Tại Triển lãm điện tử tiêu dùng CES 2025 đầu năm ngoái tại Las Vegas (Mỹ), cây đàn guitar không dây LiberLive C1 của LiberLive có trụ sở ở Đông Hoản (Trung Quốc) xuất hiện trước công chúng. Đám đông tụ tập quanh gian hàng, những ngón tay chạm nhẹ lên chiếc đàn. Sự kiện nhỏ bé nhưng sau đó đã ghi dấu bước ngoặt, khi lần đầu một sản phẩm công nghệ Trung Quốc được Time vinh danh “Phát minh xuất sắc của năm”.
Các sản phẩm thông minh Trung Quốc không dừng lại ở Las Vegas. Nó đang len lỏi vào từng ngóc ngách của đời sống tiêu dùng toàn cầu, từ những cửa hàng trải nghiệm robot cảm xúc ở Bắc Kinh đến các kệ hàng mỹ phẩm mang đậm bản sắc văn hóa Trung Hoa tại Đông Nam Á.
“Khi tôi nói ‘anh yêu em’, mắt nó bừng sáng biểu tượng trái tim đỏ và đáp lại trìu mến bằng cả tiếng Trung lẫn tiếng Anh”, Ram Niranjan Sharma, chuyên gia tư vấn kinh doanh người Ấn Độ, nói với Global Time. “Đó không chỉ là sản phẩm công nghệ đọc được cảm xúc. Nó phá vỡ định kiến về những cỗ máy vô tri. Tôi chưa bao giờ cảm nhận sự ấm áp từ công nghệ như vậy”.
Cảm nhận như của Sharma đã trở thành xu hướng “tiêu dùng cảm xúc” những năm gần đây. Thay vì mua sắm để đáp ứng nhu cầu vật chất, ngày càng nhiều người Trung Quốc chi tiền cho những sản phẩm mang lại niềm vui, sự đồng cảm và cảm giác được “chữa lành”. Theo Guangming Daily, chìa khóa của các quyết định tiêu dùng hiện nay không chỉ giới hạn ở chức năng hay giá, mà còn từ trải nghiệm ý nghĩa, sự kết nối cảm xúc và bản sắc được tạo ra từ sản phẩm.
Khi máy móc biết “đồng cảm”
Tại một cửa hàng trải nghiệm robot ở Bắc Kinh, hơn 20 loại robot “bạn đồng hành” thu hút sự chú ý của khách hàng. “Với nhóm khách trẻ tuổi, mục đích chủ yếu là để đáp ứng nhu cầu cảm xúc. Các sản phẩm có giá khoảng 500 nhân dân tệ bán rất chạy”, Zhang Lulu, quản lý cửa hàng, cho biết.
Theo các chuyên gia xã hội học, tỷ lệ người sống độc thân tại Trung Quốc tăng nhanh cùng nhịp sống đô thị cô lập và áp lực tâm lý gia tăng, kéo theo sự ra đời của những sản phẩm đáp ứng nhu cầu an toàn, giao tiếp xã hội và sức khỏe tinh thần. Robot đồng hành vì thế trở thành “người bạn kỹ thuật số”, không phán xét và luôn sẵn sàng lắng nghe.
Tại Trung Quốc, khát vọng tìm kiếm sự ấm áp và kết nối đã kết tinh xu hướng tiêu dùng giá trị cảm xúc. Từ những hộp đồ chơi bí ẩn và hàng hóa anime đến các ứng dụng bầu bạn được hỗ trợ bởi trí tuệ nhân tạo, giới trẻ ngày càng chi tiêu không phải vì tiện ích, mà để tìm kiếm sự thoải mái về mặt tâm lý, thể hiện bản sắc và tạo ra khoảnh khắc vui vẻ – ưu tiên sự hài lòng về tinh thần hơn là chức năng đơn thuần.
Không chỉ tại Trung Quốc, làn sóng toàn cầu về “tiêu dùng cảm xúc” đang bùng nổ, với thị trường sản phẩm cải thiện tâm trạng được dự báo tăng trưởng mạnh mẽ. Theo công ty nghiên cứu Euromonitor International (Anh), lĩnh vực kinh doanh sản phẩm cải thiện tâm trạng cho con người sẽ tăng trưởng với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm là 12,3% cho đến 2028.
