Thay mặt Đảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm hoan nghênh chuyến thăm của Thủ tướng Takaichi Sanae cùng đoàn đại biểu cấp cao của Chính phủ Nhật Bản diễn ra vào thời điểm quan trọng, có ý nghĩa khi cả hai nước đều có Ban lãnh đạo mới, đang nỗ lực thực hiện các mục phát triển kinh tế – xã hội của mỗi nước.
Bày tỏ vui mừng trước đà phát triển tốt đẹp của quan hệ Việt Nam – Nhật Bản sau hơn 2 năm nâng cấp lên Đối tác chiến lược toàn diện, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đánh giá cao kết quả hợp tác thực chất, toàn diện giữa hai bên với sự tin cậy chính trị cao, phối hợp triển khai hiệu quả và thiết lập nhiều cơ chế trao đổi, đối thoại về kinh tế, ngoại giao, an ninh, quốc phòng, gia tăng gắn kết chặt chẽ về hợp tác kinh tế, nguồn nhân lực và đang mở rộng hợp tác sang các lĩnh vực mới như chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Thủ tướng Takaichi Sanae bày tỏ vui mừng thăm lại Việt Nam và là lần đầu tiên trên cương vị Thủ tướng và vui mừng được gặp Tổng Bí thư, Chủ tịch nước sau cuộc điện đàm vào giữa tháng 4 vừa qua.
Thủ tướng Takaichi chúc mừng Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp tục được tín nhiệm bầu làm Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, cũng như Việt Nam đã có Ban lãnh đạo mới vừa qua.
Bà Takaichi cảm ơn Đảng, Nhà nước, nhân dân Việt Nam và cá nhân Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã dành cho đoàn những tình cảm nồng ấm, sự tiếp đón trọng thị, thân tình.
Thủ tướng Takaichi Sanae khẳng định ủng hộ công cuộc cải cách cũng như nỗ lực tự chủ kinh tế của Việt Nam, tin tưởng Việt Nam sẽ đạt nhiều thành tựu hơn nữa trong thời gian tới.
Bày tỏ vui mừng trước sự phát triển mạnh mẽ của quan hệ song phương Việt Nam – Nhật Bản, Thủ tướng Takaichi Sanae khẳng định Nhật Bản mong muốn hợp tác chặt chẽ cùng Việt Nam để triển khai Tầm nhìn Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương tự do và rộng mở.
Nhật Bản ủng hộ và sẽ tiếp tục đồng hành, hỗ trợ Việt Nam thực hiện các mục tiêu phát triển trong kỷ nguyên mới, góp phần vào sự phát triển thịnh vượng của khu vực, cũng như phối hợp chặt chẽ đưa quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam – Nhật Bản lên tầm cao mới.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định Việt Nam kiên trì đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, tự cường, hòa bình, hợp tác và phát triển, đa phương hóa, đa dạng hóa, chính sách quốc phòng bốn không, thúc đẩy quan hệ với các đối tác ngày càng đi vào chiều sâu, hiệu quả, trong đó luôn coi Nhật Bản là một trong những đối tác chiến lược quan trọng hàng đầu, tin cậy, ổn định lâu dài.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu 6 định hướng lớn để tăng cường hợp tác chiến lược giữa hai nước, bao gồm:
1. Tăng cường tin cậy chính trị, hợp tác giữa các kênh Đảng, Chính phủ và ở cấp độ địa phương.
2. Củng cố hợp tác quốc phòng – an ninh thực chất và hiệu quả.
3+4. Tăng cường liên kết kinh tế, bảo đảm an ninh kinh tế, an ninh lương thực và năng lượng, đồng thời mở rộng sang các lĩnh vực mới như chuyển đổi số, chuyển đổi năng lượng, chuyển đổi xanh, bán dẫn, AI… gắn liền với thế mạnh của Nhật Bản về khoa học công nghệ.
5. Triển khai hiệu quả các nội dung hợp tác về khoa học, công nghệ thông qua đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, thúc đẩy nghiên cứu chung.
6. Thúc đẩy hợp tác nguồn nhân lực thông qua hợp tác lao động, giáo dục, địa phương, văn hóa – xã hội, du lịch và giao lưu nhân dân.
