Nghiêm Hoàng Linh, 35 tuổi, hiện làm việc ở trường Toán và Thống kê, Đại học Sydney – ngôi trường top 25 thế giới, top 3 ở Australia theo bảng xếp hạng đại học QS 2026.
Năm ngoái, Linh cùng ba cộng sự ở Đại học Sydney và Đại học Quốc gia Australia triển khai dự án Discovery Projects do Hội đồng Nghiên cứu Australia (ARC) tài trợ, với kinh phí gần 500.000 AUD (khoảng 360.000 USD). Giữa tỷ lệ cạnh tranh với chỉ 13% hồ sơ được chọn, dự án của nhóm thuyết phục hội đồng bởi khả năng giải mã những cấu trúc phức tạp trong mạng xã hội và sinh học.
Trước một dấu ấn trong hành trình nghiên cứu, Linh nhớ về “cú trượt” thời mới tốt nghiệp đại học, khiến anh thay đổi hoàn toàn tư duy về sự nghiệp.
Linh sinh ra ở Hà Nội, là cựu học sinh chuyên Toán – Tin, trường THPT chuyên Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội. Tốt nghiệp Đại học Miami ở Florida, Mỹ, năm 2015, với thành tích học thuật, điểm GRE (bài thi chuẩn hóa dùng ứng tuyển sau đại học) thuộc nhóm top đầu và một công bố khoa học quốc tế “dắt lưng”, Linh tự tin ứng tuyển chương trình tiến sĩ ở các đại học hàng đầu thế giới. Linh nói chờ đợi một “tấm vé rực rỡ” cho tương lai, nhưng kết quả trả về là những “gáo nước lạnh”. Các trường đồng loạt từ chối, một số nơi chỉ đưa ra lời đề nghị học thạc sĩ.
“Có lúc tôi đã nghĩ hoặc là trường top hoặc là không đi đâu cả”, Linh nhớ lại. Sự thất vọng lớn đến mức khi Southern Methodist University (SMU), ngôi trường mà Linh xếp vào nhóm “dự phòng”, mời nhập học với gói học bổng Fellowship đặc biệt dành cho sinh viên xuất sắc, anh vẫn đắn đo.
Sự do dự kéo dài đến khi Linh tìm đến giảng viên hướng dẫn cũ để xin lời khuyên. Thầy đã nói một câu khiến anh thức tỉnh: “Tuyển sinh tiến sĩ ở đâu cũng cạnh tranh khốc liệt và chỉ có rất ít người được nhận. Cuối cùng, giá trị của bằng PhD là do chính em tạo ra”.
Lời khuyên ấy giúp Linh gỡ bỏ áp lực về danh tiếng để bắt đầu nhìn nhận các lựa chọn bằng tiêu chí phù hợp: Nhóm nghiên cứu có chiều sâu, quy mô người học ít để được giáo sư hướng dẫn sát sao và chương trình học cho phép tập trung tối đa vào nền tảng lý thuyết. Anh chọn SMU, lấy bằng tiến sĩ Thống kê vào năm 2019 sau 3,5 năm.
Sau này, Hoàng Linh nhận ra cú trượt khỏi các trường top không phải là thất bại, mà là điểm khởi đầu cho sự trưởng thành trong tư duy.
“Khoa học là bình đẳng. Các nhà khoa học được ghi nhớ không phải bởi nơi họ làm việc, mà bởi những công trình họ để lại”, anh nhìn nhận.
Để hoàn tất chương trình PhD trong thời gian ngắn hơn so với thông thường (5 năm), Linh cho rằng chìa khóa nằm ở việc xây dựng nền tảng vững chắc và tư duy “luôn tìm cái mới” trong từng dự án nhỏ.
Ở SMU, anh tập trung vào 6 lớp học nền tảng về Lý thuyết, Thống kê ứng dụng và Tính toán trong năm đầu. Linh nhận định những môn cơ sở ở trình độ tiến sĩ khác xa bậc đại học, thạc sĩ về cả độ khó lẫn khối lượng kiến thức. Tại đây, mọi kết quả dù là nhỏ nhất đều phải được chứng minh chặt chẽ bằng toán học.
