Theo số liệu của Bộ GD-ĐT, năm 2025 có tổng cộng 681.688 thí sinh (TS) trúng tuyển nhập học. Trong đó, 12 nhóm ngành đào tạo có quy mô tuyển sinh dưới 10.000 sinh viên (SV)/nhóm ngành. Cụ thể, nhóm dịch vụ xã hội chỉ có 3.179 TS nhập học, chiếm gần 0,5% trên tổng số các nhóm ngành. Nhóm ngành thú y có 3.522 tân SV (0,5%), toán và thống kê 4.189 (0,6%), khoa học sự sống 4.828 (0,7%), nông lâm nghiệp và thủy sản 5.579 (0,8%), môi trường và bảo vệ môi trường 6.552 (0,9%)…
Thông tin công khai từ các trường có đào tạo các nhóm ngành này cho thấy quy mô đào tạo rất thấp. Chẳng hạn tại Trường ĐH Nông lâm TP.HCM, ngành khoa học môi trường chỉ có khoảng hơn 100 SV (4 khóa), ngành phát triển nông thôn có năm chỉ 27 SV, lâm học 89, lâm học đô thị 33, quản lý tài nguyên rừng 35…
Tại Trường ĐH Khoa học tự nhiên (ĐH Quốc gia TP.HCM), nhóm ngành môi trường và bảo vệ môi trường (gồm các ngành như khoa học môi trường, quản lý tài nguyên và môi trường) cũng chỉ có 207 SV, số TS nhập học năm 2025 là 93.
Cùng về môi trường, ngành quản lý tài nguyên và môi trường biển đảo của Trường ĐH Tài nguyên và Môi trường TP.HCM 4 khóa chỉ có 15 SV, năm 2025 tuyển mới 8 SV. Ngành quản lý tổng hợp tài nguyên nước có 45 SV, tuyển mới 13; ngành công nghệ vật liệu (tuyển sinh từ năm 2024) có 6 SV, tuyển mới 5; ngành địa chất học quy mô 31 SV, tuyển mới 8; ngành biến đổi khí hậu và phát triển bền vững quy mô 9 SV, tuyển mới 2; ngành thủy văn học có 14 SV, tuyển mới 4…
Các ngành công nghệ rau quả và cảnh quan, khoa học đất, quản lý thủy sản, công nghệ sau thu hoạch của ĐH Cần Thơ cũng có tỷ lệ nhập học năm 2025 rất thấp, lần lượt là 14%, 23%, 30% và 46% so với chỉ tiêu.
Một số nhóm ngành của Trường ĐH Nha Trang cũng tuyển thấp hơn nhiều so với các nhóm ngành khác tại trường, như khoa học sự sống năm học 2024-2025 tuyển mới được 63 SV, tổng quy mô là 120; nhóm ngành dịch vụ vận tải tuyển mới 129 SV, nông lâm nghiệp và thủy sản tuyển mới 154 SV. Nhóm ngành khoa học sự sống của Trường ĐH Thủy lợi tuyển mới được 70 SV, nhóm ngành khoa học tự nhiên tuyển mới được 101 SV, thấp hơn nhiều so với các nhóm kinh tế, công nghệ – kỹ thuật.
PGS-TS Tô Văn Phương, Trưởng phòng Đào tạo Trường ĐH Nha Trang, nhận định trong những năm gần đây, một số ngành tại trường tuyển sinh chưa thuận lợi, tỷ lệ nhập học thấp như nuôi trồng thủy sản, chế biến thủy sản, khoa học thủy sản, nhóm khoa học sự sống (công nghệ sinh học, công nghệ thực phẩm, kỹ thuật hóa học) và một số ngành kỹ thuật biển.
Theo PGS-TS Phương, nếu xu hướng này kéo dài không chỉ ảnh hưởng đến việc duy trì ngành đào tạo mà còn tạo ra khoảng trống nhân lực trong các lĩnh vực then chốt của kinh tế biển.
“Nguyên nhân không nằm ở nhu cầu xã hội, mà chủ yếu do tâm lý chọn ngành của TS. Các em thường ưu tiên những ngành “thời thượng”, dễ hình dung môi trường làm việc như kinh tế, công nghệ thông tin. Trong khi đó, theo các báo cáo của Chính phủ và Bộ GD-ĐT, kinh tế biển đang là một trụ cột chiến lược của VN. Điều này kéo theo nhu cầu rất lớn về nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực thủy sản, công nghệ chế biến, kỹ thuật biển, năng lượng và công trình ngoài khơi”, PGS-TS Phương chia sẻ.
