Tòa án Israel nối lại xét xử Thủ tướng Netanyahu

Mexico hồi tháng 2 thông báo tiêu diệt Nemesio "El Mencho" Oseguera Cervantes, thủ lĩnh của Jalisco New Generation Cartel (CJNG), một trong những băng đảng bạo lực nhất nước này. El Mencho lẩn trốn từ năm 2011 trong các khu vực hẻo lánh, đồng thời không sử dụng ma túy hay rượu để tránh sơ suất.

Để tìm ra vị trí El Mencho, giới chức Mexico đã theo dõi một người tình của trùm ma túy, và người phụ nữ này đã dẫn họ đến biệt thự nghỉ dưỡng ở thị trấn Tapalpa, bang Jalisco. Khi cô rời đi, đặc nhiệm Mexico đã tiến hành chiến dịch đột kích, bắn hạ trùm ma túy cùng nhiều đàn em.

Cái chết của El Mencho làm dấy lên nhiều suy đoán về tương lai CJNG, khiến dư luận Mexico chú ý đến vợ ông trùm là Rosalinda Gonzalez Valencia, được biết đến với biệt danh La Jefa (bà trùm).

Các thông tin cho thấy trong thế giới ngầm ở Mỹ Latin, phụ nữ đang xuất hiện nhiều hơn ở mọi nấc thang quyền lực, từ "bóng hồng" bên cạnh ông trùm, mắt xích vận chuyển ma túy, cho đến vai trò điều hành mạng lưới tội phạm.

"Nếu là vợ thủ lĩnh cấp cao, nhiều khả năng họ biết về cách thức vận hành và chiến lược của băng đảng", Henry Ziemer, chuyên gia về tội phạm có tổ chức tại Trung tâm Chiến lược và Nghiên cứu Quốc tế (CSIS), nói. "Khi ông trùm bị bắt hoặc tiêu diệt, không loại trừ khả năng vợ ông ta sẽ tiếp quản hoạt động của tổ chức".

'Bà trùm'

Giáo sư Elaine Carey, Hiệp hội Sử gia Mỹ, mô tả Valencia giống như "quý tộc trong giới buôn ma túy". Valencia không chỉ là vợ trùm băng đảng, mà còn xuất thân từ gia đình có hoạt động buôn ma túy xuyên quốc gia. Hai người anh em của Valencia là đồng sáng lập băng đảng Los Cuinis, bị Mỹ đưa vào danh sách trừng phạt đặc biệt năm 2015.

Los Cuinis từ lâu có mối liên hệ chặt chẽ với CJNG. Theo Cơ quan Phòng chống Ma túy Mỹ (DEA), Los Cuinis như cánh tay tài chính và hậu cần của CJNG, đồng thời điều hành một mạng lưới rửa tiền đa tầng, trải rộng trên nhiều lĩnh vực để phục vụ hoạt động của băng đảng.

Con đường leo lên đỉnh quyền lực của El Mencho trong CJNG được cho là gắn chặt với cuộc hôn nhân với Valencia, không phải Valencia bước vào thế giới ngầm nhờ cái bóng của chồng.

"El Mencho trở thành lãnh đạo CJNG bằng chiến lược 'ngoại giao hôn nhân'", chuyên gia an ninh Mexico David Saucedo nhận định. Nói cách khác, Valencia là một phần nền tảng giúp El Mencho xây dựng đế chế tội phạm của mình.

Giới chức Mexico từ lâu nghi ngờ Valencia là "giám đốc tài chính" của CJNG. Năm 2018, người phụ nữ này bị bắt và khởi tố với cáo buộc rửa tiền, nhưng chỉ vài tháng sau đã được trả tự do vì không đủ bằng chứng buộc tội.

Năm 2021, giới chức Mexico bắt Valencia lần hai, mô tả đây là "đòn giáng mạnh vào cấu trúc tài chính của tội phạm có tổ chức tại bang Jalisco". Năm 2023, Valencia bị kết án 5 năm tù vì tội "sử dụng nguồn tiền có nguồn gốc bất hợp pháp". Bà được trả tự do vào năm 2025 nhờ "cải tạo tốt".

"Valencia có vai trò mang tính nền tảng trong băng đảng, bởi bà ấy từ lâu đã trực tiếp dính líu đến dòng tiền của tổ chức", Deborah Bonello, tác giả một cuốn sách về sự trỗi dậy của phụ nữ trong các băng đảng ở Mỹ Latin, bình luận. "Hơn nữa, những cuộc hôn nhân trong thế giới đó không vận hành bình thường như chúng ta tưởng. Không ai biết liệu giữa họ còn là quan hệ tình cảm hay đơn thuần là mối liên kết quyền lực và lợi ích".

'Nữ hoàng cocaine'

Một trong những bà trùm tội phạm khét tiếng Mỹ Latin là Griselda Blanco, được mệnh danh là "nữ hoàng cocaine" của Colombia. Trong hành trình trở thành cái tên gieo rắc nỗi sợ trong thập niên 1970-1980, Blanco có không dưới ba đời chồng, và tất cả đều là cộng sự trong "đế chế tội phạm" của bà trùm.

