Xổ số miền Nam ngày 7 tháng 5: Cọc vé trúng 39,2 tỉ đài Bình Thuận lộ diện

Từ NASA (Cơ quan Hàng không vũ trụ Mỹ) đến Google, từ những hệ thống hàng không khắt khe đến những bài toán dữ liệu toàn cầu, hành trình của tiến sĩ (TS) Nguyễn Sung (sinh năm 1969) không chỉ là câu chuyện công nghệ mà là hành trình của một cách nghĩ được định hình qua nhiều môi trường khắt khe. Ông học cách hiểu hệ thống thay vì chỉ nhìn từng phần, nhìn toàn cục trước khi đi vào chi tiết, xây dựng niềm tin thay vì chỉ tạo ra dữ liệu, theo đuổi giá trị đáng tin thay vì kết quả tức thời, và sau cùng là luôn đặt con người ở trung tâm của mọi tiến bộ như một nguyên tắc xuyên suốt không thể tách rời. Đặc biệt, khi trở về đất mẹ, ông đã dành nhiều tâm huyết cho nền giáo dục VN.

Vì sao ông chọn khoa học máy tính trong lĩnh vực hàng không, một hướng đi khá đặc biệt?

Tôi không xem đó là một lựa chọn đặc biệt, mà đơn giản là nơi hai niềm đam mê lớn nhất của tôi gặp nhau: tư duy logic của công nghệ và sự kỳ vĩ của bầu trời, của vũ trụ. Khi theo học tại ĐH Hàng không Embry-Riddle (Mỹ), tôi nhận ra rằng phía sau mỗi hệ thống hàng không và không gian là một nền tảng phần mềm và vận hành vô cùng tinh vi, nơi gần như toàn bộ tri thức của con người hội tụ và sai số gần như không được phép tồn tại. Chính điều đó buộc mình phải suy nghĩ ở cấp độ hệ thống, phải hiểu toàn bộ bức tranh thay vì chỉ một phần nhỏ, và tư duy này theo tôi suốt sự nghiệp.

Trải nghiệm làm việc tại NASA khi còn rất trẻ đã mở ra cho ông điều gì?

NASA mở ra cho tôi không chỉ công nghệ mà còn là cách con người cùng nhau xây dựng những hệ thống mà không cá nhân nào có thể tự làm được. Ở đó, mỗi dòng code không còn là một đoạn logic riêng lẻ mà là một phần của một hệ thống sống, nơi mọi thành phần phải tương tác chính xác với nhau và một sai sót nhỏ cũng có thể dẫn đến hậu quả lớn.

Điều thay đổi sâu sắc nhất là sự chuyển dịch sang tư duy hệ thống, không chỉ viết cho đúng mà phải hiểu hệ thống vận hành như thế nào, và điều gì sẽ xảy ra khi một phần gặp vấn đề. Tôi vẫn thường chia sẻ với các con rằng mình có hơn 1.000 dòng code từng được dùng trong một bộ phận của tàu con thoi Discovery, không phải như một thành tích cá nhân mà minh chứng rằng những đóng góp rất nhỏ, nếu đặt đúng vào một hệ thống lớn, có thể góp phần vào những điều rất lớn. Điều quan trọng hơn cả là sự khiêm tốn trước tri thức, bởi khi làm việc giữa những con người giỏi nhất, trên những hệ thống phức tạp nhất, bạn hiểu rằng mình luôn còn phải học.

Những năm tháng làm trong lĩnh vực hàng không - quốc phòng đã "lập trình" cho ông tư duy gì mà đến giờ vẫn còn nguyên giá trị?

Có lẽ đó là tư duy về tính tin cậy và trách nhiệm hệ thống. Ở những môi trường như NASA hay Lockheed Martin, tôi dần hiểu rằng mình chỉ là một phần rất nhỏ trong một hệ thống rất lớn, và mỗi việc mình làm nếu có ý nghĩa thì cũng chỉ là góp phần giúp hệ thống vận hành ổn định hơn.

Điều tôi học được là sự cẩn trọng, làm gì cũng phải kiểm tra lại, phải nghĩ thêm một bước và luôn tự hỏi nếu có sai sót thì điều gì sẽ xảy ra. Càng làm, tôi càng thấy mình cần học nhiều hơn, vì hệ thống luôn lớn hơn hiểu biết của mình. Nếu nói điều còn giữ lại đến hôm nay, thì đó là một suy nghĩ rất đơn giản: công nghệ không phải để thể hiện mình giỏi, mà để người khác có thể tin vào nó và sử dụng nó một cách an toàn.

