Cục máu đông ở chân, còn gọi là huyết khối tĩnh mạch sâu, xảy ra khi máu đông lại trong các tĩnh mạch sâu, thường ở bắp chân, đùi hoặc vùng chậu. Nhiều trường hợp không có triệu chứng rõ ràng hoặc dễ bị nhầm với đau cơ thông thường, khiến người bệnh chậm đi khám, theo chuyên trang sức khỏe Verywell Health (Mỹ).
Huyết khối tĩnh mạch sâu là tình trạng không nên xem nhẹ. Nguyên nhân là vì cục máu đông có thể bong ra khỏi thành mạch, di chuyển theo dòng máu lên phổi và gây thuyên tắc phổi. Đây là một biến chứng nguy hiểm có thể đe dọa tính mạng. Dưới đây là những dấu hiệu thường gặp cần lưu ý.
Một trong những dấu hiệu phổ biến nhất của huyết khối tĩnh mạch sâu là sưng ở một bên chân, thường xảy ra ở bắp chân, mắt cá chân hoặc toàn bộ chân. Nguyên nhân là cục máu đông làm cản trở dòng máu về tim, khiến máu bị ứ lại trong tĩnh mạch.
Người bệnh có thể nhận thấy một chân to hơn chân còn lại rõ rệt, kèm cảm giác căng tức hoặc nặng chân. Nếu tình trạng sưng xuất hiện đột ngột mà không liên quan đến chấn thương, đây là dấu hiệu nên được kiểm tra sớm.
Nhiều người dễ nhầm triệu chứng này với đau cơ sau vận động hoặc chuột rút thông thường. Tuy nhiên, cơn đau do cục máu đông thường kéo dài hơn và không cải thiện rõ rệt dù đã nghỉ ngơi.
Cơn đau có thể âm ỉ hoặc đau nhói, thường tập trung ở bắp chân hoặc đùi. Một số người mô tả cảm giác giống như bị co thắt cơ.
Khi dòng máu bị tắc nghẽn, vùng da gần vị trí có cục máu đông có thể chuyển sang màu đỏ, tím nhẹ hoặc sẫm màu hơn bình thường. Sự thay đổi này có thể rõ ràng hoặc khá nhẹ tùy từng người.
Do biểu hiện này đôi khi giống viêm da hoặc nhiễm trùng mô nên nhiều người có thể bỏ qua. Tuy nhiên, nếu da đổi màu xuất hiện cùng đau và sưng chân, người mắc cần nghĩ đến nguy cơ huyết khối tĩnh mạch sâu.
Đây là dấu hiệu nguy hiểm vì có thể cục máu đông đã di chuyển từ chân lên phổi và gây thuyên tắc phổi. Người bệnh có thể đột ngột cảm thấy hụt hơi, thở nhanh hoặc khó thở ngay cả khi đang nghỉ ngơi. Đây là tình trạng cần cấp cứu ngay lập tức.
Khi cục máu đông làm tắc động mạch phổi, người bệnh có thể cảm thấy đau ngực, đặc biệt đau tăng lên khi hít sâu, ho hoặc vận động. Triệu chứng này dễ bị nhầm với đau cơ hoặc các vấn đề hô hấp khác. Thế nhưng, nếu chúng xuất hiện cùng khó thở thì cần đi cấp cứu ngay, theo Verywell Health.
Bác sĩ chuyên khoa 2 Châu Thị Anh, Phụ trách Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện đa khoa Xuyên Á TP.HCM, cho biết đi bộ là thói quen tốt cho tim mạch và xương khớp. Tuy nhiên, để “đánh bay” mỡ thừa, chỉ đi bộ thôi đôi khi chưa đủ. Nếu bạn vận động đều đặn nhưng cân nặng vẫn chưa cải thiện, rất có thể đang vướng phải 4 “nút thắt” phổ biến sau đây:
Đây là sai lầm phổ biến nhất. Đi bộ trong 1 giờ thường chỉ tiêu hao khoảng 200 - 300 calo, tương đương một bát cơm hoặc một chiếc bánh ngọt nhỏ. Tuy vậy, nhiều người lại có tâm lý “đã tập rồi nên được phép ăn bù”, khiến nỗ lực giảm cân bị triệt tiêu.
Vì thế, hãy chú ý đến chỉ số đường huyết của thực phẩm. Ưu tiên các loại tinh bột hấp thu chậm như ngũ cốc nguyên hạt và rau xanh sẽ giúp giữ mức insulin ổn định, hạn chế tích mỡ và thúc đẩy cơ thể đốt cháy mỡ thừa thay vì đường.
Đi bộ thong thả như dạo mát rất tốt cho tinh thần, nhưng để giảm cân, cơ thể cần đạt đến “vùng nhịp tim đốt mỡ”. Việc duy trì một tốc độ đều đặn ngày này qua ngày khác dễ khiến cơ thể rơi vào trạng thái “thích nghi”, từ đó tiêu hao ít năng lượng hơn.
Giải pháp là tăng cường độ bằng cách đi bộ nhanh hoặc áp dụng kiểu đi bộ ngắt quãng (3 phút nhanh – 2 phút chậm). Khi bạn thấy hơi thở nhanh hơn nhưng vẫn có thể nói chuyện (không thể hát), đó là lúc cơ thể đang ở trong vùng đốt mỡ hiệu quả.