Thủ tướng Nhật Bản nhấn mạnh về tầm quan trọng của hợp tác kinh tế Việt Nam – Nhật Bản nhằm đảm bảo an ninh kinh tế, góp phần tăng cường tự chủ chiến lược và khả năng chống chịu của cả hai nước, thông qua thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực chiến lược như phát triển công nghiệp bán dẫn, công nghệ cao, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, hợp tác công – tư trong tăng cường chuỗi cung ứng năng lượng và khoáng sản, hợp tác AI và vũ trụ và triển khai các dự án trong khuôn khổ sáng kiến Đối tác về khả năng chống chịu năng lượng và tài nguyên châu Á (POWERR ASIA) mà Nhật Bản đã đưa ra tại Hội nghị Thượng đỉnh trực tuyến AZEC mở rộng vừa qua.
Thủ tướng Nhật Bản cam kết sẽ triển khai dự án hợp tác đầu tiên trong khuôn khổ sáng kiến POWERR ASIA thông qua hỗ trợ mua sắm dầu thô cho Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn nhằm đảm bảo nhà máy hoạt động 100% công suất; mong muốn hợp tác với Việt Nam để thúc đẩy các dự án năng lượng, điện khí, trong lĩnh vực khoáng sản chiến lược.
Thủ tướng Nhật Bản khẳng định tiếp tục hỗ trợ, tạo điều kiện cho cộng đồng gần 700.000 người Việt Nam sinh sống, học tập, làm việc tại Nhật Bản trên cơ sở chính sách xây dựng xã hội Nhật Bản trật tự và hài hòa cùng chung sống với người nước ngoài; nhất trí hai bên cần tăng cường trao đổi lãnh sự, trong đó có việc chia sẻ và phối hợp thông báo lãnh sự giữa hai nước, phối hợp chặt chẽ về phòng chống tội phạm.
Tại buổi tiếp, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Takaichi đã trao đổi và nhất trí phối hợp chặt chẽ tại các diễn đàn khu vực và quốc tế như Liên hợp quốc, ASEAN, tiểu vùng Mekong… trong bối cảnh tình hình quốc tế có nhiều biến động nhanh chóng, phức tạp, đang gây ảnh hưởng tiêu cực đến an ninh kinh tế và an ninh năng lượng toàn cầu, cùng đóng góp thiết thực vào việc duy trì hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển của khu vực và trên thế giới.
Nhân dịp này, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trân trọng mời Nhà vua và Hoàng hậu Nhật Bản sớm thăm Việt Nam. Thủ tướng Takaichi Sanae trân trọng mời Tổng Bí thư, Chủ tịch nước và Phu nhân thăm Nhật Bản trong thời gian sớm nhất.
Chủ tịch Thượng viện Philippines Alan Peter Cayetano ngày 14/5 cho biết, thượng nghị sĩ Ronald dela Rosa, một đồng minh của cựu Tổng thống Rodrigo Duterte, hiện không còn ở trong tòa nhà Thượng viện, nơi ông đã ẩn náu kể từ ngày 11/5.
“Lực lượng hiến binh xác nhận rằng ông ấy không còn ở trong tòa nhà”, ông Alan Peter Cayetano nói với các phóng viên.
Theo một số nguồn tin, ông Rosa đã lẻn ra ngoài trong đêm.
Trong khi đó, sáng sớm ngày 14/5, khi tiến vào tòa nhà Thượng viện đang được canh gác nghiêm ngặt, luật sư của ông Rosa là Jimmy Bondoc cho biết ông đã nói chuyện với thân chủ trong đêm và tin rằng ông ấy vẫn ở bên trong.
“Tôi đã hỏi ông ấy liệu ông có kế hoạch rời đi không, ông ấy nói là không”, ông Bondoc nói với các phóng viên.
Thượng nghị sĩ Ronald Bato dela Rosa, cựu cảnh sát trưởng quốc gia và là người thực thi hàng đầu trong cuộc chiến chống ma túy đẫm máu của cựu Tổng thống Rodrigo Duterte, đang bị ICC truy nã vì tội ác chống lại nhân loại. Ông giám sát một cuộc trấn áp quyết liệt khiến hàng nghìn người bị nghi là buôn bán ma túy bị sát hại.
Thông tin này được đưa ra một ngày sau khi tiếng súng vang lên tại Thượng viện Philippines. Trước đó vài giờ, ông Rosa, 64 tuổi, đã kêu gọi những người ủng hộ huy động lực lượng trên mạng xã hội. Ông cho biết các nhân viên thực thi pháp luật đang đến để bắt giữ mình.
Vụ nổ súng đã gây ra sự hỗn loạn. Cảnh sát và lính gác vũ trang đã hiện diện dày đặc tại tòa nhà Thượng viện, lực lượng thủy quân lục chiến cũng được huy động đến để tăng cường an ninh.