“Bạn sẽ gặp một cú sốc lớn khi đang ở chỗ tiêu thụ kiến thức chuyển sang tư thế của người sản xuất kiến thức. Bạn không học để tích lũy cái đã có, mà học để sáng tạo ra cái mới chưa từng tồn tại”, Linh chia sẻ.
Chàng trai Việt sau đó vượt qua thử thách lớn nhất để trụ lại là kỳ thi sát hạch cuối năm thứ nhất, kéo dài ba ngày. Trong đó, ngày đầu tiên là bài thi Lý thuyết “marathon” trong 8 tiếng liên tục. Ngày thứ hai tập trung vào tư duy mô hình trong 5 tiếng, cuối cùng là 6,5 tiếng giải quyết dữ liệu thực trên máy tính.
Bước sang năm thứ hai, Linh bắt đầu rèn luyện tư duy sáng tạo thông qua các dự án cuối kỳ. Anh luôn tự đặt ra áp lực phải tìm thấy “cái mới” trong mọi đề tài nghiên cứu.
“Công việc nghiên cứu không thể chờ đợi ý tưởng từ trên trời rơi xuống. Tôi lập danh sách ý tưởng từ việc đọc hàng loạt bài báo, dù có cái không tốt nhưng chúng là mồi lửa cho những phát hiện sau này”, anh chia sẻ.
Thói quen này giúp anh vượt qua kỳ thi sát hạch thứ hai chỉ trong 30 ngày bằng việc phát triển một ý tưởng nghiên cứu mới từ các tài liệu được giao.
Linh nhìn nhận một yếu tố khác giúp anh về đích sớm là sự đồng hành của người hướng dẫn. Linh được làm việc với một giáo sư trẻ, sẵn sàng phản hồi email lúc nửa đêm, dành cả ngày để cùng anh sửa lỗi code hay trau chuốt từng câu chữ trong bản thảo. Nhờ đó, Linh tốt nghiệp với ba bài đăng trên các tạp chí uy tín hàng đầu.
Làm việc tại Đại học Sydney từ năm 2022, chủ đề bao trùm trong các nghiên cứu của Linh là phát triển các phương pháp và lý thuyết thống kê hiện đại để khai thác tri thức từ dữ liệu lớn. Theo anh, sự phát triển nhanh chóng của công nghệ đã dẫn tới những tập dữ liệu lớn, nhiều chiều, có cấu trúc phụ thuộc phức tạp theo thời gian, không gian và mạng lưới. Điều này làm nảy sinh nhu cầu cấp thiết về phương pháp thống kê mới, có khả năng chắt lọc thông tin, nhưng vẫn bảo toàn khả năng đưa ra các dự báo đáng tin cậy.
Dự án hiện tại của Linh và các cộng sự cũng vì mục tiêu này. Các phương pháp nhằm “lọc” ra phần thông tin quan trọng từ những bộ dữ liệu khổng lồ và nhiều tầng liên kết – từ dữ liệu gene, hồ sơ bệnh án cho tới hành vi trên mạng xã hội. Nhờ đó, các nhà sinh học có thể hiểu rõ hơn cơ chế gây bệnh, trong khi các nhà quản lý có thêm công cụ nhận diện và hạn chế sự lan truyền của thông tin sai lệch trên môi trường số.
Linh quan niệm nếu khoa học giống như một kim tự tháp 100 tầng, người ta thường chỉ nhớ viên gạch đầu tiên và cuối cùng. Nhưng từ tầng hai đến 99 là cả một hành trình dài với nhiều người.
“Tôi nghĩ điều quan trọng không phải mình đứng ở tầng nào, mà là có đang góp một viên gạch có ích cho nó hay không”, anh nói.
Vào lúc 15 giờ 15, phần 3 của chương trình tư vấn truyền hình trực tuyến với chủ đề "Xét tuyển ĐH: Những điều cần lưu ý khi chọn ngành" sẽ tiếp tục với những thông tin bổ ích về chiến thuật chọn ngành, cách đăng ký nguyện vọng để có cơ hội trúng tuyển cao nhất vào ngành, trường mình yêu thích.