Thạc sĩ Nguyễn Hứa Duy Khang, Phó phòng Đào tạo ĐH Cần Thơ, cho rằng nhóm ngành nông nghiệp tại trường ít thu hút TS do phụ huynh, học sinh thấy sản phẩm nông nghiệp có giá trị thấp trên thị trường, không bền vững và lại mất nhiều công sức. Hơn nữa, TS có tâm lý ngại công việc nặng nhọc do chưa tìm hiểu rõ về việc làm và nhu cầu tuyển dụng nhân lực tại ĐBSCL nói riêng và cả nước nói chung.
“Tình hình tuyển sinh không đạt như mong đợi sẽ dẫn đến những hệ quả như khó duy trì ngành đào tạo; nguồn nhân lực phục vụ phát triển kinh tế – xã hội liên quan đến lĩnh vực nông nghiệp của ĐBSCL có thể sẽ thiếu hụt trong vài năm tới, đặc biệt khi việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ cao và thông minh trong sản xuất nông nghiệp”, thạc sĩ Duy Khang cho hay.
Tiến sĩ Nguyễn Thanh Dũng, Phó hiệu trưởng Trường ĐH Cửu Long, cũng bày tỏ lo ngại việc TS chạy theo các ngành “xu hướng” dễ dẫn đến mất cân đối cung – cầu lao động, khiến một số ngành rơi vào tình trạng dư thừa nhân lực, trong khi nhiều ngành khác lại thiếu hụt.
“Các em cần chuyển từ tư duy “chọn ngành theo xu hướng” sang chọn ngành phù hợp với bản thân và nhu cầu dài hạn của xã hội. Thay vì chỉ xem ngành nào đang “hot”, hãy tìm hiểu kỹ năng lực, sở thích của mình và cơ hội việc làm thực tế của từng ngành. Đồng thời, nên chú ý đến những ngành có nhu cầu cao nhưng ít người học, vì đây thường là cơ hội tốt. Quan trọng hơn, cần tập trung phát triển kỹ năng và năng lực cá nhân, vì đó mới là yếu tố quyết định khả năng thích nghi và thành công lâu dài”, tiến sĩ Dũng lưu ý.
Theo PGS-TS Trần Thanh Đức, Hiệu trưởng Trường ĐH Nông Lâm (ĐH Huế), nhóm ngành nông lâm nghiệp và thủy sản có nhu cầu nhân lực rất lớn, cần hàng trăm ngàn cán bộ, nhân viên làm dịch vụ kỹ thuật, sản xuất và kinh doanh vật tư nông nghiệp… Tuy nhiên, hiện cả nước chỉ có 54 cơ sở đào tạo CĐ, ĐH, sau ĐH về lĩnh vực này với khoảng 8.000 kỹ sư, cử nhân tốt nghiệp hằng năm, chưa đủ để phục vụ sự phát triển nông nghiệp, nông thôn cho các khu vực.
Để thu hút TS, PGS-TS Trần Thanh Đức nhận định: “Các trường ĐH cần đổi mới chương trình đào tạo theo hướng hiện đại, hội nhập, hợp tác chặt chẽ với doanh nghiệp, cập nhật các xu hướng, công nghệ số trong đào tạo. Cần quan tâm đầu tư nghiên cứu và chuyển giao công nghệ cốt lõi trong ngành nông nghiệp như trí tuệ nhân tạo, tự động hóa, robot, công nghệ gene, công nghệ sinh học, xây dựng dữ liệu lớn, blockchain, nông nghiệp chính xác, công nghệ vi sinh, chế phẩm sinh học, internet vạn vật…”.
Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh định hướng nghề nghiệp đối với khối ngành nông lâm ngư nghiệp để TS, phụ huynh và xã hội biết cơ hội việc làm rộng mở của khối ngành này.
Thạc sĩ Nguyễn Hứa Duy Khang thông tin ĐH Cần Thơ chú trọng cập nhật chương trình đào tạo các ngành này theo hướng áp dụng công nghệ cao nhằm đáp ứng cung cấp nguồn nhân lực cho sự phát triển bền vững trong lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao và nông nghiệp thông minh nhằm thu hút TS, tuy nhiên kết quả vẫn chưa đạt mong đợi.
