Sáng qua 6.5, Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo trên tài khoản mạng xã hội Truth Social rằng Mỹ sẽ tạm hoãn chiến dịch hộ tống tàu thương mại qua eo biển Hormuz mang tên Dự án Tự do trong một thời gian ngắn, chỉ một ngày sau khi chiến dịch được công bố. Nhà lãnh đạo giải thích rằng lệnh tạm hoãn dựa trên yêu cầu của Pakistan và các nước khác, sự thành công về quân sự trong chiến dịch chống Iran và “thực tế là đã có tiến triển lớn về phía một thỏa thuận đầy đủ và cuối cùng với đại diện Iran”. Ông Trump cho biết đây là quyết định có sự “đồng thuận chung” để xem thỏa thuận có được ký kết hay không, song cũng lưu ý rằng Mỹ vẫn duy trì lệnh phong tỏa cảng biển Iran.
Thông báo đột ngột của Tổng thống Trump mâu thuẫn với những tuyên bố chỉ vài giờ trước đó của các quan chức hàng đầu Nhà Trắng. Cụ thể, trong cuộc họp báo tại Lầu Năm Góc, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth nói rằng Washington đã thiết lập một hành lang an toàn qua eo biển Hormuz và hàng trăm tàu thương mại đang nối đuôi nhau để đi qua. “Chúng tôi biết người Iran đang xấu hổ về sự thật này. Họ nói muốn kiểm soát eo biển nhưng thực tế thì không”, ông Hegseth nói. Trong cuộc họp báo tại Nhà Trắng sau đó, Ngoại trưởng Marco Rubio cho rằng việc Mỹ đưa tàu thuyền qua eo biển là “ân huệ cho thế giới vì chỉ có Mỹ mới làm được điều đó”.
Trước đó, các hãng vận tải biển, bảo hiểm và giới quan sát đánh giá rằng việc di chuyển qua eo biển Hormuz vẫn mang rủi ro cao bất chấp sự đảm bảo của Mỹ. Ngay trong ngày đầu tiên, Mỹ và Iran đã trao đổi hỏa lực dữ dội trong khi một số hãng vận tải xác nhận tàu hàng đã bị tấn công. Theo tờ The Guardian, chỉ có 2 tàu hàng treo cờ Mỹ qua được eo biển Hormuz nhờ sự hộ tống của nước này trong khi hàng trăm tàu khác với thủy thủ đoàn lên đến 23.000 người đang kẹt lại vịnh Ba Tư.
Việc hoãn chiến dịch hộ tống được xem là chiến thuật “cây gậy và củ cà rốt” điển hình của ông Trump, khi ông sử dụng sức mạnh quân sự để gây áp lực tối đa, sau đó tạm dừng như biện pháp khuyến khích Iran chấp nhận thỏa thuận.
Chuyên gia Joshua Tallis, thuộc Trung tâm phân tích hải quân (Mỹ), nhận định đây là mức cược rủi ro thấp để chính quyền ông Trump chìa cành ô liu ra cho Iran, trong bối cảnh xung đột gây tác động kinh tế, chính trị tại Mỹ nhưng Nhà Trắng chưa tìm ra cách tháo gỡ thế bế tắc. Mặc dù lệnh ngừng bắn đã được công bố cách đây một tháng, Mỹ và Iran vẫn chưa đạt thỏa thuận giải quyết xung đột trong khi việc đàm phán trực tiếp chưa có dấu hiệu khôi phục.
Một số chuyên gia khác cho rằng chính quyền ông Trump đang vội vã tìm lối thoát cho bế tắc tại eo biển Hormuz và chỉ ra tình huống khó xử mà Mỹ đang đối mặt. “Nếu ông Trump chấp nhận một thỏa thuận hẹp về eo biển và hoãn đối thoại hạt nhân, đồng nghĩa Mỹ từ bỏ đòn bẩy nhờ việc phong tỏa Iran. Nếu ông ấy chờ một thỏa thuận toàn diện hơn, kinh tế toàn cầu sẽ tiếp tục thiệt hại. Nếu ông ấy oanh tạc trở lại, ông ấy phải đánh cược rằng việc đó sẽ mang Iran trở lại bàn đàm phán theo cách nhượng bộ hơn”, Chủ tịch Richard Fontaine của Trung tâm an ninh Mỹ Mới phân tích với tờ Financial Times.