Ở thời kỳ quyền lực đỉnh cao, Blanco bị cáo buộc đưa lượng lớn cocaine từ Colombia vào bang Florida, Mỹ. Các điều tra viên hạt Miami-Dade xác định Blanco là chủ mưu đứng sau hàng chục vụ giết người, với mức độ tàn nhẫn được cho là không hề kém, thậm chí còn vượt xa nhiều ông trùm cùng thời.

Blanco có mạng lưới sát thủ mang tên Pistoleros, đặc biệt ưa thích các vụ xả súng từ xe đang chạy.

"Ngay cả trong giới băng đảng khắp châu Mỹ những năm 1970-1980 vốn đã đầy rẫy những vụ thanh toán đẫm máu, bà ta vẫn nổi lên là kẻ đặc biệt tàn nhẫn", Claire White, giám đốc giáo dục tại The Mob Museum, nói với CNN.

Bạo lực không phải công cụ quyền lực duy nhất của Blanco. Cũng như nhiều bà trùm khác, năng lực của Blanco nằm ở khả năng tổ chức hậu cần và điều phối tài chính cho đế chế tội phạm trị giá được cho là lên tới hàng trăm triệu USD. Blanco rửa tiền chuyên nghiệp, điều hành một đế chế bất động sản, cùng một nhà máy sản xuất đồ lót.

Blanco tuyển mộ nhiều phụ nữ vào băng đảng hơn là nam giới và sử dụng họ làm người vận chuyển ma túy, nhờ ít bị nghi ngờ hơn.

"Bà ta có khả năng nhận ra năng lực của người khác, đặc biệt là nhìn thấy tiềm năng ở phụ nữ và đặt họ vào đúng vị trí", sử gia Carey nhận xét.

Blanco lẩn trốn pháp luật trong thời gian khá dài. Bà trùm bị truy tố từ năm 1975 với các cáo buộc liên bang về âm mưu sản xuất, buôn lậu và phân phối cocaine tại Mỹ và đến tháng 2/1985 mới sa lưới tại Irvine, bang California. Blanco lĩnh án 15 năm tù trong cùng năm.

9 năm sau, bang Florida tiếp tục truy tố Blanco vì ra lệnh thực hiện ba vụ giết người từ đầu thập niên 1980. Blanco nhận tội và thi hành đồng thời cả hai bản án.

Sau khi được trả tự do vào năm 2004, bà trùm bị trục xuất về Colombia. Tại đây, Blanco được cho là sống khá kín tiếng cho đến khi bị bắn chết ngay sau khi rời một cửa hàng bán thịt năm 2012.

'Cha nào, con nấy'

Khác với Valencia và Blanco, Antonella Marchant là mắt xích quyền lực trong băng Los Marchant ở Chile, khi trực tiếp cùng cha mình là Francisco Antonio Marchant Iglesias điều hành tổ chức tội phạm.

Theo giới chức Chile, băng Los Marchant nổi tiếng với việc nhập khẩu các lô cocaine quy mô lớn từ Bolivia rồi phân phối tại khu vực phía nam thủ đô Santiago. Antonella chủ yếu phụ trách dòng tiền và khâu hậu cần, những hoạt động then chốt giúp đường dây ma túy vận hành trơn tru.

Hai cha con bị bắt sau một vụ vận chuyển hơn 300 kg cocaine của băng Los Marchant vào tháng 12/2021. Tòa án Chile năm 2023 tuyên Antonella cùng cha mỗi người 15 năm tù, anh trai cô là Ricardo Marchant lĩnh án 12 năm.

Francisco tuyên bố ông mới là đầu não của đường dây, nhưng tòa án không chấp nhận lời giải thích đó. Theo hồ sơ xét xử, Antonella chuyên theo dõi các chuyến hàng ma túy và trực tiếp thu tiền, trong khi Francisco điều phối quan hệ với các nhà cung cấp. Từ đó, các thẩm phán kết luận rằng "vai trò lãnh đạo của băng nhóm thực chất chủ yếu nằm trong tay Antonella".

Sự việc này cũng bác bỏ quan niệm lâu nay rằng trong các "đế chế" tội phạm gia đình, người kế nghiệp mặc nhiên sẽ là con trai.

"Thực tế là tội phạm có tổ chức đang ngày càng cân bằng hơn về giới", bà White nhận định.

Những 'buchona' màu mè

Tuy nhiên, không phải mọi bà vợ của các ông trùm đều can dự vào hoạt động tội phạm. Một trong những hình mẫu phổ biến về vợ ông trùm ở Mexico là "buchona", tiếng lóng xuất phát từ bang Sinaloa chỉ bạn đời hoặc người tình của trùm ma túy. Cụm từ này gợi lên hình ảnh những phụ nữ gắn với phẫu thuật thẩm mỹ, móng đính kim cương và lối sống hào nhoáng trên Instagram.

Một trong những buchona nổi bật là Emma Coronel Aispuro, cựu hoa hậu sinh ra tại California, vợ trùm ma túy khét tiếng Joaquin Guzman. Kể từ năm 2019, El Chapo phải thụ án tù chung thân tại một nhà tù ở bang Colorado, Mỹ.

