Thạc sĩ, bác sĩ Phạm Quang Khải, Khoa Phẫu thuật Thận Tiết niệu – Nam học, Bệnh viện E, cho biết nam giới duy trì nhiều thói quen “tưởng tốt” nhưng lại âm thầm làm giảm testosterone, giảm chất lượng tinh trùng hoặc gây rối loạn cương.
Tập luyện quá sức, tập sai cách
Nhiều nam giới tập nặng liên tục, không có ngày nghỉ làm tăng cortisol, gây ức chế testosterone, giảm ham muốn. Nhiều trường hợp mong muốn cơ bắp cuồn cuộn nên dùng thuốc tăng cơ bắp (testosterone ngoại sinh, steroid) có thể gây hại cho sức khỏe.
Thực tế, tập gym với cường độ quá mức hoặc không đúng kỹ thuật có thể gây tổn thương và viêm nhiễm tinh hoàn, dẫn đến teo tinh hoàn, giảm khả năng sản xuất tinh trùng và hormone testosterone, ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản và tình dục. Khi luyện tập với cường độ cao cũng dễ khiến cơ thể và trí óc mệt mỏi, ảnh hưởng tiêu cực tới ham muốn cũng như chất lượng mỗi lần quan hệ.
Cách tập hiệu quả là từ 3–5 buổi/tuần, có ngày nghỉ. Khi tập gym, bạn hãy lắng nghe cơ thể mình, thực hiện ở mức độ hợp lý, phù hợp với tình trạng sức khỏe. Một số bài tập tốt cho nam giới là tập tạ, chạy bộ, squat…Không tự ý sử dụng các sản phẩm kích thích cơ bắp chứa steroid, testosterone ngoại sinh.
Tắm nước quá nóng
Tinh hoàn cần nhiệt độ thấp hơn cơ thể ~2–3°C, nếu ngâm tắm quá lâu trong nước nóng có thể gây hại đến sức khỏe sinh sản.
Theo nghiên cứu công bố trên Journal of Andrology, khi tinh hoàn tăng 1 độ C so với bình thường, mật độ tinh trùng giảm trung bình 40%. Nghiên cứu khác công bố trên Human Reproductioncho thấy nguy cơ tinh trùng di động kém tăng gấp 2,3 lần ở nhóm thường xuyên tiếp xúc nhiệt cao (tắm nước nóng, nghề nghiệp tiếp xúc với lò nung). Tỷ lệ đứt gãy DNA tinh trùng cũng tăng 35% sau 3 tháng thường xuyên tắm nước nóng, theo nghiên cứu công bố trên Fertility and Sterility.
Ngủ đủ nhưng lệch khung giờ
Theo nguyên tắc, các cơ quan nội tạng như gan – thận sẽ thải độc tốt nhất từ sau 10 giờ tối, đặc biệt là khi cơ thể trong trạng thái ngủ say. Lúc này, bạn cần đi ngủ để cơ thể được nghỉ ngơi, đào thải độc tố. Nhiều nam giới ngủ đủ 8 tiếng nhưng ngủ lúc 2–3h sáng, đây là thời gian testosterone được tiết ra mạnh nhất.
“Kể cả ngủ bù cũng không làm cơ thể hồi phục, lấy lại năng lượng mà gây đảo lộn nhịp sinh học”, bác sĩ nói. Ngủ không đủ giấc còn khiến tinh thần mệt mỏi, giảm trí nhớ và sự tập trung, khả năng phán đoán, thị lực…
Để bảo vệ sức khỏe, mọi người nên sắp xếp công việc, thời gian nghỉ ngơi hợp lý, từ bỏ thói quen thức khuya, đi ngủ trước 23h và ngủ đủ 6-8 tiếng mỗi ngày. Không nên sử dụng chất kích thích (cà phê, trà, rượu bia, thuốc lá) vào buổi tối, gây căng thẳng thần kinh, mất ngủ. Bạn có thể đọc sách, nghe nhạc không lời, uống nước ấm; hoặc tập thiền, yoga, đi bộ nhẹ nhàng trước khi lên giường 1-2 tiếng để giấc ngủ ngon hơn.
Nhiều người ăn Eat clean gồm ức gà, rau và bỏ hết mỡ để giảm cân, tăng cơ bắp. Điều này có thể gây thiếu cholesterol và giảm testosterone. Do đó, bạn không nên ăn kiêng cực đoan, ép bản thân quá mức gây stress mạn tính, gây hại sức khỏe.
Đạp xe quá lâu
Hiện chưa có một nghiên cứu cụ thể nào khẳng định việc đạp xe cường độ cao dẫn đến vô sinh nam, song ngồi nhiều và ma sát trực tiếp “vùng kín” với yên xe cứng có thể ảnh hưởng sức khỏe sinh sản nam giới.
Đạp xe có thể làm tăng nhiệt độ khu vực tinh hoàn do áp lực và ma sát. Nhiệt độ cao có thể gây tổn thương tinh trùng và làm giảm chất lượng. Đạp xe quá lâu hoặc quá mạnh có thể tạo áp lực lớn lên khu vực chậu, ảnh hưởng đến tinh trùng.
