Căn phòng nhỏ tầm 8 m² của anh Uyên Viễn ở gần khu cư xá Thanh Đa (TP.HCM) đầy ắp những sản phẩm gốm cũ. Người đàn ông 51 tuổi này cúi sát chiếc ấm trà vỡ, từng chút một nối lại những đường nứt, từng mảnh vỡ như khâu một vết thương. hàn gắn gốm
Không phải sửa chữa đơn thuần, công việc của anh là “tái sinh” những sản phẩm gốm tưởng chừng bỏ đi trở thành ký ức sống động, mang dấu ấn thời gian. Phía sau những sắc vàng óng ánh vừa được dát lên mỗi thứ đồ gốm ấy là một nghề lặng lẽ, công phu và đầy cảm xúc.
Nguyễn Lê Uyên Viễn rất nổi tiếng trong giới sành uống trà. Anh có hơn 30 năm sưu tập ấm trà và trà cụ (chén trà, hũ trà, khay trà, tống trà và các vật dụng liên quan). Và anh đến với nghề hàn gắn những sản phẩm gốm một cách rất tình cờ từ những lần làm vỡ chính bộ trà của mình. Anh hiểu rõ giá trị của từng chiếc ấm, chiếc chén, không chỉ ở giá tiền bạc mà còn ở câu chuyện phía sau. “Có những món đồ mình vô tình làm rơi, bể, tiếc lắm. Mà tiếc không phải vì tiền, mà vì kỷ niệm”, anh tâm sự.
Ngày trước, anh từng mang những sản phẩm gốm bị hỏng ra các tiệm sửa đồ cổ ở đường Lê Công Kiều (TP.HCM). Cách làm phổ biến là bọc đồng, bọc bạc hoặc dán keo công nghiệp với những vết gắn thô, cứng, thiếu tinh tế và không bền. “Người thợ không chơi trà, không hiểu đồ trà. Họ sửa cho dùng được thôi, chứ không giữ được cái hồn”, anh Uyên Viễn nói.
Chính sự hụt hẫng đó khiến anh bắt đầu tìm hiểu sâu hơn. Trong một lần ngồi thưởng trà với một nhà sư, anh biết đến nghệ thuật Kintsugi của Nhật Bản. Đó là phương pháp dùng vàng để hàn gắn gốm vỡ, xuất hiện từ thế kỷ 16. Triết lý của Kintsugi khiến anh bị cuốn hút: không che giấu vết nứt của gốm, mà biến nó thành vẻ đẹp. Những chỗ sứt mẻ của gốm sau khi được phủ vàng trở thành điểm nhấn độc nhất vô nhị. “Tức là thay vì giấu đi cái lỗi, mình làm cho nó đẹp lên”, anh nói.
Tuy nhiên, Uyên Viễn không sao chép nguyên bản. Anh điều chỉnh kỹ thuật hàn gắn gốm cho phù hợp với điều kiện và thói quen sử dụng tại VN. Nếu như ở Nhật, người ta dùng sơn mài truyền thống để kết dính và phủ vàng, thì anh sử dụng keo chuyên dụng đạt tiêu chuẩn an toàn sức khỏe. Sau khi kết dính, anh phủ vàng lá. Nguồn vàng cũng rất đa dạng như vàng VN, vàng Trung Quốc, vàng Myanmar…, mỗi loại có sắc độ và độ bám khác nhau.
Trong quan niệm truyền thống, đồ vỡ thường bị nhiều người sẵn sàng bỏ đi. Nhưng trong quá trình làm nghề, anh Viễn nhận ra điều ngược lại: chính những món đồ vỡ lại mang nhiều ký ức nhất. Một lần, một khách hàng ở Đồng Tháp nhờ anh vá cái nậm rượu thời ông nội để lại bị bể nắp, sứt mẻ… Sau khi hoàn thiện, cầm lại nậm rượu, người phụ nữ ấy xúc động đến nghẹn lời. “Những cái đó mới là giá trị thật”, anh Uyên Viễn chia sẻ. Không ít món đồ được gửi đến anh trong tình trạng “tan nát”, vỡ thành 5 – 7 mảnh. Nhưng với anh Viễn, đó không phải là trở ngại mà là cơ hội để “tái sinh”.
