Tổng thư ký Arsenio Dominguez của Tổ chức Hàng hải quốc tế cho biết cơ quan này đang xây dựng kế hoạch sơ tán cho hàng trăm tàu bị mắc kẹt ở vịnh Ba Tư kể từ khi nổ ra xung đột gần hai tháng trước.
Theo ông Dominguez, các chi tiết đang được thảo luận bao gồm thứ tự khởi hành của các tàu, tùy thuộc vào thời gian thủy thủ đoàn bị mắc kẹt, cùng với các yếu tố khác. IMO đang liên hệ với các quốc gia ven biển, bao gồm Iran và Oman, và các quốc gia đăng ký tàu để hoàn thiện kế hoạch.
Việc sơ tán sẽ tuân theo tuyến hàng hải đã được thiết lập từ trước là Hệ thống Phân luồng giao thông do Iran và Oman đề xuất và được Tổ chức Hàng hải quốc tế thông qua năm 1968, Hãng tin Bloomberg dẫn lời nhà lãnh đạo IMO.
Trong những tuần qua, Iran đã thiết lập một hệ thống giao thông bao gồm một tuyến hàng hải gần bờ biển của nước này và, trong một số trường hợp, có thu phí các tàu đi qua.
Tuy nhiên ông Dominguez cũng nhấn mạnh rằng kế hoạch này chỉ có thể được thực hiện khi có những dấu hiệu giảm leo thang căng thẳng rõ ràng.
Đến nay, Mỹ đã cảnh báo sẵn sàng tấn công Iran trở lại, còn Tehran kiên quyết không khuất phục áp lực từ Washington. Trong khi đó đàm phán hòa bình vẫn bế tắc khi thỏa thuận ngừng bắn hiện tại sắp hết hạn.
Nhà Trắng cho biết Phó tổng thống Mỹ J.D. Vance sẵn sàng bay trở lại Islamabad để dẫn đầu phái đoàn Mỹ, bao gồm cả đặc phái viên Steve Witkoff và con rể Jared Kushner của Tổng thống Donald Trump.
Ban đầu, các cuộc đàm phán dự kiến diễn ra tại thủ đô Islamabad của Pakistan đầu tuần này, nhưng đã bị gián đoạn sau khi Iran tuyên bố rút khỏi đàm phán.
Phản ứng của Tehran một phần xuất phát từ việc Mỹ bắt giữ một tàu chở hàng mang cờ Iran cuối tuần trước, cáo buộc tàu này không tuân thủ lệnh phong tỏa của Washington đối với các cảng của Iran.
Lệnh phong tỏa của Mỹ có hiệu lực vào tuần trước, nhằm đáp trả việc Iran đóng cửa eo biển Hormuz. Tehran chỉ trích lệnh phong tỏa vi phạm thỏa thuận ngừng bắn, nhưng Mỹ bác bỏ. Ông Trump khẳng định Hải quân Mỹ sẽ tiếp tục thực thi lệnh phong tỏa cho đến khi Iran mở lại tuyến đường thủy chiến lược này.
Reuters và AP ngày 13/4 dẫn nguồn quan chức, nhà ngoại giao Mỹ, cho biết phái đoàn nước này và Iran có thể "tiến tới vòng đàm phán thứ hai" trong ngày 16/4. Theo nguồn tin, dù các cuộc đàm phán lần đầu tại Islamabad, Pakistan đã kết thúc mà không đạt được thỏa thuận, phía Mỹ và Iran vẫn đang làm việc với nhau.
Hai quan chức Pakistan cùng ngày cũng cho biết nước này đã đề xuất tổ chức vòng đàm phán thứ hai giữa Mỹ và Iran trong những ngày tới, trước khi lệnh ngừng bắn hai tuần kết thúc. Thỏa thuận hiện tại có hiệu lực từ ngày 8/4.
Một quan chức Mỹ cho biết Geneva cũng có thể được lựa chọn làm nơi tổ chức đàm phán.
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian ngày 12/4 nói rằng sẵn sàng chấp nhận "một thỏa thuận cân bằng và công bằng" nhằm đảm bảo hòa bình cũng như an ninh lâu dài trên toàn khu vực.