Chương trình được trực tuyến tại địa chỉ: thanhnien.vn, fanpage Facebook, kênh YouTube, Tik Tok Báo Thanh Niên.
Tại chương tình, đại diện các trường ĐH sẽ thông tin về cách thức tuyển sinh của các trường và xu hướng ngành nghề đào tạo của các trường ra sao trong năm 2026. Học sinh lưu ý gì khi đăng ký dự thi tốt nghiệp THPT để tăng cơ hội trúng tuyển cao nhất vào ngành mong muốn?
Trong những năm gần đây, các trường ĐH xây dựng nhiều chương trình đào tạo giúp sinh viên có cơ hội trải nghiệm các môi trường học tập khác nhau. Chẳng hạn cùng một ngành học nhưng có các chương trình chuẩn, tiên tiến, tiếng Anh... Vậy sinh viên nên chọn học chương trình nào, lợi thế của từng loại chương trình ra sao?
Chọn được ngành học có cơ hội việc làm cao với thu nhập tốt là mong muốn của tất cả học sinh sau khi hoàn tất bậc THPT. Trong bối cảnh công nghệ phát triển như hiện nay, việc lựa chọn ngành nghề có gì khác so với trước đây mà thí sinh cần lưu ý thêm?
Hiện nay, có những quan điểm không giống nhau khi đăng ký xét tuyển: có thí sinh ưu tiên trúng tuyển ngành yêu thích, nhưng có thí sinh lại ưu tiên trúng tuyển trường yêu thích. Chuyên gia có lời khuyên gì?
Bên cạnh đó, thí sinh sẽ được chia sẻ về cơ hội và điều kiện cần thiết khi tham gia xét tuyển bằng các phương thức không sử dụng điểm thi tốt nghiệp THPT.
Tham gia chương trình tư vấn có các khách mời
Thạc sĩ Ngô Thị Xuân, Phó trưởng phòng Tuyển sinh và Truyền thông Trường ĐH Ngân hàng TP.HCM, cho hay năm 2026 có nhiều thay đổi trong thi tốt nghiệp THPT và xét tuyển ĐH. Xu hướng hiện nay những ngành STEM đang là nhóm trọng điểm, trong đó có trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn sẽ phát triển mạnh mẽ và thu hút thí sinh. Bên cạnh đó là khối ngành sức khoẻ, sư phạm, quân đội...
Trường ĐH Ngân hàng tuyển sinh hơn 20 ngành, về kinh tế, tài chính, ngân hàng, kinh doanh, luật, ngôn ngữ... Trường tích hợp các chương trình đào tạo sâu rộng về chuyển đổi số, công nghệ... mang tính đa dạng, liên ngành.
Theo thạc sĩ Nguyễn Thị Kim Phụng, Phó phòng phụ trách Tuyển sinh, Truyền thông và Quan hệ doanh nghiệp Trường ĐH Tài chính-Marketing, xu hướng ngành nghề trong năm 2026 là nhóm ngành công nghệ. Bên cạnh đó, khối ngành kinh tế cũng đang rất được nhiều thí sinh quan tâm. Có nhiều ngành đào tạo theo hướng chuyển đổi số như marketing số, quản trị kinh doanh số...
Thí sinh cần xác định ngành phù hợp với năng lực, kế đến là khả năng đáp ứng được vị trí công việc nào sau khi tốt nghiệp, cơ hội công việc ra sao... Với kỳ thi tốt nghiệp THPT, các em cần tập trung ôn tập và thi để có kết quả tốt nhất. Có chiến lược đăng ký nguyện vọng phù hợp để trúng tuyển ngay nguyện vọng đầu tiên, xem năng lực phù hợp với phương thức xét tuyển nào để tập trung vào phương thức đó nhằm tăng cơ hội.
Thạc sĩ Nguyễn Vũ Hoàng, Phó giám đốc Trung tâm Tư vấn tuyển sinh Trường ĐH Công nghệ TPHCM (HUTECH), nhắc thí sinh chuẩn bị đăng ký dự thi tốt nghiệp gồm 2 môn bắt buộc và 2 môn tự chọn cần lên trang web các trường tham khảo đề án tuyển sinh xem có các tổ hợp môn nào để đăng ký phù hợp.