Khi đạp xe, nam giới nên lưu ý chọn kiểu dáng, kích thước xe phù hợp với cơ thể, tránh tì ép bộ phận sinh dục. Tránh ngồi trên xe quá lâu và chọn loại yên xe có thiết kế mềm mại, bằng phẳng đủ diện tích tiếp xúc với vùng chậu hông.
Nam giới muốn cải thiện sinh lý nên ăn đầy đủ dinh dưỡng, hạn chế thực phẩm chiên xào nhiều dầu mỡ, nội tạng động vật, các chất kích thích. Ngoài ra, chú ý tới lối sống, tâm lý. Trong trường hợp mắc các bệnh lý nam khoa ảnh hưởng đời sống tình dục và sinh sản cần thăm khám tại các cơ sở y tế, không nên quá tin vào các phương pháp cải thiện được truyền tai.
Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho biết, vừa tiếp nhận và điều trị thành công cho bệnh nhân N.V.T. (66 tuổi, Hà Nội) nhập viện trong tình trạng suy hô hấp, khó thở nghiêm trọng.
Theo người nhà, ông T. có thói quen nhai đá viên sau mỗi lần đi đánh bóng hoặc đi ngoài trời nắng về. Hai ngày trước khi nhập viện, ông bắt đầu đau họng, đau amidan kèm sốt cao.
Chỉ sau một ngày, tình trạng nhanh chóng chuyển nặng, xuất hiện triệu chứng khó nuốt, khó thở, gia đình đưa ông đến bệnh viện cấp cứu.
Bác sĩ Trịnh Thùy Liên, chuyên khoa Tai Mũi Họng, Trung tâm Khám chữa bệnh theo yêu cầu và Quốc tế cho biết: "Bệnh nhân nhập viện trong tình trạng niêm mạc họng viêm đỏ, lưỡi gà nề mọng.
Khối phồng có điểm mủ trắng đẩy phồng thành bên họng, viêm phù nề lan tỏa toàn bộ thanh quản. Nắp thanh thiệt phù nề hình ‘mõm cá mè’, khiến khe thở thanh môn chít hẹp, ứ đọng nhiều đờm dãi".
Kết quả xét nghiệm cho thấy tình trạng nhiễm trùng nghiêm trọng: số lượng bạch cầu tăng cao, định lượng CRP (chỉ số viêm) tăng lên 55.1 mg/L. Chụp cắt lớp vi tính ghi nhận ổ áp xe quanh amidan trái kích thước 16x41 mm, kèm các tổn thương vôi hóa gây hẹp vùng hầu họng và đường thở. Bệnh nhân được chẩn đoán áp xe quanh amidan trái thể dưới, viêm phù nề thanh thiệt cấp.
Theo BS Trịnh Thùy Liên, đây là ca bệnh khó do bệnh nhân lớn tuổi, ổ áp xe nằm ở vị trí phức tạp thể dưới, đường thở đã chít hẹp gần như hoàn toàn.
Việc đặt ống thở qua đường miệng để gây mê phẫu thuật đối mặt nguy cơ thất bại cao.
"Nếu không đặt được ống thở, chúng tôi buộc phải mở nội khí quản qua da để hỗ trợ thở máy. Rất may, nhờ kinh nghiệm xử trí, ê-kíp đặt nội khí quản thành công, tạo điều kiện thuận lợi để chích rạch, dẫn lưu ổ áp xe", BS Liên chia sẻ.
Sau 5 ngày điều trị tích cực và thực hiện thủ thuật chích dẫn lưu ổ áp xe, sức khỏe ông T. hồi phục ổn định và được xuất viện.
Thói quen nhiều người mắc nhưng ít ai cảnh giác
Các bác sĩ cảnh báo, khi cơ thể đang nóng sau vận động hoặc đi nắng, uống nước đá lạnh đột ngột tạo ra sự chênh lệch nhiệt độ lớn tại vùng họng. Niêm mạc họng và amidan bị kích thích mạnh, vi khuẩn dễ phát triển, gây viêm và hình thành ổ áp xe.
Chuyên gia y tế khuyến cáo người dân nên từ bỏ thói quen nhai đá, uống nước lạnh thường xuyên vì điều này ảnh hưởng đến răng miệng, tăng nguy cơ viêm họng, viêm amidan kéo dài và các biến chứng nguy hiểm như áp xe quanh amidan.
Người dân không nên uống nước quá lạnh khi vừa đi nắng về. Thay vào đó, uống nước ấm hoặc nước lọc ở nhiệt độ phòng, từng ngụm nhỏ để cơ thể thích nghi.
Với ông T., sau một tháng khi tình trạng viêm ổn định, ông cần thực hiện phẫu thuật cắt amidan để phòng nguy cơ tái phát.
Áp xe amidan thể dưới là biến chứng nguy hiểm. Nếu thấy các dấu hiệu: đau họng kèm khó nuốt, khó thở, sốt cao, cần đến cơ sở y tế chuyên khoa ngay để được xử lý, tránh nguy cơ suy hô hấp dẫn đến tử vong.