Ông nói trở ngại chủ chốt hiện nay trong nỗ lực đàm phán là "tiêu chuẩn kép" từ phía Mỹ, đồng thời nhấn mạnh một thỏa thuận chỉ có thể đạt được nếu Washington "tuân thủ các khuôn khổ pháp lý quốc tế".
Phó tổng thống Mỹ JD Vance trong khi đó tuyên bố rằng việc có tiếp tục đàm phán trực tiếp hay không là tùy thuộc vào Iran.
"Chúng ta cần họ cam kết dứt khoát không phát triển vũ khí hạt nhân. Nếu Iran sẵn sàng đáp ứng yêu cầu đó, đây có thể là một thỏa thuận rất tốt cho cả hai nước. Nếu họ không sẵn sàng đáp ứng, mọi chuyện tùy ở họ", ông Vance nói.
Phó tổng thống Mỹ cho biết trong cuộc thảo luận cuối tuần trước ở Pakistan, Washington và Tehran đã có cuộc trao đổi tích cực. Mỹ đã nêu rõ những điều khoản nào với họ là bắt buộc, cũng như những điểm có thể nhượng bộ hay linh hoạt.
Ông thêm rằng phái đoàn Mỹ rời bàn đàm phán sau khi xác định rằng các đại diện từ Iran không có đủ thẩm quyền để chốt một thỏa thuận mà cần quay về Tehran xin ý kiến từ cấp cao hơn.
Mỹ và Iran đã đàm phán khoảng 21 giờ tại thủ đô Islamabad của Pakistan, với sự tham gia của nước chủ nhà. Dẫn đầu phía Mỹ là Phó tổng thống Vance, còn trưởng phái đoàn đàm phán của Iran là Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf. Hai bên cuối cùng không đạt được đồng thuận về các vấn đề then chốt, trong đó có quyền kiểm soát eo biển Hormuz và việc Iran có được tiếp tục làm giàu uranium hay không.
"Nền kinh tế của họ đang sụp đổ, lệnh phong tỏa đang mang đến hiệu quả đáng kinh ngạc", Tổng thống Donald Trump ngày 30/4 nói với các phóng viên tại Nhà Trắng. "Nền kinh tế của họ là một thảm họa, vì vậy chúng ta hãy chờ xem họ trụ được bao lâu".
Giá dầu đã ổn định trở lại sau khi tăng mạnh vào đầu ngày, trong bối cảnh có rất ít dấu hiệu cho thấy Washington và Tehran đang tiến gần đến một thỏa thuận.
Giá dầu Brent tương lai ban đầu tăng lên 126 USD một thùng, mức cao nhất kể từ khi xung đột bắt đầu, trước khi chốt phiên giao dịch ở mức gần 114 USD. Giá dầu đã tăng hơn 8% trong tuần qua.
Các nhà giao dịch đang lo ngại khả năng Mỹ - Iran nối lại hoạt động quân sự và eo biển Hormuz sẽ bị đóng cửa lâu dài. Đây là tuyến đường huyết mạch đối với dòng chảy dầu khí toàn cầu, nhưng đã bị phong tỏa kể từ khi Mỹ - Israel phát động chiến dịch tấn công Iran ngày 28/2.
Giá xăng tại nhiều nơi trên khắp nước Mỹ cũng đang tăng mạnh, giá bán lẻ tại California tăng lên trên 6 USD mỗi gallon (khoảng 1,59 USD mỗi lít). Điều này đang trở thành mối lo ngại ngày càng lớn đối với đảng Cộng hòa trước bầu cử giữa kỳ vào tháng 11.
"Giá xăng sẽ giảm thôi", ông Trump nói. "Ngay khi chiến sự kết thúc, giá sẽ lao dốc không phanh".
Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei ngày 30/4 ra tuyên bố cho rằng Mỹ đã phải chịu thất bại "đáng xấu hổ", đồng thời bác bỏ cảnh báo từ Tổng thống Trump rằng lệnh phong tỏa đường biển của Mỹ nhằm trừng phạt kinh tế nước này có thể kéo dài nhiều tháng.
