Trong đoàn, nhà sáng lập kiêm Chủ tịch NVIDIA Jensen Huang, tỉ phú Elon Musk (Tesla), nhà lãnh đạo Apple Tim Cook cùng nhiều lãnh đạo các tập đoàn lớn của Mỹ cũng tháp tùng chủ nhân Nhà Trắng đến Trung Quốc.
Bloomberg đưa tin thương vụ bán 500 máy bay Boeing 737 Max, một trong những đơn hàng lớn nhất lịch sử của Boeing, dự kiến sẽ được công bố trong chuyến thăm. Tổng thống Trump và Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình sẽ thảo luận việc thành lập một hội đồng thương mại mới để điều phối danh sách các mặt hàng Mỹ mà Trung Quốc nên mua và ngược lại. Vấn đề kiểm soát đất hiếm được cho là cũng nằm trong chương trình nghị sự giữa hai nhà lãnh đạo. Và hai bên dường như sẽ thảo luận về khả năng gia hạn thời gian tạm dừng thương chiến Mỹ – Trung, vốn đạt được trong cuộc gặp của hai nhà lãnh đạo tại Hàn Quốc hồi tháng 10 năm ngoái.
Vấn đề Đài Loan cũng trở thành một tâm điểm mà giới quan sát chú ý với câu hỏi liệu sự ủng hộ của Washington đối với Đài Bắc có giảm đi nếu Mỹ và Trung Quốc đạt một số thỏa thuận. Trước khi đến Bắc Kinh, ông Trump từng tiết lộ sẽ trao đổi với ông Tập về các hợp đồng chuyển giao vũ khí Mỹ cho Đài Bắc. Đây là động thái hoàn toàn khác với quan điểm trước đó của các đời tổng thống Mỹ rằng Washington sẽ không tham vấn Bắc Kinh về vấn đề hỗ trợ Đài Loan.
Thêm một trọng tâm khác của chuyến thăm sẽ là trí thông minh nhân tạo (AI), khi cả hai nước đều đối mặt những lời kêu gọi hãy hợp tác liên quan hệ thống các tiêu chuẩn và cơ chế an ninh nhằm bảo đảm an toàn cho người dùng khi sử dụng công nghệ này trên toàn cầu.
Hôm qua, Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết “hoan nghênh” chuyến thăm của ông Trump và khẳng định “Trung Quốc sẵn sàng hợp tác với Mỹ để mở rộng hợp tác và lèo lái những bất đồng”. An ninh đã được đặc biệt siết chặt tại Bắc Kinh trước chuyến thăm. AFP đưa tin cảnh sát được triển khai tại các nút giao thông lớn của thành phố và phía an ninh áp dụng các biện pháp kiểm tra trên hệ thống tàu điện ngầm của thủ đô.
Theo Tân Hoa xã, lịch trình cuộc gặp thượng đỉnh bao gồm lễ đón chính thức, những cuộc gặp riêng giữa hai nhà lãnh đạo và chuyến tham quan Thiên Đàn, quần thể đền thờ tế trời cổ đại lớn nhất Trung Quốc ở quận Đông Thành của Bắc Kinh. Ông Trump sẽ tham dự quốc yến vào chiều tối 14.5, kế đến là dùng trà và bữa trưa kết hợp làm việc với ông Tập vào ngày 15.5 trước khi về nước.
Trước khi lên máy bay đến Trung Quốc, ông Trump nói rằng có vẻ như không cần sự hỗ trợ của Bắc Kinh để chấm dứt cuộc xung đột với Iran cũng như nới lỏng sự kiểm soát của chính quyền Tehran đối với eo biển Hormuz.
Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Abu Dhabi (ADNOC) cho biết họ sẽ tăng tốc dự án đường ống Tây - Đông, kéo dài từ các mỏ dầu Habshan ở phía tây nam Abu Dhabi tới cảng Fujairah.
Động thái này diễn ra trong bối cảnh các quốc gia vùng Vịnh đang tìm cách giảm thiểu gián đoạn do việc đóng cửa kéo dài của eo biển Hormuz, tuyến đường vận chuyển khoảng 20% lượng dầu và khí đốt toàn cầu.
ADNOC, công ty dầu khí quốc doanh của UAE, cho biết đường ống hiện đã được xây dựng và việc đẩy nhanh tiến độ sẽ giúp dự án đi vào hoạt động trong năm 2027. Công ty không tiết lộ khung thời gian ban đầu của dự án.
Fujairah là cảng lớn nhất và cơ sở lưu trữ dầu lớn nhất của UAE, đồng thời đã trở thành tuyến huyết mạch quan trọng của khu vực kể từ khi hoạt động di chuyển qua eo biển Hormuz bị đình trệ. Tuyến đường thủy chiến lược này đã bị Iran siết chặt kiểm soát kể từ khi xung đột Trung Đông bùng phát vào cuối tháng 2.
Các tàu không cần đi qua eo biển Hormuz để tới Fujairah, nơi nằm bên bờ vịnh Oman. ADNOC hiện đã sử dụng một đường ống dài 378km để vận chuyển dầu và khí đốt từ phía tây nam Abu Dhabi tới cảng này.
Đường ống hiện tại được đưa vào hoạt động lần đầu năm 2012 và vận chuyển khoảng 1,5 triệu thùng dầu/ngày. Tuy nhiên, con số này chưa bằng một nửa lượng xuất khẩu thông thường của ADNOC. Công ty quốc doanh cho biết đường ống mới sẽ tăng gấp 2 năng lực xuất khẩu sau khi hoàn thành.