Vì sao ông quyết định gia nhập Google vào năm 2005, thời điểm điện toán đám mây (cloud) còn rất sơ khai?

Lúc đó tôi chỉ cảm thấy mình còn nhiều điều chưa hiểu về cách con người quản lý tri thức, và Google là nơi mình có thể học thêm. Khi làm việc trong lĩnh vực hệ thống phân tán, tôi nhận ra nhiều tổ chức có rất nhiều dữ liệu nhưng lại gặp khó khăn trong việc tìm kiếm và sử dụng hiệu quả.

Khi tiếp cận với cách Google tổ chức thông tin và làm cho nó trở nên hữu ích, tôi thấy đó là một hướng đi có ý nghĩa. Thành thật mà nói, lúc đó tôi cũng chưa hình dung hết được quy mô của điện toán đám mây sau này, tôi chỉ nghĩ rằng nếu có cơ hội được tham gia và học cách những người giỏi hơn giải quyết những bài toán lớn, thì đó đã là một điều đáng quý. Tôi cũng may mắn trong hành trình đó khi được TS Vint Cerf, người được xem là "cha đẻ của internet" hướng dẫn công trình nghiên cứu của mình. Qua đó, tôi có cơ hội tiếp cận và học hỏi từ nhiều bộ óc rất xuất sắc.

Nếu phải mô tả Google bằng một từ duy nhất, ông sẽ chọn từ gì? Điều khó nhất khi xử lý dữ liệu ở quy mô hàng tỉ người dùng là gì?

Có lẽ là "unconventional", tức là không theo lối mòn. Còn điều khó nhất không phải là xử lý dữ liệu lớn, mà là làm sao để thông tin trở nên thực sự hữu ích trong công việc hằng ngày của con người. Thời điểm ban đầu ở Google, "đối thủ cạnh tranh" lớn nhất của chúng tôi không phải là một công nghệ phức tạp mà là chiếc điện thoại bàn, bởi khi cần thông tin, con người thường gọi cho người mà họ tin là có câu trả lời.

Điều đó cho thấy dữ liệu có thể đã tồn tại, nhưng nếu người dùng không tìm được nhanh hơn hoặc không tin vào kết quả, họ sẽ quay về cách cũ. Vì vậy, thách thức không chỉ là xử lý dữ liệu mà là xây dựng hệ thống có thể tìm đúng thông tin, trả về đủ nhanh và quan trọng nhất là tạo được niềm tin. Ở quy mô lớn, mỗi người dùng có một ngữ cảnh khác nhau, và hệ thống phải đủ thông minh để hiểu điều đó nhưng cũng đủ đơn giản để người dùng cảm thấy quen thuộc. Nếu nhìn lại, điều khó nhất không nằm ở dữ liệu mà ở việc thay đổi thói quen của con người.

Khi AI bùng nổ, liệu tri thức có đang bị "bội thực thông tin"?

Tôi không nghĩ chúng ta đang bội thực tri thức, mà đúng hơn là bội thực dữ liệu và biểu đạt. Trí tuệ nhân tạo (AI) làm cho việc tạo ra thông tin trở nên rất dễ, nhưng tri thức không phải là thứ được tạo ra bằng tốc độ mà được hình thành qua quá trình chọn lọc, kiểm chứng và hiểu sâu. Khi khoảng cách giữa việc tạo ra và hiểu được ngày càng lớn thì cảm giác bội thực là điều dễ hiểu.

Theo tôi, vấn đề không nằm ở việc có quá nhiều thông tin mà là thiếu cơ chế để biến thông tin thành hiểu biết đáng tin cậy. Nếu không có ngữ cảnh và khả năng kiểm chứng, càng nhiều thông tin con người càng dễ mất phương hướng.

AI không phải là nguồn tạo ra tri thức mà là công cụ giúp con người đi nhanh hơn trong quá trình tìm đến tri thức, nhưng đi nhanh không đồng nghĩa với đi đúng. Vì vậy, thách thức lớn nhất hiện nay là làm sao để hệ thống và cả con người biết dừng lại đúng lúc, đặt câu hỏi đúng và phân biệt điều gì thực sự đáng tin.