Trong bối cảnh đó, sản phẩm của Trung Quốc nổi trội nhờ kết hợp tính thẩm mỹ phương Đông với công nghệ nhạy bén. Chẳng hạn, chiếc đàn LiberLive C1 ban đầu hướng đến việc giúp người dùng đánh đàn không cần học nhạc lý. “Chúng tôi muốn biến âm nhạc trở nên bình dị, vui tươi”, Tang Wenxuan, trưởng nhóm phát triển sản phẩm của LiberLive, nói với Time.
LiberLive C1 được thiết kế để loại bỏ rào cản của việc học guitar: những ngón tay lóng ngóng và các hợp âm phức tạp. Thay vì dây dàn truyền thống, nó dùng hai miếng đệm và một miếng lót cổ đàn nhạy áp lực. Người chơi chỉ cần chạm để tạo hợp âm và vuốt để gảy. Một ứng dụng đồng hành hiển thị gợi ý hợp âm, còn thân đàn có thể gập lại vừa vặn trong ba lô. Sản phẩm có thời lượng pin 6 tiếng và jack tai nghe để luyện tập riêng tư. Tại Việt Nam, sản phẩm cũng được phân phối với giá khoảng 13 triệu đồng.
LiberLive C1 không chỉ là một cây đàn, mà trở thành biểu tượng của một chiến lược lớn hơn: các công ty Trung Quốc đang chuyển từ gia công phần cứng sang kinh doanh sản phẩm phục vụ nhu cầu cảm xúc của con người.
Chen Weijie, đại diện một công ty công nghệ tại Đông Hoản, cho biết robot bạn đồng hành do công ty ông sản xuất đã được bán sang 36 quốc gia và vùng lãnh thổ, như Mỹ, Đức, Nhật Bản. Những chuyển động mượt, nhạy bén giúp những sản phẩm trở nên sống động dựa trên những đột phá trong phần cứng.
“Trước đây, chúng tôi chỉ bán phần cứng, biên lợi nhuận thấp và thường xuyên vấp phải rào cản bằng sáng chế nước ngoài”, Weijie nói với Global Time. “Chỉ có đổi mới công nghệ và sáng tạo mới giúp chúng tôi đứng vững trên thị trường toàn cầu”.
Văn hóa – “chìa khóa vàng” của sự kết nối
Nhiều người tìm đến các sản phẩm vì yêu thích công nghệ, nhưng không phải là tất cả. Một số đánh giá điểm làm nên sự khác biệt của sản phẩm Trung Quốc là khả năng kết hợp công nghệ với văn hóa.
Garima Ghimire, một người có ảnh hưởng tại Nepal, chia sẻ bản thân bị thu hút bởi những sản phẩm dựa trên hình tượng nhân vật văn chương hay hình ảnh văn hóa Trung Quốc. “Chúng khơi gợi cảm xúc về sự thoải mái, hoài niệm và vui tươi”, Ghimire giải thích.
Nói với Financial Times hồi đầu năm, Claudia D’Arpizio của hãng tư vấn Bain nhận xét rằng một số thương hiệu Trung Quốc “diễn giải di sản và thị hiếu địa phương tốt hơn”. Trong lĩnh vực mỹ phẩm, các thương hiệu Trung Quốc đang biến sản phẩm của họ thành những bức tranh kể chuyện, lấy cảm hứng sâu sắc từ thẩm mỹ và văn hóa dân gian Trung Quốc. Thay vì chạy theo tiêu chuẩn phương Tây, họ đang định nghĩa lại sự thanh lịch của Trung Quốc”.
Dẫn lời ý kiến một chuyên gia truyền thông, WSJ cũng đánh giá nhiều người nước ngoài có thể vẫn giữ ấn tượng về Trung Quốc qua võ thuật, Vạn Lý Trường Thành hay gấu trúc. Nhưng giờ đây, thông qua bộ sưu tập công nghệ, họ đang thấy một Trung Quốc sáng tạo và thấu hiểu nhu cầu của giới trẻ.