Tận mắt chứng kiến mới hiểu mỗi sản phẩm gốm được anh Uyên Viễn “tái sinh” là kết quả của một quá trình dài, tỉ mỉ đến từng chi tiết. Trước mặt tôi là một ấm trà bị vỡ nhiều mảnh. Anh bắt đầu bằng công đoạn ráp mảnh. Anh nhẹ nhàng căn chỉnh từng mép vỡ, tra keo, rồi giữ cố định. Sau đó, chiếc ấm được đặt yên một chỗ suốt nhiều giờ. “Phải để nó nằm yên. Không được nóng vội”, anh nói. Ngày hôm sau, anh kiểm tra lại. Nếu phát hiện lệch mí, dù chỉ rất nhỏ, anh sẽ tháo ra và làm lại từ đầu. “Lệch là bỏ. Không sửa kiểu chắp vá”, anh khẳng định.
Sau khi kết dính các mảnh gốm với nhau và chờ “đúng quy trình” thì dùng giấy mài từng vết nhỏ. Khi bề mặt đã hoàn thiện, anh mới bắt đầu dán vàng lá. Những lá vàng mỏng đến mức chỉ cần một cử động mạnh là có thể bay đi. Dưới ánh đèn, những đường vàng dần hiện ra như mạch sống.
“Mỗi món là một cảm xúc khác nhau. Không có công thức”, anh cho biết. Quả thật, có món anh xử lý tối giản chỉ một đường vàng mảnh. Nhưng có món, anh biến tấu thành những hoa văn như rễ cây, như cánh hoa… sống động, nhìn vào không còn thấy vết hỏng, mà là một tác phẩm nghệ thuật.
Một món đồ gốm đơn giản mất ít nhất 3 ngày để hoàn thiện. Với những món vỡ “tan nát”, thời gian có thể kéo dài 10 ngày, thậm chí cả tháng. Chi phí cho một món đồ gốm “vá vàng” dao động từ 300.000 đồng đến vài triệu đồng, thậm chí hơn. “Nhiều khi tiền sửa còn mắc hơn mua mới”, anh bộc bạch chân thành. Nhưng anh luôn nói rõ điều đó với khách. Quyết định cuối cùng không nằm ở giá trị vật chất, mà ở tình cảm. Có người chấp nhận bỏ ra số tiền lớn chỉ để giữ lại một món đồ cũ. Quan trọng là họ hiểu giá trị của món đồ đó với họ, bởi đó là kỷ vật thiêng liêng, là tình yêu…
Trong quá trình làm nghề, anh Uyên Viễn gặp rất nhiều câu chuyện ấn tượng. Một người vợ ở Hà Nội nhờ anh vá chiếc chậu sứ quý của chồng để làm quà tặng sinh nhật chồng. Có khách mang tượng Phật bị gãy, chấp nhận chi phí cao để phục chế; và anh không chỉ hàn gắn bằng vàng lá mà còn vẽ thêm họa tiết vàng, khiến pho tượng trở nên thiêng liêng hơn. Có khách nước ngoài, trong chuyến du lịch, mang theo chén trà bị nứt và yêu cầu sửa gấp trong vài ngày. “Điều mình thấy vui là họ trân trọng món đồ”, anh tâm tình.
Hôm tôi đến, anh đưa một chén uống trà nhỏ xíu (thường gọi là chén mắt trâu), tiết lộ đây là chiếc chén nghệ sĩ đàn tranh Hải Phượng nhờ anh hàn gắn lại.
Rời khỏi căn phòng nhỏ, tôi vẫn nhớ những đường vàng lấp lánh trên sản phẩm gốm trầm. Chúng không chỉ là dấu vết của một kỹ thuật độc lạ, mà còn là minh chứng cho một cách nhìn khác về sự đổ vỡ. Trong một thế giới quen với việc thay mới, anh Uyên Viễn chọn cách giữ ký ức, giữ cảm xúc, và chữa lành những rạn nứt tưởng chừng không thể cứu vãn. Có lẽ vì thế, mỗi món đồ sau khi qua tay anh không chỉ được “sửa chữa”, mà thực sự được sống lại với một vẻ đẹp sâu hơn, bền bỉ hơn, và cũng… con người hơn.
Anh Nguyễn Lê Uyên Viễn cho rằng quá trình hàn gắn gốm sứ… không chỉ làm cho khách vui mà cũng là chữa lành cho chính mình. “Tan nát không phải là kết thúc. Nó có thể là khởi đầu của một phiên bản khác”, anh lý giải. Trong quá trình làm việc cũng là dịp anh được tĩnh tại nhìn lại bản thân và luyện chữ “nhẫn”.