Năm 2026 HUTECH xét tuyển 4 phương thức: xét điểm thi tốt nghiệp THPT, xét học bạ, xét điểm V-SAT, xét điểm thi đánh giá năng lực của ĐH Quốc gia TP.HCM, xét tuyển thẳng và ưu tiên xét tuyển.
Thạc sĩ Ngô Thị Xuân cho hay việc đa dạng hóa các chương trình đào tạo là xu hướng tất yếu tại các trường ĐH. Một ngành có nhiều chương trình khác nhau. Chẳng hạn Trường ĐH Ngân hàng có 5 chương trình: chương trình chuẩn (20 ngành), tiếng Anh bán phần, quốc tế cấp song bằng, quốc tế do đối tác cấp bằng và chương trình lớp học tình hoa (ngành tài chính ngân hàng).
Mỗi chương trình đào tạo gắn với phương thức tuyển sinh và tổ hợp môn khác nhau và có lợi thế riêmg. Ví dụ chương trình chuẩn học 100% bằng tiếng Việt đã được kiểm định trong nước và quốc tế, có học phí thấp hơn, chỉ tiêu và điểm chuẩn đầu vào thường cao hơn.
Chương trình tiếng Anh bán phần học 50% tiếng Anh 50% tiếng Việt dành cho sinh viên có thế mạnh ngoại ngữ, có thích hợp các môn học về chuyển đổi số, AI, dữ liệu lớn...
Chương trình song bằng dành cho thí sinh muốn nhận 2 bằng, đòi hỏi học tập nghiêm túc để đáp ứng chuẩn đầu ra của 2 trường ĐH. Tốt nghiệp các em có thể du học hoặc làm việc ở nước ngoài.
Học sinh và phụ huynh có thể xem lại PHẦN 1 chương trình TẠI ĐÂY; PHẦN 2 chương trình TẠI ĐÂY.
Việc tuyển sinh đầu cấp thống nhất trên hệ thống tại địa chỉ: https://tuyensinhdaucap.hcm.edu.vn.
Theo đó, toàn TP.HCM thống nhất sử dụng thông tin nơi ở hiện tại đã được xác thực với cơ sở dữ liệu dân cư quốc gia thuộc Đề án 06 làm tiêu chí chính để xét tuyển vào các lớp đầu cấp. Phòng Văn hóa – xã hội các địa phương căn cứ hướng dẫn của Sở GD-ĐT, thực hiện xây dựng kế hoạch tuyển sinh đầu cấp riêng phù hợp với tình hình thực hiện thực tế.
Theo đó, phụ huynh học sinh thực hiện đăng ký tuyển sinh đầu cấp theo hình thức trực tuyến, từ lúc đăng ký đến khi xác nhận trúng tuyển, đảm bảo theo đúng mô hình, nguồn dữ liệu tuyển sinh mà Sở GD-ĐT thống nhất với các đơn vị.
Theo yêu cầu của Sở GD-ĐT, từ nay đến ngày 25.5, các địa phương thông báo thông qua khu phố, ấp trên địa bàn bằng nhiều kênh trực tiếp hoặc nền tảng thông tin truyền thông cho phụ huynh học sinh biết địa phương chỉ tuyển sinh trên cổng tuyển sinh thành phố, tránh để phụ huynh học sinh bị đối tượng kẻ gian lừa đảo.
Thực hiện phổ biến hướng dẫn phụ huynh học sinh đăng ký tuyển sinh bằng video clip hoặc infographic ngắn gọn dễ thực hiện, trong đó thể hiện nội dung đăng nhập vào Cổng tuyển sinh thành phố bằng mã định danh cá nhân của học sinh.
Từ ngày 27.5 đến ngày 7.6, phụ huynh học sinh sẽ đăng ký tuyển sinh theo khu vực và đối tượng tuyển sinh. Cụ thể truy cập cổng tuyển sinh thành phố, lựa chọn khu vực phường, xã để đăng ký và xác định chính xác đối tượng tuyển sinh là đối tượng 1 (có nơi ở hiện tại trên địa bàn) hoặc đối tượng 2.
