Tôi sinh năm 2007, năm nay 19 tuổi. Tháng 8/2025, khi vừa tròn 18, tôi chính thức bắt đầu hành trình bốn năm du học tại một trường đại học nổi tiếng ở Canada. Trước đó, tôi từng là học sinh chuyên Anh của một trường chuyên cấp ba ở Việt Nam. Tôi từng nghĩ mình đủ tự tin, đủ giỏi, đủ bản lĩnh để bước ra thế giới. Ngày xách vali ra sân bay, tôi háo hức hơn là lo sợ. Trong đầu tôi là những hình dung đẹp đẽ: những giảng đường hiện đại, những người bạn quốc tế, những chuyến đi khám phá một đất nước phát triển. Tôi tin rằng tuổi trẻ của mình sẽ rực rỡ hơn khi được sống trong một môi trường như vậy.
Những tuần đầu tiên đúng là như vậy. Tôi choáng ngợp trước cảnh sắc Canada: bầu trời cao và xanh, những hàng cây lá phong, không khí trong lành và nhịp sống văn minh. Tôi hào hứng khám phá siêu thị, tàu điện ngầm, những quán cà phê nhỏ xinh. Tôi tự hào khi có thể giao tiếp trôi chảy bằng tiếng Anh, khi không bị “khớp” trong các buổi học. Nhưng sự háo hức ấy không kéo dài lâu. Chỉ sau vài tháng, khi sự mới mẻ dần qua đi, tôi bắt đầu cảm nhận rõ một thứ cảm xúc âm ỉ: cô đơn. Cô đơn không phải là không có ai xung quanh. Ở trường, tôi vẫn đi học, vẫn làm việc nhóm, vẫn nói cười xã giao. Nhưng khi trở về phòng ký túc xá, khi cánh cửa khép lại, tôi thấy mình lạc lõng giữa một thế giới không phải của mình.
Tôi nhớ tiếng Việt, nhớ cách mọi người nói chuyện ồn ào, gần gũi, nhớ những quán ăn vỉa hè, nhớ mùi cơm mẹ nấu. Tôi nhớ cả cái nắng oi ả của Việt Nam, thứ mà trước đây tôi từng than phiền. Sau hai tháng, tôi có một buổi tối không thể quên. Tôi ngồi trên giường, nhìn ra cửa sổ là màn đêm lạnh lẽo của Canada và gọi cho mẹ. Khi nghe giọng mẹ: “Con khỏe không?”, tôi khóc nấc lên và nói con muốn về nhà, con không chịu nổi nữa. Tôi từng nghĩ mình mạnh mẽ nhưng hóa ra, ở tuổi 18, rời xa gia đình cách nửa vòng trái đất, tôi vẫn chỉ là một đứa con nhớ nhà. Có những đêm, đến giờ đi ngủ, tôi lại gọi điện cho bố mẹ, vừa nói chuyện vừa nghẹn ngào. Ở Canada là buổi tối, còn ở Việt Nam là buổi sáng hôm sau. Chênh lệch múi giờ khiến cuộc trò chuyện càng trở nên chênh vênh.
Ngoài nỗi nhớ nhà, tôi còn phải đối diện với sốc văn hóa. Bạn bè ở đây khác tôi rất nhiều. Họ lớn lên trong môi trường đề cao sự độc lập. Họ thẳng thắn, đôi khi đến mức lạnh lùng. Những câu chuyện của họ xoay quanh những trải nghiệm tôi chưa từng có. Tôi thấy mình nhỏ bé và xa lạ. Rồi mùa đông đến. Nếu nỗi cô đơn là cái lạnh trong lòng, thì mùa đông Canada là cái lạnh cắt da cắt thịt ngoài đời thực. Ở Việt Nam, tôi chưa từng trải qua mức nhiệt âm độ C. Ở đây, có những ngày nhiệt độ xuống dưới 0 độ, gió buốt đến mức chỉ cần hở da vài phút là tê cóng. Tôi nhớ lần đầu tiên bước ra ngoài khi tuyết rơi dày. Mọi thứ trắng xóa, đẹp nhưng lạnh lẽo. Tôi co ro trong chiếc áo khoác dày, tự hỏi vì sao mình lại chọn một nơi xa xôi và khắc nghiệt thế này.
