Ngày 8.4, tại Hà Nội, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã chủ trì hội nghị công bố quyết định của Bộ Chính trị chỉ định Ban Chấp hành, Ban Thường vụ, Bí thư, Phó bí thư Đảng ủy Chính phủ và công bố Quyết định bổ nhiệm các thành viên Chính phủ nhiệm kỳ 2026 – 2031.
Tại buổi lễ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đã trao quyết định cho Thủ tướng Lê Minh Hưng và các thường trực Đảng ủy Chính phủ; trao các quyết định bổ nhiệm: Phó thủ tướng thường trực Phạm Gia Túc; đại tướng Phan Văn Giang, Phó thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng; các Phó thủ tướng: Phạm Thị Thanh Trà, Hồ Quốc Dũng, Nguyễn Văn Thắng và Lê Tiến Châu.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng đã trao quyết định bổ nhiệm 14 bộ trưởng và 3 thủ trưởng cơ quan ngang bộ.
Phát biểu tại buổi lễ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chỉ rõ, nhiệm kỳ 2026 – 2031 diễn ra trong bối cảnh đặc biệt, vừa là nhiệm kỳ đầu tiên triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, vừa là giai đoạn bản lề quyết định việc VN có vươn lên một tầm cao phát triển mới hay không.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với một nền tảng đã được củng cố nhưng cũng đối mặt với nhiều thách thức đan xen; yêu cầu đặt ra là chất lượng tăng trưởng phải cao hơn, dựa trên năng suất, KH-CN và đổi mới sáng tạo; năng lực cạnh tranh phải được nâng cao rõ rệt; khả năng tự chủ chiến lược phải được củng cố vững chắc; hiệu lực, hiệu quả quản trị quốc gia phải được nâng tầm cao hơn, hiện đại hơn.
Nêu rõ nhiệm kỳ này không chỉ là sự tiếp nối mà phải là bước chuyển lên nấc thang phát triển cao hơn, kết quả cuối cùng phải được đo bằng chất lượng cuộc sống của nhân dân và vị thế, uy tín của đất nước, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của Chính phủ nhiệm kỳ mới là kiến tạo môi trường phát triển, mở ra không gian tăng trưởng, tạo động lực tăng trưởng mới và nâng cao năng lực tổ chức thực hiện để đạt mục tiêu đề ra.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị Chính phủ tập trung đặc biệt cho yêu cầu giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, củng cố các cân đối lớn, kiểm soát tốt rủi ro, đồng thời phải tạo được động lực tăng trưởng mới; thực hiện bằng được mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững.
Đồng thời, Chính phủ phải nâng cao năng lực tổ chức thực thi các nghị quyết của Đảng, của Quốc hội và pháp luật của Nhà nước, làm cho pháp luật và nghị quyết đi vào cuộc sống nhanh hơn, minh bạch hơn, nhất quán hơn; người dân, doanh nghiệp cảm thấy yên tâm khi đầu tư, sáng tạo và làm ăn chân chính; mỗi quyết định quản lý nhà nước trở thành một nhân tố thúc đẩy phát triển.
Cạnh đó, Chính phủ phải hoạt động thống nhất, thông suốt, hiệu lực, hiệu quả, kỷ luật, kỷ cương; tiếp tục đổi mới tư duy từ quản lý sang phục vụ và kiến tạo, mở đường cho đổi mới, sáng tạo; nói đi đôi với làm; đã hứa phải làm, đã làm phải có kết quả; đã phân công phải rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời hạn, rõ sản phẩm.
Mỗi thành viên Chính phủ phải là người gánh vác trách nhiệm quốc gia trong lĩnh vực mình phụ trách. Mỗi bộ, ngành phải vượt qua tư duy cục bộ ngành mình, phải đặt lợi ích chung của quốc gia, hiệu quả chung của nền kinh tế, sự thuận lợi của người dân và doanh nghiệp lên trên hết.
Cạnh đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu phải coi KH-CN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là nền tảng của mô hình tăng trưởng mới.