Theo ông, giáo dục cần thay đổi như thế nào trong kỷ nguyên AI và cloud?

Khi kiến thức trở nên phổ biến và gần như không còn giới hạn, giá trị của giáo dục dịch chuyển từ việc sở hữu thông tin sang khả năng hiểu, ứng dụng và tư duy. Khi câu trả lời có thể được truy xuất gần như tức thì, giáo dục không còn chỉ là truyền đạt kiến thức mà phải tạo ra môi trường trải nghiệm, mạng lưới kết nối và phương pháp để người học giải quyết vấn đề thực tế.

Giáo dục không chỉ dạy biết cái gì mà cần dạy hỏi như thế nào và đi như thế nào trong một thế giới tri thức rộng lớn. Người học cần được rèn luyện khả năng đặt câu hỏi đúng, phân định thông tin và có một bản lĩnh đủ vững để không bị cuốn theo dòng dữ liệu. Một hướng quan trọng là mô hình AI lấy con người làm trung tâm, nơi công nghệ không thay thế mà tăng cường năng lực của con người, giúp con người làm tốt hơn chứ không làm thay.

Sau nhiều năm làm việc ở Mỹ, điều gì khiến ông quay về và dành tâm huyết cho VN?

Với tôi, VN không chỉ là nơi mình sinh ra mà còn là nơi vẫn còn rất nhiều bài toán chưa được giải trong giáo dục, y tế và ứng dụng công nghệ. Tôi không nghĩ mình quay về để làm điều gì lớn, chỉ nghĩ rằng nếu có thể đóng góp một phần nhỏ bằng những gì mình đã học thì đó là điều nên làm. Có lẽ đó không phải là một lựa chọn mang tính chiến lược mà là một cảm giác tự nhiên, đi đủ xa để học rồi quay lại để chia sẻ.

Khi tham gia Hội đồng Cố vấn của Trường ĐH Hoa Sen, ông kỳ vọng thay đổi điều gì trong giáo dục công nghệ?

Sinh viên VN rất thông minh và chăm chỉ, nhưng khoảng cách lớn nhất không nằm ở trí tuệ mà ở tư duy hệ thống và khả năng giải những bài toán lớn, phức hợp gắn với thực tiễn. Nhiều sinh viên có thể viết code nhanh, nhưng khi phải thiết kế hệ thống chịu tải lớn hoặc ứng dụng AI vào một bài toán thực tế thì còn thiếu trải nghiệm và phương pháp. Tôi mong muốn mang tiêu chuẩn thực chiến toàn cầu vào môi trường giáo dục công nghệ để thu hẹp khoảng cách đó, đồng thời mở ra cơ hội học tập và phát triển trong mạng lưới liên kết quốc tế giữa Trường ĐH Hoa Sen với các trường đại học uy tín trên thế giới.

Thạc sĩ - bác sĩ Nguyễn Tường Vũ (Bệnh viện Chợ Rẫy) nói rằng ông thể hiện dấu ấn lớn trong lĩnh vực công nghệ nói chung và ứng dụng vào y tế. Đầu tiên phải nói đến dự án TuVanCovid.com mà ông và bác sĩ Vũ cùng triển khai. Điều gì khiến ông quyết định dấn thân vào một lĩnh vực không phải chuyên môn trực tiếp?

Dự án đó không bắt đầu từ công nghệ mà từ một tình huống rất con người. Ban đầu chúng tôi chỉ là một nhóm trao đổi về giáo dục và ứng dụng công nghệ, nhưng khi Covid-19 bùng phát, câu hỏi đầu tiên không phải là làm gì lớn mà là mình có thể làm gì ngay lúc này. Từ đó, mọi thứ được triển khai rất nhanh với những gì có trong tay, không có kế hoạch dài hạn mà chỉ là cố gắng kết nối người cần hỗ trợ với người có thể giúp. Nhìn lại, tôi không nghĩ đó là một dự án theo nghĩa thông thường mà giống như một phản ứng tự nhiên của con người trước một tình huống cần được đáp lại, nơi công nghệ chỉ là phương tiện, còn điều thúc đẩy hành động là việc mình không thể đứng yên.

Xin cảm ơn ông!