Truyền thông Iran gọi việc Mỹ tạm dừng hộ tống tàu thuyền là bước lùi trước sự cứng rắn của Tehran. Trong chuyến thăm Bắc Kinh hôm qua, Ngoại trưởng Abbas Araghchi nói với Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị rằng Tehran luôn sẵn sàng đương đầu với hành động gây hấn nhưng cũng nghiêm túc trong ngoại giao, đồng thời tuyên bố Iran sẽ chỉ chấp nhận một thỏa thuận “công bằng và toàn diện”.
Theo Hãng tin AFP, Bộ Tài chính Mỹ cho biết các biện pháp trừng phạt mới sẽ nhắm vào hạ tầng vận chuyển dầu mỏ, áp đặt trừng phạt đối với hơn 20 người, công ty và tàu thuyền hoạt động trong mạng lưới của ông trùm vận tải dầu mỏ Iran Mohammad Hossein Shamkhani.
"Bộ Tài chính Mỹ đang hành động quyết liệt bằng 'Cơn thịnh nộ kinh tế' (Economic Fury), nhắm vào giới tinh hoa của chế độ như gia đình Shamkhani, những người tìm cách trục lợi trên lưng người dân Iran" - Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent tuyên bố ngày 15-4, đề cập tới chiến dịch gây sức ép tài chính nhằm vào Iran.
Bộ Tài chính Mỹ dường như lần đầu nhắc đến chiến dịch "Cơn thịnh nộ kinh tế" trên mạng xã hội một ngày trước đó.
Ông Shamkhani là con trai của quan chức an ninh Iran Ali Shamkhani - cố vấn của lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei. Cả ông Ali Shamkhani và ông Ali Khamenei đều đã thiệt mạng hôm 28-2 - ngày đầu tiên Mỹ và Israel phát động tấn công Iran.
"Mỹ đang hành động để hạn chế một cách dứt khoát khả năng tạo ra doanh thu của Iran, trong bối cảnh nước này tìm cách bắt eo biển Hormuz làm con tin" - Bộ Ngoại giao Mỹ nêu trong một thông cáo riêng.
Trên thực tế Iran đã gần như đóng cửa eo biển Hormuz để đáp trả chiến dịch quân sự của Mỹ và Israel. Hiện Mỹ triển khai phong tỏa hải quân đối với các cảng và khu vực ven biển của Iran, nhằm cắt đứt xuất khẩu dầu mỏ của Iran, từ đó bóp nghẹt nguồn ngoại tệ đang nuôi sống nền kinh tế thời chiến của nước này.
Mỹ cáo buộc mạng lưới của ông Shamkhani - hoạt động tại Iran và Các Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE) - đã né tránh lệnh trừng phạt thông qua một nhóm các công ty tư vấn và vận tải có vẻ hợp pháp để vận hành đội tàu của mình.
Năm ngoái, Mỹ đã áp các biện pháp trừng phạt đối với những thực thể liên quan đến mạng lưới này.
Ngày 15-4, Bộ Tài chính Mỹ cũng thông báo áp biện pháp trừng phạt đối với một công dân Iran tên Seyed Naiemaei Badroddin Moosavi - người bị cáo buộc cấp tiền cho nhóm vũ trang Hezbollah ở Lebanon - cùng "ba công ty dính dáng đến một đường dây rửa tiền phức tạp liên quan tới việc bán dầu mỏ Iran để đổi lấy vàng từ Venezuela".
Fox News ngày 4/5 dẫn lời các quan chức cấp cao Mỹ giấu tên cho biết quyết định nối lại chiến dịch quân sự quy mô lớn hay không sẽ tùy thuộc vào Tổng thống Donald Trump và ban lãnh đạo Iran. Tuy nhiên, họ cảnh báo rằng Washington đang tiến gần đến phương án tiếp tục tấn công, nhất là sau khi Iran tập kích chiến hạm Mỹ và Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE).