Đồng thời, Chính phủ phải cải thiện mạnh mẽ hơn nữa môi trường đầu tư kinh doanh, bảo đảm sự phát triển nhanh, bền vững của khu vực kinh tế tư nhân và đội ngũ doanh nhân VN; thật sự bảo đảm quyền tự do kinh doanh, quyền tài sản, quyền cạnh tranh bình đẳng, quyền tiếp cận nguồn lực và cơ hội phát triển theo pháp luật; xóa bỏ tư duy phân biệt đối xử, cơ chế xin – cho, sự nhũng nhiễu, chi phí không chính thức, xem xét tiếp tục bỏ bớt thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng nhấn mạnh yêu cầu phải gắn phát triển kinh tế với mở rộng đối ngoại, củng cố quốc phòng, an ninh, giữ vững trật tự an toàn xã hội, bảo đảm an ninh năng lượng, an ninh lương thực, an ninh tài chính, an ninh mạng và an ninh dữ liệu bên cạnh bảo đảm an ninh chính quyền, an ninh chế độ.
Chính phủ phải có tầm nhìn đi trước một bước, chuẩn bị từ sớm, từ xa, không để bị động, bất ngờ trong mọi tình huống; đồng thời xây dựng một Chính phủ thực sự liêm chính, trong sạch, vững mạnh, đoàn kết, kỷ luật, gần dân, vì dân; chống cho được bệnh nóng vội, hình thức, bệnh thành tích, giáo điều, dân túy, né tránh trách nhiệm, đùn đẩy công việc, nói nhiều làm ít, nói to làm nhỏ.
Nhấn mạnh nhân dân không đánh giá Chính phủ qua lời nói mà qua kết quả, không nghe nhiều cam kết mà nhìn vào sự chuyển biến thực tế trong đời sống hằng ngày, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tin tưởng tập thể Chính phủ nhiệm kỳ 2026 – 2031 sẽ kế thừa và phát huy xứng đáng những kết quả tốt đẹp mà Chính phủ nhiệm kỳ qua đã vun đắp, góp phần xây dựng đất nước ta phát triển nhanh, bền vững, phồn vinh, nhân dân ngày càng ấm no, hạnh phúc.
Thay mặt Chính phủ, Đảng ủy Chính phủ, Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định tiếp thu và cam kết sẽ cụ thể hóa toàn bộ các định hướng chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước thành các chương trình, kế hoạch hành động xuyên suốt, quyết liệt và hiệu quả ngay từ những ngày đầu, tháng đầu của nhiệm kỳ mới.
Thủ tướng Lê Minh Hưng đề nghị Đảng ủy Chính phủ, thành viên Chính phủ luôn đề cao tinh thần đoàn kết, chung sức, đồng lòng kỷ luật, kỷ cương, không ngừng rèn luyện phẩm chất và nâng cao năng lực dám nghĩ, dám nói, dám làm, dám chịu trách nhiệm, bản lĩnh, dám đương đầu với khó khăn, thử thách và hành động quyết liệt, hiệu quả; tập trung xây dựng Đảng ủy Chính phủ, Chính phủ và hệ thống hành chính nhà nước từ T.Ư đến địa phương liêm chính, hành động, trong sạch, vững mạnh, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, thực sự của dân do dân, vì dân và sẵn sàng phục vụ nhân dân.
Phát biểu tại buổi lễ, nguyên Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính chia sẻ, Chính phủ nhiệm kỳ 2021 – 2026 dù trải qua nhiều khó khăn, thách thức với nhiều sự kiện chưa có tiền lệ song đã phát huy tinh thần đoàn kết, quyết tâm cao, hành động quyết liệt, linh hoạt, “biến nguy thành cơ”, góp phần kiểm soát hiệu quả dịch bệnh, tháo gỡ khó khăn, phục hồi và phát triển KT-XH.
Những thành tựu trên có được nhờ sự lãnh đạo toàn diện của Đảng, trực tiếp là Bộ Chính trị, Ban Bí thư; sự phối hợp chặt chẽ của Quốc hội, MTTQ VN và các cơ quan trong hệ thống chính trị; sự đồng hành của cộng đồng doanh nghiệp, nhân dân và sự ủng hộ của bạn bè quốc tế.
Nguyên Thủ tướng Phạm Minh Chính tin tưởng, dưới sự lãnh đạo của Đảng, Chính phủ nhiệm kỳ mới đứng đầu là Thủ tướng Lê Minh Hưng hoàn thành xuất sắc sứ mệnh được Đảng, Nhà nước và nhân dân giao phó, lập nhiều kỳ tích, đất nước phát triển, nhân dân hạnh phúc.
Phát biểu tại buổi lễ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Bí thư Quân ủy T.Ư Tô Lâm yêu cầu Quân khu 3 tập trung quán triệt sâu sắc các nghị quyết, chỉ thị, mệnh lệnh của cấp trên, nhất là Nghị quyết T.Ư 8 khóa XIII về chiến lược bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.