Trong đó, Sở GD-ĐT lưu ý, trường hợp thuộc đối tượng 2, phụ huynh học sinh cần xem kế hoạch tuyển sinh của địa phương, đồng thời chuẩn bị đầy đủ hồ sơ minh chứng để cập nhật vào hệ thống trực tuyến. Ban Chỉ đạo tuyển sinh cấp xã chịu trách nhiệm tư vấn, hướng dẫn quy trình thực hiện, đồng thời giải đáp các vướng mắc của cha mẹ học sinh, bảo đảm quyền lợi hợp pháp, công bằng và thuận lợi cho học sinh.
Phụ huynh học sinh được phép đăng ký cả hai nội dung khu vực, đối tượng tuyển sinh và trường đặc thù cùng một thời điểm.
Kết thúc thời gian đăng ký tuyển sinh, Ban Chỉ đạo tuyển sinh cấp xã chịu trách nhiệm tổ chức đồng bộ dữ liệu tuyển sinh từ Cổng tuyển sinh của thành phố về Hệ thống tuyển sinh của địa phương; bảo đảm tính đầy đủ, chính xác của dữ liệu, đồng thời tuân thủ các yêu cầu về kỹ thuật và an toàn thông tin theo hướng dẫn của Sở GD-ĐT để tiến hành phân bổ.
Từ ngày 8 đến 15.6, Ban Chỉ đạo tuyển sinh các địa phương và hiệu trưởng 2 trường tiểu học, THCS, THPT Nam Sài Gòn; THCS-THPT Lương Thế Vinh xét duyệt trường đặc thù và công bố kết quả xét duyệt vào loại hình trường đặc thù đồng thời đồng bộ dữ liệu lên cổng tuyển sinh thành phố.
Học sinh không trúng tuyển vào các trường đặc thù sẽ được bố trí vào các trường đại trà thuộc khu vực đã đăng ký trong giai đoạn từ ngày 27.5 đến ngày 7.6.
Từ ngày 16.6 đến ngày 23.6, các trường có loại hình đặc thù tổ chức hướng dẫn phụ huynh học sinh xác nhận trúng tuyển trực tuyến và tiếp nhận hồ sơ nhập học trực tiếp
Từ ngày 24.6 đến ngày 10.7, Ban Chỉ đạo tuyển sinh các phường, xã tiếp nhận dữ liệu thí sinh đã nộp hồ sơ nhập học tại các trường đặc thù từ Sở GD-ĐT để làm sạch dữ liệu tuyển sinh tại địa phương. Sau đó tổ chức phân bổ học sinh vào các cơ sở giáo dục theo kế hoạch tuyển sinh của địa phương.
Ban Chỉ đạo tuyển sinh phường, xã đồng bộ kết quả tuyển sinh lên Cổng tuyển sinh thành phố, đồng thời công bố kết quả tuyển sinh đúng thời gian quy định tại.
Từ ngày 11.7 đến ngày 20.7, phụ huynh học sinh xác nhận trúng tuyển trực tuyến và nộp hồ sơ nhập học trực tiếp.
Sở GD-ĐT TP.HCM đề nghị ban chỉ đạo tuyển sinh các địa phương chỉ đạo các trường chuẩn bị cơ sở vật chất, nhân sự hỗ trợ phụ huynh học sinh trong việc xác nhận trúng tuyển trực tuyến và tiếp nhận hồ sơ nhập học trực tiếp được thuận tiện và an ninh, an toàn, tránh gây phiền hà cho phụ huynh học sinh.
Các trường phải công khai thông tin hỗ trợ, số điện thoại đường dây nóng trên cổng thông tin điện tử của đơn vị để phụ huynh học sinh liên hệ khi gặp khó khăn cần hỗ trợ. Đồng thời báo cáo kịp thời về Ban Chỉ đạo tuyển sinh cấp xã khi có các sự cố phát sinh trong quá trình tuyển sinh.
