“Có cơ hội rất lớn, nhưng để thành công chúng tôi phải rời châu Âu và đến Việt Nam”, ông Alexandre de Caters kể về kết luận của mình và đồng nghiệp Gaetan Crielaard khi nghiên cứu về tiềm năng của lĩnh vực sản xuất protein từ côn trùng phục vụ thức ăn chăn nuôi. Với De Caters và Crielaard, hai nhà đồng sáng lập Entobel, cơ hội này đủ hấp dẫn để đặt chuyến bay một chiều đến Việt Nam vào năm 2013 và vẫn ở lại 13 năm sau.
Entobel được biết đến là startup trong lĩnh vực biến ruồi lính đen thành thức ăn chăn nuôi, sở hữu nhà máy sản xuất protein từ côn trùng nhất châu Á. Năm 2022, Entobel bắt tay vào xây dựng nhà máy này tại Vũng Tàu với khoản đầu tư 25 triệu USD từ Mekong Capital và 5 triệu USD từ Dragon Capital. Năm qua, sản lượng của nhà máy đạt khoảng 5.000 tấn, tăng 50% và trở thành một trong những nhà sản xuất protein côn trùng lớn nhất thế giới cùng với các startup như Protix, InnovaFeed.
Protein chất lượng cao, thông thường làm từ cá biển đánh bắt tự nhiên, là một nguyên liệu thiết yếu trong thức ăn để nuôi tôm và các loài cá ăn thịt. “Chúng tôi nhận thấy một giải pháp rõ ràng, có thể mở rộng quy mô cho một vấn đề môi trường lớn: sự sụp đổ của nguồn cá biển”, ông Chad Ovel, Tổng giám đốc Mekong Capital, giải thích về khoản đầu tư vào Entobel.
“Việt Nam là nước sản xuất nông nghiệp mạnh, kéo theo nhiều sản phẩm phụ chưa có đầy đủ các giải pháp để tận dụng và tái chế”, ông De Caters nói, thêm rằng Entobel đang hợp tác với các nhà máy chế biến trái cây ở Việt Nam, tái sử dụng chất thải làm thức ăn cho côn trùng. Từ những côn trùng này sản xuất protein chất lượng cao cho ngành nông nghiệp địa phương. “Khí hậu nhiệt đới cũng là môi trường hoàn hảo cho ruồi lính đen phát triển”.
Đại diện quỹ Mekong cho rằng giải pháp sản xuất bột protein của Entobel có thể được mở rộng bền vững ở quy mô công nghiệp, dần thay thế việc khai thác quá mức cá biển để làm thức ăn cho tôm và thủy sản ở Việt Nam.
Các giải pháp protein thay thế cho đánh bắt tự nhiên cũng phù hợp với tầm nhìn của Việt Nam về ngành thủy sản – tăng sản lượng nuôi trồng, đòi hỏi mở rộng nguồn thức ăn, trong khi giảm sản lượng đánh bắt. Theo Chiến lược phát triển thủy sản Việt Nam được phê duyệt năm 2021, đến năm 2030 sản lượng khai thác của Việt Nam cần giảm xuống mức 2,8 triệu tấn còn sản lượng nuôi trồng cần tăng lên mức 7,0 triệu tấn. Theo VESAP, năm 2025, Việt Nam khai thác 3,8 triệu tấn thủy sản và nuôi trồng 5,9 triệu tấn.
Đại diện Entobel cho biết có ý định tiếp tục mở rộng quy mô để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của ngành thủy sản Việt Nam. “Khối lượng sản xuất của Entobel hiện vẫn còn rất nhỏ so với ngành công nghiệp thức ăn chăn nuôi. Trong ngắn hạn, chúng tôi mở rộng quy mô tối đa với nhà máy hiện có. Cùng với đó, chúng tôi đang chuẩn bị cho các dự án nhà máy mới vào cuối năm sau”, ông De Caters cho biết.