Quân khu 3 cần nắm chắc tình hình, tham mưu các chủ trương, đối sách, giải pháp "đúng", "trúng", giữ vững môi trường hòa bình, ổn định để xây dựng, phát triển đất nước. Đồng thời, phối hợp với các lực lượng, cấp ủy, chính quyền các địa phương xây dựng nền quốc phòng toàn dân, góp phần xây dựng Quảng Ninh - Hải Phòng thành cực tăng trưởng kinh tế chính vùng đồng bằng châu thổ sông Hồng, Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh là cực tăng trưởng chính của miền Bắc và cả nước.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị Quân khu 3 tổ chức xây dựng lực lượng, điều chỉnh tổ chức biên chế "tinh, gọn, mạnh" cả đơn vị chủ lực và cơ quan quân sự địa phương 2 cấp, xây dựng lực lượng vũ trang Quân khu cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại.
Không ngừng đổi mới, nâng cao chất lượng huấn luyện, diễn tập, sức mạnh, trình độ và khả năng sẵn sàng chiến đấu; khả năng tác chiến hiệp đồng quân, binh chủng, tác chiến độc lập, liên tục dài ngày, tác chiến trong hình thái chiến tranh công nghệ cao.
Phối hợp chặt chẽ với cấp ủy, chính quyền địa phương thực hiện tốt công tác giáo dục bồi dưỡng kiến thức quốc phòng, an ninh cho các đối tượng; xây dựng các tỉnh, thành phố thành khu vực phòng thủ vững chắc; tăng cường tiềm lực quốc phòng - an ninh trên địa bàn.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng yêu cầu Quân khu 3 tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác dân vận, tuyên truyền đặc biệt; thực hiện tốt chức năng đội quân công tác, tham gia xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh, góp phần xây dựng cơ sở chính trị địa phương vững mạnh, quan tâm chăm lo nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho lực lượng vũ trang quân khu.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, tập trung xây dựng Đảng bộ Quân khu vững mạnh về chính trị, tư tưởng, tổ chức, đạo đức và cán bộ; tiếp tục thực hiện có hiệu quả nghị quyết về tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng.
Quân khu cần xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên có bản lĩnh chính trị vững vàng, trình độ, năng lực và trách nhiệm cao đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới; thực hiện tốt công tác bảo vệ chính trị nội bộ, chủ động phòng ngừa, ngăn chặn những biểu hiện suy thoái về tư tưởng, chính trị, đạo đức, lối sống, không để "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" trong nội bộ.
Cùng ngày, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gửi thư chúc mừng nhân dịp kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống Lực lượng tham mưu Công an nhân dân (18.4.1946 - 18.4.2026).
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, công tác an ninh, trật tự bên cạnh thời cơ, thuận lợi cũng đang đứng trước nhiều thách thức và yêu cầu, nhiệm vụ ngày càng cao. Bối cảnh đó đòi hỏi công tác tham mưu Công an nhân dân phải tiếp tục đổi mới mạnh mẽ, thật sự trở thành "bộ não" của lãnh đạo, chỉ huy các cấp trong Công an nhân dân.
Bí thư thứ nhất Ban Chấp hành T.Ư Đảng Cộng sản Cuba, Chủ tịch nước Cuba, Miguel Diaz Canel chúc mừng Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhân dịp được bầu giữ chức Chủ tịch nước và tái khẳng định ý chí và cam kết vững chắc trong việc tiếp tục thúc đẩy quan hệ hữu nghị, đoàn kết và hợp tác đặc biệt giữa hai quốc gia.
Tổng Bí thư, Chủ tịch Quốc vụ Triều Tiên Kim Jong Un nhấn mạnh việc Tổng Bí thư Tô Lâm đảm nhiệm cương vị Chủ tịch nước thể hiện sự tín nhiệm và kỳ vọng to lớn của toàn Đảng và toàn thể nhân dân Việt Nam dành cho đồng chí - người đã lãnh đạo thành công công cuộc phát triển đất nước cường thịnh và nâng cao đời sống nhân dân.
