Đầu bếp Vũ Nhất Thông, sáng lập Trung tâm dạy nấu ăn Eric Vũ Cooking Class, cho biết, nghệ thuật trình bày (plating) ứng dụng khoa học thị giác giúp nâng tầm giá trị trải nghiệm cho món ăn.
Dưới đây là 5 quy tắc thường được các đầu bếp chuyên nghiệp áp dụng.
Quy tắc 1/3
Tương tự nhiếp ảnh, đĩa thức ăn có thể chia thành 9 ô vuông. Bốn điểm giao cắt của các đường này là điểm thu hút thị giác. Não bộ xử lý hình ảnh hiệu quả nhất ở các điểm 1/3 thay vì vị trí chính giữa.
Người nấu nên đặt nguyên liệu chính như thịt, cá lệch về một trong bốn điểm này. Phần không gian còn lại dành cho sốt và rau củ phụ trợ. Sự mất cân đối có chủ đích giúp tổng thể món ăn có chiều sâu hơn.
Tạo màu sắc đối lập
Một đĩa thức ăn đơn sắc, ví dụ sự kết hợp toàn màu nâu của thịt và khoai tây, dễ gây cảm giác đơn điệu. Khi đĩa ăn có màu đối lập như đỏ cạnh xanh, vàng cạnh tím, não bộ được kích thích và tiết ra hormone dopamine (tạo cảm giác vui vẻ, thỏa mãn, hưng phấn).
Các cặp màu đối lập tiêu biểu gồm: đỏ (thịt, cà chua) đi kèm xanh lá (rau thơm, măng tây); vàng (bí ngô, nghệ) phối cùng tím (bắp cải tím); cam (cà rốt) đặt cạnh xanh dương (hoa đậu biếc).
Ông Thông cho biết người nấu chỉ nên dùng ba màu chính tạo nền và một màu nhấn, tránh lạm dụng làm đĩa thức ăn rối mắt.
Xây dựng cấu trúc 3D
Não bộ chú ý đến những vật thể nhô cao khỏi mặt phẳng. Đĩa thức ăn có cấu trúc chiều cao thu hút ánh nhìn hơn cách dàn trải phẳng.
Có ba kỹ thuật tạo chiều cao: xếp chồng các lớp nguyên liệu (khoai tây ở dưới, cá ở giữa, rau thơm ở trên); dùng khuôn tròn nén thức ăn thành hình trụ cao 4-6 cm; cắm các loại rau trang trí đứng thẳng.
Chiều cao lý tưởng của điểm cao nhất gấp 1,5 đến 2 lần phần nền. Tuy nhiên, đầu bếp lưu ý cấu trúc này phải đảm bảo độ vững, tránh đổ sập khi thực khách dùng dao dĩa.
Tận dụng không gian âm
Không gian âm là phần trống xung quanh chủ thể món ăn. Khoảng trống giúp mắt có điểm nghỉ và làm nổi bật phần thức ăn chính.
Tỷ lệ được nhiều nhà hàng áp dụng là để trống 60% diện tích đĩa. Người nấu có thể sử dụng đĩa lớn hơn bình thường. Cùng một lượng thịt, đặt trên đĩa 32 cm sẽ tạo cảm giác sang trọng hơn so với đĩa 24 cm.
Dẫn dắt bằng đường nét và số lẻ
Đầu bếp thường dùng nước sốt hoặc gia vị rắc để tạo đường dẫn ánh mắt người nhìn. Các kỹ thuật phổ biến gồm: dùng thìa kéo một đường sốt cong từ trung tâm ra mép đĩa; nhỏ các chấm sốt kích thước giảm dần; rải tiêu hoặc vụn bánh mì theo đường thẳng.
Trong bố cục này, các chi tiết được xếp theo số lẻ như 3, 5, 7 vật thể. Các nghiên cứu thị giác chỉ ra số lẻ tạo bố cục tự nhiên hơn số chẵn.