Emma gặp Guzman tại một bữa tiệc năm 2006, khi mới 17 tuổi, và kết hôn với trùm ma túy hơn mình 32 tuổi một năm sau đó. Về sau, cô được biết đến nhiều hơn với hình ảnh người mẫu và người có sức ảnh hưởng trên mạng xã hội, có hơn 500.000 người theo dõi trên Instagram.

Emma nhiều lần phủ nhận mức độ liên quan đến đế chế ma túy của chồng. Cô nói bản thân chưa từng hỏi Guzman về khối tài sản khổng lồ từng được Forbes ước tính khoảng 1 tỷ USD vào năm 2009.

Tuy nhiên, năm 2021, Emma bị bắt tại bang Virginia và lĩnh án 3 năm tù cùng 4 năm quản chế với các cáo buộc rửa tiền và liên quan đến hoạt động buôn bán ma túy của Guzman.

Dù vậy, mức độ dính líu của Emma vẫn tương đối hạn chế nếu so với nhiều phụ nữ khác trong thế giới băng đảng. Theo sử gia Carey, những phụ nữ giữ vị trí chỉ huy trong các băng đảng thường khẳng định họ là bà trùm, không phải một buchona.

"Một bà trùm ma túy ở Sinaloa từng nói với tôi một câu nửa đùa nửa thật. 'Tôi không đi nâng ngực đâu, vì may riêng áo chống đạn cho vòng một mới rất tốn tiền'", Carey kể.

Tin Gốc: Vnexpress

Ở vị trí bộ trưởng nông nghiệp, người được bổ nhiệm là ông Bassel Sweidan, người cũng đang đứng đầu ủy ban phụ trách đàm phán các thỏa thuận với những doanh nhân có liên hệ với giới tinh hoa dưới thời cựu Tổng thống Bashar al-Assad. Ông Sharaa cũng thay tổng thư ký mới cho phủ tổng thống, vị trí trước đó do một người em trai của ông đảm nhiệm.

Thống đốc tại các tỉnh Homs, al Quneitra và Deir Ezzor - tỉnh miền đông nơi tập trung phần lớn các mỏ dầu của Syria, cũng được thay thế trong đợt này. Đây là đợt cải tổ đầu tiên kể từ khi ông al-Assad bị lật đổ cách đây khoảng một năm rưỡi, theo Reuters. Giới chức không nêu lý do chính thức cho các thay đổi nhân sự nói trên.

Tin Gốc: Thanh Niên

Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 1/5 cho hay các binh sĩ này thiệt mạng và hai người bị thương khi tiến hành rà phá bom chưa nổ sau các cuộc không kích bằng bom chùm của Mỹ và Israel tại tỉnh Zanjan.

Trong cuộc xung đột bùng phát từ ngày 28/2, Iran cáo buộc Mỹ và Israel sử dụng bom chùm, loại vũ khí có thể để lại những quả đạn con chưa nổ trên mặt đất có thể tồn tại hàng chục năm. Israel cũng cáo buộc Iran sử dụng loại vũ khí này trong những cuộc tấn công tên lửa vào các thành phố của Israel.

IRGC cho biết một số quả bom chưa nổ nằm sâu khoảng 3 mét dưới mặt đất, gây ra mối nguy hiểm lớn đối với cư dân địa phương do không thể quan sát bằng mắt thường. Các chuyên gia của IRGC đang tiến hành rà phá và đã vô hiệu hóa hơn 15.000 vật liệu nổ trên diện tích khoảng 1.200 ha đất nông nghiệp ở Zanjan.

Đây được đánh giá là "chiến dịch phức tạp, đòi hỏi trình độ kỹ thuật cao, trang thiết bị chuyên dụng và tinh thần dấn thân", theo IRGC.

123 quốc gia đã ký Công ước Oslo cấm sản xuất, tàng trữ, bán và sử dụng bom, đạn chùm vào năm 2008. Iran, Israel và Mỹ đều không tham gia công ước này.

Bom chùm được thả từ máy bay, đạn chùm thường được phóng từ pháo hoặc rocket và tên lửa. Chúng có kích thước lớn, nhưng không sát thương bằng thuốc nổ hoặc đầu đạn xuyên phá thông thường, mà chứa lượng lớn đạn con được phát tán khi đến gần mục tiêu.

Khi một quân đội quyết định sử dụng bom chùm, đạn chùm, điều đó đồng nghĩa tính chính xác của vũ khí không còn được coi trọng bằng khả năng sát thương trên quy mô lớn.

Tuy nhiên, điều này đồng nghĩa các chỉ huy quân sự cũng ít lưu tâm hơn tới hậu quả lâu dài của loại vũ khí này. Một số quả đạn con có thể gặp trục trặc với ngòi nổ, khiến chúng không kích hoạt và rơi xuống đất hoặc vướng vào các lùm cây, nằm rải rác trên khu vực rộng lớn mà không có bất cứ bản đồ đánh dấu nào.

Tin Gốc: Vnexpress