Tổng Bí thư, Chủ tịch Quốc vụ Kim Jong Un bày tỏ tin tưởng trên cơ sở thỏa thuận đã đạt được giữa lãnh đạo cấp cao hai nước tháng 10.2025 tại Bình Nhưỡng, quan hệ hữu nghị và hợp tác truyền thống giữa hai Đảng, hai Nhà nước sẽ tiếp tục được củng cố và phát triển phù hợp với nguyện vọng của nhân dân hai nước.
Thay mặt Chính phủ Mỹ, Ngoại trưởng Marco Rubio gửi thông điệp chúc mừng Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Lê Minh Hưng.
Trong thông điệp, Ngoại trưởng Rubio cho biết Mỹ đánh giá cao quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện với Việt Nam, được xây dựng hơn 3 thập kỷ với tình hữu nghị ngày càng bền chặt, sự tôn trọng lẫn nhau và với các lợi ích chung; đánh giá cao sự hợp tác chặt chẽ của Việt Nam trong việc thúc đẩy thịnh vượng kinh tế, mở rộng giao lưu nhân dân và cùng nhau nỗ lực thúc đẩy hòa bình và ổn định tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do và rộng mở; và mong muốn hợp tác chặt chẽ với Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Thủ tướng Lê Minh Hưng và với Việt Nam nhằm thúc đẩy hòa bình và thịnh vượng cho nhân dân hai nước đồng thời tiếp tục làm cho hai đất nước ngày càng an toàn hơn, vững mạnh và thịnh vượng hơn.
Tổng thống Belarus Alexander Lukashenko bày tỏ tin tưởng dưới sự lãnh đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Việt Nam sẽ vững bước trên con đường phát triển; nhấn mạnh quan hệ Đối tác chiến lược giúp mở rộng hợp tác Việt Nam - Belarus về chất, mà một trong những kết quả cụ thể đạt được trong thời gian qua là việc hai nước áp dụng chế độ miễn thị thực và khai trương đường bay thẳng.
Tổng thống Aleksander Lukashenko khẳng định Belarus mong muốn tăng cường quan hệ hữu nghị truyền thống và hợp tác nhiều mặt với Việt Nam vì lợi ích của nhân dân hai nước.
Tổng thống Kazakhstan Kassym-Jomart Tokayev chúc mừng Tổng Bí thư Tô Lâm nhân dịp được bầu giữ chức Chủ tịch nước, khẳng định kết quả bỏ phiếu thể hiện niềm tin của nhân dân Việt Nam đối với những kế hoạch của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhằm thúc đẩy sự thịnh vượng chính trị và kinh tế, cũng như nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế; nhấn mạnh Việt Nam là một trong những đối tác quan trọng hàng đầu của Kazakhstan tại khu vực châu Á và bày tỏ tin tưởng bằng những nỗ lực chung quan hệ Đối tác chiến lược Việt Nam - Kazakhstan sẽ tiếp tục được củng cố và phát triển vì lợi ích của nhân dân hai nước.
Tổng thống Mông Cổ Ukhnaa Khurelsukh nhấn mạnh dưới sự lãnh đạo sáng suốt và tầm nhìn xa của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, đất nước Việt Nam anh em đang ngày càng phát triển mạnh mẽ, trở thành đầu tàu tăng trưởng kinh tế trong khu vực; uy tín và vị thế của Việt Nam ngày càng được nâng cao trên trường quốc tế.
Tổng thống Mông Cổ bày tỏ sẵn sàng hợp tác chặt chẽ với Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thúc đẩy quan hệ Đối tác toàn diện Mông Cổ - Việt Nam phát triển sâu sắc và hiệu quả hơn nữa trên tất cả các lĩnh vực, vì lợi ích chung của nhân dân hai nước, góp phần vào hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển tại khu vực và trên thế giới.
Thủ tướng Mông Cổ Nyam-Osor Uchral chúc mừng Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng nhân dịp được bầu giữ chức Thủ tướng Chính phủ; đánh giá quan hệ hữu nghị lâu đời giữa hai nước đang ngày càng được tăng cường và phát triển mạnh mẽ, tương xứng với quan hệ Đối tác toàn diện Mông Cổ - Việt Nam.
Thủ tướng Mông Cổ bày tỏ sẵn sàng hợp tác chặt chẽ với Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng nhằm thúc đẩy quan hệ hợp tác quý báu giữa hai nước Mông Cổ - Việt Nam ngày càng phát triển hiệu quả trên tất cả các lĩnh vực trong thời gian tới.