“Xu hướng chung là hạn chế đánh bắt tự nhiên, vì vậy nguồn cung bột cá trên thị trường sẽ ngày càng giảm. Mặt khác, sản lượng nuôi trồng tôm và cá đang tăng lên hàng năm, do đó nhu cầu về các giải pháp thay thế ngày càng tăng”.
Xu hướng tương tự xuất hiện trong lĩnh vực phân bón. Mỗi năm Việt Nam sản xuất hàng triệu tấn vỏ trấu, phần lớn trong số đó vẫn chưa được tận dụng hết. Bà Heloise Buckland, Chủ tịch và đồng sáng lập của HUSK, startup trong lĩnh vực biến phụ phẩm nông nghiệp thành phân bón, cho biết doanh nghiệp đã chuyển đổi phụ phẩm nông nghiệp thành than sinh học bằng công nghệ nhiệt phân và chế biến thành phân bón chuyên dụng cho từng loại cây trồng.
“Bằng cách thu mua sinh khối từ các nhà máy của Việt Nam, phân bón của HUSK phần lớn được tách rời khỏi chuỗi cung ứng nguyên liệu thô quốc tế. Điều này làm giảm sự phụ thuộc vào biến động giá cả đồng thời giữ lại nhiều giá trị hơn trong nền kinh tế nội địa”, bà Buckland cho biết, lưu ý thêm việc này đặc biệt có giá trị trong bối cảnh địa chính trị bất ổn, giúp giá phân bón không bị phụ thuộc vào giá nhiên liệu và chi phí vận chuyển biến động mạnh.
Trong hơn 250 thử nghiệm thực địa trên hơn 30 loại cây trồng, với sự tham gia của Đại học Cần Thơ ở Đồng bằng sông Cửu Long và Viện WASI ở Tây Nguyên, phân bón của HUSK đem lại năng suất cao hơn từ 15% đến 30% tùy thuộc vào loại cây trồng và phương pháp ứng dụng, cùng với những cải thiện về sức khỏe đất, sự phát triển và khả năng kháng bệnh của cây trồng.
Hiện tại, các sản phẩm đầu vào cho nông nghiệp bền vững thường nhấn mạnh về hiệu suất, khả năng cải thiện sức khỏe cho cây trồng, vật nuôi để thu hút khách hàng doanh nghiệp ở phân khúc giá trị cao.
Đại diện HUSK nêu dự báo năm 2026 tăng trưởng mạnh nhất ở Tây Nguyên, do phát triển dự án cà phê, sầu riêng, cây ăn quả và rau quả – cần tới sự phục hồi đất và duy trì độ phì nhiêu lâu dài là trọng tâm khi đưa ra các quyết định canh tác. Bên cạnh đó việc sử dụng phân bón bền vững đang dần mở rộng sang các dự án trồng lúa ở khu vực đồng bằng sông Mekong, cho thấy xu hướng canh tác bền vững đang vượt ra ngoài phạm vi cây trồng lâu năm và có giá trị cao, mở rộng đến các cây lương thực chính.
“Khách hàng tại Việt Nam rất nhạy cảm về giá cả và sẽ không trả giá cao hơn cho tính bền vững”, ông Ovel nói, thêm rằng bất kỳ sản phẩm hoặc công nghệ mới nào cũng phải có giá tương đương hoặc thấp hơn so với các lựa chọn hiện có. Theo đó thành công phụ thuộc vào sự đổi mới liên tục nhằm mang lại hiệu quả tốt hơn mà không làm tăng chi phí cho người dùng cuối. Khi các công ty giải quyết được bài toán này, cơ hội kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp tuần hoàn và bền vững của Việt Nam trở nên rất hấp dẫn.
Gần đây, một số người dùng tinh ý phát hiện Google đã âm thầm cài đặt một tập tin có dung lượng khoảng 4 GB trên tất cả máy tính có cài đặt trình duyệt Chrome. Được gọi là weights.bin, tập tin này là một phần của mô hình AI (trí tuệ nhân tạo) Gemini Nano và được Google phân phối rộng rãi thông qua trình duyệt mà không có sự đồng ý của người dùng.