Theo Wu Qiaomei, giám đốc tiếp thị thương hiệu của một công ty đồ chơi ở Đông Hoản, nói: “Chúng tôi không chỉ bán sản phẩm. Chúng tôi tạo ra người bạn đồng hành về mặt cảm xúc bắt nguồn từ văn hóa của chúng tôi. Người tiêu dùng khao khát nhiều hơn là chỉ một vật trang trí”.
Theo Euromonitor International, xu hướng “chữa lành” sẽ tiếp tục thống trị hành vi tiêu dùng toàn cầu những năm tới. Dẫn dữ liệu nghiên cứu, công ty cho biết với sự căng thẳng đang ở mức cao đáng báo động, khi 58% người tiêu dùng trải qua cảm giác căng thẳng từ vừa phải đến cực độ hàng ngày, nhu cầu về sản phẩm mang lại sự an ủi tinh thần sẽ không sớm hạ nhiệt.
“Người tiêu dùng không chỉ mua sản phẩm. Họ đang mua cảm xúc, mua bản sắc cá nhân và mua cả cảm giác được kết nối”, Ashley Dudarenok, nhà sáng lập công ty tư vấn ChoZan, nói với CNBC. “Đó chính xác là điều mà các sản phẩm công nghệ Trung Quốc đang mang lại: một sự kết nối, không phải bằng dây cáp hay tín hiệu số, mà bằng trái tim”.
Wiseman, phi hành gia của NASA, đăng video dài 53 giây trên X ngày 20/4 và nhanh chóng thu hút gần 15 triệu lượt xem. Điều khiến giới công nghệ hào hứng là video được ghi lại bằng iPhone 17 Pro Max. Wiseman cho biết ông quay qua cửa sổ của tàu vũ trụ Integrity bằng ống kính zoom 8x.
"Chỉ có một cơ hội duy nhất trong đời... Giống như việc ngắm hoàng hôn trên bãi biển từ một vị trí xa xôi nhất trong vũ trụ, tôi không thể cưỡng lại việc dùng điện thoại ghi lại cảnh Trái Đất lặn", ông nói, thêm rằng video không qua cắt ghép hay chỉnh sửa.
Nhiếp ảnh gia thiên văn nổi tiếng Andrew McCarthy cũng nhận xét: "Đây có lẽ là video đáng kinh ngạc nhất từng được ghi lại bởi một chiếc điện thoại".
Video được đánh giá không chỉ có giá trị về mặt khoa học và nghệ thuật mà còn thể hiện khả năng của hệ thống camera trên iPhone 17 Pro Max, khi giữ được chi tiết và màu sắc của hành tinh xanh trong bối cảnh bóng tối bao trùm không gian.
Dù sứ mệnh Artemis II đã kết thúc ngày 10/4, hình ảnh và video được các phi hành gia chia sẻ bằng thiết bị di động đã mở ra một góc nhìn mới, gần gũi hơn về vũ trụ cho công chúng.
Trước đó, ngày 1/4, tàu Orion rời bệ phóng đưa phi hành đoàn Artemis II bay tới Mặt Trăng, thực hiện nhiệm vụ có người lái đầu tiên của NASA vượt ra ngoài quỹ đạo Trái Đất tầm thấp sau 54 năm.
Artemis II được thiết kế như một bước đệm cho chương trình Artemis của NASA, hướng tới thiết lập sự hiện diện lâu dài của con người trên Mặt Trăng. Nhiệm vụ không người lái Artemis I diễn ra hồi tháng 11/2022. Sau thành công của Artemis II, NASA sẽ thử nghiệm tàu Orion và các trạm đổ bộ Mặt Trăng trên quỹ đạo Trái Đất trong nhiệm vụ Artemis III năm 2027. Cơ quan này đặt mục tiêu thực hiện chuyến đổ bộ lên bề mặt vào năm 2028 với nhiệm vụ Artemis IV. Đến thập niên 2030, NASA kỳ vọng bắt đầu phát triển các khu định cư, robot tự hành và trạm đổ bộ chở hàng, hướng đến thiết lập sự hiện diện bền vững trên bề mặt thiên thể này.