Cảnh sát đã tạm giam một người, thu giữ vỏ đạn và băng đạn súng trường tấn công. Giới chức trách đang tiến hành các cuộc điều tra để xác định những cá nhân cố gắng xâm nhập vào Thượng viện.
ICC đã công bố lệnh bắt giữ ông vào ngày 11/5. ICC xác nhận đã ban hành lệnh bắt giữ ông, viện dẫn các vụ việc khiến 32 người thiệt mạng từ năm 2016 đến năm 2018.
Lệnh này đề ngày từ tháng 11 năm ngoái, trong khi ông đã nộp đơn kháng cáo khẩn cấp lên Tòa án Tối cao, lập luận rằng ICC không có thẩm quyền tại Philippines sau khi nước này rút khỏi thể chế này vào năm 2019.
Trong một cuộc phỏng vấn với đài DZBB phát sóng sáng sớm ngày 14/5, ông Rosa nói rằng ông sẽ "huy động mọi biện pháp hiện có" để ngăn cản việc giao ông cho ICC. Ông Rosa cũng phủ nhận sự liên quan đến các hoạt động trái pháp luật. Không rõ cuộc phỏng vấn này được thực hiện khi nào.
Cuộc đàm phán diễn ra vài ngày sau khi Washington và Tehran nhất trí về thỏa thuận ngừng bắn hai tuần do Pakistan làm trung gian, và vào thời điểm thỏa thuận ngừng bắn đó đang gặp căng thẳng do những cách hiểu khác nhau về các điều khoản ngừng chiến, trong khi Israel tăng cường oanh tạc Lebanon.
Nhà Trắng đã xác nhận các cuộc thảo luận chính thức sẽ bắt đầu vào sáng 11.4 theo giờ địa phương. Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao của Iran cho biết các cuộc đàm phán có thể kéo dài tới 15 ngày.
Khách sạn Serena ở Islamabad sẽ là nơi đón tiếp các phái đoàn. Nằm cạnh Bộ Ngoại giao trong Khu Đỏ của thủ đô Pakistan, nơi đặt các tòa nhà chính phủ và đại sứ quán quan trọng, khách sạn đã được trưng dụng và khách lưu trú được yêu cầu rời đi. Khách sạn này cũng dự kiến sẽ là địa điểm diễn ra các cuộc đàm phán.
Chính quyền đã tuyên bố ngày 9 và 10.4 là ngày nghỉ tại thủ đô Islamabad, ngoại trừ các dịch vụ thiết yếu như cảnh sát, bệnh viện và tiện ích công cộng. An ninh đã được thắt chặt trên khắp thành phố. Khu Đỏ đã bị phong tỏa, trong khi các điểm vào chính của Islamabad cũng đã đóng cửa.
Nhà Trắng xác nhận Phó tổng thống JD Vance sẽ dẫn đầu phái đoàn Mỹ, cùng với đặc phái viên của Tổng thống Trump là Steve Witkoff và con rể Jared Kushner.
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf và Ngoại trưởng Abbas Araghchi dự kiến sẽ dẫn đầu phái đoàn Iran. Hiện chưa rõ liệu có đại diện nào từ Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tham dự cuộc đàm phán hay không. Ông Ghalibaf là cựu chỉ huy của IRGC. Tuy nhiên, các quan chức Pakistan cảnh báo rằng không có gì chắc chắn cho đến khi các phái đoàn thực sự đến nơi.
Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif dự kiến sẽ chính thức chủ trì các cuộc đàm phán và tổ chức các cuộc gặp sơ bộ riêng với cả hai bên vào ngày 10.4 hoặc sáng sớm 11.4, tùy thuộc vào thời điểm các phái đoàn đến, theo Al Jazeera.
Phó thủ tướng kiêm Ngoại trưởng Pakistan Ishaq Dar, người đã tham gia vào hoạt động ngoại giao con thoi trong suốt cuộc xung đột, dự kiến sẽ làm trung gian cho các cuộc đàm phán chính thức vào ngày 11.4. Hiện vẫn chưa rõ liệu Tư lệnh quân đội Pakistan Asim Munir có tham gia hay không.
Vào ngày 11.4, các phái đoàn của Mỹ và Iran dự kiến sẽ ngồi trong các phòng riêng biệt, và các quan chức Pakistan chuyển các thông điệp giữa họ.