Theo báo cáo từ những người ủng hộ quyền riêng tư như ThatPrivacyGuy, tập tin weights.bin được giấu kín trong thư mục hồ sơ người dùng, cụ thể là trong thư mục có tên OptGuideOnDeviceModel. Đây là một phần trong nỗ lực của Google nhằm tích hợp các tính năng AI vào trình duyệt, như chức năng "Help me Write" và phát hiện gian lận.
Điều đáng chú ý là các tính năng AI này được kích hoạt theo mặc định trong các phiên bản Chrome mới nhất. Mặc dù nhiều người đã phát hiện ra tập tin này từ khoảng 5 tháng trước, nhưng việc xóa nó theo cách thủ công không có tác dụng, vì Chrome sẽ tự động tải xuống và cài đặt lại tập tin này.
Để vô hiệu hóa tính năng này và xóa tập tin weights.bin khỏi bộ nhớ vĩnh viễn, người dùng cần thực hiện một số bước.
Ngoài ra, người dùng cũng có thể tắt một số tùy chọn khác liên quan đến tính năng AI, như chế độ AI omnibox entrypoint và NTP compose. Để đảm bảo an toàn, người dùng nên thường xuyên xóa bộ nhớ cache của trình duyệt Chrome, bao gồm lịch sử duyệt web và dữ liệu cá nhân. Nếu đang sử dụng iPhone, Apple khuyến cáo nên ngừng sử dụng Google Chrome.
Kỹ thuật mới mang tên ShadeCut cho phép các mô-đun điện mặt trời (PV) bắt chước hình dáng của ngói lợp, từ đó hòa nhập liền mạch vào các tòa nhà. Kỹ thuật này không chỉ tạo ra các họa tiết hình ảnh phức tạp cho pin mặt trời mà còn duy trì khoảng 95% công suất đầu ra so với các mô-đun không được phủ lớp.
ShadeCut được xây dựng dựa trên công nghệ MorphoColor - một lớp phủ lấy cảm hứng từ sinh học, sử dụng cấu trúc siêu nhỏ để tạo ra màu sắc mà không cần đến các chất tạo màu truyền thống. Công nghệ này cho phép tạo ra các thiết kế giống như ngói lợp, tường xây hoặc thậm chí là các đường nét tùy chỉnh nhờ vào các màng màu đặc biệt với các đường cắt trong suốt.
Tiến sĩ Martin Heinrich, trưởng nhóm nghiên cứu về bao bọc và tích hợp quang điện tại Fraunhofer ISE, cho biết: "Công nghệ này đặc biệt hữu ích cho các mô-đun được thiết kế để tích hợp vào mặt tiền, hệ thống quang điện trên mái nhà, hoặc thậm chí là lan can, đặc biệt là trên các tòa nhà lịch sử".
Lấy cảm hứng từ đôi cánh óng ánh của loài bướm Morpho, phương pháp MorphoColor sử dụng cấu trúc quang tử 3D để điều khiển ánh sáng, tạo ra màu sắc sống động và ổn định theo góc độ với tổn thất năng lượng tối thiểu. Tiến sĩ Marco Ernst, một trong những nhà phát triển ShadeCut, nhấn mạnh rằng việc cấu trúc và cắt lớp màng tạo màu cho phép tích hợp các hiệu ứng màu sắc và hoa văn phức tạp vào các mô-đun năng lượng mặt trời.
Ngoài ra, nhóm nghiên cứu cũng đã áp dụng cấu trúc bề mặt tương tự vào mặt sau của lớp kính bảo vệ các mô-đun quang điện thông qua quy trình chân không. ShadeCut sử dụng công nghệ điều khiển bằng laser hoặc CAD để cắt các họa tiết lên màng phim có lớp phủ MorphoColor, từ đó giúp các mô-đun này có thể bắt chước tường gạch hoặc ngói, hòa hợp hoàn hảo với màu sắc xung quanh.