“Trong thời gian tới, Trường ĐH Cửu Long sẽ triển khai nhiều giải pháp để tăng sức hút cho các ngành học. Trước hết là cập nhật chương trình đào tạo theo hướng thực tiễn, bám sát nhu cầu doanh nghiệp và xu hướng công nghệ mới. Đồng thời, tăng cường liên kết với doanh nghiệp, ký kết hợp tác để sinh viên có nhiều cơ hội thực tập, trải nghiệm thực tế và nâng cao kỹ năng nghề nghiệp. Ngoài ra, việc cải thiện cơ sở vật chất, môi trường học tập và tăng cường hoạt động kỹ năng cũng góp phần làm cho các ngành học trở nên hấp dẫn hơn”, tiến sĩ Nguyễn Thanh Dũng cho hay.
Theo PGS-TS Tô Văn Phương, Trường ĐH Nha Trang sẽ thực hiện đánh giá, rà soát và cập nhật chương trình đào tạo theo hướng tinh gọn, hiện đại, hợp tác với doanh nghiệp. “Từ 2022 đến nay, trường thực hiện chương trình đặt hàng từ doanh nghiệp cho các ngành chế biến thủy sản, nuôi trồng thủy sản, cơ khí thủy sản thông minh, công nghệ sinh học… Theo đó, sinh viên được tài trợ 100% chi phí đào tạo, ký túc xá trong toàn khóa học, và 100% sinh viên tốt nghiệp ra trường được bố trí việc làm”, PGS-TS Phương thông tin.
Ngày 6.4, Văn phòng UBND thành phố Đà Nẵng cho biết Chủ tịch UBND thành phố, ông Nguyễn Đức Ấn, đã có văn bản chỉ đạo yêu cầu các sở, ngành và địa phương tăng cường kiểm tra, kiểm soát an toàn thực phẩm tại các cơ sở giáo dục, đặc biệt là các bếp ăn tập thể, bán trú.
Theo đó, các trường học phải rà soát toàn diện các điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm, từ khâu lựa chọn nguồn cung, quy trình chế biến đến việc lưu mẫu thức ăn.
Thành phố yêu cầu kiểm soát chặt chẽ, kiên quyết không để thực phẩm không rõ nguồn gốc, không bảo đảm chất lượng được đưa vào sử dụng trong trường học.
Đáng chú ý, lãnh đạo thành phố nhấn mạnh việc quán triệt trách nhiệm của người đứng đầu. Hiệu trưởng và chủ cơ sở giáo dục phải chịu trách nhiệm trực tiếp, toàn diện trước cơ quan quản lý nhà nước và trước pháp luật nếu để xảy ra ngộ độc thực phẩm hoặc vi phạm quy định về an toàn thực phẩm tại đơn vị mình.
Sở GD-ĐT thành phố được giao chủ trì, phối hợp với ngành y tế và các địa phương triển khai đồng bộ các biện pháp bảo đảm an toàn thực phẩm. Đồng thời, tăng cường kiểm tra đột xuất đối với các đơn vị cung cấp suất ăn, thực phẩm cho trường học nhằm kịp thời phát hiện và xử lý vi phạm.
Ngành y tế được yêu cầu đẩy mạnh kiểm tra liên ngành, thực hiện truy xuất nguồn gốc thực phẩm và hướng dẫn các biện pháp phòng ngừa ngộ độc trong môi trường học đường.
Trong khi đó, UBND các xã, phường phải siết chặt quản lý nguồn cung thực phẩm trên địa bàn, tăng cường giám sát, tiếp nhận và xử lý kịp thời các phản ánh của người dân, phụ huynh liên quan đến bếp ăn trường học.
UBND thành phố Đà Nẵng đề nghị cấp xã, phường sẽ chịu trách nhiệm trước Chủ tịch UBND thành phố nếu để xảy ra vi phạm do buông lỏng quản lý hoặc thiếu kiểm tra, giám sát về an toàn thực phẩm.
Cuối tuần trước, Hà Nội phê duyệt đề án phát triển theo hướng tiệm cận "chuẩn quốc tế" với hai trường THPT chuyên Chu Văn An và Hà Nội - Amsterdam, ngay lập tức gây bàn luận trên các diễn đàn.