Tầm quan trọng chiến lược của Fujairah kể từ khi xung đột bắt đầu cũng khiến nơi này dễ trở thành mục tiêu của các cuộc tập kích. Đầu tháng này, một loạt hỏa lực đã bay vào cảng, khiến một nhà máy lọc dầu bốc cháy.
Đường ống của UAE đang trở thành một trong những tuyến vận chuyển dầu quan trọng tại Trung Đông. Nhiều khả năng các nhà sản xuất dầu sẽ chuyển sang sử dụng đường ống này khi họ tìm cách giảm thiểu tác động từ việc đóng cửa Hormuz.
Ngoài UAE, Ả rập Xê út hiện cũng có đường ống xuất khẩu dầu thô ra ngoài eo biển Hormuz. Kuwait, Iraq, Qatar và Bahrain gần như phụ thuộc hoàn toàn vào tuyến đường thủy hẹp này để vận chuyển hàng hóa.
"Một trong những phương án của Iran trong trường hợp bị tấn công lần nữa có thể là làm giàu uranium lên 90%. Chúng tôi sẽ xem xét vấn đề này tại Quốc hội" - ông Ebrahim Rezaei, người phát ngôn Ủy ban An ninh quốc gia và chính sách đối ngoại thuộc Quốc hội Iran, viết trên nền tảng X ngày 12-5.
Cũng trong ngày 12-5, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf tiếp tục khẳng định lập trường cứng rắn của Tehran trong đàm phán với Mỹ, cho rằng "không có giải pháp nào khác ngoài việc chấp nhận quyền lợi của người dân Iran như được nêu trong đề xuất 14 điểm" mà Tehran đưa ra nhằm chấm dứt xung đột tại Trung Đông.
Trên mạng xã hội X, ông Ghalibaf viết: "Bất kỳ cách tiếp cận nào khác sẽ hoàn toàn không đạt được kết quả. Sẽ không có gì ngoài thất bại này đến thất bại khác".
Cùng ngày, lực lượng hải quân thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) thông báo mở rộng đáng kể phạm vi phòng thủ của Iran tại eo biển Hormuz, đồng thời cảnh báo rằng nước này sẽ không cho phép bất kỳ hành vi xâm phạm nào đối với lãnh hải hoặc lợi ích quốc gia của Tehran.
Hôm 11-5, Tổng thống Mỹ Donald Trump bình luận thỏa thuận ngừng bắn với Iran đang trong tình trạng nguy kịch, làm dấy lên lo ngại căng thẳng tại Trung Đông có thể kéo dài.
Phát biểu trước báo giới, ông Trump nói thỏa thuận ngừng bắn Mỹ - Iran hiện "yếu ớt một cách không thể tin nổi", đồng thời gọi đề xuất của Tehran nhằm chấm dứt xung đột là "rác rưởi".
Tháng 6 năm ngoái, ông Trump khẳng định các cơ sở hạt nhân của Iran đã bị "xóa sổ" trong các cuộc không kích của Mỹ và Israel trong cuộc chiến kéo dài 12 ngày, khiến năng lực làm giàu uranium của Iran bị suy giảm nghiêm trọng.
Hiện vẫn chưa rõ số phận của khoảng 400kg uranium được làm giàu tới 60% - chỉ còn một bước kỹ thuật ngắn nữa để đạt mức khoảng 90% (cấp độ vũ khí).
Các đánh giá tình báo của Mỹ cho rằng chương trình hạt nhân của Iran sẽ không bị cản trở đáng kể, trừ khi lượng uranium làm giàu cao này bị loại bỏ.
Vấn đề hạt nhân vẫn là điểm gây tranh cãi chính trong các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran nhằm chấm dứt cuộc xung đột bắt đầu từ cuối tháng 2.
Tehran muốn tách vấn đề hạt nhân sang giai đoạn sau, trong khi Washington yêu cầu Iran đưa lượng uranium làm giàu cao ra nước ngoài và từ bỏ hoạt động làm giàu uranium trong nước.
Theo Hãng tin AFP ngày 19-4, Cơ quan hàng không dân dụng Iran thông báo sẽ nối lại các chuyến bay quốc tế từ sân bay Mashhad kể từ ngày 20-4.
"Giấy phép khai thác các chuyến bay chở hành khách quốc tế tại sân bay Mashhad đã được cấp, bắt đầu từ ngày mai" - truyền hình nhà nước Iran dẫn thông báo cho biết.
Hãng thông tấn IRNA sau đó xác nhận hành khách đã có thể mua vé cho các chặng bay quốc tế đi và đến sân bay Mashhad qua hệ thống đặt vé chính thức.
Theo AFP, các sân bay trên toàn Iran đã phải đóng cửa kể từ khi xung đột với Mỹ và Israel bùng phát hôm 28-2.
Giới chức hàng không nước này cho biết sẽ triển khai kế hoạch mở cửa không phận theo từng giai đoạn, tùy thuộc vào tiến độ chuẩn bị kỹ thuật cũng như năng lực vận hành của cả khối quân sự và dân dụng.
Theo kế hoạch, Iran sẽ bắt đầu bằng các chuyến bay quá cảnh, sau đó nối lại hoạt động tại các sân bay ở khu vực phía đông, trong đó có Mashhad.
Hai sân bay lớn tại thủ đô Tehran - Imam Khomeini và Mehrabad - dự kiến sẽ được mở cửa trở lại trong giai đoạn ba, còn các sân bay phía tây sẽ là những điểm cuối cùng nối lại hoạt động.
Động thái này được xem là tín hiệu cho thấy Iran đang dần nới lỏng kiểm soát không phận và từng bước khôi phục kết nối quốc tế sau gần hai tháng gián đoạn vì xung đột.