Theo các nhà nghiên cứu, công nghệ MorphoColor đã chứng minh hiệu suất vượt trội so với các mô hình sinh học khác, với khả năng giữ lại khoảng 95% công suất của các tấm pin chưa phủ. Đây chính là yếu tố giúp công nghệ này trở nên hấp dẫn hơn cho các ứng dụng mà yếu tố thẩm mỹ đã hạn chế việc sử dụng tấm pin mặt trời.
ShadeCut dự kiến sẽ được giới thiệu tại triển lãm The Smarter E/Intersolar Europe 2026 ở Munich, diễn ra từ ngày 23 đến 25.6. Công nghệ này được kỳ vọng giúp năng lượng mặt trời trở nên dễ chấp nhận hơn trong các khu vực lịch sử và các dự án chú trọng đến thiết kế.
Chiều 29/4, Cục Tần số vô tuyến điện, Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết đã xử lý thành công một vụ can nhiễu sóng vô tuyến ảnh hưởng đến các thiết bị khóa thông minh (smartkey) của ôtô và xe máy tại khu vực phường Yên Hòa, Hà Nội.
Trước đó, vào khoảng 16h cùng ngày, fanpage của Cục nhận phản ánh từ người dân về hiện tượng hàng loạt xe máy, ôtô quanh khu vực đường Trung Yên 14, phường Yên Hòa, không thể nhận tín hiệu từ chìa khóa thông minh. Sự cố xảy ra ngay trước kỳ nghỉ lễ 30/4 - 1/5 khiến nhiều người dân lo lắng và gặp khó khăn trong việc di chuyển.
Ngay sau khi tiếp nhận thông tin, Trung tâm Tần số vô tuyến điện khu vực I đã cử tổ kỹ thuật xuống hiện trường để đo đạc và định vị nguồn gây nhiễu. Bằng các thiết bị chuyên dụng, các kỹ thuật viên xác định nguồn gây nhiễu xuất phát từ bộ báo cháy tại một trung tâm ngoại ngữ trên phố Thâm Tâm, phường Yên Hòa. Do gặp sự cố kỹ thuật, thiết bị này liên tục phát xạ trên tần số 434.0125 MHz. Tần số này sát với dải tần hoạt động của nhiều loại smartkey phổ biến trên thị trường, dẫn đến hiện tượng can nhiễu, khiến thiết bị thu trên xe không thể nhận diện được tín hiệu từ chìa khóa.
Đến 18h22, tổ công tác đã xử lý triệt để tình trạng can nhiễu nêu trên, đưa hoạt động của các thiết bị điều khiển từ xa tại khu vực trở lại bình thường. Đây là một trong những trường hợp được xử lý nhanh nhất từ Cục Tần số vô tuyến điện, khi thời gian từ lúc nhận tin báo đến khi xử lý xong trong chưa đầy ba giờ.
Thời gian qua, Cục Tần số vô tuyến điện cũng nhiều lần phát hiện và xử lý các sự cố liên quan đến việc các thiết bị điện tử gặp sự cố, phát tín hiệu trùng với tần số của smartkey. Những nguồn gây nhiễu này thường đến từ các thiết bị không dây gặp lỗi như thiết bị rung trong quán cà phê, chìa khóa cửa cuốn, công tắc máy bơm nước. Phần lớn trong số này là các thiết bị không hợp quy, được người dân mua từ nguồn trôi nổi trên thị trường.
Để đảm bảo an toàn tần số và tránh các sự cố tương tự, Cục Tần số vô tuyến điện khuyến cáo người dân và tổ chức chỉ nên mua và sử dụng các thiết bị ứng dụng sóng vô tuyến điện có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng, được chứng nhận, công bố và có gắn dấu hợp quy theo quy định hiện hành. Khi gặp vấn đề tương tự cần phản ánh tới Cục để kịp thời xử lý.