Chủ tịch Quốc hội Mông Cổ Sandag Byambatsogt chúc mừng Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhân dịp được bầu lại giữ chức Chủ tịch Quốc hội; bày tỏ vui mừng khi quan hệ hợp tác giữa Cơ quan lập pháp hai nước luôn đóng vai trò quan trọng trong việc tăng cường và phát triển quan hệ Đối tác toàn diện Việt Nam - Mông Cổ.
Chủ tịch Quốc hội Mông Cổ bày tỏ sẵn sàng hợp tác chặt chẽ với Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhằm tiếp tục thúc đẩy hợp tác chặt chẽ, hiệu quả giữa hai Cơ quan lập pháp cũng như quan hệ hai nước, duy trì lập trường ủng hộ lẫn nhau tại các diễn đàn quốc tế và khu vực trong thời gian tới.
Nhân dịp này, Tổng thống Palestine Mahmoud Abbas, Tổng thống Nicaragua Daniel Ortega Saavedra và đồng Tổng thống Rosario Murillo, Chủ tịch Đảng Bạch Nga Olga Chemodanova, Bí thư thứ nhất Ban Chấp hành T.Ư Đảng Cộng sản Belarus Sergei Syrankov đã gửi các thư mừng đến Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.
Phát biểu thảo luận, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh lần sửa đổi này không chỉ đơn thuần hoàn thiện một đạo luật cụ thể, mà là "bước đi có ý nghĩa chiến lược nhằm kiến tạo mô hình thể chế phát triển mới cho thủ đô, với vị trí đặc biệt trung tâm chính trị hành chính quốc gia, đồng thời là động lực phát triển của cả nước".
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Hà Nội đang đối diện với nhiều điểm nghẽn, từ quy hoạch, hạ tầng, quản trị đô thị, cho đến phân cấp phân quyền, huy động nguồn lực... Do đó, luật sửa đổi phải giải quyết căn bản những tồn tại này.
Chẳng hạn về quy hoạch, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu tình trạng "một chỗ đất thì có mấy ông nói có dự án muốn xây nhà để bán, lại cấp đất, mà đường sá không ai lo. Tại sao thời xưa Pháp quy hoạch hay thế, phố cổ xây dựng không tắc đường, không ngập lụt, nhưng mình giờ xây dựng thế nào mà xây đến đâu tắc đường, ngập lụt đến đấy, vì không anh nào lo đường, không có hệ thống ngầm thoát nước, cứ xây nhà lên để bán".
Để khắc phục, cần quy hoạch rõ vùng lõi thế nào, đô thị vệ tinh ra sao, tiêu chuẩn về bệnh viện, nhà văn hóa, trường học, sân vận động, vườn hoa..., cùng với đó là hệ thống giao thông kết nối từ các thành phố vệ tinh về khu vực trung tâm.
"Quy hoạch phát triển làm sao phải có tầm nhìn, để toàn dân được biết rõ, hiện tại đường ngoằn ngoèo như thế, 10 năm sau thế nào", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, đồng thời yêu cầu phải đảm bảo tính bền vững, "không phải quy hoạch nhiệm kỳ 5 năm, ông này làm quy hoạch ông kia lên chủ tịch lại đảo lại".
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng nhấn mạnh đến tư duy xây dựng luật, cần chuyển từ quản lý sang kiến tạo phát triển. Luật không chỉ quy định cấm hay hạn chế mà phải tạo không gian thể chế để thủ đô chủ động thiết kế, thử nghiệm và triển khai các chính sách đặc thù.
Luật chỉ nên quy định những vấn đề mang tính nguyên tắc, ổn định, còn những gì mang tính biến động nhanh thì giao cho Chính phủ, thậm chí chính quyền thành phố quy định, để bảo đảm thích ứng với thực tiễn.
Vẫn theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, thủ đô không thể phát triển nếu tách rời vùng và ngược lại. Do đó, luật cần xây dựng cơ chế phối hợp thực chất giữa Hà Nội và các tỉnh về tài chính, giao thông…
Song song với việc trao quyền mạnh hơn, phân cấp, phân quyền triệt để hơn thì cũng cần giải trình rõ ràng hơn, kiểm soát quyền lực chặt chẽ hơn. "Thủ đô được trao quyền cao hơn thì phải chịu trách nhiệm cao hơn; được cơ chế đặc thù thì phải tạo ra kết quả vượt trội; được thí điểm trước thì phải đi đầu về kỷ cương và hiệu quả", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, và yêu cầu Hà Nội phải trở thành hình mẫu về quản trị hiện đại, có giá trị lan tỏa cho cả nước.
