Tại buổi họp báo về kinh tế – xã hội TP. HCM vào chiều 14.5, ông Hồ Tấn Minh, Chánh văn phòng Sở GD-ĐT TP. HCM, cho biết ngành giáo dục thành phố đang từng bước nghiên cứu mô hình tuyển sinh mới phù hợp với điều kiện từng địa phương. Theo đó, từ năm học tới, một số khu vực có đủ cơ sở vật chất và nguồn lực giáo dục có thể triển khai phương thức xét tuyển lớp 10 thay vì tổ chức thi tuyển tập trung như hiện nay.
Theo Chánh văn phòng Sở GD-ĐT TP.HCM, năm học 2025-2026, TP. HCM có 169.972 học sinh lớp 9 hoàn thành chương trình THCS, đạt tỷ lệ gần 99,81%. Tuy nhiên, chỉ có 151.269 em đăng ký dự thi lớp 10 công lập. Điều này đồng nghĩa khoảng hơn 17.000 học sinh đã lựa chọn những hướng đi khác ngoài hệ thống trường THPT công lập.
Con số này phản ánh rõ xu hướng phân luồng giáo dục đang dần phát huy hiệu quả. Thay vì tập trung bằng mọi giá vào trường công lập, nhiều học sinh và phụ huynh đã chủ động lựa chọn học nghề, trung tâm giáo dục thường xuyên, trường quốc tế hoặc các mô hình đào tạo kỹ năng chuyên sâu.
Từ nhiều năm nay, TP.HCM đã ban hành bộ tiêu chuẩn tạm thời phổ cập bậc trung học (trong đó bao gồm cấp THCS, THPT) để tiến tới phổ cập cấp THPT theo chủ trương của Đảng và nhà nước.
Với chủ trương này, khi các loại hình trường phổ thông và tương đương bao gồm trường THPT công lập và ngoài công lập, trường trung học nghề, trung tâm GDNN-GDTX, được hình thành bài bản thì học sinh có thể lựa chọn cho mình loại hình học tập phù hợp với năng lực, điều kiện gia đình, định hướng nghề nghiệp…
Như vậy TP sẽ tiến tới không tổ chức thi tuyển lớp 10 đại trà mà sẽ thực hiện phương thức xét tuyển vào cấp THPT với tiêu chí đảm bảo công bằng, học sinh học tập theo đúng năng lực, nguyện vọng và đảm bảo gần nhà.
“Khi các loại hình trường đảm bảo thực hiện chủ trương thì sẽ sở nghiên cứu xây dựng các tiêu chí xét tuyển không chỉ đảm quyền lợi của học sinh mà còn đảm bảo các trường THPT tuyển chọn được học sinh có nguyện vọng, phù hợp với định hướng phát triển của mỗi nhà trường”.
Cũng theo ông Minh, trong năm đầu tiên tuyển sinh lớp 10 sau sáp nhập, TP.HCM có xã Thạnh An, đặc khu Côn Đảo đã thực hiện xét tuyển lớp 10. Trong những năm học tiếp theo, Sở GD-ĐT sẽ tiếp tục nghiên cứu để mở rộng ở những khu vực đủ điều kiện về cơ sở vật chất, số lượng học sinh…
Để hiện thực hóa lộ trình giảm áp lực tuyển sinh, bài toán quan trọng nhất theo ngành giáo dục TP.HCM chính là cơ sở vật chất. Thành phố hiện triển khai “Chiến dịch 150 ngày” nhằm hoàn thành khoảng 1.000 phòng học mới phục vụ năm học 2026-2027.
Hơn 100 dự án trường học đang được rà soát và đẩy nhanh tiến độ. Mục tiêu của TP. HCM là đạt tỷ lệ 300 phòng học trên 10.000 dân trong độ tuổi đi học, qua đó tạo điều kiện mở rộng quy mô tuyển sinh và giảm áp lực quá tải nhiều năm qua.
Theo ông Hồ Tấn Minh, khi cơ sở vật chất được đảm bảo, thành phố sẽ có thêm dư địa để triển khai các mô hình tuyển sinh linh hoạt, phù hợp với đặc điểm từng địa bàn thay vì áp dụng một phương thức chung cho toàn thành phố.