Tết Nguyên Đán vừa rồi là cái Tết vắng lặng nhất trong đời tôi. Ở Canada, đó chỉ là một ngày bình thường, không có mùi bánh chưng, không có tiếng cười họ hàng, không có cảm giác sum vầy. Tối hôm ấy, mẹ gọi cho tôi. Ở Canada là buổi tối, còn ở Việt Nam đã là sáng mùng Một. Tôi nhìn màn hình điện thoại, thấy gương mặt bố mẹ qua video call mà nước mắt chảy dài. Tôi nhận ra, du học không chỉ là những tấm ảnh đẹp trên mạng xã hội. Nó là những khoảng lặng rất dài của nỗi nhớ, là những bữa cơm ăn một mình, là những ngày tự đi khám bệnh, tự lo từng việc nhỏ.
Có lúc tôi tự hỏi: liệu mình có quyết định sai? Nhưng rồi, sau tám tháng đầu tiên đầy khủng hoảng, tôi bắt đầu học cách đối diện thay vì trốn tránh. Tôi hiểu rằng cảm giác buồn bã, cô đơn khi du học là điều bình thường, không có nghĩa là tôi yếu đuối. Nó chỉ cho thấy tôi đang bước ra khỏi vùng an toàn. Tôi bắt đầu chủ động thay đổi. Thay vì chỉ quanh quẩn trong phòng, tôi tham gia câu lạc bộ ở trường. Tôi đăng ký làm tình nguyện viên cho một sự kiện sinh viên quốc tế. Tôi tập mở lòng, chủ động bắt chuyện, dù đôi khi vẫn còn ngại ngùng.
Và tôi đã có một người bạn thân, một cô gái người bản địa. Chúng tôi gặp nhau trong một lớp học nhóm. Cô ấy kiên nhẫn lắng nghe tôi kể về Việt Nam, về Tết, về gia đình. Đổi lại, tôi học từ cô ấy cách sống độc lập và tự tin hơn. Tình bạn ấy không xóa đi hoàn toàn nỗi nhớ nhà nhưng khiến tôi cảm thấy mình không còn một mình. Tôi cũng học cách chăm sóc bản thân. Tôi tập nấu những món ăn Việt trong căn bếp nhỏ. Tôi giữ thói quen gọi điện cho bố mẹ đều đặn nhưng không còn khóc mỗi lần nói chuyện. Tôi viết nhật ký, ghi lại những cảm xúc của mình thay vì để chúng dồn nén.
Quan trọng nhất, tôi thay đổi cách nhìn về sự thích nghi. Trước đây, tôi nghĩ thích nghi là phải nhanh chóng hòa nhập, phải mạnh mẽ ngay lập tức. Nhưng tôi nhận ra thích nghi là một quá trình, có thể chậm, có thể đau nhưng nếu ta kiên nhẫn, nó sẽ diễn ra. Tám tháng đầu tiên ở Canada không phải quãng thời gian dễ dàng nhưng chính những tháng ngày khủng hoảng ấy đã dạy tôi nhiều hơn bất kỳ bài giảng nào trong giảng đường.
Tôi học được rằng trưởng thành là chấp nhận những đêm khóc một mình mà vẫn thức dậy đi học vào sáng hôm sau; là nhớ nhà nhưng không bỏ cuộc; là hiểu rằng bố mẹ không thể ở bên mãi và mình phải học cách tự đứng vững. Tôi cũng hiểu cuộc sống của ai rồi cũng sẽ có những thay đổi lớn, không ai có thể sống mãi trong vùng an toàn. Du học chỉ là một ví dụ rõ nét của việc bị đặt vào môi trường hoàn toàn mới. Nếu tôi vượt qua được điều này, tôi tin mình sẽ đủ bản lĩnh để đối diện với những thử thách khác trong tương lai.
Giờ đây, tôi vẫn nhớ Việt Nam da diết, vẫn đếm từng ngày để được về thăm nhà. Nhưng tôi cũng bắt đầu yêu cuộc sống ở Canada theo cách riêng của mình: yêu những buổi sáng tuyết tan, yêu những cuộc trò chuyện đa văn hóa, yêu cảm giác tự lập. Nếu có ai hỏi tôi rằng du học có đáng không, tôi sẽ không trả lời bằng sự hào nhoáng. Tôi sẽ nói rằng đáng vì nó buộc bạn phải trưởng thành. Tôi biết ơn những tháng ngày khủng hoảng ấy, vì nhờ chúng, tôi học được cách tự ôm lấy chính mình nơi đất khách.