Cả hai bên bước vào cuộc đàm phán với những khác biệt lớn. Đề xuất hòa bình 10 điểm của Iran kêu gọi Iran giám sát eo biển Hormuz, rút quân đội Mỹ khỏi Trung Đông và ngừng các hoạt động quân sự chống lại các nhóm vũ trang ủy nhiệm, cùng với các yêu cầu khác.
Mỹ chưa chính thức chấp nhận các điều khoản này, mặc dù Tổng thống Trump đã gọi kế hoạch 10 điểm là "khả thi". Thay vào đó, Nhà Trắng tuyên bố Iran sẵn sàng từ bỏ kho uranium làm giàu của mình, một lập trường mà người phát ngôn Nhà Trắng Karoline Leavitt mô tả là yêu cầu không thể thương lượng. Iran chưa thừa nhận rằng họ sẵn sàng từ bỏ uranium làm giàu.
Một mâu thuẫn riêng biệt tập trung vào Lebanon. Vụ ném bom của Israel vào nước láng giềng phía bắc, khiến hơn 200 người thiệt mạng hôm 8.4, là cuộc tấn công dữ dội nhất của Israel vào Lebanon kể từ khi bắt đầu cuộc chiến hiện tại.
Ngoại trưởng Iran Araghchi cảnh báo rằng Tehran có thể từ bỏ thỏa thuận ngừng bắn nếu các cuộc tấn công của Israel tiếp tục, nói rằng Mỹ phải lựa chọn giữa một thỏa thuận ngừng bắn hoặc tiếp tục chiến sự thông qua Israel. Ông dẫn lời tuyên bố của Thủ tướng Pakistan Sharif rằng thỏa thuận ngừng bắn bao gồm việc tạm dừng các cuộc tấn công trên khắp khu vực, trong đó có Lebanon.
Tuy nhiên, Phó tổng thống Mỹ Vance cho biết các điều khoản ngừng bắn không bao gồm Lebanon, giống lập trường mà Tổng thống Trump và Nhà Trắng đã đưa ra.
Ông Masood Khalid, cựu Đại sứ Pakistan tại Trung Quốc, bình luận với Al Jazeera rằng bầu không khí đã bị đầu độc ngay trước khi các cuộc đàm phán bắt đầu. "Việc Israel liên tục ném bom Lebanon nhằm mục đích tạo ra kịch bản khiến các bên càng cứng rắn hơn trong lập trường và làm đổ vỡ tiến trình. Ở giai đoạn này, chúng ta chỉ có thể lạc quan một cách thận trọng vì các cuộc đàm phán chắc chắn sẽ phức tạp và khó khăn và có thể cần phải kéo dài hơn thời hạn 15 ngày", ông đánh giá.
Một thỏa thuận cuối cùng khó có thể đạt được trong ngắn hạn, do sự ngờ vực từ cả hai phía, theo nhận định của các nhà phân tích. Đặc biệt vấn đề giữa Israel với Lebanon sẽ là một điểm phải tính đến.
Bà Dania Thafer, Giám đốc điều hành của Diễn đàn Quốc tế vùng Vịnh, cho rằng việc Israel vắng mặt trong các cuộc đàm phán là một thách thức mang tính cấu trúc. "Israel là một bên tham chiến, và là bên có nhiều lợi ích nhất trong việc tiếp tục cuộc chiến này, cần phải tham gia vào quá trình đàm phán và giải quyết cuối cùng. Nếu không, họ luôn có thể lập luận rằng người Israel không đồng ý với các điều khoản của bất kỳ thỏa thuận nào", bà nói.
"Một phần thỏa thuận giữa Mỹ và Iran về vấn đề hạt nhân và một loại thỏa thuận ngầm đa phương để mở eo biển Hormuz có thể khả thi, vì cả hai bên đều đang cho thấy dấu hiệu mệt mỏi và muốn tạm ngừng các hành động thù địch", ông Masood Khalid, cựu Đại sứ Pakistan tại Trung Quốc nhận định.
"Các thỏa thuận ngừng bắn là một quá trình lặp đi lặp lại và mục tiêu đầu tiên là xây dựng lòng tin. Nếu Mỹ có thể kiềm chế Israel và khiến nước này ngừng tấn công Lebanon trong các cuộc đàm phán này, đó sẽ là một thành tựu đáng kể, và ông Trump có thể coi đó là một chiến thắng", bà Sahar Khan, một nhà phân tích tại Mỹ, đánh giá.