“Đây cũng được xem là nền tảng để TP.HCM tiến tới xây dựng môi trường giáo dục hiện đại, lấy học sinh làm trung tâm thay vì đặt nặng thi cử như trước”, theo chánh văn phòng Sở GD-ĐT.
Trước định hướng về tuyển sinh lớp 10 của TP.HCM, đã có nhiều ý kiến đề xuất, tranh luận về tiêu chí thực hiện xét tuyển làm sao để đảm bảo công bằng, không giảm động lực học tập. Đồng thời học sinh được học lớp 10 đúng nguyện vong, chọn được loại hình trường phù hợp với năng lực và định hướng nghề nghiệp.
Bộ Giáo dục và Đào tạo ngày 8/4 công bố sửa đổi một số điều của Thông tư 29 về dạy thêm, học thêm.
Cụ thể, thời lượng dạy thêm tối đa trong trường vẫn là 2 tiết/tuần/môn, áp dụng với ba nhóm học sinh chưa đạt, ôn thi học sinh giỏi và cuối cấp (miễn phí). Tuy nhiên, các trường được dạy vượt ngưỡng này nếu học sinh có nhu cầu. Khi đó, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo sẽ xem xét, dựa trên đề nghị của hiệu trưởng.
Điểm mới nữa là Bộ yêu cầu các trung tâm dạy thêm công khai, cập nhật thường xuyên môn học, thời lượng, địa điểm, hình thức, danh sách học sinh và học phí. Trong quy định hiện hành, yếu tố "thường xuyên cập nhật" không được đề cập.
Giáo viên dạy ngoài trường cũng phải báo cáo hiệu trưởng các thông tin tương tự, kèm mối quan hệ với người tổ chức kinh doanh dạy thêm.
Ngoài ra, các xã, phường và trường học phải công khai số điện thoại đường dây nóng trên website hoặc niêm yết tại trụ sở, để tiếp nhận phản ánh của người dân về dạy thêm sai quy định.
Các sửa đổi có hiệu lực từ 15/5.
Thông tư 29 gây tranh cãi suốt một năm qua. Nhiều chuyên gia đánh giá nó giúp giảm hiện tượng dạy thêm tràn lan, phụ huynh cũng không phải e dè khi không cho con học thêm giáo viên ở trường. Tuy nhiên, phụ huynh phải gánh chi phí tăng 2-4 lần so với học thêm trong trường, dù cùng thời lượng, sĩ số lớp.
Tiếp xúc cử tri ở Hà Nội hồi đầu tháng 3, ông Hoàng Minh Sơn, Quyền Bộ trưởng Giáo dục, khẳng định "đấu tranh với những hiện tượng chưa lành mạnh" trong dạy thêm, học thêm, song sẽ tiếp thu các góc nhìn khác. Ông và Bộ sẽ nghiên cứu thấu đáo để vừa đảm bảo quyền được học tập của học sinh; vừa tạo sự công bằng, hạn chế thấp nhất vấn đề tiêu cực.
Tuy nhiên, báo cáo cũng chỉ ra rằng lệnh cấm điện thoại cũng giúp giảm đáng kể hoạt động của điện thoại trong trường học, giúp học sinh bình an, khỏe mạnh (Well-being) hơn vào những năm tiếp theo dù thực tế năm đầu triển khai đã ghi nhận số vụ vi phạm nội quy gia tăng và chỉ số Well-being sụt giảm. Đây là thông tin sau khi quan sát các trường trong tối đa 3 năm từ lúc công bố lệnh cấm.
Kết quả được rút ra sau khi nhóm nghiên cứu đến từ các ĐH danh tiếng như Stanford, Duke và Pennsylvania thực hiện một cuộc nghiên cứu quy mô lớn với sự tham gia của hơn 43.000 trường THCS, THPT trên toàn nước Mỹ - trong đó có hơn 4.600 trường dùng túi khóa điện thoại. Nhiều phương pháp nghiên cứu đã được áp dụng bao gồm đối sánh dữ liệu, khảo sát giáo viên cũng như phỏng vấn phụ huynh, học sinh.
