Có thể nói đã nhìn thấy một thế hệ thầy cô đổi mới tư duy, học sinh năng động, bản lĩnh cùng mạng lưới hợp tác quốc tế ngày càng rộng mở đang tạo nên diện mạo mới cho ngành giáo dục – đào tạo TP mang tên Bác.
Cuối tháng 3-2026, Trường THPT Lê Quý Đôn (phường Xuân Hòa) đã tổ chức buổi báo cáo dự án Mũi tàu Tổ quốc, trình làng những sản phẩm cực kỳ ấn tượng và sáng tạo của học sinh. Đây là dự án liên môn của các môn: lịch sử, giáo dục quốc phòng, ngoại ngữ, sinh học, hóa học, vật lý và toán; trang bị kiến thức tổng hợp cho học sinh về các vùng biển, đảo Việt Nam.
Theo ThS Nguyễn Viết Đăng Du – Tổ trưởng lịch sử Trường THPT Lê Quý Đôn, dự án Mũi tàu Tổ quốc có sự tham gia của tất cả học sinh cả ba khối 10, 11 và 12. “Tùy chương trình của mỗi khối lớp và môn học, giáo viên bộ môn sẽ cung cấp những kiến thức cơ bản thuộc phạm vi dự án cho học sinh.
Các bạn có chuyến đi thực địa tại Khánh Hòa. Từ các kiến thức về tự nhiên, môi trường, lịch sử, chủ quyền biển đảo, tài nguyên sinh vật, tiềm năng kinh tế – du lịch…, học sinh đề xuất giải pháp bảo vệ tài nguyên biển, giữ gìn chủ quyền, phát triển kinh tế biển bền vững…”, thầy Du thông tin.
Không chỉ thực hiện các poster, brochure, video clip… tiếng Anh để giới thiệu biển đảo Việt Nam, các bạn còn sáng tác và biểu diễn rap ca ngợi biển đảo, lực lượng hải quân Việt Nam. Có nhóm học sinh chọn làm chatbox cung cấp kiến thức về luật biển quốc tế, chủ quyền biển đảo. Lớp khác lại tự thiết kế và biểu diễn thời trang giấy với chất liệu thân thiện môi trường có nội dung kêu gọi bảo vệ chủ quyền biển đảo hay thể hiện các nét đặc trưng của văn hóa vùng biển.
Là một trong hai trưởng ban điều phối dự án, học sinh Dương Minh Phi Long (lớp 11A11) chia sẻ dù đã quen với việc làm dự án, được rèn luyện các kỹ năng làm việc nhóm, quản lý thời gian, giải quyết vấn đề… nhưng làm ở ban điều phối dự án quy mô toàn trường là một cơ hội khó quên vì đã học hỏi được rất nhiều trong suốt bốn tháng triển khai.
“Những lúc mâu thuẫn về việc thống nhất chủ đề, quy trình hoạt động giúp mình học được cách lắng nghe, dung hòa các ý kiến, cả việc nói năng trôi chảy để chuyển tải được thông điệp rõ ràng cụ thể”, Long chia sẻ.
Thầy Du cho biết học sinh tự thực hiện các công đoạn của dự án, giáo viên chỉ đóng vai trò cố vấn và hỗ trợ chứ không làm thay. Tùy mức độ bài học và quy mô tham gia, giáo viên bộ môn sẽ chấm điểm học sinh tham gia dự án để lấy điểm kiểm tra thường xuyên hoặc định kỳ.
Tại TP.HCM, việc dạy học theo dự án đã được triển khai ở hầu hết các trường từ tiểu học đến THPT. Dù mỗi trường có cách thức khác nhau, hiệu quả mang lại cũng khác nhau, song hình thức dạy học này đã và đang mang lại làn gió mới giúp học sinh rèn luyện những kỹ năng cần thiết cho quá trình hội nhập.
Nhiều năm trở lại đây, cuộc thi khoa học kỹ thuật dành cho học sinh trung học ở TP.HCM ngày càng thu hút nhiều học sinh tham gia. Không chỉ tập trung ở các trường THCS, THPT có bề dày thành tích mà nhiều học sinh từ các trường vùng ven, ngoại thành cũng đã ghi tên vào bảng vàng cuộc thi này.
Tuyển chọn đề tài khoa học kỹ thuật đại diện TP.HCM đi thi cấp quốc gia, không ít người bất ngờ khi học sinh THCS, THPT tự tin thuyết trình và trả lời phản biện hoàn toàn bằng tiếng Anh. Không chỉ giao tiếp trôi chảy, các bạn còn sử dụng tiếng Anh học thuật một cách linh hoạt và chính xác.