“Trên chiếc đĩa trắng, không gian trống là cách người đầu bếp truyền thông điệp ít mà sang”, ông Thông nói.
Sau ngày làm việc căng thẳng, Hannah Fowles, 22 tuổi, ở Provo, bang Utah, trở về nhà với đầu óc quay cuồng, mặt nóng bừng. Cô lục tìm chiếc túi màu xanh chứa "bộ dụng cụ trấn tĩnh". Fowles uống thuốc, áp túi chườm lạnh vào sau gáy, bật quạt cầm tay và siết chặt một món đồ chơi có gai. Các thao tác này tác động trực tiếp đến giác quan, giúp cơ thể cô dần dịu lại. "Sau khoảng 10 phút, tôi bình tĩnh và có thể đi ngủ", cô kể.
Carrie Berk, 23 tuổi ở New York, cho biết bộ dụng cụ của cô gồm kẹo chua, nhẫn xoay giảm căng thẳng (fidget ring) và tinh dầu thơm. Trước đây các món đồ này để rải rác, nhưng khi gom vào một túi, cô cảm thấy chủ động hơn mỗi khi mất cân bằng tinh thần.
Tương tự, Stefany Staples, 24 tuổi ở Atlanta, cũng có một chiếc túi trong suốt chứa kẹo dẻo, thuốc giảm đau và Magie glycinate sau khi phải nhập viện nhiều lần vì nhịp tim đập nhanh do lo âu. Staples cho biết thực tế các cơn hoảng loạn diễn ra phức tạp hơn so với những gì cô từng nghĩ.
Nhiều người Mỹ đang tìm đến các bộ dụng cụ tự chuẩn bị này, thường được gọi là "túi chống lo âu" (anxiety bag) hoặc "túi trấn an". Xu hướng này đặc biệt phổ biến trong giới trẻ. Các vật dụng phổ biến gồm kẹo chua để kích thích vị giác, túi chườm lạnh, quạt cầm tay, hoặc tinh dầu oải hương, khăn tẩm cồn để "ngắt" vòng lặp suy nghĩ tiêu cực.
Xu hướng này xuất hiện trong bối cảnh tỷ lệ bất ổn tâm lý ở người trẻ gia tăng. Khảo sát trên gần 1.000 người Mỹ ở độ tuổi 18-26 cho thấy 61% được chẩn đoán mắc chứng lo âu, và 43% gặp cơn hoảng loạn ít nhất một lần mỗi tháng.
Theo Trung tâm Y khoa Đại học Rochester (Mỹ) những vật dụng trong "túi lo âu" áp dụng kỹ thuật "Tiếp đất" (Grounding technique) 5-4-3-2-1.
Kỹ thuật 5-4-3-2-1 dựa trên cơ chế đánh lạc hướng nhận thức (distraction). Khi cơn hoảng loạn xuất hiện, người bệnh cần xác định tuần tự: 5 thứ có thể nhìn thấy (thị giác), 4 thứ có thể chạm vào (xúc giác), 3 âm thanh có thể nghe (thính giác), 2 mùi có thể ngửi (khứu giác) và một thứ có thể nếm (vị giác).
Phương pháp sơ cứu tâm lý học này giúp những người đang trải qua cơn hoảng loạn, rối loạn lo âu thoát khỏi chuỗi suy nghĩ nội tâm và đưa nhận thức quay trở lại thực tại.
Theo Tiến sĩ Jenny Martin, nhà tâm lý học lâm sàng tại Gemstone Wellness (Chicago), các công cụ này hoạt động dựa trên nguyên lý kích thích giác quan, giúp đưa sự chú ý của bộ não trở lại với cảm giác vật lý của cơ thể.
Dù đánh giá "túi lo âu" là công cụ hỗ trợ hữu ích, tiến sĩ Vinay Saranga, người sáng lập Viện Sức khỏe Thần kinh North Carolina, cho rằng đây không phải giải pháp trị liệu tận gốc. Để điều trị lâu dài, người bệnh cần kết hợp liệu pháp nhận thức - hành vi.
