Theo Cục Cảnh sát Phòng chống tội phạm về môi trường – Bộ Công an, mỗi năm Việt Nam phát sinh khoảng 3,5 triệu tấn rác thải nhựa nhưng chỉ 1,28 triệu tấn (33%) được tái chế. Bình quân mỗi người dân thải ra khoảng 37-41kg nhựa/năm.
65% rác thải nhựa tại Việt Nam có nguy cơ bị rò rỉ ra sông, hồ, kênh, rạch, biển hoặc thải trực tiếp ra môi trường gây ô nhiễm đất, nước, không khí.
Trong nỗ lực thúc đẩy mô hình kinh tế tuần hoàn và bảo vệ môi trường bền vững, Chính phủ ban hành Nghị định 110/2026 quy định về trách nhiệm của nhà sản xuất, nhập khẩu trong việc tái chế sản phẩm, bao bì và trách nhiệm xử lý chất thải.
Cụ thể, các đơn vị này phải tái chế sản phẩm, bao bì do mình đưa ra thị trường theo tỷ lệ và quy cách bắt buộc.
Phạm vi áp dụng bao gồm nhiều nhóm ngành hàng phổ biến từ bao bì giấy, nhựa, kim loại, thủy tinh, săm lốp cho đến các thiết bị điện tử, ắc quy, pin, dầu nhớt.
Trách nhiệm này không chỉ dành cho đơn vị sản xuất trực tiếp mà còn mở rộng đến các bên đặt gia công hoặc các bên được ủy thác nhập khẩu.
Nghị định xác lập tỷ lệ tái chế bắt buộc cho từng loại vật liệu, là tỷ lệ khối lượng sản phẩm, bao bì tối thiểu phải được tái chế, dựa trên tổng khối lượng mà nhà sản xuất, nhập khẩu đưa ra thị trường trong năm đó.
Ví dụ, đối với nhóm bao bì, tỷ lệ dành cho nhôm và nhựa PET cứng là 22%, trong khi bao bì giấy, carton và kim loại sắt là 20%. Nghĩa là nếu một năm doanh nghiệp đưa ra thị trường 100 tấn bao bì nhôm, nhựa PET thì phải tái chế ít nhất 22 tấn.
Đối với các thiết bị điện tử gia dụng, điện thoại di động chịu tỷ lệ cao nhất là 15%, tiếp sau là các loại máy tính, máy in, máy photocopy ở mức 9%… Ắc quy chì, Pin sạc nhiều lần (trừ Pin lithium, Pin Nickel-Metal Hydrid sử dụng cho phương tiện giao thông)… dao động 8-15%.
Các tỷ lệ này không cố định mà sẽ được điều chỉnh tăng theo chu kỳ 3 năm một lần. Lần thay đổi tỷ lệ đầu tiên theo quy định sẽ bắt đầu vào năm 2029.
Doanh nghiệp được chọn: tự tái chế hoặc đóng tiền
Các nhà sản xuất và nhập khẩu có quyền lựa chọn một trong hai hình thức:
Doanh nghiệp có thể tự tái chế nếu đủ năng lực, thuê đơn vị tái chế chuyên nghiệp hoặc ủy quyền cho một tổ chức trung gian tổ chức các hoạt động thu gom và tái chế thay cho mình. Kế hoạch và báo cáo kết quả tái chế phải được nộp trước 1/4 hằng năm qua Hệ thống thông tin quốc gia.
Nếu không tự tổ chức tái chế, doanh nghiệp có thể thực hiện trách nhiệm bằng cách đóng góp tài chính vào Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam để hỗ trợ các hoạt động tái chế.
Mức đóng góp đã có công thức riêng, được tính toán dựa trên khối lượng sản phẩm đưa ra thị trường, tỷ lệ tái chế bắt buộc và mức chi phí tái chế hợp lý cho mỗi đơn vị sản phẩm. Tiền phải được nộp định kỳ trước 20/4 hằng năm.
Nghị định cũng dành những khoảng trống hợp lý để hỗ trợ các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Cụ thể, các nhà sản xuất, nhập khẩu có tổng doanh thu từ các sản phẩm, bao bì thuộc diện phải tái chế dưới 30 tỷ đồng mỗi năm sẽ được miễn thực hiện trách nhiệm này. Ngoài ra, các sản phẩm sản xuất để xuất khẩu hoặc tạm nhập tái xuất cũng được miễn.