Cùng cho ý kiến tại tổ, Chủ tịch Quốc hội (QH) Trần Thanh Mẫn khẳng định việc xây dựng luật Thủ đô sửa đổi sẽ giúp Hà Nội bứt phá về kinh tế, giải quyết dứt điểm tình trạng ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường, thiếu nhà ở xã hội…, từ đó vươn tầm khu vực và quốc tế.
Theo Chủ tịch QH, năm 2025, QH đã ban hành tới 89 đạo luật, trong đó có những quy định tại các luật mới vượt trội hơn so với luật Thủ đô hiện hành, khiến luật Thủ đô trở nên lạc hậu. Bối cảnh trên cho thấy việc sửa đổi luật là rất cần thiết, cũng là tiền đề để tới đây xây dựng luật Đô thị đặc biệt cho TP.HCM.
Chủ tịch QH nhấn mạnh sửa đổi luật Thủ đô lần này cần phân cấp, phân quyền toàn diện, tối đa cho chính quyền TP.Hà Nội, theo nguyên tắc "Hà Nội quyết, Hà Nội làm, Hà Nội chịu trách nhiệm". Trong đó, một số nội dung trọng tâm như: mở rộng nguyên tắc áp dụng pháp luật, bổ sung quy định miễn trách nhiệm pháp lý, thành lập đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt, tăng thẩm quyền về tổ chức bộ máy cho HĐND thành phố, tăng mức xử phạt vi phạm hành chính…
Nhắc lại buổi làm việc với Hà Nội mới đây, khi Tổng Bí thư Tô Lâm yêu cầu thủ đô phải có tầm nhìn quy hoạch 100 năm và xa hơn nữa, Chủ tịch QH khẳng định bất cứ đất nước nào muốn phát triển thì phải có quy hoạch và quy hoạch đó phải được công bố công khai cho toàn dân biết. Chủ tịch QH dẫn ví dụ các thành phố lớn trên thế giới, khách đến có thể thấy ngay sa bàn quy hoạch, thể hiện rõ các khu công nghiệp, thương mại, văn hóa; còn quy hoạch của chúng ta thời gian qua chưa thực sự bài bản.
Một vấn đề khác được Chủ tịch QH lưu ý là tăng trách nhiệm giải trình công khai trên tinh thần phân quyền triệt để, "bộ, ngành không thể ôm" mà phải giao quyền cho Hà Nội. Đồng thời, cần cơ chế bảo vệ cán bộ, khuyến khích sáng tạo và bộ công cụ quản lý đô thị mạnh mẽ.
Góp ý thêm, đại biểu Trần Hoàng Ngân (đoàn TP.HCM) cho rằng hiện đã có nhiều thể chế luật pháp dành cho Hà Nội, song qua thực tiễn triển khai thì thấy thủ đô vẫn còn nhiều điểm nghẽn. "Chúng ta có thể hình dung hiện nay bầu trời tại Hà Nội, khi chúng ta đến đây họp, ô nhiễm rất lớn. Nếu tra cứu Google danh sách 10 thành phố ô nhiễm không khí nhất thì Hà Nội luôn nằm trong top đầu", ông Ngân nói.
Đại biểu Trần Hoàng Ngân kiến nghị cần có cơ chế thật quyết liệt, bằng việc phân cấp, phân quyền trọn vẹn, để Hà Nội đủ thẩm quyền giải quyết các điểm nghẽn về ô nhiễm môi trường, giao thông, ngập nước, an toàn đô thị, PCCC và các ảnh hưởng của thiên tai, biến đổi khí hậu.
Đại biểu Nguyễn Phương Thủy (đoàn Hà Nội) cũng cho rằng luật cần tạo khuôn khổ để thủ đô có thể linh hoạt, chủ động hơn, bởi "nếu mỗi chính sách lại phải báo cáo QH thì sẽ mất thời gian và để lỡ cơ hội".
Tuy nhiên, bên cạnh việc trao quyền, bà lưu ý phải nâng cao chất lượng giải trình và kiểm soát quyền lực để việc phân quyền đúng đắn và có hiệu quả. Cần cơ chế rõ ràng để các cơ quan được giao quyền yên tâm thực hiện, đồng thời cơ quan giám sát có cơ chế như "phanh hãm" để việc thử nghiệm chính sách và thể chế không bị lạm dụng hay chệch hướng.