cứu chuyên sâu. Trong số 63.000 sinh viên đang theo học, chỉ 16.000 ở bậc đại học, còn lại là học viên thạc sĩ và nghiên cứu sinh tiến sĩ, cùng hơn 3.000 nghiên cứu sinh sau tiến sĩ.
Đội ngũ giảng dạy và nhân viên gồm hơn 17.000 người, trong đó có 56 thành viên Viện Hàn lâm Khoa học và 36 thành viên Viện Hàn lâm Kỹ thuật Trung Quốc. Nhiều nhà lãnh đạo cấp cao của Trung Quốc từng học tập ở đây, trong đó có Chủ tịch Tập Cận Bình - một cựu sinh viên ngành Kỹ thuật Hóa học.
Các chương trình khoa học và công nghệ quốc gia, bao gồm các dự án và quỹ đặc biệt, là nguồn tài trợ chính cho Đại học Thanh Hoa. Chỉ riêng năm 2024, trường đã nhận nguồn tài trợ lên tới hơn 2 tỷ NDT (khoảng 290 triệu USD) cho nghiên cứu. Trường cũng nằm trong nhóm 10 cơ sở giáo dục tinh hoa ở Trung Quốc có ngân sách vượt 5 tỷ USD mỗi năm, theo báo cáo của Trung tâm An ninh và Công nghệ Mới nổi (Mỹ) vào năm 2019.
Nguồn lực này cho phép Thanh Hoa thu hút những nhân tài hàng đầu từ thung lũng Silicon và công bố hơn 3.000 nghiên cứu trên tạp chí danh tiếng Nature, xếp thứ 7 thế giới, chỉ tính riêng trong năm 2025.
Theo QS, các chỉ số về danh tiếng học thuật, số trích dẫn nghiên cứu và uy tín với các doanh nghiệp của đại học này đều gần tuyệt đối (hơn 99/100 điểm).
Tọa lạc trên nền vườn thượng uyển của triều đại nhà Thanh tại Bắc Kinh, khuôn viên rộng 483 ha của trường có sự giao thoa giữa nét cổ kính truyền thống Trung Hoa với các công trình hiện đại theo phong cách phương Tây. Những ao hồ nhân tạo, sen phủ mặt nước nằm xen kẽ giữa các phòng thí nghiệm tối tân, tạo nên một không gian học thuật vừa thư thái vừa nghiêm cẩn.
Năm 2010, Forbes bình chọn đây là một trong những khuôn viên đại học đẹp nhất thế giới.
Đến nay, Thanh Hoa đã thiết lập mạng lưới đối tác với hơn 290 đại học tại 50 quốc gia, khẳng định vị thế một trung tâm tri thức mở, kết nối Trung Quốc với tinh hoa giáo dục thế giới.
Nguyễn Thị Phương Anh, sinh viên khoa Hóa học, trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội, vừa hoàn thành chương trình cử nhân loại xuất sắc trong 3,5 năm, hồi tháng 2. Mốc này sớm nửa năm so với thông thường.
Trước đó, nữ sinh đã nhận tin đỗ học bổng FoS Dean's Graduate Fellowship cho chương trình Tiến sĩ tại NUS – ngôi trường top 8 thế giới theo bảng xếp hạng QS. Với học bổng này, Phương Anh được miễn toàn bộ học phí và nhận sinh hoạt phí 3.600 SGD/tháng (khoảng 68 triệu đồng).
"Mình nhẹ nhõm và hạnh phúc do đã chờ đợi kết quả suốt nhiều tháng", Phương Anh chia sẻ.
Phương Anh từng theo học lớp chuyên Sinh tại trường THPT chuyên Lê Hồng Phong (Nam Định cũ). Nữ sinh hứng thú tìm hiểu sâu về các quá trình sinh học trong cơ thể sống, từ cấu trúc tế bào đến hoạt động của các cơ quan và từng đạt giải ba cấp tỉnh năm lớp 11, 12.
"Khi học chuyên Sinh, mình nhận ra nhiều hiện tượng trong cơ thể sống thực chất liên quan các phản ứng ở cấp độ phân tử. Điều đó khiến mình tò mò về hóa học", Phương Anh chia sẻ.
Vì thế, dù được tuyển thẳng vào ngành Sư phạm Sinh của Đại học Sư phạm Hà Nội, nữ sinh vẫn chọn xét bằng điểm thi tốt nghiệp THPT vào ngành Hóa dược, trường Đại học Khoa học Tự nhiên.
Sự thay đổi này mang đến cú "sốc" ngay khi nữ sinh bước chân vào đại học. Kiến thức hóa học khác xa bậc phổ thông, gần như mới hoàn toàn, khiến Phương Anh gặp nhiều khó khăn.
"Có những lúc mình nghi ngờ về quyết định theo học ngành Hóa dược vì thấy không theo kịp các bạn", nữ sinh nói.
Nhận thấy cần trau dồi kỹ năng thực hành, từ năm thứ hai, Phương Anh xin tham gia phòng thí nghiệm (lab) của PGS. TS Phạm Thị Ngọc Mai. Hướng nghiên cứu của nữ sinh tập trung vào tổng hợp vật liệu nano và polymer chức năng nhằm nâng cao độ nhạy và độ chọn lọc trong các phương pháp phân tích.
Vướng mắc ở đâu, Phương Anh tìm cách gỡ ở đó. "Nếu thí nghiệm không ra kết quả, buổi tối mình sẽ tìm tài liệu trên Google Scholar để xác định nguyên nhân, sau đó trao đổi với thầy cô và các anh chị trong lab để điều chỉnh điều kiện thí nghiệm", nữ sinh chia sẻ.
Một thử thách khác là hiểu rõ văn phong học thuật trong tiếng Anh. Nữ sinh từng lúng túng trong việc giải thích kết quả thí nghiệm trên văn bản, phải đọc rất nhiều để học cách viết, kết hợp dùng AI.
Trải qua quá trình này và được thầy cô, anh chị khóa trên truyền cảm hứng, Phương Anh dần xác định rõ định hướng theo đuổi học thuật và tìm đường du học.
PGS. TS Phạm Thị Ngọc Mai đánh giá cao học trò ở sự bền bỉ. Dù lịch học trên lớp khá dày hay đã bảo vệ xong khóa luận tốt nghiệp, nữ sinh vẫn đều đặn đến phòng thí nghiệm.
Nhờ đó, Phương Anh là đồng tác giả của một bài báo quốc tế đăng trên tạp chí Spectrochimica Acta Part A, thuộc nhóm Q1 (nhóm tốt nhất), là tác giả chính của một bài báo trong nước đăng trên tạp chí Khoa học và Công nghệ nhiệt đới. Đây là điểm thuận lợi, giúp nữ sinh tự tin ứng tuyển các chương trình tiến sĩ ở nước ngoài.
Phương Anh sẽ sang Singapore vào cuối tháng 7 để chuẩn bị nhập học, theo nhóm nghiên cứu của GS. Chi Chunyan về Hóa hữu cơ và khoa học vật liệu - lĩnh vực có nhiều ứng dụng trong quang điện tử và các công nghệ mới.
Hiện tại, nữ sinh tiếp tục làm việc tại phòng thí nghiệm của trường, học thêm tiếng Trung, song song tiếng Anh để nhanh chóng thích nghi với môi trường mới.
"Mình dự định trở về Việt Nam sau khi hoàn thành khóa học, tiếp tục làm nghiên cứu và có thể trở thành giảng viên, giống như các thầy cô đã truyền cảm hứng cho mình", Phương Anh chia sẻ.
