Ngày 27-4 (giờ New York, Mỹ), Hội nghị kiểm điểm lần thứ 11 Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT) đã chính thức khai mạc tại trụ sở Liên hợp quốc (LHQ) dưới sự chủ trì của Việt Nam, đánh dấu một sự kiện quan trọng trong nỗ lực duy trì nền tảng pháp lý quốc tế về giải trừ và không phổ biến vũ khí hạt nhân.
Dưới sự chủ trì của Đại sứ Đỗ Hùng Việt – Trưởng Phái đoàn đại diện thường trực Việt Nam tại LHQ, chủ tịch được chỉ định của hội nghị, kỳ kiểm điểm lần này sẽ diễn ra từ ngày 27-4 đến 22-5.
Đoàn Việt Nam tham dự hội nghị do Thứ trưởng Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng làm trưởng đoàn. Tham gia đoàn còn có Thiếu tướng Nguyễn Đình Hiền – Tư lệnh Binh chủng Hóa học (Bộ Quốc phòng), kiêm Phó trưởng thường trực Cơ quan đầu mối quốc gia Việt Nam về phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt, cùng các đại diện của Bộ Công an và Bộ Ngoại giao.
Phiên khai mạc thu hút sự tham dự và phát biểu của các đại diện cấp cao từ 191 quốc gia thành viên NPT, trong đó có các bộ trưởng ngoại giao, đại sứ, lãnh đạo các tổ chức quốc tế và quan sát viên.
Hội nghị sẽ rà soát toàn diện việc thực thi NPT kể từ kỳ họp năm 2022. Hội nghị bao gồm các phiên thảo luận chung và chủ đề chuyên sâu về giải trừ quân bị, không phổ biến hạt nhân và hợp tác hạt nhân hòa bình.
Đặc biệt, trong bối cảnh tình hình địa chính trị phức tạp với các thách thức như hiện đại hóa kho vũ khí hạt nhân, căng thẳng khu vực và sự gia tăng nguy cơ phổ biến hạt nhân, hội nghị năm nay được kỳ vọng sẽ đạt được các biện pháp cụ thể để thúc đẩy việc thực thi Hiệp ước NPT một cách thực chất.
Đây không chỉ là dịp rà soát mà còn là diễn đàn quan trọng để củng cố cam kết toàn cầu, hướng tới một trật tự thế giới công bằng, không vũ khí hủy diệt hàng loạt.
Việt Nam, trên vai trò chủ tịch của hội nghị, thể hiện sự đóng góp tích cực và chuẩn bị chu đáo.
Đại sứ Đỗ Hùng Việt đã nhấn mạnh tinh thần xây dựng, đối thoại và hợp tác đa phương trong các phát biểu trước thềm hội nghị, khẳng định lập trường nhất quán của Việt Nam ủng hộ giải trừ vũ khí hạt nhân toàn diện, không phân biệt đối xử.
Là quốc gia không sở hữu vũ khí hạt nhân nhưng chịu hậu quả nặng nề từ chiến tranh hóa học và mong muốn hòa bình bền vững, Việt Nam cam kết thúc đẩy sự đoàn kết giữa các quốc gia thành viên, đặc biệt là tiếng nói của các nước đang phát triển, nhằm xây dựng một thế giới phi vũ khí hạt nhân.
Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng – trưởng đoàn Việt Nam – đã có bài phát biểu tại phiên thảo luận chung.
Bà khẳng định sự ủng hộ của Việt Nam dành cho Hiệp ước NPT, xem đây là nền tảng quan trọng trong cấu trúc an ninh quốc tế. Việt Nam kêu gọi các nước tuân thủ nghiêm túc, cân bằng cả ba trụ cột về giải trừ quân bị, không phổ biến vũ khí hạt nhân và sử dụng hòa bình năng lượng hạt nhân.
Các nước sở hữu vũ khí hạt nhân có trách nhiệm đặc biệt cần thực hiện các cam kết giải trừ quân bị và không đe dọa sử dụng vũ lực, đồng thời thúc đẩy các biện pháp xây dựng lòng tin và tăng cường trao đổi về các vấn đề chiến lược.
Các quốc gia cũng cần thúc đẩy các cơ chế quốc tế bổ trợ như sớm đưa vào thực thi Hiệp ước Cấm thử hạt nhân toàn diện và tăng cường gia nhập, phê chuẩn Hiệp ước Cấm vũ khí hạt nhân.