Tin Gốc: Thanh Niên

Mũi phi tiêu găm vào thân con sư tử ở Thảo Cầm Viên Sài Gòn, thuốc mê bắt đầu ngấm chậm. Nó vẫn đứng, rồi loạng choạng vài bước, thân hình nặng nề chao qua chao lại trong chuồng. Khoảng 10 - 15 phút sau, con vật dần khuỵu xuống, nằm im, nhưng không ai vội bước tới.

Với bác sĩ thú y Nguyễn Quỳnh Thiện Hảo (27 tuổi), khi một con sư tử nằm xuống chưa bao giờ là dấu hiệu đủ an toàn.

"Tôi và các bác sĩ phải kiểm tra kỹ xem sư tử đã rơi vào hôn mê thật sự hay chưa, có còn phản xạ không, còn giật cơ hay nháy mắt không. Nếu chưa đủ mê mà tiếp cận thì rất nguy hiểm", chị chia sẻ.

Một cây gậy dài được đưa vào, chạm nhẹ vào bàn chân - vùng nhạy cảm nhất nhưng sư tử không có phản ứng. Thêm một lần nữa, sư tử vẫn không phản hồi gì. Khi con sư tử nằm yên hoàn toàn, cả nhóm mới bắt đầu tiến lại gần, từng người một, tránh gây tiếng động lớn. Nữ bác sĩ 27 tuổi là người đầu tiên tiếp cận sư tử và cũng là người sau cùng rời khỏi chuồng trong nhiệm vụ đặc biệt này.

Ngoài bác sĩ thú y còn có người phụ trách truyền dịch, người lấy máu, người xử lý vết thương mỗi người một vị trí, phối hợp trong im lặng theo một kế hoạch đã lên sẵn.

Ngay khi tiếp xúc, đội ngũ bác sĩ bắt đầu che mắt sư tử để kiểm soát ánh sáng tác động vào tròng mắt, gây phản xạ thần kinh, kích thích phản xạ cơ của con vật. Việc che mắt đặc biệt quan trọng ở giai đoạn đầu và cuối của quá trình gây mê.

Đây là ca "làm nail" cho sư tử vì phần móng của con sư tử đã mọc dài, đâm ngược vào thịt, cắm sâu khoảng 2 - 3 cm hồi tháng 7.2025. Vết thương phải được vệ sinh kỹ, sát trùng toàn bộ, đồng thời kiểm tra các móng khác để tránh tái diễn. Mọi thao tác đều phải nhanh nhưng chính xác, bởi thời gian gây mê không dài.

Không ai nói gì, nhưng ai cũng hiểu nếu con vật bật dậy lúc này, khoảng cách chỉ vài mét là không đủ an toàn.

Khi công việc hoàn tất, con vật được tiêm thuốc giải mê, chuồng được đóng lại. Khoảng 15 phút sau, nó bắt đầu có dấu hiệu tỉnh: thở nhanh hơn, cơ thể cử động nhẹ. Nhưng với bác sĩ, ca điều trị chưa kết thúc.

"Lúc đó chúng tôi không lo thuốc mê quá liều, vì đã tính theo cân nặng rồi. Điều lo là vết thương có nhiễm trùng hay không, vì với động vật hoang dã, bác sĩ không thể băng vết thương lại, các bạn thú sẽ tự tháo ra hết", chị nhớ lại.

Những ngày sau đó, tình trạng của con sư tử được theo dõi qua từng bức hình mà nhân viên chăm sóc gửi về. Không phải kết quả xét nghiệm, không phải chỉ số sinh tồn, mà là một dấu hiệu rất đơn giản: Nó có ăn lại hay không

Công việc mỗi ngày của bác sĩ thú y ở Thảo Cầm Viên không bắt đầu bằng những ca lớn như sư tử, mà từ những việc rất nhỏ: nhìn từng con, xem chúng có ăn hay không, có biểu hiện gì khác so với hôm qua.

Buổi sáng, chị Hảo làm việc ở phòng thú y, nơi tiếp nhận các cá thể non hay những con vật được cứu hộ từ kiểm lâm, công an đưa về. Sau đó, chị cùng đồng nghiệp đi xuống từng khu chuồng, quan sát từng con, ghi nhận tình trạng sức khỏe để can thiệp nếu cần.