Ngày 10.5, Công an tỉnh Khánh Hòa cho biết trong quá trình khám nghiệm hiện trường vụ 2 người tử vong tại căn nhà bên quốc lộ 1, xã Vạn Hưng, lực lượng chức năng phát hiện một bức thư tuyệt mệnh do ông N.X.H (54 tuổi, ở xã Vạn Ninh) để lại tại tủ phòng khách, với nội dung do ghen tuông.
Theo thông tin ban đầu, bà Đ.T.T.V (51 tuổi, ở xã Vạn Hưng) sống một mình tại nhà riêng, có mối quan hệ tình cảm cùng lúc với ông N.X.H và ông L.X.N (58 tuổi, ở phường Bắc Nha Trang). Tối 7.5, ông N. lái ô tô chở bà V. từ Nha Trang về nhà tại xã Vạn Hưng.
Đến chiều 8.5, sau khi ông N. rời đi, ông H. đi xe máy đến nhà bà V. Tại đây, 2 người xảy ra cãi vã xoay quanh mối quan hệ. Ông H. sau đó dùng dây siết cổ bà V. tử vong tại phòng ngủ, rồi để lại thư tuyệt mệnh và treo cổ tự tử ngay trong căn nhà.
Trước đó như Thanh Niên đã thông tin, khoảng 11 giờ ngày 9.5, người dân phát hiện căn nhà có nhiều dấu hiệu bất thường và báo cho chính quyền địa phương. Lực lượng chức năng nhanh chóng có mặt, phát hiện 2 người đã tử vong. Hiện trường ngay lập tức được phong tỏa để lực lượng chức năng tổ chức khám nghiệm hiện trường và khám nghiệm tử thi.
Hiện Công an tỉnh Khánh Hòa tiếp tục phối hợp với các đơn vị liên quan điều tra, làm rõ vụ việc.
Ngày 6-5, xung quanh vụ vỡ bồn chứa 2.000 tấn mật rỉ tại nhà máy của Công ty cổ phần Mía đường Sông Lam, xã Nhân Hòa, Nghệ An, Tuổi Trẻ Online vừa có trao đổi với ông Đặng Mạnh Hùng - Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng giám đốc công ty:
* Xin ông cho biết diễn biến sự cố vỡ bồn chứa 2.000 tấn mật rỉ? Có thông tin sự cố do sét đánh hay không?
- Khoảng 17h15 ngày 3-5, trong điều kiện thời tiết mưa dông kèm sấm sét mạnh, tại khu vực bồn chứa mật rỉ của nhà máy xảy ra sự cố vỡ bồn, khiến mật rỉ tràn trong phạm vi khuôn viên nhà máy.
Bồn chứa bị vỡ, thủng tại vị trí khoảng 2/3 chiều cao tính từ dưới lên. Vụ việc không xảy ra cháy nổ. Sau khi phát hiện sự cố, ca trực vận hành đã báo cáo lãnh đạo công ty và kích hoạt phương án ứng phó sự cố môi trường.
Thời điểm ban đầu, qua lời kể của công nhân, chúng tôi nhận định sự cố nghi do sét đánh làm hư hỏng bồn chứa mật rỉ. Tuy nhiên khu vực này không lắp camera giám sát.
Tại nhà máy có hệ thống cột thu lôi chống sét; hằng năm đều được cơ quan chức năng kiểm tra về an toàn phòng cháy chữa cháy, đảm bảo đủ điều kiện hoạt động.
Do sự cố xảy ra trong thời tiết mưa dông kèm sấm sét mạnh nên chưa có căn cứ để khẳng định có phải do sét đánh hay không. Nguyên nhân vỡ bồn cần có cơ quan chuyên môn kiểm tra, đánh giá.
* Lượng mật rỉ tràn ra với khối lượng lớn, công ty đã xử lý ra sao?
- Bồn chứa này có khoảng 2.000 tấn mật rỉ - loại phụ phẩm lỏng thu được sau khi kết tinh đường từ dịch ép mía. Sau khi kiểm tra lại, chúng tôi xác định khoảng 1/4 lượng mật rỉ tràn ra ngoài, tương đương khoảng 500 tấn.
Toàn bộ người lao động được huy động đắp bờ ngăn mật, dùng bơm thu hồi chuyển về các bể, téc, thùng, can chứa; rải bã mía để hút phần mật rỉ còn lại, sau đó thu gom đưa về lò đốt phát điện, phần còn lại đưa vào xưởng sản xuất phân bón.
Khu vực nền bồn chứa và khuôn viên nhà máy được vệ sinh, xử lý bằng vôi bột và chế phẩm vi sinh nhằm kiểm soát mùi, hạn chế phát sinh ô nhiễm. Đến 17h ngày 4-5, công ty đã hoàn tất việc xử lý sự cố.