Việt Nam đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng và quyền lợi của các quốc gia đang phát triển trong sử dụng hòa bình năng lượng nguyên tử nhằm thúc đẩy sự tiến bộ, thông qua tăng cường hợp tác quốc tế, mở rộng khả năng tiếp cận công nghệ, chuyên môn và bảo đảm nguồn tài chính bền vững.
Thứ trưởng Lê Thị Thu Hằng cũng chia sẻ nỗ lực của Việt Nam trong hoàn thiện chính sách pháp luật quốc gia, thể hiện qua việc thông qua Chiến lược phát triển và ứng dụng năng lượng hạt nhân vì mục đích hòa bình đến năm 2035, với tầm nhìn đến năm 2050, thúc đẩy nghiên cứu khoa học và ứng dụng công nghệ trong lĩnh vực năng lượng hạt nhân, tập trung vào các lĩnh vực y tế, nông nghiệp, bảo vệ môi trường và an ninh năng lượng.
Trước những thách thức toàn cầu đầy phức tạp, Việt Nam cũng kêu gọi cộng đồng quốc tế tái khẳng định sự ủng hộ đối với giá trị của Hiệp ước NPT thông qua việc tăng cường nỗ lực tập thể và thông qua văn kiện kết quả hội nghị cân bằng, thực chất, định hướng cho chu kỳ tiếp theo của hiệp ước.
Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) ngày 26/4 thông báo bắt đầu điều tra các cáo buộc trong bài báo được Haaretz công bố hai ngày trước, trong đó đăng tải loạt lời kể ẩn danh từ các quân nhân Israel đồn trú ở miền nam Lebanon về tình trạng hôi của "với quy mô điên rồ".
Các nhân chứng cho biết đồng đội của họ đã lấy nhiều tài sản mà dân thường Lebanon bỏ lại trong cửa hàng và nhà cửa do phải sơ tán, gồm tivi, vàng thỏi, tranh vẽ, dụng cụ và thuốc lá. Một số binh sĩ cho biết họ công khai chất đồ lên xe khi rời Lebanon mà không cần che giấu.
Một nhân chứng mô tả các sĩ quan chỉ huy biết rõ thực trạng này nhưng không ngăn chặn. Tình trạng này được ghi nhận ở cả lực lượng chính quy lẫn quân dự bị được huy động ra chiến trường.
"Trong đơn vị tôi, họ thậm chí không bình luận hay tỏ ra tức giận. Chỉ huy cấp tiểu đoàn, lữ đoàn đều biết mọi thứ", một binh sĩ nói, cho rằng kỷ luật trong IDF đã suy giảm và khó được thực thi.
Trong thông cáo gửi CNN, IDF tuyên bố sẽ "xem xét" các cáo buộc. Quân đội Israel đồng thời khẳng định mọi hành vi xâm hại tài sản dân sự, hôi của đều bị nghiêm cấm và sẽ bị xử lý nghiêm theo pháp luật. Khi có đủ bằng chứng, các biện pháp kỷ luật và hình sự sẽ được áp dụng. Lực lượng cảnh sát quân sự đang tổ chức kiểm tra tại các cửa khẩu biên giới phía bắc khi binh sĩ rời khỏi khu vực chiến sự.
Đây là cáo buộc mới nhất trong hàng loạt phản ánh sai phạm về kỷ luật liên quan quân nhân Israel tại Lebanon. Đầu tháng này, một binh sĩ bị chụp ảnh phá hủy tượng Chúa Jesus ở khu vực. Các binh sĩ cho rằng việc thiếu giám sát và trừng phạt đã khiến hành vi lệch chuẩn gia tăng.
Một số nguồn tin trong quân đội cho rằng tình trạng mất kỷ luật xuất phát từ thực trạng chiến sự kéo dài từ xung đột Gaza đến nay. Các chỉ huy ngại mở điều tra với lực lượng dự bị để duy trì nhân lực cho những đợt điều động tiếp theo.
Nhiều khu dân cư bị bỏ hoang sau khi lực lượng Hezbollah rút lên phía bắc, tạo điều kiện để binh sĩ đồn trú dài ngày tại các khu vực trống vắng. Israel đã tuyên bố kiểm soát hoàn toàn 55 ngôi làng ở miền nam Lebanon, trong khu vực mà IDF quy định là "Đường Vàng" và cấm người dân quay trở lại.
Bộ Y tế Lebanon ngày 27/4 cho biết cuộc xung đột kể từ đầu tháng 3 giữa Israel và Hezbollah đã khiến hơn 2.500 người thiệt mạng và hơn 7.700 người bị thương. Hiện hơn 120.000 người đang trú ẩn tại các trung tâm sơ tán.