Tái chế phải tạo ra sản phẩm sử dụng được
Không đưa ra những con số nửa vời, Nghị định còn nêu cụ thể quy cách tái chế bắt buộc, nhằm đảm bảo chất lượng của sản phẩm sau tái chế.
Cụ thể, Nghị định yêu cầu việc tái chế không chỉ dừng lại ở khâu thu gom đơn thuần mà phải tạo ra các nguyên liệu hoặc sản phẩm có giá trị sử dụng.
Chẳng hạn, đối với bao bì nhựa, quy cách bắt buộc là phải sản xuất ra hạt nhựa thương phẩm hoặc các sản phẩm cụ thể, chứ không được tính các giải pháp như tạo ra mảnh nhựa hay sử dụng làm nhiên liệu đốt.
Đối với thiết bị điện tử có chứa màn hình hoặc bóng đèn thủy tinh, quy trình phải bao gồm việc tháo dỡ, phân loại và xay nghiền thủy tinh để làm nguyên liệu cho các quá trình sản xuất khác như gạch không nung hoặc bê tông.
Sự chi tiết này giúp ngăn chặn tình trạng tái chế hình thức, kém hiệu quả, gây ô nhiễm thứ cấp.
Ngày 4/4, Phòng Cảnh sát kinh tế (PC03) Công an TP HCM mở rộng điều tra Hoàng, 44 tuổi, về hành vi Lừa đảo chiếm đoạt tài sản; đề nghị các nạn nhân của bị can đến trình báo để được đảm bảo quyền lợi.
Theo nội dung vụ án, từ tháng 5/2019, Hoàng thành lập Công ty Đấu giá Hợp danh VAMC (doanh nghiệp đã nhiều lần thay đổi tên: Công ty Tiền Phong, Hoàng Phát, Trung Tín) và thuê Nguyễn Trung Tín (36 tuổi) làm Giám đốc, đại diện pháp luật, điều hành các phiên bán sản phẩm.
Cơ quan điều tra xác định, từ tháng 2/2020 đến tháng 1/2022, Hoàng cần tiền trả nợ nên đưa ra thông tin gian dối về việc Công ty VAMC được cơ quan thi hành án giao bán đấu giá nhiều tài sản.
Từ đây, Hoàng đã lừa một người nộp gần 53 tỷ đồng để mua 6 tài sản đấu giá. Hoàng sau đó không thực hiện cam kết, chiếm đoạt số tiền này sử dụng cá nhân. Ngoài ra, cảnh sát còn nhận được nhiều trình báo của các nạn nhân, cho rằng bị chủ công ty đấu giá này lừa.
Ngày 23-4, Công an TP.HCM cho biết vừa qua Cơ quan cảnh sát điều tra đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can, bắt bị can để tạm giam đối với Nguyễn Văn Dũng (33 tuổi, ngụ phường Long Bình) để điều tra về tội “lừa đảo chiếm đoạt tài sản”.
Trước đó, qua công tác nắm tình hình trên không gian mạng, Phòng An ninh nội địa Công an TP.HCM phát hiện tài khoản TikTok “Master Dũng Văn” (hơn 120.000 lượt theo dõi) thường xuyên đăng tải các video có nội dung xúc phạm danh dự, nhân phẩm người khác, tuyên truyền mê tín dị đoan, có dấu hiệu lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
Bằng các biện pháp nghiệp vụ, Phòng An ninh nội địa xác định chủ tài khoản là Nguyễn Văn Dũng (cư trú tại căn hộ thuộc khu Vinhomes Grand Park) nên phối hợp Công an phường Long Bình mời Dũng lên làm việc.
Tại cơ quan công an, Dũng thừa nhận đã sử dụng tài khoản TikTok “Master Dũng Văn” để đăng tải nhiều nội dung mê tín.
Bước đầu xác định Nguyễn Văn Dũng tự nhận có khả năng “cảm xạ”, giải quyết các vấn đề tâm linh như “oan gia trái chủ”, “âm binh quấy phá”… nhằm thu hút người xem. Dũng đưa ra mức phí từ 5 - 30 triệu đồng/lần “giải quyết”, tuy nhiên sau khi nhận tiền không thực hiện được như cam kết.
Chỉ riêng một trường hợp cơ quan công an nhận được đơn tố cáo, nạn nhân đã bị Dũng chiếm đoạt hơn 33 triệu đồng.