Một lãnh đạo Sở GD-ĐT TP.HCM cho biết năm học 2025 – 2026, TP.HCM có hơn 1.600 dự án tham gia cuộc thi khoa học kỹ thuật ở cấp cơ sở. Con số này mang ý nghĩa rất lớn trong quá trình hội nhập, bởi cuộc thi khoa học kỹ thuật giúp học sinh rèn luyện tư duy và khả năng giải quyết vấn đề một cách hệ thống.
Theo vị này, qua việc làm dự án khoa học, học sinh phát triển kỹ năng tự học, sáng tạo, làm việc nhóm và quản lý thời gian. Đồng thời việc thuyết trình, bảo vệ đề tài còn giúp học sinh nâng cao năng lực giao tiếp, phản biện vốn là những kỹ năng quan trọng trong môi trường quốc tế.
Năm 2024 lần đầu tiên học sinh Việt Nam giành giải nhì tại Cuộc thi Khoa học Kỹ thuật quốc tế (ISEF) – sân chơi khoa học thường niên tại Mỹ. Thành tích này thuộc về hai học sinh Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong là Nguyễn Lê Quốc Bảo và Lê Tuấn Hy – tác giả dự án “Phần mềm tích hợp học sâu để phân vùng và tái tạo cấu trúc tim nguyên khối trong không gian 3D mô phỏng cho ứng dụng thực hành y khoa”.
Năm 2025, học sinh TP.HCM tiếp tục đoạt giải tư cuộc thi nói trên với đề tài “Ứng dụng học sâu trong sáng tác nhạc tự động, định hướng bảo tồn và phát triển đờn ca tài tử Nam Bộ”. Tác giả dự án là hai học sinh Nguyễn Tấn Đức – Hà Nhật Bảo cùng học lớp 11 chuyên tin Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong.
Đến thời điểm hiện tại, Bộ GD-ĐT đã chọn đề tài nghiên cứu của hai học sinh Nguyễn Tấn Đức – Hà Nhật Bảo là một trong các dự án đại diện Việt Nam tham dự ISEF 2026 vào tháng 5 này.
Dự án “SPProbMol3 – phát triển mô hình tạo sinh xác suất đa phương thức trong thiết kế phối tử dựa trên cấu trúc không gian ba chiều của protein” của hai bạn được kỳ vọng tiếp tục khẳng định năng lực nghiên cứu và bản lĩnh hội nhập của học sinh TP.HCM trên đấu trường quốc tế.
Phát minh này có thể giúp giải quyết một trong những vấn đề sức khỏe cộng đồng nghiêm trọng nhưng ít được chú ý: ô nhiễm asen trong nguồn nước, vốn đang đe dọa hơn 200 triệu người trên thế giới.
Asen là chất độc nguy hiểm thường xuất hiện trong nước ngầm tại nhiều khu vực.
Không giống các trường hợp ngộ độc cấp tính, việc phơi nhiễm asen trong thời gian dài có thể gây ra hàng loạt vấn đề nghiêm trọng như tổn thương thần kinh, suy giảm trí tuệ và tăng nguy cơ ung thư.
Với nhiều cộng đồng nghèo, lựa chọn nguồn nước an toàn là một bài toán khó: hoặc sử dụng nước bề mặt có nguy cơ nhiễm khuẩn cao, hoặc dùng nước giếng chứa asen với rủi ro tích lũy lâu dài.
Trong bối cảnh đó, theo trang IFLScience ngày 16-4, giải pháp của học sinh Vick Tan mang lại hướng đi mới nhờ tính đơn giản và chi phí thấp.
Thiết bị này sử dụng túi lọc làm từ cellulose, bên trong chứa vỏ trứng nghiền kết hợp với các hạt nano oxit sắt.
Khi ngâm trong nước, túi lọc có thể loại bỏ hơn 90% lượng asen, thậm chí đạt tới 98% trong một số điều kiện thử nghiệm, đưa nồng độ xuống mức an toàn theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế thế giới.
Chi phí xử lý ước tính chỉ khoảng 7 cent (khoảng 1.800 VND) cho mỗi lít nước, thấp hơn nhiều so với các công nghệ lọc hiện nay như thẩm thấu ngược. Túi lọc còn có thể tái sử dụng nhiều lần sau khi rửa bằng dung dịch kiềm, dù hiệu quả giảm dần qua mỗi lần sử dụng.
Ý tưởng này xuất phát từ quan sát rằng túi trà thông thường cũng có khả năng hấp thụ một phần asen trong quá trình pha. Từ đó nhóm nghiên cứu đã cải tiến cấu trúc vật liệu để tối ưu hóa khả năng lọc.
Ngoài ra, họ còn phát triển phương pháp kiểm tra nồng độ asen đơn giản, không cần thiết bị phòng thí nghiệm, giúp người dân xác định mức độ ô nhiễm và thời gian xử lý phù hợp.