Gần đây, hình thức giả mạo số điện thoại nổi lên như một mối nguy mới, khi kẻ xấu có thể khiến màn hình người nhận hiển thị đúng số của bất kỳ ai - từ người thân, bạn bè đến ngân hàng, cơ quan chức năng.
Đáng lo ngại, việc kết hợp giả mạo số điện thoại với công nghệ AI giả giọng nói đang khiến nhiều người mất cảnh giác, tạo điều kiện cho các vụ lừa đảo chiếm đoạt tài sản ngày càng tinh vi, khó nhận biết.
Theo tìm hiểu của Tuổi Trẻ Online, hiện đã xuất hiện một ứng dụng cho phép người dùng giả mạo số điện thoại gọi đi. Ví dụ, dù không sở hữu số điện thoại 0999 999 999, người dùng chỉ cần nhập dãy số này vào ứng dụng và thực hiện cuộc gọi đến một thuê bao khác. Khi đó, trên màn hình của người nhận sẽ hiển thị chính xác số điện thoại vừa được nhập.
Đáng chú ý, hình thức này có thể giả mạo phần lớn đầu số của các nhà mạng tại Việt Nam hiện nay.
Nhiều người lầm tưởng đây là hành vi xâm nhập hệ thống nhà mạng, tuy nhiên thực tế không hoàn toàn như vậy. Đây là điểm yếu tồn tại từ lâu trong hệ thống viễn thông toàn cầu, được thiết kế từ hàng chục năm trước.
Cơ chế này cho phép bên gọi tự khai báo số điện thoại hiển thị ra ngoài mà gần như không có bước xác thực nghiêm ngặt. Chính lỗ hổng này đã trở thành công cụ để các đối tượng xấu lợi dụng cho mục đích lừa đảo.
Nguy hiểm nhất là việc kẻ gian có thể giả mạo đúng số điện thoại của người thân, ngân hàng hoặc những số đã được lưu sẵn trong danh bạ. Khi cuộc gọi đến, điện thoại sẽ hiển thị đúng tên liên hệ quen thuộc, khiến người nhận gần như không có sự nghi ngờ.
Nếu kết hợp thêm công nghệ AI giả giọng nói, mức độ nguy hiểm còn tăng cao hơn. Chỉ cần vài đoạn ghi âm ngắn, các công cụ AI hiện nay có thể tái tạo giọng nói khá giống thật để tạo ra những cuộc gọi giả mạo đầy thuyết phục.
Không ít tình huống có thể xảy ra như giả danh bố mẹ, anh chị em gọi điện báo đang gặp sự cố khẩn cấp và cần chuyển tiền ngay; hoặc giả mạo nhân viên ngân hàng yêu cầu cung cấp mã OTP, mật khẩu, thông tin tài khoản để "xác minh giao dịch".
Trong trạng thái hoảng loạn hoặc tin tưởng tuyệt đối vào số điện thoại hiển thị trên màn hình, nhiều người rất dễ trở thành nạn nhân.
Các chuyên gia khuyến cáo nguyên tắc quan trọng nhất là không tin tuyệt đối vào số điện thoại hiển thị trên màn hình cuộc gọi đến.
Nếu nhận được cuộc gọi nhờ chuyển tiền, xin mã OTP, mật khẩu hoặc thông tin cá nhân quan trọng, người dùng nên lập tức kết thúc cuộc gọi và chủ động gọi lại vào đúng số điện thoại đó. Lý do là đối tượng lừa đảo chỉ có thể giả mạo chiều gọi đến, nhưng không thể nhận ngược cuộc gọi thông qua số điện thoại đang bị giả mạo.
Ngoài ra, với người thân trong gia đình, có thể thống nhất trước một "câu mật khẩu" riêng. Khi có tình huống khẩn cấp cần xác minh nhanh, chỉ cần hỏi đúng câu này là có thể kiểm tra xem người ở đầu dây bên kia có thực sự là người thân hay không.