Ông dự báo về một tương lai tươi sáng cho vùng Vịnh khi không có Mỹ, khẳng định bất kỳ nước nào can thiệp vào khu vực từ bên ngoài đều sẽ "không có chỗ đứng tại đây, ngoại trừ dưới đáy biển".
Trước đó, ông cũng bày tỏ nghi ngờ về khả năng đạt được thỏa thuận với Mỹ trong một tuyên bố hiếm hoi khẳng định sẽ không từ bỏ chương trình hạt nhân hay tên lửa của đất nước. Ông ra tín hiệu rằng Iran sẽ duy trì quyền kiểm soát eo biển Hormuz.
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cũng ra tuyên bố cho rằng mọi nỗ lực áp đặt phong tỏa hoặc hạn chế hàng hải đều trái với luật pháp quốc tế và "chắc chắn sẽ thất bại. Ông cảnh báo những biện pháp phong tỏa như vậy không giúp cải thiện an ninh khu vực, mà thực tế còn là "nguồn cơn gây căng thẳng và làm gián đoạn sự ổn định lâu dài tại vịnh Ba Tư".
Iran cho hay họ sẽ không mở cửa trở lại eo biển Hormuz cho tàu thương mại nếu Mỹ chưa dỡ bỏ lệnh phong tỏa các cảng biển của nước này. Hiện chưa rõ Iran còn trụ được bao lâu trước khi hết chỗ chứa dầu và buộc phải cắt giảm sản lượng.
Những dấu hiệu căng thẳng đối với nền kinh tế Iran đã xuất hiện trong những ngày gần đây, khi đồng nội tệ mất giá kỷ lục. Đồng rial của Iran bắt đầu trượt giá hồi đầu tuần và rơi xuống mức thấp mới vào ngày 29/4 với 1,8 triệu rial đổi 1 USD.
"Các binh sĩ Ukraine tiếp tục áp đặt lệnh trừng phạt đối với đội tàu bóng tối chuyên chở dầu của Nga. Họ đã đánh trúng hai tàu như vậy ở vùng biển dẫn vào cảng Novorossiysk ở Biển Đen. Những tàu này từng được sử dụng để vận chuyển dầu, nhưng giờ chúng không còn làm vậy được nữa", Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky nói hôm nay.
Tổng thống Ukraine đăng kèm video từ cảm biến ảnh nhiệt trên một xuồng không người lái tự sát, cho thấy nó tiếp cận phần đuôi một tàu hàng đang thả neo trên biển. Hình ảnh bị cắt sau đó, dường như là khi xuồng tự sát kích nổ bên dưới đuôi mục tiêu, chưa rõ thiệt hại cụ thể.
Truyền thông Ukraine cho biết chiến dịch do Cơ quan An ninh (SBU) và hải quân thực hiện dưới sự chỉ đạo của Bộ tổng tham mưu quân đội.
"Năng lực tác chiến tầm xa của Ukraine sẽ được phát triển toàn diện cả trên biển, trên không và trên bộ", ông Zelensky cho hay, đồng thời gửi lời cảm ơn đến các quân nhân tham gia chiến dịch.
Giới chức Nga chưa bình luận về thông tin.
Alexander Drozdenko, lãnh đạo tỉnh Leningrad, cùng ngày cho hay máy bay không người lái (UAV) Ukraine đã tấn công Primorsk, cảng lớn thứ hai của Nga trên biển Baltic, gây ra hỏa hoạn. Ông nói rằng hơn 60 UAV đã bị bắn hạ trong đêm, đám cháy đã được dập tắt và không có sự cố tràn dầu nào xảy ra.
Các cuộc tập kích bằng xuồng không người lái từ Ukraine từng buộc Hạm đội Biển Đen Nga di chuyển tàu chiến từ cảng nhà ở bán đảo Crimea về thành phố Novorossiysk, cách đó khoảng 300 km về phía đông. Nga cũng xây dựng nhiều lớp rào chắn bằng sà lan và phao nổi, đồng thời triển khai máy bay tuần tra để bảo vệ lực lượng.
Ukraine sau đó cũng nhiều lần nhắm vào cảng Novorossiysk bằng xuồng và tàu lặn không người lái.