Dù vậy, giải pháp này chủ yếu phù hợp với nước uống, chưa thể áp dụng rộng rãi cho các nhu cầu lớn hơn như tưới tiêu hay sinh hoạt. Bên cạnh đó, việc sản xuất hạt nano vẫn cần quy trình sản xuất tập trung.
Dẫu còn hạn chế, phát minh cho thấy tiềm năng của các giải pháp khoa học chi phí thấp trong việc giải quyết những vấn đề toàn cầu. Đồng thời cũng nhấn mạnh vai trò của thế hệ trẻ trong đổi mới sáng tạo.
Với điểm trung bình ở cả hai ngành cùng đạt 3.1/4, Hồ Tiến Dũng, 24 tuổi, nhận bằng tốt nghiệp loại khá của trường Đại học Bách khoa, Đại học Quốc gia TP HCM. Nam sinh là người duy nhất nhận cùng lúc hai bằng cử nhân trong đợt tốt nghiệp tháng 4 của trường, trừ nhóm ngành Kỹ thuật Tàu thủy – Hàng không vốn được thiết kế song bằng.
"Mình hơi tiếc vì hụt tấm bằng loại giỏi, chỉ thiếu 0,1. Nhưng đây vẫn là hành trình rực rỡ, đáng nhớ thời thanh xuân", chàng trai đến từ Quảng Trị chia sẻ.
Đại diện trường cho hay trong hai ngành mà Dũng theo học, một thiên về lĩnh vực kinh tế, còn lại thuần kỹ thuật. Chương trình đào tạo có nhiều khác biệt, ít môn chung để rút gọn nên việc Dũng tốt nghiệp sớm nửa năm là "đáng khen".
Nam sinh kể từ khi học cấp 2 đã đặt mục tiêu vào trường Bách khoa. Một lần xem phóng sự truyền hình, Dũng biết đến về tầm quan trọng của dầu – mạch máu của ngành công nghiệp, kinh tế toàn cầu. Cảm phục những kỹ sư làm việc giữa bốn bề sóng biển, Dũng chọn làm hình mẫu để phấn đấu.
Năm 2020, nam sinh đỗ ngành Kỹ thuật dầu khí của Bách khoa TP HCM như mong ước. Vừa vào trường, ngoài học tập, Dũng xông xáo tham gia nhiều hoạt động ngoại khóa lẫn các hội thảo về ngành. Tình cờ nghe chuyên gia khuyến khích kết hợp tư duy quản lý kinh tế lẫn chuyên môn kỹ thuật, Dũng lên website khoa Quản lý công nghiệp tìm hiểu. Chàng trai trẻ đọc và tâm đắc với triết lý của GS Phạm Phụ, trưởng khoa đầu tiên, rằng: "Kỹ sư không chỉ giỏi kỹ thuật mà còn cần hiểu về quản lý và kinh tế".
Được truyền cảm hứng, nam sinh xem quy chế đào tạo văn bằng 2 và chương trình ngành Kỹ thuật dầu khí, Quản lý công nghiệp. Nắm chắc lộ trình các môn học từ đại cương, cơ sở ngành, nhập môn đến khối chuyên ngành và nhóm môn tốt nghiệp, nam sinh bắt đầu hành trình chinh phục ngành Quản lý công nghiệp từ đầu năm thứ hai.
"Đây là quyết định mạo hiểm, đòi hỏi sự kỷ luật cao, kiên trì và biết sắp xếp mọi thứ một cách tối ưu", Dũng nhìn nhận.
Dù chuẩn bị tâm lý nhưng khi đối mặt với khối lượng bài vở gấp đôi và khác biệt giữa nhóm kinh tế và kỹ thuật, Dũng hoang mang, có lúc hoài nghi về năng lực. Dù vậy, nền tảng tư duy tốt giúp nam sinh nhanh chóng thích nghi.
Mỗi kỳ, Dũng đăng ký khoảng 21-24 tín chỉ, vượt 6-7 tín chỉ so với thông thường. Có những thời điểm, nam sinh phải học 3 môn trong một ngày. Những buổi vắng vì đuối sức, Dũng mượn vở của bạn để ghi chép, cố gắng bắt kịp.
"Mình quan niệm học ra học, chơi ra chơi. Đi học được buổi nào thì mình luôn xem kỹ bài hôm đó", nam sinh chia sẻ. "Nếu chờ đến lúc thi mới ôn thì học một ngành cũng quá tải, không nói đến song ngành".
Những đợt thi cuối kỳ, Dũng xây dựng kế hoạch ôn tập chi tiết. Nam sinh có thể tự học từ 7h đến 22h, xen kẽ những đoạn nghỉ ngắn 30 phút.
Theo quy chế của trường với một số môn học, sinh viên phải nhận quyết định tốt nghiệp ngành đầu mới được học tiếp ngành hai. Vì thế, tháng 4 năm ngoái, Dũng mới đăng ký nốt 4 môn cuối của ngành Quản lý công nghiệp.