"Mục tiêu của việc hồi phục là người bệnh tự kiểm soát tâm lý tốt hơn, thay vì phụ thuộc vào đồ vật. Khi tình trạng cải thiện, số món trong túi nên được rút gọn, hướng đến việc không cần dùng đến nữa", ông Saranga nói.
Sinh ra ở vùng đất cuối trời Nam, Lâm Quốc Nhựt, xã Cái Đôi Vàm, tỉnh Cà Mau (31 tuổi) người sáng lập Công ty TNHH Nông nghiệp mặn Halofai không xa lạ với hình ảnh những bụi ô rô mọc chen chúc ven bờ vuông. Trong ký ức của nhiều nông dân, đây là loại cây dại cần dọn sạch để thuận tiện nuôi tôm.
Sau thời gian rời quê lên TP.HCM làm nhiều công việc khác nhau, Nhựt trở về với mong muốn tìm hướng phát triển nông nghiệp ngay trên vùng đất nhiễm mặn.
Trong bối cảnh hạn mặn ngày càng gay gắt, con tôm, con cua ngày càng bấp bênh do dịch bệnh, anh bắt đầu nhìn lại những loài cây vốn bị xem là vô dụng.
Cây ô rô trở thành lựa chọn đáng chú ý khi mà loài này có khả năng chịu mặn tốt, sinh trưởng tự nhiên ở môi trường nước lợ, không cần chăm sóc nhiều. Điều quan trọng hơn, theo các tài liệu đông y, ô rô còn có giá trị dược liệu.
Từ ý tưởng đó, Nhựt bắt đầu hành trình nghiên cứu và thử nghiệm. Không có sẵn tài liệu hay công nghệ, anh vừa học, vừa làm, từ cách thu hái, sơ chế đến chế biến. Những mẻ thử nghiệm ban đầu thất bại, sản phẩm chưa đạt yêu cầu, nhưng anh vẫn kiên trì điều chỉnh.
Sau gần hai năm, các sản phẩm từ cây ô rô dần hoàn thiện. Từ một loài cây mọc hoang, ô rô được chế biến thành trà, muối thực vật và một số dòng sản phẩm phục vụ nhu cầu chăm sóc sức khỏe.
Không dừng lại ở đó, Nhựt còn xây dựng vùng nguyên liệu bằng cách hợp tác với người dân địa phương. Những bụi ô rô trước đây bị chặt bỏ, nay được giữ lại, chăm sóc có chọn lọc để phục vụ sản xuất.
Sự thay đổi này không chỉ giúp tận dụng nguồn tài nguyên sẵn có, mà còn góp phần tạo thêm thu nhập cho người dân. Thay vì mất công dọn bỏ, nông dân có thể khai thác chính loài cây mọc ven bờ vuông để bán cho anh Nhựt với giá khoảng 10.000 đồng/kg (loại khô).
Theo Nhựt, câu chuyện của cây ô rô cho thấy cách tiếp cận khác trong sản xuất nông nghiệp: không chống lại điều kiện tự nhiên, mà tìm cách thích nghi và khai thác những gì sẵn có.
Hiện nay, các sản phẩm từ ô rô đã bắt đầu có mặt trên thị trường, từng bước được người tiêu dùng đón nhận. Một số đơn vị cũng tìm đến đặt mua nguyên liệu để chế biến sâu hơn.
Hiện tại anh Nhựt đã xây dựng được nhà xưởng và trang thiết bị máy móc khoảng 10 tỉ đồng, mỗi năm lợi nhuận từ bán các sản phẩm ra thị trường khoảng 1 tỉ đồng.
Anh Nhựt đã xây dựng được vùng nguyên liệu ổn định khoảng 10ha đất trồng cây ô rô dưới bờ vuông tôm, trên bờ anh phát triển thêm cây sơ ri và đưa ra thị trường sản phẩm nước cốt sơ ri nguyên chất.