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Baqer Qalibaf hôm qua (5.5) viết trên mạng xã hội rằng an ninh vận chuyển hàng hải và năng lượng đã bị đe dọa do những hành vi vi phạm thỏa thuận ngừng bắn kéo dài 4 tuần của Mỹ và các đồng minh, theo Reuters. Đến chiều qua chưa có thông tin phản ứng từ Mỹ.
Ông Qalibaf có phát ngôn như trên sau khi Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) ngày 4.5 thông báo rằng trong ngày đầu tiên thực hiện "Dự án Tự do" nhằm hướng dẫn các tàu bị mắc kẹt rời khỏi eo biển Hormuz, những tàu khu trục Mỹ và 2 tàu thương mại mang cờ Mỹ đã đi qua eo biển này.
Tư lệnh CENTCOM Bradley Cooper tuyên bố những tên lửa hành trình của Iran nhắm vào tàu khu trục Mỹ và 2 tàu thương mại đã bị bắn hạ, theo CNN. Ông còn khẳng định trực thăng Mỹ đã đánh chìm 6 tàu nhỏ thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cố tấn công 2 tàu thương mại.
Trong khi đó, Đài truyền hình nhà nước Iran IRIB dẫn lời một chỉ huy quân sự nước này cho hay không có tàu nào của IRGC bị trúng đạn, nhưng cuộc điều tra cho thấy lực lượng Mỹ đã tấn công 2 chiếc thuyền chở khách từ Oman đến Iran vào ngày 4.5, khiến 5 dân thường thiệt mạng. Ngoài ra, IRGC khẳng định không có tàu thương mại nào vượt qua eo biển Hormuz trong vài giờ trước đó.
Một số tàu thương mại ở vịnh Ba Tư đã báo cáo về các vụ nổ hoặc hỏa hoạn hôm 4.5, theo Reuters. Trong đó, giới chức Hàn Quốc thông báo một vụ nổ và hỏa hoạn đã xảy ra trên tàu do nước này điều hành ở eo biển Hormuz.
Trên mạng xã hội Truth Social ngày 4.5, Tổng thống Mỹ Donald Trump viết rằng Iran đã "bắn vài phát súng" nhưng gây ra thiệt hại không đáng kể ở eo biển Hormuz, đồng thời kêu gọi Hàn Quốc tham gia Dự án Tự do. Nhà lãnh đạo Mỹ đã từ chối trả lời liệu thỏa thuận ngừng bắn mong manh giữa Mỹ và Iran có còn hiệu lực hay không sau khi hai bên nổ súng ở eo biển Hormuz, theo CNN. Trong cuộc trả lời phỏng vấn với kênh Fox News trước đó, ông Trump cảnh báo với lực lượng Iran rằng họ sẽ bị xóa sổ nếu cố gắng nhắm mục tiêu vào các tàu Mỹ trong khu vực.
Cũng trong ngày 4.5, giới chức UAE khẳng định nước này đã bị một loạt tên lửa và máy bay không người lái (UAV) từ Iran nhắm mục tiêu, theo AFP. Họ cáo buộc Iran phóng UAV vào một tàu chở dầu thuộc tập đoàn dầu khí nhà nước ADNOC của UAE, và cuộc tấn công nhắm vào một cơ sở năng lượng ở tiểu vương quốc Fujairah đã khiến 3 công dân Ấn Độ bị thương.
Chính quyền UAE gọi cuộc tấn công mới là "một sự leo thang nguy hiểm và một sự vi phạm không thể chấp nhận được". Đây là lần đầu tiên lãnh thổ UAE bị Iran tấn công kể từ khi thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran có hiệu lực từ ngày 8.4, theo AFP.
Đài truyền hình nhà nước Iran dẫn lời giới chức quân đội nước này xác nhận họ tấn công UAE để đáp trả "sự phiêu lưu quân sự của Mỹ", theo Reuters. "Những gì đã xảy ra là sản phẩm của sự phiêu lưu quân sự của Mỹ nhằm tạo ra một lối đi cho các tàu thuyền ra khỏi eo biển Hormuz một cách bất hợp pháp", một vị quan chức quân sự Iran nhấn mạnh.
Ngoài ra, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi hôm 4.5 viết trên mạng xã hội X rằng những cuộc đụng độ mới cho thấy "không có giải pháp quân sự nào cho một cuộc khủng hoảng chính trị" và chỉ ra những nỗ lực hòa giải của Pakistan. "Mỹ nên cảnh giác với việc bị những kẻ có ý đồ xấu kéo trở lại vũng lầy. UAE cũng vậy. Dự án Tự do là dự án bế tắc", ông Araghchi viết.