Càng lớn tuổi, khối lượng cơ bắp có xu hướng suy giảm tự nhiên, kéo theo tốc độ trao đổi chất cơ bản (BMR) cũng chậm lại. Trong khi đó, đi bộ đơn thuần không giúp xây dựng cơ bắp đáng kể. Nhiều người mắc sai lầm khi chỉ tập cardio, bao gồm đi bộ, mà bỏ qua các bài tập tăng sức mạnh.
Vì vậy, bạn nên kết hợp thêm các bài tập kháng lực nhẹ hoặc tập trung vào nhóm cơ lõi và đôi chân. Khi khối lượng cơ bắp tăng lên, cơ thể sẽ tiêu hao nhiều năng lượng hơn, ngay cả khi đang nghỉ ngơi.
Cân nặng không đơn thuần là phép tính “calo nạp vào - calo tiêu hao”, mà còn chịu ảnh hưởng lớn từ nội tiết tố. Thiếu ngủ hoặc căng thẳng kéo dài có thể làm tăng hormone cortisol, khiến cơ thể dễ tích mỡ, đặc biệt ở vùng bụng, đồng thời giữ nước. Để đốt mỡ hiệu quả, mỗi buổi đi bộ nên kéo dài ít nhất 30 - 45 phút, bởi trong 15 - 20 phút đầu, cơ thể chủ yếu sử dụng nguồn đường dự trữ trước khi chuyển sang đốt mỡ.
Bác sĩ Châu Thị Anh khuyến cáo không nên quá phụ thuộc vào con số trên cân. Thay vào đó, hãy theo dõi số đo vòng bụng, vì có những trường hợp mỡ giảm nhưng cơ tăng, khiến cân nặng không thay đổi nhưng cơ thể vẫn săn chắc hơn. Đồng thời, cần lắng nghe cơ thể; nếu gặp vấn đề về tuần hoàn chi dưới, nên chọn giày êm và tránh đứng yên quá lâu ngay sau khi đi bộ.
Song, không phải cách chế biến nào cũng giữ trọn giá trị dinh dưỡng vốn có. Thực tế cho thấy cùng một loại thực phẩm nhưng nếu nấu sai cách, dưỡng chất có thể giảm đi đáng kể. Điều này đặc biệt đúng với bông cải xanh, khi một số hợp chất có lợi dễ bị phá hủy dưới tác động của nhiệt độ cao hoặc thời gian nấu kéo dài, theo trang sức khỏe Verywell Health.
Bà Stephani Johnson, chuyên gia dinh dưỡng tại Mỹ, cho biết việc nấu bông cải xanh quá lâu làm suy giảm các dưỡng chất trong bông cải xanh, trong đó có sulforaphane.
Theo đó, quá trình nấu chín bông cải xanh có thể ức chế enzyme myrosinase. Đây là enzyme cần thiết để tạo ra sulforaphane. Khi nấu ở nhiệt độ cao hoặc trong thời gian dài, lượng sulforaphane giảm đáng kể.
Một nghiên cứu đăng trên Journal of Agricultural and Food Chemistry cũng cho thấy việc cắt nhỏ trước và xào sơ có thể giúp giữ lại nhiều sulforaphane, một chất chống oxy hóa quan trọng.
Xào sơ bông cải xanh giúp duy trì hoạt động của enzyme. Nhờ đó, lượng sulforaphane trong món ăn cao hơn.
Ngoài ra, việc cắt bông cải xanh thành miếng nhỏ khoảng 90 phút trước khi xào giúp đạt hiệu quả tốt nhất.
Việc cắt nhỏ bông cải xanh giúp kích hoạt enzyme myrosinase, từ đó chuyển hóa hợp chất glucoraphanin thành sulforaphane trước khi nhiệt độ cao làm enzyme này mất hoạt tính.
Sulforaphane là hợp chất tự nhiên có trong các loại rau như bông cải xanh, súp lơ và cải xoăn. Chất này có tác dụng chống oxy hóa và kháng viêm.
Bà Johnson cho biết sulforaphane giúp cơ thể sản sinh enzyme chống oxy hóa. Các enzyme này trung hòa gốc tự do và bảo vệ tế bào khỏi tổn thương. Chất này còn hỗ trợ phòng ngừa ung thư bằng cách ức chế sự phát triển của tế bào bất thường, giảm viêm và giảm stress oxy hóa.
Sulforaphane cũng hỗ trợ gan giải độc, giúp ổn định huyết áp, từ đó bảo vệ hệ tim mạch.
Bông cải xanh cung cấp nhiều vitamin và khoáng chất như vitamin C, K, A, kali, magiê, canxi và sắt.
Thực phẩm này giàu chất xơ, hỗ trợ tiêu hóa và chứa nhiều chất chống oxy hóa như sulforaphane, lutein và zeaxanthin.
Theo bà Johnson, bông cải xanh luôn là thực phẩm ít calo và giàu chất xơ, phù hợp cho chế độ ăn lành mạnh.
Việc thay đổi cách chế biến giúp tăng thêm lợi ích dinh dưỡng, nhưng không cần quá khắt khe. Ăn bông cải xanh dưới bất kỳ hình thức nào vẫn tốt cho sức khỏe. Cách ăn sống hoặc nấu sơ thường giúp giữ lại nhiều dưỡng chất hơn.
