Andy Cole và Dwight Yorke gần như không hề biết nhau khi Yorke cập bến Man Utd hè 1998, nhưng sự kết hợp giữa họ sau đó đã đi vào huyền thoại. Trên sân tập, hai người miệt mài cùng nhau tập luyện các bài chạy chỗ, hoán đổi vị trí, bỏ bóng “chim mồi” và đập nhả. Khi mùa 1998-1999 hạ màn, bộ đôi này ghi tổng cộng 53 bàn, góp công lớn giúp CLB giành cú ăn ba lịch sử. Yorke đồng sở hữu Chiếc Giày Vàng Ngoại hạng Anh cùng Jimmy Floyd Hasselbaink và Michael Owen với 18 bàn, Cole chỉ kém họ đúng một pha lập công. Cả 10 chân sút hàng đầu của giải đấu năm đó đều là những tiền đạo thực thụ.
Nhưng sân tập và bảng xếp hạng ghi bàn ngày nay lại vẽ nên một bức tranh hoàn toàn khác. Các bài tập dứt điểm ít được chú trọng, kiểm soát bóng là ưu tiên tối thượng, và những người dẫn đầu danh sách ghi bàn giờ thường là các tiền đạo cánh, những số 10 hoặc số 9 ảo. Những trung phong truyền thống đang dần biến mất.
Dữ liệu từ Opta cho thấy sự sụt giảm nghiêm trọng về tầm ảnh hưởng của họ. Hai thập kỷ trước, các số 9 ghi được 41,6% tổng số bàn tại Ngoại hạng Anh (387 trên 931 bàn). Mùa này, con số đó chỉ còn 25,9% (291 trên 845 bàn).
Những màn trình diễn cá nhân để đời của các trung phong cũng dần thưa thớt. Trong giai đoạn 2007-2012, có tới 4 trong 5 mùa giải ghi nhận từ 10 cú hat-trick trở lên được thực hiện bởi các số 9. Nhưng trong 9 mùa gần nhất, cột mốc đó chỉ được chinh phục duy nhất một lần.
Ở tuyển Anh, ngoài Harry Kane – người sẽ sang tuổi 33 ngay sau World Cup 2026, các lựa chọn còn lại đều hạn chế và chưa thuyết phục. Dominic Solanke mới ghi ba bàn trong một mùa giải bị ám ảnh bởi chấn thương. Dominic Calvert-Lewin, với 10 bàn, đã được trao cơ hội trong danh sách cuối cùng của Thomas Tuchel trước khi ông chốt đội hình đến Bắc Mỹ. Cả hai đều chưa để lại ấn tượng. Ollie Watkins là cái tên tiếp theo trong danh sách chờ, nhưng cũng mới có 9 bàn tại giải quốc nội.
Vắng Kane trong các trận giao hữu gần đây, “Tam Sư” chỉ ghi được một bàn vào lưới Uruguay nhờ công của một hậu vệ, và hoàn toàn bất lực trước Nhật Bản. 8 cú dứt điểm trúng đích trong hai trận đấu đó chỉ như tô điểm cho những màn trình diễn nghèo nàn.
Từ khi ra mắt vào năm 2015, Kane đã góp 78 bàn và 19 kiến tạo, in dấu giày vào 32% số bàn thắng của tuyển Anh. Nếu anh dính chấn thương trước thềm World Cup 2026, tập thể của Tuchel sẽ thực sự lâm nguy. Và khi anh giải nghệ, kế hoạch kế thừa vị trí này sẽ trở nên báo động.
“Đó không còn là một vị trí hấp dẫn nữa”, Emile Heskey, một trung phong cổ điển từng 62 lần khoác áo tuyển Anh, chia sẻ. Ông lớn lên khi chứng kiến những tiền đạo như Cyrille Regis và Gary Lineker tung hoành. “Giờ đây bóng đá chú trọng kiểm soát, những số 9 thường không được tham gia vào lối chơi chung. Công việc của họ, đặc biệt trong khâu triển khai bóng, là tạo khoảng trống cho các số 10, các số 8 hoặc các tiền đạo cánh”.