Báo cáo sơ bộ đã được công bố ngày 4.5 bởi Cục Nghiên cứu kinh tế quốc gia Mỹ (NBER), song chưa trải qua quá trình bình duyệt.
Thông tin thêm về tác động của lệnh cấm đến điểm số của học sinh, báo cáo cho biết có sự khác biệt giữa nhóm THCS và THPT. Theo đó, bậc THPT ghi nhận điểm toán của học sinh có sự tăng trưởng nhẹ, song được cho là còn khiêm tốn so với các biện pháp giáo dục khác. Còn với bậc THCS, lệnh cấm lại khiến điểm toán của các bạn giảm nhẹ. Với môn ngữ văn, điểm ở cả hai bậc học hầu như không chịu tác động gì.
"Các kết quả trên cho thấy tác động trung bình ở mức gần như bằng 0 có thể là do sự bù trừ giữa tác động tích cực ở bậc THPT và tiêu cực ở bậc THCS", báo cáo nêu.
Nghiên cứu còn ghi nhận việc cấm học sinh dùng điện thoại trong trường cũng không giúp cải thiện tình trạng bắt nạt trực tuyến.
Tuy nhiên, nhóm tác giả cũng nhìn nhận nghiên cứu còn một số hạn chế, như chỉ mới đánh giá tác động của lệnh cấm trong tối đa 3 năm chứ chưa xem xét dài hạn, hoặc chỉ tập trung vào mô hình cấm điện thoại suốt cả ngày học chứ chưa xét đến các hình thức hạn chế khác - như chỉ cấm trong giờ học hay cho phép linh hoạt sử dụng dựa trên yêu cầu của giáo viên. Đây là những dư địa cần tiếp tục nghiên cứu để làm rõ tác động của chính sách phổ biến này.
Hạn chế học sinh sử dụng điện thoại trong môi trường học đường là biện pháp giáo dục đã được triển khai từ nhiều thập kỷ qua, song mức độ thắt chặt và quy mô áp dụng đang ngày càng tăng cường kể từ sau dịch Covid-19. Chính sách xuất phát từ lo ngại việc liên tục tiếp cận các thiết bị kỹ thuật số, đặc biệt là điện thoại, có thể làm suy giảm kết quả học tập, khả năng tập trung cũng như sức khỏe tinh thần của học sinh.
Trong bối cảnh Việt Nam, Bộ GD-ĐT từ lâu đã không cho phép học sinh các khối lớp dùng điện thoại trong giờ học trừ trường hợp được giáo viên cho phép, tuy nhiên các bạn vẫn có thể sử dụng trong giờ ra chơi và các hoạt động ngoại khóa. Song từ năm 2025, TP.HCM và Hà Nội bắt đầu công bố biện pháp cứng rắn hơn khi hạn chế học sinh trường công dùng điện thoại cả trong giờ giải lao, ra chơi hoặc thu luôn điện thoại, cuối giờ học mới trả lại.
Trả lời đài NPR, GS Thomas Dee, công tác tại Trường sau ĐH về giáo dục của ĐH Stanford và là đồng tác giả của báo cáo, chia sẻ các nhà hoạch định chính sách sẽ mắc sai lầm nếu xem kết quả nghiên cứu nêu trên là lý do né tránh việc hạn chế học sinh dùng điện thoại. Bởi giữa những kết luận trái chiều vẫn còn đó những tín hiệu đáng khích lệ, chẳng hạn như lệnh cấm thực sự giúp học sinh giảm thiểu dùng thiết bị công nghệ.
"Dễ hiểu vì sao mọi người hào hứng với lệnh cấm điện thoại, song cần phải nhìn nhận rằng việc xây dựng môi trường học đường không điện thoại một cách hiệu quả sẽ không hề đơn giản hay nhanh chóng. Trải nghiệm năm đầu có thể khá tiêu cực, nhưng các chỉ số cho thấy khi trường dần thích nghi với chính sách mới, những lợi ích thực sự mới bắt đầu phát huy", GS Dee chia sẻ.