Từ một loài cây dại từng bị người dân xem như là cỏ dại trên bờ vuông tôm, ô rô đang dần có chỗ đứng mới. Với Nhựt, đó không chỉ là câu chuyện khởi nghiệp, mà còn là cách nhìn lại giá trị của những gì tưởng chừng bị bỏ quên trên chính mảnh đất quê hương.
Theo Liên đoàn Lao động tỉnh Bắc Ninh, dịp này có 5.000 đoàn viên, lao động đang làm việc ở Bắc Ninh được nhận phiếu mua hàng miễn phí, trị giá 200.000 đồng/phiếu tại gian hàng dành cho công nhân lao động năm 2026.
Có 40 gian hàng với hàng nghìn sản phẩm từ đồ ăn, thực phẩm, đồ gia dụng, bánh kẹo, khăn giấy… được bán với giá ưu đãi, đảm bảo chất lượng dành cho công nhân lao động.
Chị Năm, công nhân Công ty TNHH FTC Long Phương, chia sẻ hàng hóa ở các gian hàng có giá rẻ hơn 10-20% so với giá mua ngoài chợ nên các chị em công nhân hẹn nhau tan ca là ra gian hàng dành cho công nhân lao động.
Hôm nay, chị Năm mua nhiều đồ thiết yếu như sữa chua, giấy ăn, bánh kẹo... để đón Giỗ Tổ Hùng Vương 10-3 âm lịch.
"Tôi mong ngày nào cũng có gian hàng dành cho công nhân để mua đồ giảm giá, đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm", chị Năm bộc bạch.
Tương tự, chị Nguyễn Thị Luyến - Chủ tịch Công đoàn Công ty Chungwoo Vina - bày tỏ dù công ty chỉ có hơn 100 người song cũng được nhận các phiếu mua hàng miễn phí. Đây là niềm vui, sự động viên kịp thời của Công đoàn với công nhân lao động của đơn vị.
"Tôi mong chương trình gian hàng dành cho công nhân lao động duy trì hằng tháng để có thêm nhiều đoàn viên được thụ hưởng", chị Luyến chia sẻ.
Theo ông Thạch Văn Chung - Chủ tịch Liên đoàn Lao động tỉnh Bắc Ninh, Tháng hành động An toàn vệ sinh lao động mang ý nghĩa đặc biệt trong quá trình phát triển, để đảm bảo an toàn, sức khỏe, tính mạng của người lao động.
Tháng Công nhân cũng là dịp để tổ chức Công đoàn siết chặt kỷ luật an toàn, tăng cường kiểm tra, rà soát mất an toàn tại nơi làm việc.
Ông đề nghị Công đoàn Bắc Ninh thúc đẩy phong trào thi đua trong từng tổ, đội sản xuất song song với khuyến khích đoàn viên, lao động phát huy sáng kiến, cải tiến kỹ thuật, nâng cao năng suất gắn liền với thu nhập ổn định...
Bà Nguyễn Thị Hà - Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Bắc Ninh - cho hay Bắc Ninh là một trong những trung tâm công nghiệp của cả nước với trên 820.000 người đang làm việc. Nhiều chỉ tiêu của tỉnh có sự đóng góp không nhỏ của đội ngũ công nhân lao động đang ngày đêm làm việc trong các nhà máy, doanh nghiệp.
Bên cạnh kết quả đạt được, bà đề nghị cấp ủy Đảng, chính quyền, MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội quan tâm hơn nữa đến đời sống vật chất, tinh thần của công nhân, lao động. Các cấp công đoàn phát huy vai trò chăm lo, đại diện, bảo vệ quyền lợi và lợi ích hợp pháp của người lao động, nhất là khi Bắc Ninh có số đoàn viên công đoàn đứng thứ 3 cả nước.