Việc tái định nghĩa vai trò của một số 9 có thể bắt nguồn một phần từ khi Jose Mourinho đến Chelsea năm 2004. Ông thành công vang dội cùng sơ đồ 4-2-3-1 sử dụng một tiền đạo độc lập tác chiến. Pep Guardiola còn đi xa hơn khi vẽ lại bóng đá mà không cần một tiền đạo thực thụ. Ở Barca, ông tạo nên lối đá mê hoặc với Lionel Messi trong vai trò số 9 ảo, một kiểu tiền đạo chơi ở trung tâm và thường xuyên lùi sâu.
Trên hành trình tiến đến chung kết Champions League 2020-2021, Guardiola thậm chí còn sử dụng tới hai số 9 ảo cho Man City. Erling Haaland hiện là ngoại lệ hiếm hoi vẫn mang hơi thở của một kỷ nguyên đã qua, nhưng ngay cả anh cũng phải thích nghi trong những mùa gần đây để phù hợp với triết lý của Guardiola.
Sự thay đổi này làm đảo lộn toàn bộ diện mạo các buổi tập và các đội trẻ. Rene Meulensteen nhớ lại việc dành 15-30 phút mỗi ngày để tập dứt điểm với các tiền đạo, dưới thời Sir Alex Ferguson tại Man Utd từ 2007-2013. Giờ đây, theo ông, ngoại trừ vị trí thủ môn, khâu tập luyện đã trở nên quá “phổ quát”. Lịch thi đấu dày đặc và sự chú trọng thái quá vào sức mạnh, thể lực đã bóp nghẹt thời gian trên sân tập, nơi mà việc kiểm soát bóng được ưu tiên.
“Các số 9 không được đào tạo bài bản, đơn giản là vậy”, Meulensteen chia sẻ trên podcast Sacked. “Ai cũng tập những bài giống hệt nhau. Chúng ta cần nhiều hơn những bài tập chuyên biệt cho vị trí này”.
Câu hỏi được đặt ra là khi Kane giải nghệ, có ai đủ sức thay thế anh. Ngay cả các học viện cũng dần thay đổi cách họ nhào nặn thế hệ kế cận. Các đội trẻ có xu hướng mô phỏng sơ đồ của đội một, thường là một hệ thống cố định do các CEO quyết định, để về lý thuyết, bất kỳ học viên nào tốt nghiệp cũng có thể lắp ghép ngay vào đội một.
“Rất nhiều sơ đồ chiến thuật đang làm mất đi sự kết nối giữa các bộ đôi”, Dean Whitehouse, người có 23 năm làm việc tại học viện Man Utd với những cầu thủ như Marcus Rashford, nhận định. “Họ không còn tập những quả tạt sớm, và ở một mức độ nào đó, sự quá tải về chiến thuật đã triệt tiêu tính ngẫu hứng, bản năng của những cặp trung phong mà chúng ta thường thấy trong lối đá tấn công toàn diện”.
“Có phải chúng ta đang cầm bóng chỉ để cầm bóng và mất đi những cú đấm trực diện?”, Whitehouse tự đặt câu hỏi. “Với tôi, nếu không huấn luyện các số 9 kỹ năng chơi quay lưng với khung thành, phối hợp đôi, chạy chỗ ngược hướng, nhận bóng sớm và chạy chỗ hút người sớm, khâu triển khai bóng sẽ trở nên quá máy móc và rập khuôn. Chúng ta sẽ không bao giờ tạo ra được những số 9 sát thủ. Tôi nghĩ đó chính là vấn đề”.
Tuy nhiên, vẫn có niềm tin rằng những số 9 vẫn chưa hết thời. Năm 2011, trong vai trò đứng đầu bộ phận phát triển trẻ của LĐBĐ bóng đá Anh (FA), Gareth Southgate đã thúc đẩy các trận đấu sân nhỏ ở cấp độ trẻ. Southgate nhận ra rằng những cầu thủ nhỏ con, kỹ thuật đang bị gạt ra khỏi bóng đá phong trào bởi những cầu thủ thiên về thể chất.