Tôi và anh yêu nhau được hơn một năm. Thời gian đầu yêu nhau vẫn vui vẻ và rất nồng nhiệt. Mối quan hệ này không phải là gặp rồi yêu liền mà có quá trình. Hai năm trước, tôi còn là sinh viên, có sử dụng dịch vụ sửa chửa bên cửa hàng anh. Lúc đó anh nhắn tin hỏi thăm qua lại nhưng tôi bơ đi và trả lời lịch sự. Sau đó anh ngỏ lời đi cà phê, tôi có đi một lần rồi không đi nữa. Bẵng đi hai năm, tôi cũng có một hai mối tình khác và chia tay. Tôi còn lên chùa cầu duyên nữa.
Khoảng một tháng sau, anh lại nhắn tin quan tâm tôi, hẹn đi trà sữa. Anh mua chiếc xe máy mới để chở tôi đi chơi rồi tỏ tình, tặng quà bất chợt và các ngày lễ tết có lì xì (đương nhiên Tết năm sau tôi có lì xì lại anh, Tết năm đầu thì tôi chỉ nhận thôi). Trong mối quan hệ, tôi cố gắng trở thành người hiểu chuyện với một số hành động ngớ ngẩn của anh. Tôi thấy việc này cũng khiến mối quan hệ của hai người không căng thẳng.
Năm đầu yêu, thời gian gặp nhau khá nhiều, hai ba ngày là gặp nhau vì chúng tôi cũng gần nhau, anh chạy qua có 15 phút thôi và anh thể hiện lúc nào cũng hào hứng gặp tôi. Anh nói một ngày của anh chả có gì vui, chỉ gặp tôi là vui nên mong đợi cả ngày. Điều này làm tôi rất vui nhưng cũng nghi ngờ rằng đây chỉ là vẻ mặt ban đầu của anh, theo thời gian sẽ hết. Đúng thật, đến thời gian này, thời gian gặp nhau ít hẳn. Trước đây anh sắp xếp để gặp tôi buổi tối, có khi còn đòi gặp sớm hơn. Còn bây giờ hầu như chỉ có tôi hẹn gặp, đôi lúc còn hẹn giờ trễ hơn và tôi đợi nhiều hơn.
Quen nhau, anh có dẫn tôi gặp bạn bè anh (bạn ăn nhậu và làm ăn chung). Tôi thấy anh có mối quan hệ tốt với gia đình. Anh là người miền Trung, tôi là người miền Tây. Một lần tôi vô tình thấy tin nhắn em gái anh bảo rằng "quen con em miền Tây, khi nào lấy vợ thì bỏ", trong khi em gái anh nhỏ tuổi hơn tôi nhiều. Tôi thấy một năm trở lại đây, anh không ưu tiên tôi nữa, cảm giác anh tách bạch tôi ra khỏi cuộc sống, không dính líu đến gia đình anh. Tôi chưa từng được giới thiệu với gia đình bằng một buổi nghiêm túc nào. Tôi hỏi thì anh bảo giới thiệu ra mắt như vậy là xác định cưới mới giới thiệu, giờ chỉ yêu thôi, tương lai từ từ tính.
Chuyện tương lai, tôi có đề cập với anh nhiều lần nhưng anh tránh né và không thảo luận quá sâu với tôi. Vấn đề này khiến mối quan hệ của hai người căng thẳng, cãi nhau khá nhiều. Tôi dần thấy mình giống như là mối quan hệ tiện lợi của anh, cần thì đến, không cần thì đi. Tại thời gian yêu nhau, tôi thấy vì tình yêu hai đứa còn nên đã thỏa thuận đến năm thứ ba nếu còn yêu thì bàn đến cưới xin, còn không thì thôi. Nhưng gần đây cảm xúc giảm và gặp nhau ít dần, không có nhiều cuộc gọi và hầu như tôi gọi anh đều tắt máy và nhắn tin.... chứ chưa có cuộc gọi nào dài.
Vấn đề của tôi là đặt cảm xúc quá nhiều vào mối quan hệ này nên khó dứt được. Cảm xúc ảnh hưởng đến hiệu suất làm việc của tôi và khiến tôi khá stress. Mỗi lần nghĩ đến chuyện sẽ không còn nhau nữa, tôi thấy đau đầu và buồn nôn, chẳng muốn làm việc gì khác, chả thiết ăn uống luôn nhưng vẫn phải ăn và làm các hoạt động bình thường. Tôi thấy anh dùng công việc làm cái cớ để không nói chuyện với tôi. Các cuộc gặp gia đình thì anh bảo là bắt buộc, còn với tôi không bắt buộc. Thật ra còn nhiều vấn đề khác khiến tôi buồn, tôi có nói với anh nhưng anh thể hiện kiểu mình là nạn nhân, do tôi suy nghĩ lung tung, tôi suy diễn quá nhiều nên như vậy.