TS Nguyễn Quang Minh, chuyên gia giáo dục quốc tế và là Giám định viên Hội đồng các trường Quốc tế (CIS), cho rằng đây là hướng đi cần thiết.
Ông đánh giá đề án của hai trường có sự học hỏi từ các mô hình đào tạo tài năng ở Singapore, Nhật Bản, Hàn Quốc, Mỹ và Anh, song không sao chép máy móc mà vẫn giữ "tinh thần trường công" với ngân sách nhà nước làm nền tảng.
Các mục tiêu như tăng cường nghiên cứu khoa học, trí tuệ nhân tạo, học tập dự án và hội nhập học thuật quốc tế là phù hợp với yêu cầu phát triển nguồn nhân lực trong bối cảnh mới.
Chuyên gia cũng đánh giá cao việc sử dụng khái niệm "tiệm cận quốc tế", thay vì ngay lập tức khẳng định sẽ trở thành một "trường chuẩn quốc tế".
"Đây là cách tiếp cận thận trọng và thực tế, bởi giáo dục quốc tế không chỉ là câu chuyện chương trình hay chứng chỉ, mà là cả một hệ sinh thái học thuật, văn hóa và quản trị cần thời gian dài để hình thành", ông Minh nói.
Điểm gây tranh luận nhất nằm ở tiêu chí cụ thể của trường chuyên Chu Văn An. Trường này đặt mục tiêu giai đoạn 2026-2030 có ít nhất 150 học sinh trúng tuyển đại học tại Anh, Mỹ, Australia và 80 em nhận học bổng quốc tế. Trường cũng tổ chức các hoạt động để hỗ trợ học sinh làm quen, chuẩn bị cho các kỳ thi, chương trình chuẩn hóa quốc tế như SAT, ACT, AP, IB... - vốn được nhiều đại học trên thế giới dùng như một tiêu chí xét tuyển đầu vào.
Theo ông Quang Minh, một ngôi trường xuất chúng không phải là nơi "dạy học sinh vào Harvard", mà là nuôi dưỡng học sinh có nền tảng tư duy, năng lực nghiên cứu, khả năng tự học và thích nghi, để các em có đủ năng lực "vào Harvard".
Lãnh đạo một trường THPT chuyên ở phía Nam nhìn nhận rằng việc du học, thi chứng chỉ SAT, AP... nên là kế hoạch của học sinh và gia đình, không nên là mục tiêu của trường chuyên.
Ông dẫn lại nhiệm vụ của trường chuyên được đề cập trong Luật Giáo dục, đó là phát hiện và bồi dưỡng học sinh có năng khiếu trong các môn học, tạo nguồn nhân tài cho đất nước.
"Học sinh trường chuyên đi du học không phải là điều xấu nhưng không nên dùng nguồn lực nhà nước để thúc đẩy điều đó", ông nói.
Bởi dù còn hạn chế, trường chuyên đã và đang được ưu tiên hơn về ngân sách, đội ngũ giáo viên giỏi và những chính sách khác trong hệ thống giáo dục công lập nói chung.
"Việc phân bổ thêm ngân sách để tạo bệ phóng "tiếp cận quốc tế" cho một bộ phận nhỏ vốn đã được đầu tư nhiều hơn là thiếu công bằng cho số đông".
PGS. TS quản lý giáo dục Trương Đình Thăng, Hiệu trưởng trường Cao đẳng Sư phạm Quảng Trị, cũng cảnh báo các mục tiêu "quốc tế hóa" có thể trở thành một cuộc đua thành tích, xem trường nào có nhiều học sinh đạt chứng chỉ, nghiên cứu khoa học... hơn. Khi đó, mô hình mới rất dễ lại đặt trọng tâm vào luyện thi, tăng áp lực cho học trò.
Ở chiều ngược lại, ông Đàm Quang Minh, Đồng chủ tịch khối Phổ thông, Tập đoàn giáo dục EQuest, thấy rằng cần đặt những tiêu chí về du học, chứng chỉ trong tổng thể định hướng hội nhập quốc tế của trường chuyên Chu Văn An.
Theo ông, đề án này theo đuổi mô hình tương tự một số trường công ở Singapore, khi triển khai các chương trình như tú tài quốc tế IB để học sinh tiếp cận chuẩn đầu ra toàn cầu. Ngoài ra, Việt Nam hiện chưa có đại học nào vào top 200 thế giới, nên học sinh "chỉ có lựa chọn du học" nếu muốn vào các trường như vậy.