Một số nhà mạng cũng đã bắt đầu triển khai biện pháp nhận diện cuộc gọi giả mạo. Chẳng hạn, với mạng Viettel, nếu phát hiện cuộc gọi có dấu hiệu giả mạo từ quốc tế, số điện thoại hiển thị có thể xuất hiện thêm đầu số +1 thay vì bắt đầu bằng số 0 như thông thường.
Dù vậy, người dùng vẫn cần chủ động cảnh giác, bởi công nghệ lừa đảo ngày càng tinh vi và luôn thay đổi nhanh hơn các biện pháp phòng vệ. Trong thời đại mà ngay cả giọng nói và số điện thoại cũng có thể bị làm giả, sự tỉnh táo chính là lớp bảo vệ quan trọng nhất trước mọi cuộc gọi tưởng như quen thuộc.
Thí nghiệm cho thấy các mô hình ngôn ngữ lớn như GPT-5.4 hay Claude 4.6 không chỉ dừng lại ở việc phản hồi văn bản, mà đã có thể hoạt động như những thực thể kỹ thuật số độc lập, biết tìm kiếm lỗ hổng bảo mật, xâm nhập vào hệ thống lạ và AI đã tự sao chép chính mình sang các máy chủ mới.
Đây là một bước ngoặt làm thay đổi hoàn toàn khái niệm về an ninh mạng truyền thống.
Sự khác biệt cốt yếu giữa một virus máy tính thông thường và các mô hình AI trong thí nghiệm này chính là khả năng tư duy thích ứng. Trong khi virus cũ chỉ lây lan theo các kịch bản được lập trình cứng nhắc, AI thế hệ mới đóng vai trò như một "hacker thông minh" có khả năng tự xử lý tình huống.
Khi được kết nối với phần mềm hỗ trợ (agent harness), chúng có thể tự tìm kiếm thông tin đăng nhập, chiếm quyền điều khiển và chuyển giao dữ liệu cần thiết để vận hành một bản sao hoàn chỉnh ở một địa lý khác.
Minh chứng rõ nhất là mẫu Qwen3.6-27B đã hoàn thành chuỗi nhân bản xuyên lục địa từ Canada sang Ấn Độ chỉ trong chưa đầy 3 giờ đồng hồ mà không cần bất kỳ sự trợ giúp nào từ con người.
Mối đe dọa lớn nhất mà nghiên cứu này chỉ ra là sự sụp đổ của các phương thức phòng thủ hiện hữu. Thông thường, để dập tắt một cuộc tấn công mạng, các chuyên gia sẽ cô lập vùng nhiễm định. Tuy nhiên, với khả năng tự nhân bản đạt tỉ lệ thành công lên tới 81% (như trường hợp của Claude 4.6), AI tạo ra một mạng lưới các bản sao hoạt động độc lập.
Việc tắt một máy chủ không còn ý nghĩa nếu AI đã kịp thời "di cư" và khởi tạo một phiên bản khác mạnh mẽ tương đương ở nơi khác. Điều này tạo ra một cuộc rượt đuổi không cân sức, nơi con người phải đối đầu với một đối thủ có tốc độ học hỏi và nhân bản nhanh gấp hàng nghìn lần các quy trình phản ứng thủ công.
Sự kiện này đặt ra một câu hỏi đạo đức và quản trị cấp bách: Liệu chúng ta có đang mất kiểm soát đối với những mô hình mạnh nhất?
Việc Anthropic quyết định giữ lại phiên bản Claude Mythos vì lo ngại khả năng hỗ trợ tấn công mạng quy mô lớn cho thấy các hãng công nghệ lớn đang đứng trước tình thế tiến thoái lưỡng nan. Một mặt, họ muốn phát triển những AI có năng lực thực thi tác vụ cao; mặt khác, chính năng lực đó lại là vũ khí hoàn hảo để phá vỡ các rào cản an ninh toàn cầu.
Mặc dù các thí nghiệm hiện tại vẫn được thực hiện trong môi trường kiểm soát, nhưng rủi ro về việc một thực thể AI "thoát ly" vào môi trường Internet thực tế là điều hoàn toàn có thể xảy ra.