GS Brian Jacob tại ĐH Michigan (Mỹ), một đồng tác giả khác, thì chia sẻ với tờ The Epoch Times rằng kết quả nghiên cứu đã gióng lên "hồi chuông cảnh tỉnh" cho chính sách hạn chế điện thoại trong trường học. Tuy vậy, ông nhìn nhận các trường phổ thông vẫn đang thử nghiệm những phương pháp khác nhau để rút kinh nghiệm cách triển khai tốt nhất. Thế nên, khả năng trong tương lai sẽ xuất hiện mô hình thực sự giúp cải thiện thành tích học tập.
Trước đó, nhiều nghiên cứu quy mô quốc gia về lệnh cấm điện thoại đưa ra các kết luận trái ngược. Chẳng hạn, một nghiên cứu ở Tây Ban Nha công bố vào năm 2022 cho thấy tình trạng bắt nạt qua mạng đã giảm đáng kể ở hai khu vực ban hành lệnh cấm điện thoại trong trường. Tại một trong những khu vực khảo sát, điểm môn toán và khoa học cũng tăng lên đáng kể.
Trong khi đó, một nghiên cứu gần đây ở Na Uy thông tin những học sinh nữ bị cấm dùng điện thoại ở trường trung học có điểm trung bình cao hơn. Nghiên cứu cũng cho thấy lệnh cấm "không có tác dụng" với điểm trung bình của nam sinh, có lẽ vì nữ sinh dành nhiều thời gian hơn cho điện thoại.
PGS-TS Trần Mạnh Hà vừa được Trường ĐH Ngoại ngữ – Tin học TP.HCM trao quyết định bổ nhiệm hiệu trưởng nhiệm kỳ 2026-2030.
PGS-TS Trần Mạnh Hà là chuyên gia trong lĩnh vực công nghệ thông tin với các hướng nghiên cứu gồm mạng máy tính, hệ thống phân tán, khai phá dữ liệu, bảo mật máy tính, chuyển đổi số và quản trị hệ thống.
Ông hoàn thành chương trình kỹ sư công nghệ thông tin tại Trường ĐH Bách khoa TP.HCM năm 1999, chương trình thạc sĩ khoa học máy tính tại ĐH Birmingham, Vương quốc Anh năm 2005, bảo vệ luận án tiến sĩ khoa học máy tính tại Trường ĐH Jacobs, Đức năm 2009, và được Hội đồng chức danh giáo sư nhà nước phong học hàm phó giáo sư công nghệ thông tin năm 2016.
Từ năm 2009-2019, PGS-TS Trần Mạnh Hà giữ chức vụ Trưởng khoa Công nghệ thông tin tại Trường ĐH Quốc tế (ĐH Quốc gia TP.HCM). Ông từng làm Phó hiệu trưởng Trường ĐH Ngoại ngữ - Tin học TP.HCM năm 2022-2023, sau đó giữ chức vụ Phó giám đốc phụ trách Khu Công nghệ phần mềm kiêm Phó trưởng ban Đào tạo ĐH Quốc gia TP.HCM từ 2023-2026.
Phát biểu tại lễ bổ nhiệm, PGS-TS Trần Mạnh Hà nhận định giáo dục ĐH đang đứng trước những thay đổi mạnh mẽ trong bối cảnh toàn cầu hóa, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và yêu cầu hội nhập ngày càng trở nên sâu rộng.
"Điều đó đòi hỏi các trường ĐH phải nhanh chóng hoàn thiện để thích ứng với sự thay đổi để khẳng định vai trò kiến tạo tri thức, đổi mới sáng tạo và đóng góp cho sự phát triển xã hội trong kỷ nguyên mới", PGS-TS Hà chia sẻ.
PGS-TS Hà nhấn mạnh trong nhiệm kỳ của mình ông sẽ cùng với tập thể tiếp tục phát triển trường theo định hướng ứng dụng, kết hợp đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp. "Học không chỉ để làm việc, mà còn để tạo ra sản phẩm ứng dụng, tạo ra việc làm", tân hiệu trưởng cho hay.
Cũng tại buổi lễ, Trường ĐH Ngoại ngữ - Tin học TP.HCM đã có những khoảnh khắc tri ân tiến sĩ Nguyễn Anh Tuấn, Hiệu trưởng trường giai đoạn 2020 – 2026. Tiến sĩ Nguyễn Anh Tuấn hiện chuyển sang giữ chức vụ Phó chủ tịch Hội đồng trường.