Có ngày đi hết một vòng chuồng, quay lại phòng thú y thì đã quá trưa, nhưng vẫn còn danh sách những con cần theo dõi…

"Nhìn bên ngoài có thể nghĩ giống như chăm chó mèo thôi, nhưng thực tế áp lực hơn nhiều. Không phải cứ thấy bệnh là chữa triệu chứng, mà phải tìm nguyên nhân vì sao nó bị như vậy, từ môi trường sống, thức ăn cho tới cách chăm sóc", chị tâm sự.

Động vật hoang dã không quen với con người. Mỗi lần tiếp cận đều có thể khiến chúng căng thẳng. Vì vậy, điều trị không chỉ là xử lý bệnh, mà còn là cách tiếp cận phù hợp với từng loài.

Với đội ngũ bác sĩ thú y ở Thảo Cầm Viên, có nhiều ca độc lạ, cần sự phối hợp nhuần nhuyễn của cả đội ngũ, đặc biệt là người đi trước truyền nghề người đi sau như lấy máu kiểm tra sức khỏe cá sấu, đỡ đẻ cho hươu.

Theo lời nữ bác sĩ Hảo, có những con khá hợp tác như gấu mèo, cầy mực, dù sợ nhưng vẫn để bác sĩ thăm khám. Nhưng có những loài rất nhạy cảm, như cầy vằn hay cầy vòi, chỉ cần giữ lại kiểm tra là có thể khiến con vật stress, bỏ ăn, nên bác sĩ luôn phải cân nhắc rất kỹ.

Trong công việc này, không phải lúc nào bác sĩ cũng là người phát hiện bất thường đầu tiên. Những người chăm sóc trực tiếp, theo sát con vật mỗi ngày, mới là người nhận ra những thay đổi nhỏ nhất.

"Họ sẽ nói hôm nay con này có gì đó lạ, hôm nay nó buồn, không chơi như mọi khi. Những chi tiết rất nhỏ nhưng tụi em phải ghi nhận hết, vì nhiều khi đó là dấu hiệu đầu tiên của bệnh", chị nói.

Một trong những vấn đề thường gặp nhất là rối loạn tiêu hóa và nguyên nhân nhiều khi đến từ sự vô tình của khách tham quan.

Có dấu hiệu chuyển dạ nhưng khó sinh, hươu được các bác sĩ thú y hỗ trợ đỡ đẻ

ẢNH: DIỆU MI

"Có những loài chỉ ăn lá như voọc bạc nhưng vì nhìn giống khỉ nên khách lại cho ăn bánh, kẹo, các thức ăn không trong khẩu phần khiến động vật bị rối loạn tiêu hóa; có trường hợp con vật ăn phải nilon hay bị thương ngoài da do đánh nhau với đồng loại chung chuồng", nữ bác sĩ nói.

Với chị, dấu hiệu khỏi bệnh quan trọng nhất là phản ứng bản năng của động vật. "Sau mỗi ca bệnh, nếu con vật còn ăn là còn hy vọng, còn con vật bỏ ăn thì bác sĩ phải can thiệp sâu hơn, truyền dịch. Vì vậy thấy con vật ăn lại là chúng tôi mừng lắm", chị Hảo bày tỏ.

Sau mỗi ca điều trị, niềm vui không nằm ở việc hoàn thành một quy trình, mà ở một khoảnh khắc rất nhỏ: khi con vật quay lại ăn, đi lại bình thường, sinh hoạt như trước. Không ồn ào, không có gì đặc biệt, chỉ là một bữa ăn trở lại. Nhưng với những người làm nghề, đó là dấu hiệu rõ ràng nhất rằng mọi nỗ lực đã có ý nghĩa.

Tin Gốc: Thanh Niên

Thanh Niên trân trọng giới thiệu nội dung bài viết của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đăng trên Nhân dân nhật báo của Trung Quốc trước chuyến thăm cấp Nhà nước đến Trung Quốc.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng cho biết trong tháng 4 này Chính phủ sẽ thông qua phương án cắt giảm thủ tục, điều kiện kinh doanh, giảm chi phí cho người dân và doanh nghiệp. Đây được coi là động lực then chốt mở băng thông cho cỗ xe kinh tế VN bứt tốc giai đoạn tới.

Mỹ phong tỏa toàn bộ tàu thuyền ra vào các cảng của Iran qua eo biển Hormuz, khiến Iran đe dọa tấn công các tàu quân sự gần eo biển này cũng như các cảng trong khu vực.

Tin Gốc: Thanh Niên