Ngoài học, nam sinh vẫn có nhiều trải nghiệm từ các hoạt động đoàn thể, tình nguyện. Dũng được kết nạp vào Đảng từ năm thứ hai đại học, từng là đội trưởng đội tình nguyện Mùa hè xanh của trường tại tỉnh Đồng Tháp.
Thầy Trần Duy Thanh, Phó khoa Quản lý công nghiệp, đánh giá việc học cùng lúc 2 ngành không dễ dàng. Ngoài năng lực và phương pháp học tốt, sinh viên phải có kế hoạch rõ để hoàn thành các khối kiến thức khác nhau. Sau 5,5 năm, Dũng tích lũy 216 tín chỉ, trong khi chương trình song bằng ở các ngành gần chỉ cần khoảng 160-170 tín chỉ.
Còn thầy Trần Nguyễn Thiện Tâm, giảng viên Khoa Kỹ thuật Địa chất và Dầu khí, nhận thấy Dũng có trí thông minh cảm xúc (EQ) tốt, năng động và chịu khó.
Quá trình hướng dẫn đồ án tốt nghiệp, thầy Tâm nhấn mạnh sự bất cẩn trong kỹ thuật có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng, như tai nạn sập nhà, cầu đường, cháy nổ, điện giật,... Do đó, thầy đòi hỏi khắt khe về mặt chuyên môn với sinh viên năm cuối. Trong buổi đầu trao đổi về đồ án, thầy từng đưa ra một số nhận xét gay gắt với Dũng.
"Thông thường sinh viên sẽ tủi thân hoặc không vui nhưng Dũng tiếp thu và tiến bộ rất nhanh sau đó", thầy Tâm kể.
Ngoài ra, Dũng tích cực trò chuyện với thầy để tìm hiểu kinh nghiệm làm việc, vốn sống. Theo thầy Tâm đây là những điểm đáng khen, cho thấy Dũng chủ động và hiểu rõ mục tiêu của bản thân.
Thời gian này, song song thử việc tại một công ty dầu khí ở Bà Rịa – Vũng Tàu, chàng kỹ sư trẻ học thêm tiếng Anh giao tiếp, dự định học thạc sĩ chuyên ngành dầu khí sau này.
Trường mầm non Họa Mi 2, phường Chợ Lớn, TP.HCM vừa có hoạt động đầy ý nghĩa mang tên "Chúng em là chiến sĩ" năm học 2025-2026, mừng ngày 30.4, kỷ niệm 51 năm đất nước thống nhất (30.4.1975-30.4.2026).
Chương trình được tập thể đội ngũ giáo viên, nhân viên nhà trường thiết kế để trẻ em được hóa thân thành người chiến sĩ, tham gia trong các hoạt động mô phỏng diễu binh diễu hành mừng ngày 30.4, tái hiện lại khoảnh khắc xe tăng tiến vào Dinh Độc Lập, hay khoảnh khắc đồng bào chiến sĩ reo mừng chào đón đoàn quân chiến thắng, cùng hát vang "Như có Bác Hồ trong ngày vui đại thắng"...
Xuyên suốt trong những ngày qua, tại Trường mầm non Họa Mi 2, trẻ em được tham gia các hoạt động giáo dục tùy theo lứa tuổi, như vẽ lá cờ, nghe kể chuyện lịch sử về đại thắng mùa xuân năm 1975... Bên cạnh đó là nhiều hoạt động vận động ngoài trời theo chủ đề "Chúng em là chiến sĩ", mô phỏng các hoạt động của người chiến sĩ như vượt cầu treo, vận chuyển vũ khí, lương thực bằng xe thồ, kéo pháo...
Cô Nguyễn Thị Hồng Quế, Hiệu trưởng Trường mầm non Họa Mi 2, phường Chợ Lớn, cho biết các hoạt động chủ đề "Chúng em là chiến sĩ" giúp trẻ hiểu được ý nghĩa ngày đất nước thống nhất 30.4, giáo dục trẻ lòng yêu quê hương đất nước, lòng tự hào dân tộc một cách chân thực, gần gũi nhất.
"Những hoạt động giáo dục xây dựng ý thức gìn giữ truyền thống "uống nước nhớ nguồn", nhớ ơn công lao bảo vệ đất nước của ông cha ta trong mỗi trẻ em từ những năm tháng đầu đời. Từ đây, trẻ thêm mạnh dạn, tự tin, vừa được rèn luyện thể lực, học được tính đoàn kết, tinh thần đồng đội. Các hoạt động trải nghiệm cũng tạo không khí vui tươi giúp trẻ hứng thú, yêu thích mỗi ngày đến trường", cô Quế chia sẻ.