Thời điểm đó, ông gợi ý rằng nước Anh “có lẽ đã bỏ lỡ” những Xavi, Iniesta hay Messi tiếp theo. Thế là một loạt những số 10 kỹ thuật được thành hình, đến mức không thể “nhét” hết vào tuyển Anh. Thực tế cho thấy chỉ cần FA và các học viện Ngoại hạng Anh đồng lòng, mọi thứ đều có thể xoay chuyển. Chỉ cần một HLV đội một bắt đầu gặt hái danh hiệu với một cặp tiền đạo sát thủ, nhu cầu về vị trí này sẽ lập tức quay lại.
“Ngay khi có người thành công với sơ đồ hai tiền đạo, mọi người sẽ đổ xô học theo”, Whitehouse tin tưởng. “Khi đó, họ sẽ nghĩ ‘Làm sao để thành công? Hãy thiết kế các bài tập để nâng tầm những cầu thủ này’. Và chẳng mấy chốc, chúng ta sẽ lại thấy những số 9 xuất hiện tràn ngập một lần nữa”.
Sau thành công tại vòng loại U.17 châu Á 2026 diễn ra hồi cuối năm 2025, đội U.17 VN vào lúc này đang tiếp tục gây ấn tượng mạnh tại giải trẻ khu vực Đông Nam Á được tổ chức ở Indonesia. Sau hai lượt trận bảng A, đoàn quân của HLV Cristiano Roland toàn thắng, ghi tổng cộng 14 bàn và chưa để lọt lưới. Ở trận ra quân, các cầu thủ trẻ VN nhẹ nhàng vượt qua U.17 Malaysia với tỷ số 4-0. Đến lượt trận thứ 2, Chu Ngọc Nguyễn Lực cùng đồng đội giành chiến thắng "10 sao" trước U.17 Timor Leste. Đây là trận thắng đậm thứ 2 tại giải đấu tính đến thời điểm này, chỉ xếp sau trận thắng 12-0 của U.17 Úc trước Brunei. Nếu nhìn vào bảng tổng sắp toàn giải, U.17 VN đang sở hữu thành tích ấn tượng nhất. Với 14 pha lập công, đội bóng sao vàng đang xếp trên cả đội bóng mạnh là U.17 Úc (ghi 13 bàn sau 2 trận).
Dưới sự dẫn dắt của ông Roland, U.17 VN đang trình diễn lối chơi đầy thuyết phục. Các cầu thủ trẻ tự tin cầm bóng, áp đặt lối chơi và triển khai các mảng miếng tấn công đa dạng. Đặc biệt, các cầu thủ U.17 đang cho thấy sự ăn ý và thấu hiểu nhau sau thời gian dài gắn bó. Một trong những minh chứng rõ nét nhất cho điều này chính là bàn thắng nâng tỷ số lên 3-0 trong trận gặp U.17 Timor Leste hôm 16.4. Một pha dàn xếp tấn công mẫu mực bắt đầu từ pha leo biên của Lê Sỹ Bách bên hành lang phải. Khi bóng được đưa vào trong, hai cầu thủ VN đã liên tiếp thực hiện động tác giả và bỏ bóng đầy tinh tế, tạo khoảng trống mênh mông để Trần Ngọc Sơn đứng ở khu vực trung lộ băng lên dứt điểm cháy lưới đối phương. Đó không chỉ là một bàn thắng, mà là thông điệp về sự gắn kết và tư duy chơi bóng hiện đại của những đôi chân tuổi 17.
Trong một tập thể đồng đều, vẫn có những cá nhân biết cách tỏa sáng để trở thành điểm tựa cho đội bóng. Đầu tiên phải kể đến Chu Ngọc Nguyễn Lực - người được ví như "nhạc trưởng" trong lối chơi của U.17 VN. Lực sở hữu kỹ thuật cá nhân điêu luyện cùng khả năng điều tiết trận đấu rất chững chạc. Những đường chuyền sắc lẹm của cầu thủ mang áo số 10 luôn đặt đồng đội vào vị trí thuận lợi để lập công hoặc mở ra cơ hội dẫn đến bàn thắng. Đặc biệt, Lực còn là chân sút phạt cừ khôi. Cú hat-trick vào lưới U.17 Timor Leste với hai siêu phẩm từ chấm đá phạt ở các cự ly khác nhau đã cho thấy bản lĩnh và kỹ năng dứt điểm đáng nể của tiền vệ này. Bên cạnh Nguyễn Lực, Nguyễn Văn Dương cũng là một điểm sáng trên mặt trận tấn công của U.17 VN. Sở hữu tốc độ tốt cùng khả năng đi bóng lắt léo, Dương thường xuyên gây khó khăn cho hàng phòng ngự đối phương. Với 4 pha lập công sau hai trận, Dương hiện là chân sút tốt nhất của đội và đứng thứ 2 trong danh sách Vua phá lưới của giải, chỉ kém Hassarati của U.17 Úc 1 bàn.