Israel và Hezbollah hồi đầu tháng 4 đạt thỏa thuận ngừng bắn có hiệu lực 10 ngày. Đến hôm 23/4, cơ chế ngừng bắn trên lãnh thổ Lebanon được các bên đồng ý gia hạn thêm ba tuần.
Những thỏa thuận mới cho phép Chevron tăng cổ phần từ 35,8% lên 49% trong Petroindependencia, một trong những liên doanh giữa Chevron và công ty dầu khí nhà nước PDVSA của Venezuela.
Petroindependencia đang khai thác dầu từ Vành đai Orinoco của Venezuela, một trong những mỏ dầu lớn nhất thế giới. Đổi lại, Chevron sẽ chuyển giao một số quyền khai thác khí đốt ngoài khơi cho phía Venezuela và giảm cổ phần trong một số liên doanh khác.
Việc hoán đổi tài sản giữa Chevron và PDVSA là "một thỏa thuận cùng có lợi, sẽ củng cố sự tập trung của tất cả các bên vào những tài sản chiến lược" ở Venezuela, theo Reuters dẫn thông cáo báo chí từ tập đoàn Mỹ. Các giám đốc điều hành của Chevron hồi tháng 1 cho hay tập đoàn này có thể tăng sản lượng tại Venezuela khoảng 50% trong hai năm tới trong phạm vi hoạt động hiện có. Các liên doanh của Chevron với PDVSA đang sản xuất 260.000 thùng dầu thô/ngày, chiếm khoảng 25% tổng sản lượng ở Venezuela.
Tổng thống lâm thời Venezuela Delcy Rodriguez khẳng định hai thỏa thuận mới sẽ cho phép Venezuela và Chevron "tiến tới việc tăng sản lượng và đảm bảo doanh thu vì lợi ích của người dân". Hai thỏa thuận này nằm trong số những thỏa thuận mở rộng lớn đầu tiên kể từ khi Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố kế hoạch đầu tư 100 tỉ USD từ các công ty dầu khí Mỹ để tái thiết ngành năng lượng của Venezuela. Kế hoạch đó được đưa ra sau khi lực lượng Mỹ bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro và một cuộc sửa đổi luật dầu mỏ của nước này đã được thông qua vào tháng 1, khuyến khích thu hút đầu tư nước ngoài.
"Bộ trưởng Hải quân John C. Phelan sẽ rời chính quyền, hiệu lực ngay lập tức. Chúng tôi cảm ơn Phelan vì những đóng góp của ông cho Lầu Năm Góc và Hải quân Mỹ", phát ngôn viên Lầu Năm Góc Sean Parnell thông báo ngày 22/4.
Ông Parnell không nêu lý do cụ thể dẫn đến thay đổi đột ngột này. Một cấp phó của Phelan sẽ làm quyền Bộ trưởng Hải quân.
Bộ trưởng Hải quân là quan chức dân sự đứng đầu Bộ Hải quân Mỹ. Vị trí này chịu trách nhiệm về hành chính, nhân sự, ngân sách và mua sắm, không điều hành tác chiến trực tiếp.
CNN dẫn các nguồn thạo tin cho biết Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth và ông Phelan đã căng thẳng suốt nhiều tháng.
Ông Hegseth cho rằng ông Phelan chậm trễ triển khai các cải cách về đóng tàu, đồng thời không hài lòng với việc Bộ trưởng Hải quân có hành động "vượt cấp" là liên lạc trực tiếp với Tổng thống Donald Trump, theo các nguồn tin. Trong khi đó, Thứ trưởng Quốc phòng Steve Feinberg cũng muốn quản lý hoạt động đóng tàu và mua sắm hải quân, những công việc thuộc thẩm quyền của Phelan.
Phelan không có kinh nghiệm trong quân đội hay từng theo học trường quân sự. Ông tốt nghiệp đại học SMU ở Texas vào năm 1986 và có bằng thạc sĩ của Trường Kinh doanh Harvard. Danh tiếng của Phelan gắn liền với ngành đầu tư tài chính và sưu tầm nghệ thuật.
Tổng thống Trump đề cử Phelan làm Bộ trưởng Hải quân hồi tháng 11/2024, mô tả ông có "thành tích rất thuyết phục" và khẳng định ứng viên này là "hiện thân của sự táo bạo và tài năng kiểu Mỹ". Thượng viện phê chuẩn vị trí của Phelan vào tháng 10/2025.