Nhiều người chủ quan, tự mua thuốc điều trị tại nhà hoặc chịu đựng khiến ổ áp xe lan rộng, đường thở bị tắc. Trường hợp người cao tuổi, người có bệnh nền hoặc viêm amidan mạn tính, biến chứng tiến triển nhanh và nguy hiểm hơn.
Các bác sĩ nhấn mạnh, khi đau họng kéo dài kèm sốt cao, nói khó, nuốt đau hoặc khó thở, cần đi khám sớm, tránh tự điều trị khiến bệnh diễn biến nặng, đe dọa tính mạng.
Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), nắng nóng kéo dài có thể làm tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, đặc biệt ở người cao tuổi và người có bệnh nền như tăng huyết áp.
Khi trời nóng, cơ thể giãn mạch để tỏa nhiệt, điều này có thể khiến huyết áp giảm tạm thời. Tuy nhiên, việc mất nước do đổ mồ hôi nhiều lại khiến thể tích máu giảm và tim phải làm việc nhiều hơn.
Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Mỹ, mất nước trong thời tiết nắng nóng có thể gây tụt huyết áp, chóng mặt, thậm chí ngất xỉu. Ở một số người, đặc biệt là người có bệnh nền, huyết áp cũng có thể dao động theo hướng tăng.
Theo Hiệp hội Tim mạch Mỹ (AHA), huyết áp được phân loại như sau:
Ngay từ mức 130/80 mmHg, nguy cơ tim mạch đã bắt đầu tăng. Đặc biệt, huyết áp từ 180/120 mmHg trở lên được xem là tình trạng cấp cứu. Mức huyết áp này có thể gây tổn thương nhanh đến các cơ quan như não, tim, thận và mắt nếu không được xử trí kịp thời, theo Mayo Clinic (Mỹ).
Tiến sĩ Nieca Goldberg, bác sĩ tim mạch tại NYU Langone Health (Mỹ), cho biết thời tiết nóng có thể làm rối loạn điều hòa huyết áp, đặc biệt ở những người đang dùng thuốc điều trị.
Một số thuốc như thuốc lợi tiểu có thể làm cơ thể mất nước, khiến huyết áp biến động mạnh hơn trong điều kiện nắng nóng.
Trong thời tiết nóng, người có vấn đề về huyết áp cần chú ý:
Nếu xuất hiện các dấu hiệu này, cần nghỉ ngơi, bổ sung nước và tìm kiếm hỗ trợ y tế khi cần.
Các chuyên gia khuyến nghị:
Nắng nóng có thể khiến huyết áp dao động theo nhiều hướng, từ tụt huyết áp do mất nước đến tăng nguy cơ biến cố tim mạch. Việc hiểu rõ các ngưỡng huyết áp nguy hiểm và chủ động bảo vệ sức khỏe là điều cần thiết, đặc biệt trong thời tiết nắng nóng khắc nghiệt.
Thịt ướp được bảo quản lạnh đúng cách dưới 5°C và sử dụng trong vòng 8–12 giờ vẫn giữ được giá trị dinh dưỡng như protein, sắt, kẽm và vitamin nhóm B.
Tuy nhiên, tẩm ướp thịt quá lâu (trên 24 tiếng), ướp quá nhiều muối, bột canh hoặc nước mắm khiến lượng natri thấm sâu vào thực phẩm, làm tăng gánh nặng cho thận và hệ tim mạch.. Theo khuyến cáo của WHO, tổng lượng muối nên dưới 5g/ngày.
Các món thịt ướp kỹ, nhiều đường, mật ong rồi nướng hoặc chiên ở nhiệt độ cao dễ tạo ra HCA (Heterocyclic Amines) và PAH (Polycyclic Aromatic Hydrocarbons). Đây là các hợp chất được nhiều nghiên cứu ghi nhận có liên quan đến tăng nguy cơ ung thư nếu tiêu thụ thường xuyên trong thời gian dài.
Ngoài ra, thời gian ướp càng lâu, đặc biệt với thịt nhiều mỡ, quá trình oxy hóa lipid diễn ra càng mạnh. Điều này không chỉ làm giảm hương vị tự nhiên mà còn làm tăng các sản phẩm oxy hóa không có lợi cho sức khỏe. Để thịt "ngấm gia vị" ở ngoài quá lâu tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển mạnh.
Lạm dụng thịt tẩm ướp sẵn, sử dụng nhiều muối, phụ gia và gia vị đậm có thể che lấp dấu hiệu thịt không còn tươi. Người tiêu dùng rất khó đánh giá chất lượng thật của sản phẩm. Nhiều người còn rửa lại thịt đã ướp, vừa làm mất chất dinh dưỡng vừa có thể gây nhiễm khuẩn chéo sang rau sống, dao, thớt và thực phẩm chín.
Lưu ý, bạn nên sơ chế thịt bằng cách rửa sạch dưới vòi nước rồi để ráo. Chia thịt thành từng phần rồi cho vào hộp có nắp đậy hoặc túi zip. Không nên nhồi nhét quá nhiều thịt hay thực phẩm vào tủ lạnh, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển. Không nên tích trữ thịt quá lâu trong tủ.