Ông Minh cũng đánh giá cao việc đề án nhấn mạnh hỗ trợ học bổng cho học sinh khó khăn, để các em được tiếp cận chương trình quốc tế.
"Làm được điều này, các chương trình như IB sẽ không còn là đặc quyền của những gia đình giàu có", ông nói.
Dù có góc nhìn khác nhau, các chuyên gia đều cho rằng hai trường nên thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp về chương trình, đội ngũ và tăng cường hợp tác quốc tế.
TS Nguyễn Quang Minh thấy cần xây dựng bộ tiêu chí đánh giá năng lực học thuật và nghiên cứu thực chất, bổ sung các chỉ số về sức khỏe tinh thần để bảo vệ học sinh, giúp các em phát triển toàn diện.
Đây cũng là quan điểm của PGS Trương Đình Thăng. Ông lưu ý các trường cân bằng giữa học thuật đỉnh cao và sức khỏe tinh thần của học sinh, hội nhập quốc tế và trách nhiệm đất nước, đào tạo cá nhân xuất sắc và xây dựng tinh thần phụng sự cộng đồng.
Các chuyên gia kỳ vọng hai đề án không chỉ nâng cao chất lượng đào tạo của trường chuyên công lập, mà còn mở thêm cơ hội để học sinh Việt Nam tiếp cận môi trường học thuật và chuẩn đầu ra quốc tế ngay trong nước.
10 chuyên đề ôn tập môn địa lý thuộc chương trình Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT đạt điểm cao năm 2026 do giáo viên Hoàng Đạt, Trường quốc tế Á Châu (Asian School), hướng dẫn được phát ở chuyên mục giáo dục trên các nền tảng: thanhnien.vn, fanpage Facebook và kênh YouTube của Báo Thanh Niên.
https://www.youtube.com/watch?v=J7ip_-FlTNI
Trong chuyên đề 8: Địa lý các vùng kinh tế - phần 3, giáo viên hướng dẫn học sinh ôn tập kiến thức địa lý kinh tế của Bắc Trung bộ và Nam Trung bộ.
Trước đó, vào ngày 11.5, Báo Thanh Niên đã phát sóng chuyên đề 7: Địa lý các vùng kinh tế - phần 2, giáo viên hướng dẫn học sinh ôn tập kiến thức về Đồng bằng sông Hồng và Đồng bằng sông Cửu Long.
Từ 20.4 đến 23.5, vào các khung giờ cố định (16 giờ 30, 18 giờ 30 và 20 giờ 30) thứ hai đến thứ bảy hàng tuần, Báo Thanh Niên lần lượt phát sóng trực tiếp 88 chuyên đề Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT đạt điểm cao tại các địa chỉ thanhnien.vn, Facebook.com/thanhnien và YouTube Báo Thanh Niên.
88 chuyên đề ôn tập kiến thức do các giáo viên giàu kinh nghiệm tại TP.HCM xây dựng, gồm: Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, chuyên Trần Đại Nghĩa, Bùi Thị Xuân, Lê Quý Đôn, Marie Curie, Nguyễn Hiền, quốc tế Á Châu… Qua mỗi chuyên đề ôn thi trực tuyến, giáo viên sẽ giúp học sinh tiết kiệm thời gian, tận dụng lợi thế của công nghệ để hứng thú với việc học, tích lũy kiến thức cho kỳ thi quan trọng sắp đến.
Sau các khung giờ nói trên, các chuyên đề vẫn xuất hiện trên các nền tảng thanhnien.vn, Facebook.com/thanhnien và YouTube Thanh Niên. Học sinh sử dụng bất kỳ thiết bị (điện thoại thông minh, máy tính cá nhân hay máy tính cố định) và chỉ cần kết nối internet đều có thể tiếp cận nội dung hệ thống kiến thức của 9 môn thi trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026.
Học sinh có thể truy cập vào các nền tảng của Báo Thanh Niên hoặc quét mã QR từ lịch phát sóng để xem trực tiếp chương trình Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT năm 2026 vào đúng khung giờ hoặc xem lại 88 chuyên đề ôn thi tốt nghiệp THPT đã phát.
Lịch phát sóng tuần từ 11 đến 16.5 các chuyên đề ôn thi tốt nghiệp năm 2026