Hiện chưa bên nào đưa ra quyết định chấm dứt lệnh ngừng bắn có hiệu lực từ ngày 8/4. Quân đội Mỹ cũng chưa nhận lệnh không kích Iran, thay vào đó đang tập trung tiến hành chiến dịch "Dự án Tự do" được Tổng thống Trump phát động nhằm dẫn đường cho tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz.
Giới chức UAE ngày 4/5 cho biết Iran phóng 4 tên lửa hành trình cùng loạt UAV nhằm vào nước này, khiến 6 người bị thương và gây ra hỏa hoạn tại một cơ sở dầu mỏ. Giới chức Anh cũng thông báo hai tàu chở hàng bốc cháy ngoài khơi UAE.
Quân đội Mỹ cùng ngày tuyên bố đã phá hủy 6-7 xuồng cao tốc Iran tại eo biển Hormuz. Iran cáo buộc Mỹ tấn công hai thuyền dân sự cỡ nhỏ "đang chở dân thường di chuyển từ thị trấn Khasab của Oman về phía bờ biển Iran", khiến 5 người thiệt mạng.
Một quan chức Mỹ cho biết các chỉ huy nước này tại Trung Đông "có toàn quyền hành động" để bảo vệ lực lượng và vận tải thương mại. "Họ được phép ra lệnh tấn công nếu phát hiện bệ phóng đang di chuyển hoặc tên lửa đã triển khai. Chúng tôi có thể tập kích mối đe dọa đã biết, không cần đợi tới lúc Iran nổ súng trước", người này nói.
Nhà Trắng và giới chức Iran chưa bình luận về thông tin trên.
Kể từ khi xung đột nổ ra cuối tháng 2, Iran đã phong tỏa eo biển Hormuz với hầu hết tàu thuyền, ngoại trừ tàu của nước này và một số quốc gia "thân thiện", trong khi Mỹ áp đặt phong tỏa ngược lại lên mọi cảng biển của Iran từ ngày 13/4.
Mỹ ngày 3/5 khởi động Dự án Tự do để hướng dẫn tàu thuyền mắc kẹt tại vùng Vịnh đi qua eo biển Hormuz. Chiến hạm Mỹ ngày 4/5 đi qua eo biển Hormuz và hộ tống hai tàu hàng treo cờ nước này rời khu vực.
Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, cho biết khoảng 15.000 binh sĩ, 100 máy bay cùng nhiều chiến hạm, phương tiện không người lái tham gia hoạt động này.
Đây sẽ là chuyến thăm Ấn Độ đầu tiên của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm kể từ khi Việt Nam kiện toàn các chức danh lãnh đạo Nhà nước tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI.
Việt Nam và Ấn Độ thiết lập quan hệ ngoại giao năm 1972, nâng cấp lên Đối tác Chiến lược Toàn diện vào năm 2016. Trong một thập kỷ qua, quan hệ song phương đã đạt những bước tiến mạnh mẽ trên các lĩnh vực.
Theo số liệu của Cục Hải quan, tổng kim ngạch thương mại song phương giữa Việt Nam và Ấn Độ đạt mức kỷ lục 16,46 tỷ USD trong năm 2025, tăng 10,5% so với năm 2024.
Hai nước đã nhất trí tăng kim ngạch thương mại, đầu tư hai chiều lên 30 tỷ USD vào năm 2030. Hai bên sẽ mở rộng hợp tác về công nghiệp quốc phòng và an ninh, thúc đẩy lĩnh vực khoa học và công nghệ, nhất là công nghệ lõi, chip bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, đổi mới sáng tạo, khai thác và chế biến đất hiếm, phát triển và đào tạo nhân lực công nghệ thông tin.
Ấn Độ có 378 dự án với tổng vốn đầu tư hơn 1 tỷ USD tại Việt Nam. Các lĩnh vực đầu tư chính của Ấn Độ là năng lượng, chế biến khoáng sản, chế biến nông sản (cà phê, chè, đường), công nghệ thông tin, linh kiện ô tô, dược phẩm, khách sạn và cơ sở hạ tầng.