Giải đấu vẫn còn thử thách phía trước, nhưng với những gì đã thể hiện, người hâm mộ có lý do để đặt niềm tin vào U.17 VN. Thầy trò ông Roland sẽ có trận đấu rất quan trọng mang tính quyết định cho tấm vé bán kết trước chủ nhà U.17 Indonesia vào tối 19.4.
Những phút cuối trận, khán giả Brighton đồng thanh hát: "Chúng tôi có thể đá với các bạn mỗi tuần không?". Tuy nhiên, không nhiều CĐV Chelsea nghe thấy để đáp lại, vì phần lớn đã rời sân từ trước đó để không phải xem hết màn thể hiện nhạt nhòa của thầy trò Liam Rosenior. Đây là lần đầu sau 114 năm, Chelsea mới thua năm trận liên tiếp mà không ghi bàn nào ở giải vô địch Anh.
Ngay từ khai cuộc, thế trận đã nghiêng hẳn về phía đội chủ nhà. Brighton chỉ cần chưa đầy ba phút để mở tỷ số. Từ quả phạt góc bên cánh trái, đội khách phá bóng không tốt và để Ferdi Kadioglu sút bồi cận thành. Bóng chạm nhẹ Wesley Fofana đổi hướng khiến thủ môn Robert Sanchez không thể cản phá. Bàn thắng đến ở mốc 2 phút 54 giây, nhanh nhất của Brighton tại Ngoại hạng Anh mùa này.
Chelsea tiếp tục phơi bày khả năng phòng ngự tình huống cố định kém. Họ đã thủng lưới 11 bàn từ các quả phạt góc ở Ngoại hạng Anh 2025-2026, thành tích tệ ngang mùa 1994-1995. Bàn thua này còn đánh dấu pha thủng lưới sớm nhất họ nhận từ phạt góc kể từ năm 2003.
Sau bàn mở tỷ số, Brighton hoàn toàn làm chủ cuộc chơi. Trong 23 phút đầu, họ dứt điểm bảy lần, bốn lần trúng đích, trong khi Chelsea không có nổi một cú sút cầu môn. Sự chênh lệch thể hiện rõ qua cách hai tuyến giữa vận hành. Moises Caicedo và Enzo Fernandez với phí chuyển nhượng hàng trăm triệu USD, nhưng bị lấn át bởi Carlos Baleba bên phía Brighton. Bình luận viên John Southall của Radio 5 Live nhận xét Fernandez "chơi một trận tệ hại và hoàn toàn lép vế".
Bên phía Brighton, Pascal Gross tiếp tục cho thấy tầm ảnh hưởng lớn. Kể từ khi trở lại Brighton tháng 1/2026, chỉ Bruno Fernandes tạo ra nhiều cơ hội hơn anh tại Ngoại hạng Anh (58 so với 32). Riêng trận này, tiền vệ người Đức đã có thêm bốn đường chuyền tạo cơ hội.
Khán giả trên sân Amex không bỏ lỡ cơ hội gây áp lực lên các cầu thủ cũ của họ như Sanchez, Caicedo hay Marc Cucurella. Những tiếng la ó xuất hiện liên tục mỗi khi bộ ba này chạm bóng. Ở chiều ngược lại, các CĐV Chelsea bắt đầu thể hiện sự thất vọng theo cách châm biếm. Ngay đầu hiệp hai, sau cú sút đầu tiên của đội nhà vọt xà, một nhóm CĐV hát vang: "Chúng ta cuối cùng cũng có một cú sút", như một cách chế giễu màn trình diễn nhạt nhòa.