* Sau sự cố, ngày 4-5, phía hạ lưu sông Lam xuất hiện tình trạng cá nuôi lồng bè và thủy sản tự nhiên chết. Một số thông tin dư luận cho rằng có phải do mật rỉ chảy ra sông gây ô nhiễm hay không?
- Nhà máy đã hoạt động hơn 25 năm. Chúng tôi luôn xác định tuân thủ quy định pháp luật về môi trường là ưu tiên hàng đầu. Đây là sự cố bất khả kháng, gây thiệt hại cho chính doanh nghiệp.
Qua công tác khắc phục, không còn tồn lưu mật rỉ gây nguy cơ ô nhiễm và chưa ghi nhận ảnh hưởng đến nguồn nước tự nhiên cũng như đời sống người dân.
Theo dõi môi trường sau sự cố, chúng tôi thấy khu vực lồng bè nuôi cá và thủy sản tự nhiên ở sông Lam phía sau nhà máy, trong bán kính 5-10km, không có hiện tượng cá chết.
Tuy nhiên việc cá nuôi lồng bè tại xã Anh Sơn (cách nhà máy khoảng 20km - PV) bị chết cần chờ cơ quan chuyên môn kiểm tra, xác định nguyên nhân chính xác.
* Thời gian tới, công ty sẽ làm gì để đảm bảo an toàn?
- Chúng tôi sẽ kiểm tra, đánh giá lại hiện trạng bồn chứa để xem có thể sửa chữa hay không, hoặc tính đến phương án xây dựng bể ngầm chứa mật thay thế.
Ngày 12/5, Phòng Cảnh sát Kinh tế Công an TP Cần Thơ cho biết, đơn vị vừa phát hiện Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S (gọi tắt là Bệnh viện S.I.S; có địa chỉ tại đường Nguyễn Văn Cừ, phường An Bình, TP Cần Thơ) xả nước thải có dấu hiệu ô nhiễm ra môi trường.
Trước đó, qua công tác nắm tình hình, Phòng Cảnh sát Kinh tế Công an TP Cần Thơ phối hợp ngành chức năng tiến hành kiểm tra đột xuất việc chấp hành các quy định pháp luật về bảo vệ môi trường đối với Bệnh viện S.I.S Cần Thơ.
Trong quá trình kiểm tra, đoàn kiểm tra tập trung kiểm tra hệ thống thu gom, xử lý nước thải; hồ sơ pháp lý liên quan đến công tác bảo vệ môi trường; quy trình vận hành hệ thống xử lý nước thải; việc quan trắc môi trường định kỳ và các điều kiện đảm bảo theo quy định của pháp luật về môi trường.
Tại thời điểm kiểm tra, đoàn kiểm tra ghi nhận hệ thống xử lý nước thải của bệnh viện vẫn hoạt động bình thường. Tuy nhiên, nước thải phát sinh từ quá trình vệ sinh khu vực tập kết rác thải sinh hoạt và khu vực giặt sấy đồ vải của bệnh viện không được đưa về hệ thống xử lý nước thải tập trung mà xả trực tiếp ra hệ thống thoát nước sinh hoạt thuộc Khu đô thị 2 bên đường Nguyễn Văn Cừ.
Để làm rõ, đoàn kiểm tra đã lấy 2 mẫu nước thải, gồm một mẫu tại điểm xả cuối cùng của khu giặt sấy, khu tập kết rác thải sinh hoạt và một mẫu sau hệ thống xử lý nước thải trước khi đấu nối vào hệ thống thoát nước sinh hoạt của khu đô thị.
Tại thời điểm kiểm tra, Công an TP Cần Thơ yêu cầu Bệnh viện S.I.S thực hiện nghiêm các quy định về bảo vệ môi trường, thường xuyên kiểm tra, bảo dưỡng hệ thống xử lý nước thải, thu gom triệt để các nguồn thải phát sinh trong quá trình hoạt động của bệnh viện, không để xảy ra tình trạng xả thải vượt quy chuẩn kỹ thuật gây ảnh hưởng đến môi trường và đời sống người dân xung quanh.
Phòng Cảnh sát Kinh tế Công an TP Cần Thơ đã thu thập tài liệu, chứng cứ có liên quan để xử lý theo quy định của pháp luật.
Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ (Bệnh viện Đột quỵ Tim mạch) là cơ sở y tế chuyên sâu nổi tiếng tại khu vực ĐBSCL, tiếp nhận hàng triệu lượt khám chữa bệnh mỗi năm.