Giờ tôi phải làm sao để có thể mặc kệ anh ta đây? Nếu yêu tôi, anh ta sẽ tự biết cách phải làm thế nào đúng không? Tôi biết bản thân phải tự chăm sóc mình cho xinh đẹp và độc lập nhưng tôi chẳng còn động lực cũng như niềm hứng thú để làm bất kỳ cái gì nữa.
Tôi hơn 30 tuổi, vợ kém một tuổi, có một bé trai. Vợ rất chu toàn từ việc nhà, ăn uống, chăm con, hầu như tôi không phải nhúng tay vào bất cứ việc gì, nhưng mỗi khi tôi có áp lực công việc hoặc stress thì rất hay nổi nóng và lớn tiếng với vợ. Có nhiều lúc không phải lỗi của vợ nhưng cô ấy vẫn nhẫn nhịn vì rất hiểu chuyện.
Cáu gắt xong, tôi cảm thấy rất thất vọng về bản thân nhưng không thể kiểm soát được lời nói lúc stress hay nóng giận. Tính tôi xưa giờ rất hay nổi nóng với tất cả mọi người khi không hài lòng về một vấn đề gì đó. Tôi phải làm sao để cải thiện, mong nhận được sự chia sẻ của mọi người?
Vợ chồng tôi đều 37 tuổi, cưới nhau 16 năm. Sau nhiều năm cùng nhau phấn đấu, chúng tôi xây dựng được một thương hiệu nhỏ trong lĩnh vực kinh doanh online. Chúng tôi có hai con, bé nhỏ học lớp hai nên đỡ vất vả hơn mấy năm trước. Mấy tháng gần đây, chúng tôi bắt đầu xuất hiện những quan điểm trái chiều trong kinh doanh. Do mảng kinh doanh online mặt hàng nông sản đã ổn định, tôi lại không muốn tinh thần khởi nghiệp của mình nguội lạnh nên vạch ra kế hoạch lập trang trại chó cảnh với bà xã vài tháng trước. Thời điểm đó, cô ấy tỏ vẻ không tán thành nhưng cũng không quyết liệt phản đối.
Giữa tháng 3, bà xã có việc về quê 10 ngày. Tôi ở nhà vừa chốt khách vừa đóng gói, lại lo cơm nước cho các con và đưa con đi học nên khá stress. Chúng tôi làm việc luôn cả chủ nhật. Đến khi về, cô ấy nhất quyết không muốn nuôi chó nữa. Nhất thời tôi chưa thể chấp nhận từ bỏ dự án khởi nghiệp với chó cảnh nên cảm thấy "có lỗi với bản thân" vì kế hoạch đã vạch ra nhưng không đạt được. Tôi thương lượng với vợ, để cho bầy chó mới sinh ăn được cơm thì mang đi cho. Đồng thời tôi cũng ngỏ ý muốn cùng mấy đứa bạn học cũ (4 nam) đi chơi một chuyến qua ngày, hôm sau rồi về. Bà xã mặt nặng mày nhẹ, tỏ vẻ không muốn tôi đi đâu, luôn sợ tôi ăn nhậu, gái gú. Thấy vậy tôi đành hủy cuộc hẹn.
Thực ra, tôi chỉ muốn đi đâu đó, ngồi với mấy thằng bạn, uống vài ba lon, tâm sự vài lời, hoặc nói tục vài câu cho khuây khỏa rồi về dứt luôn ý định khởi nghiệp chó cảnh chứ không có gì to tát. Có vẻ như bà xã lo xa, kìm kẹp tôi hơi quá đáng. Sau vụ đó, tôi chủ động làm lành với vợ và cố gắng giải thích rằng việc đi với bạn giống như việc đi tắm hoặc vệ sinh cá nhân, chỉ có thể đi một mình nhằm xả stress chứ không có ý đồ gì xấu xa. Vụ bầy chó, tôi cũng nhắc lại để khẳng định mình sẽ đem cho hết khi nó ăn được. Vợ chỉ ậm à ậm ừ.