Theo Công an TP.HCM, các đối tượng lợi dụng mạng xã hội để tự xưng “thầy”, “master”, “có khả năng tâm linh”, “cảm xạ”, “giải nghiệp”, “trừ tà”… thực chất là thủ đoạn lừa đảo, đánh vào tâm lý hoang mang, mê tín của một bộ phận người dân để chiếm đoạt tài sản.
Nhiều trường hợp bị dẫn dắt, thao túng tâm lý, chuyển số tiền lớn nhưng không nhận được bất kỳ giá trị thực tế nào.
Đây không chỉ là hành vi vi phạm pháp luật, mà còn gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến an ninh trật tự và đời sống xã hội. Người dân tuyệt đối không tin, không nghe, không chuyển tiền cho các đối tượng hoạt động mê tín dị đoan trên không gian mạng dưới bất kỳ hình thức nào.
Công an TP khẳng định kiên quyết phát hiện, xử lý nghiêm, không có vùng cấm đối với các hành vi lợi dụng mê tín dị đoan để trục lợi, lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
Mọi trường hợp tiếp tay, quảng bá, chia sẻ nội dung sai lệch, phản khoa học cũng sẽ bị xem xét xử lý theo quy định của pháp luật.
Người dân khi phát hiện dấu hiệu nghi vấn cần chủ động tố giác ngay đến cơ quan công an nơi gần nhất để được tiếp nhận, xử lý kịp thời, tránh trở thành nạn nhân của các đối tượng lừa đảo.
Theo đó, HĐXX tuyên phạt ông Hứa Xường (em trai bà Hứa Thị Phấn) 12 năm tù về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Các bị cáo khác thuộc nhóm Công ty Phú Mỹ bị tuyên mức án từ 3 năm đến 5 năm tù về cùng tội danh.
Nhóm bị cáo nhân viên ngân hàng bị tuyên phạt từ 3 năm đến 5 năm tù về tội vi phạm quy định về cho vay trong hoạt động của các tổ chức tín dụng.
Theo hồ sơ vụ án, mặc dù Công ty Phú Mỹ không đủ năng lực tài chính, nhưng từ năm 2007, dưới sự chỉ đạo của bà Hứa Thị Phấn (nguyên Chủ tịch hội đồng quản trị, đã mất), công ty này đã lập hồ sơ vay vốn ngân hàng để đầu tư vào dự án khu dân cư Garden City (khu 13D, huyện Bình Chánh).
Tài sản thế chấp cho các hợp đồng tín dụng là toàn bộ dự án Garden City diện tích 279.269m², mặc dù tại thời điểm đó dự án chưa đủ điều kiện pháp lý để thế chấp, và Công ty Phú Mỹ cũng chưa hoàn tất nghĩa vụ tài chính hay được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
Các bị cáo thuộc nhóm Công ty Phú Mỹ gồm Trần Hoàng Trinh, Hứa Xường (em trai bà Phấn), Hứa Thị Bích Hạnh (cháu bà Phấn), Ngô Nguyễn Đoan Trang và Lâm Kim Dũng đã ký khống các biên bản họp hội đồng quản trị và tài liệu liên quan để giúp bà Phấn hoàn thiện hồ sơ vay vốn.
Các bị cáo Phạm Thị Mai Toan, Trần Thị Bích Ngọ, Đào Thị Thu Hòa, Đặng Thị Thu Hương (cựu cán bộ ngân hàng) đã không thẩm định thực tế năng lực tài chính của khách hàng, không kiểm tra tình trạng pháp lý thực tế của tài sản đảm bảo...
Tính đến ngày 15-8-2024, khoản vay của Công ty Phú Mỹ đã rơi vào nợ xấu nhóm 5. Sau khi trừ đi các giá trị tài sản đảm bảo có thể thu hồi, cơ quan chức năng xác định hành vi của các bị cáo đã gây thiệt hại cho ngân hàng tổng số tiền là 73 tỉ đồng.
Tuy nhiên bà Hứa Thị Phấn đã qua đời vào ngày 13-2-2023. Ông Hứa Xường hiện đang bỏ trốn, bị truy nã, cơ quan tiến hành tố tụng vận động về đầu thú để hưởng chính sách khoan hồng của pháp luật nhưng đến nay vẫn chưa trình diện.
Quá trình xét xử vụ án, các khoản nợ của Công ty Phú Mỹ đã được tất toán, hiện vụ án không còn thiệt hại.