Chelsea điều chỉnh nhân sự khi tung Alejandro Garnacho vào sân thay Fofana đầu hiệp hai, nhưng thế trận không thay đổi đáng kể. Phút 56, khi đội khách còn mải phản ứng tình huống bóng chạm tay Yankuba Minteh, Brighton phản công nhanh. Georginio Rutter dẫn bóng từ giữa sân rồi chuyền dọn cỗ để Jack Hinshelwood sút chìm về góc gần, nâng tỷ số lên 2-0.
Ngoài đường biên, HLV Liam Rosenior gần như chết lặng. Khán đài, những tiếng hô phản đối HLV người Anh bắt đầu xuất hiện. Ngay cả CĐV Brighton cũng góp vui với những câu hát châm biếm: "Liam Rosenior, ông là một phần của chúng tôi".
Ác mộng chưa dừng lại ở đó với Chelsea. Đến phút bù đầu tiên hiệp hai, thủ thành Bart Verbruggen phất dài cho Maxim De Cuyper thoát xuống bên trái, trước khi chuyền vào cho Danny Welbeck đệm một chạm về góc cao tầm xa, ấn định thắng lợi 3-0.
Thất bại 0-3 khiến Chelsea nhận chuỗi năm trận thua tại Ngoại hạng Anh, điều họ chưa từng trải qua kể từ tháng 11/1993. Họ gần như hết hy vọng dự Champions League mùa sau, và thậm chí có nguy cơ không được dự Cup châu Âu. Ngược lại, chiến thắng giúp Brighton vượt qua chính Chelsea và đứng thứ sáu, nuôi mộng dự Champions League lần đầu trong lịch sử.
Ở trận tiếp theo, Chelsea gặp Leeds ở bán kết Cup FA trên sân Wembley ngày 26/4. Trong khi, Brighton với sáu chiến thắng trong tám trận gần nhất, sẽ gặp chủ nhà Newcastle ngày 2/5.
Khoảnh khắc gây sốc xảy ra trong trận đấu ở giải hạng 2 Tây Ban Nha giữa Real Zaragoza và Huesca vào rạng sáng 27/4. Đây là trận cầu mang tính chất 6 điểm khi hai đội cạnh tranh trụ hạng.
Đội chủ nhà Huesca có bàn thắng mở tỷ số ở phút 65 do công của Oscar Sielva từ chấm đá phạt đền. Tỷ số này được giữ nguyên cho tới khi kết thúc trận đấu.
Đáng chú ý, ở phút 90+7, thủ thành Esteban Andrada của Zaragoza đã có hành động “như mất trí”. Cầu thủ này có hành động phản ứng dữ dội với trọng tài. Sau khi cầu thủ Pulido tới “nói lý lẽ”, Esteban Andrada đã dùng tay đẩy ngã.
Ngay lập tức, trọng tài Arcediano Monescillo đã rút thẻ đỏ với Esteban Andrada. Điều đó càng khiến cho thủ môn người Argentina “nóng đầu”. Ngay lập tức, anh chạy về phía Pulido và tung ra cú móc phải vào mặt đối phương, khiến cho Pulido gục ngã ngay trên sân.
Các cầu thủ hai đội đều lao vào cuộc ẩu đả. Các thành viên ban huấn luyện cũng vào sân tham chiến, tạo nên cảnh tượng hỗn loạn. Rất may, lực lượng an ninh đã ngăn chặn kịp thời.
Thủ môn Dani Jimenez của Huesca cũng bị đuổi khỏi sân vì hành vi bạo lực. Trong khi đó, Andrada rời sân và không có bất kỳ hối hận nào với hành động xấu xí của mình.
HLV Jose Luis của Huesca đã lên tiếng chỉ trích hành vi của Andrada: “Tôi nghĩ cậu ta đã mất kiểm soát hoàn toàn. Tôi không biết phải làm gì để ngăn chặn khi cuộc ẩu đả nổ ra. Mọi thứ thật xấu xí.
Thủ môn Esteban Andrada năm nay 35 tuổi. Trong phần lớn thời gian sự nghiệp, người gác đền này thi đấu ở quê nhà Argentina. Tới năm 2025, anh mới sang khoác áo CLB Zaragoza theo dạng cho mượn. Tính tới nay, thủ môn này đã có 4 lần khoác áo đội tuyển Argentina.