Sóng yên biển lặng được vài hôm, thằng bé nhà tôi chơi game cùng bố sau khi đã học bài xong rồi. Cô ấy thấy mắt thằng bé bị ngứa đỏ nên hằn học, bắt nó ngừng chơi. Tôi cũng ngừng chơi và khuyên con khi nào mắt hết đỏ thì chơi tiếp. Con vẫn khóc, vợ đùng đùng quát vào mặt tôi không biết dạy con. Thực ra đó là phần thưởng tôi dành cho thằng bé sau khi nó hoàn thành nhiệm vụ thôi chứ không có gì to tát. Cho nó chơi game nhưng tôi chơi cùng, giải thích nó hiểu thế nào là đúng sai và kiềm chế cảm xúc, cũng như thời gian chơi hợp lý. Có vẻ đó chỉ là cái cớ để bà xã trút giận lên đầu hai cha con, khiến cho không khí gia đình vô cùng ngạt thở.
Tôi tâm sự với em vợ về vấn đề này, nó chia sẻ với tôi hai ý chính để chị nhà nổi giận: Chị không đồng ý việc nuôi chó. Chị muốn phát triển mảng kinh doanh online, muốn bán kèm thêm nhiều món chứ không phải chỉ mỗi một món chủ lực như hiện nay. Về lý do thứ nhất, tôi đã có hướng xử lý như trên và cần có thời gian. Còn về lý do thứ hai, nó lại là một câu chuyện khác. Chỉ riêng sản phẩm chủ lực, một tháng thu nhập gia đình khoảng 80-90 triệu đồng. Tôi chuyển cho vợ 20 triệu đồng chi tiêu sinh hoạt trong nhà. Thỉnh thoảng có những buổi đi ăn ngoài hoặc tiền taxi, xe ôm, tôi thanh toán bằng tiền tài khoản của mình. Tổng chi tiêu sinh hoạt gia đình 30 triệu đồng/tháng ở nơi tỉnh lẻ không phải là ít. Cuối tháng chúng tôi dư ra khoảng 50-60 triệu đồng, có thể gửi tiết kiệm hoặc đầu tư chứng khoán, đó là quyết định của tôi.
Thực ra, sau tết tôi đã dự đoán trước rằng chỉ cần làm việc 4 tiếng mỗi ngày là đã có thể đạt được mức thu nhập như vậy rồi (quả thật tôi đã đúng). Vì thế, tôi bắt đầu ôn luyện tiếng Anh và tiếng Trung. Thứ nhất là để đầu óc không rảnh rỗi mà sinh hư với số dư trong tài khoản. Thứ hai là để duy trì sự nhạy bén của bộ não. Thứ ba là làm gương cho các con bắt chước mà tự học như ba của chúng. Tôi khuyên bà xã: "Thời gian làm việc ít như vậy, em nên học thiền với yoga để cơ thể khỏe mạnh và tinh thần sảng khoái hơn".
Vợ có vẻ mang dòng máu "tham công tiếc việc" của cả họ ngoại nên chỉ muốn làm việc và kiếm thật nhiều tiền (mặc dù chúng tôi không cần nhiều đến thế). Suốt ngày cô ấy chỉ quanh quẩn lướt Facebook/Tiktok xem những shop khác kinh doanh trăm đơn, ngàn đơn rồi nhìn vào đấy mà tiếc. Còn tôi, một phần không muốn doanh thu vượt ngưỡng, phần muốn gia đình có thời gian trò chuyện với nhau hơn sau những tháng ngày cực khổ. Có lẽ, theo như lời em vợ chia sẻ, mâu thuẫn cũng một phần bắt nguồn từ đây. Tôi dự tính dịp lễ này "mời khéo" cô ấy về nhà mẹ đẻ vài hôm để mấy mẹ con tâm sự với nhau trước. Ức chế cái gì, buồn bực cái gì thì nói thẳng ra cho nhẹ người, hiện tại chắc vì ngại miệng nên không chịu nói với tôi, hơn nữa đang chiến tranh lạnh.
Tôi sợ nhất giận quá mất khôn, chia tay rồi đòi chia của, chia con cái luôn thì hỏng hết. Để cho vợ về nhà mấy hôm, rồi tôi mời ba mình xuống đó nói chuyện rõ ràng, có sự chứng kiến của người lớn, giải thích và nói ra nỗi lòng của bản thân, hy vọng cô ấy sẽ hiểu tôi hơn. Tôi hy vọng nhận được lời khuyên và cả những lời phê bình từ các độc giả. Tôi xin cảm ơn.
