Trong ngày làm việc đầu tiên của Chủ tịch nước nhiệm kỳ 2026-2031, hôm 7/4, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã ký quyết định về đặc xá năm 2026.
Theo quyết định của Chủ tịch nước, việc đặc xá tha tù trước thời hạn cho người bị kết án phạt tù có thời hạn, tù chung thân được thực hiện nhân dịp 51 năm Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/2026), chào mừng thành công Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và bầu cử đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031.
Diện đặc xá là người đang chấp hành án phạt tù có thời hạn, bị kết án tù chung thân đã được giảm xuống tù có thời hạn hoặc đang được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù. Thời gian xét đặc xá tính đến ngày 31/5.
Sau khi có quyết định của Chủ tịch nước, Phó thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc – Chủ tịch Hội đồng tư vấn đặc xá, đã ký hướng dẫn về việc triển khai.
Cụ thể, người được đề nghị xét đặc xá phải đáp ứng nhiều điều kiện như: có nhiều tiến bộ, ý thức cải tạo tốt và được xếp loại chấp hành án phạt tù khá hoặc tốt. Ngoài ra, phạm nhân phải chấp hành án phạt tù ít nhất 1/3 thời gian với tù có thời hạn hoặc ít nhất 14 năm với tù chung thân đã được giảm xuống tù có thời hạn.
Phạm nhân còn phải chấp hành xong hình phạt bổ sung là phạt tiền; đã thi hành xong nghĩa vụ trả lại tài sản, bồi thường thiệt hại, nghĩa vụ dân sự khác với các tội phạm tham nhũng.
Ai xem xét đề nghị đặc xá trong trường hợp đặc biệt
Chủ tịch nước, Chính phủ chủ trì, phối hợp với TAND Tối cao, VKSND Tối cao và các cơ quan, tổ chức có liên quan lập hồ sơ của người được đề nghị đặc xá trong trường hợp đặc biệt để trình Chủ tịch nước xem xét, quyết định.
Mới đây, TAND Tối cao đã có hướng dẫn triển khai, trong đó nêu về những trường hợp đặc biệt với người đang được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù không đủ điều kiện đặc xá hoặc người đang được hoãn chấp hành án phạt tù để đáp ứng yêu cầu về đối nội hoặc đối ngoại của Nhà nước.
TAND Tối cao đề nghị, để được xem xét đề nghị đặc xá thuộc trường hợp như trên, người được xem xét phải đáp ứng một trong 3 điều kiện. Đó là, có văn bản thông báo ý kiến của Chủ tịch nước yêu cầu đặc xá; có văn bản của cơ quan đại diện ngoại giao của nước ngoài hoặc các tổ chức quốc tế; có văn bản của các bộ, cơ quan ngang bộ, các ban Đảng ở Trung ương, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.
Hồ sơ đề nghị đặc xá trong trường hợp đặc biệt giống với trường hợp đang được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù.
Thời gian chấp hành án phạt tù được hiểu là thế nào?
Hướng dẫn của Hội đồng tư vấn đặc xá lý giải, thời gian đã chấp hành án phạt tù là thời gian bị tạm giữ, tạm giam, chấp hành án phạt tù. Trong đó không kể thời gian được tại ngoại, hoãn, tạm đình chỉ và giảm thời hạn chấp hành án phạt tù.
Thời gian bị áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh trong giai đoạn điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án cũng được tính vào thời gian đã chấp hành án phạt tù. Thời gian được giảm thời hạn chấp hành án phạt tù được tính để trừ vào phần thời hạn chấp hành án phạt tù còn lại.
Ví dụ, Nguyễn Văn A bị kết án 12 năm tù, bị bắt ngày 31/5/2017, thì tính đến ngày 31/5/2026, A đã thực sự chấp hành được 9 năm, đã được giảm thời hạn chấp hành án phạt tù 3 lần, tổng cộng là 2 năm. Như vậy, thời hạn chấp hành án phạt tù còn lại là một năm.
Hướng dẫn cũng quy định cụ thể về thực hiện hình phạt bổ sung là phạt tiền, nộp án phí, thi hành nghĩa vụ trả lại tài sản, bồi thường thiệt hại, nghĩa vụ dân sự khác. Theo đó, một số trường hợp cũng được coi là đã thi hành xong bồi thường thiệt hại, nghĩa vụ dân sự khác.
Các trường hợp không được đề nghị đặc xá
Theo quyết định, 15 trường hợp sẽ không được đề nghị đặc xá. Đó là, người bị kết án phạt tù về tội Phản bội Tổ quốc, Hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân, Gián điệp, Bạo loạn, Khủng bố nhằm chống chính quyền nhân dân…
Người đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự về hành vi phạm tội khác, trước đó đã được đặc xá, có từ hai tiền án trở lên, phạm tội giết hai người trở lên hoặc giết người có tổ chức; có căn cứ khẳng định từng sử dụng trái phép chất ma túy; ba lần bị kết án phạt tù trở lên về cùng một tội do cố ý cũng không được đề nghị đặc xá.
=>> Xem chi tiết về 15 trường hợp không được đề nghị đặc xá
Căn cứ Luật Tư pháp người chưa thành niên, chủ tọa quyết định áp dụng hai biện pháp xử lý chuyển hướng gồm khiển trách và cấm đến địa điểm có nguy cơ dẫn đến việc phạm tội mới.
Cụ thể, bị can H. sẽ bị khiển trách tại UBND xã An Lão (tỉnh Gia Lai) trong thời hạn 3 tháng. Đồng thời, trong 6 tháng, H. bị cấm đến các địa điểm như quán karaoke hoặc nơi kinh doanh rượu bia tiêu dùng tại chỗ.
Thời điểm tính thời hạn thi hành các biện pháp trên được xác định kể từ ngày người chấp hành có mặt tại UBND xã An Lão để nghe công bố quyết định.
Hội đồng xét xử cũng quyết định đình chỉ vụ án đối với bị can H., hủy bỏ biện pháp tạm giam và trả tự do ngay tại tòa.
Trong quá trình chấp hành biện pháp tại cộng đồng, nếu người chưa thành niên vắng mặt khỏi nơi cư trú hoặc thay đổi nơi cư trú phải thực hiện đúng quy định tại Điều 81 Luật Tư pháp người chưa thành niên.
Trường hợp cố ý vi phạm nghĩa vụ một lần trong thời gian gia hạn hoặc từ hai lần trở lên trong thời gian thực hiện, có thể bị thay thế bằng biện pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng theo quy định tại khoản 3 Điều 82 của luật này.
Ngày 11/5, Thái và Nguyễn Văn Thắng (36 tuổi) bị Phòng Cảnh sát Kinh tế (PC03) Công an TP HCM bắt tạm giam để điều tra hành vi Vi phạm quy định về an toàn thực phẩm.
Qua kiểm tra một cơ sở tại phường Bình Trị Đông, Phòng Cảnh sát kinh tế (PC03) Công an TP HCM phát hiện đường dây sản xuất, tiêu thụ thịt bò giả và thịt bò ngâm hóa chất do Thái cầm đầu.
Theo điều tra, từ năm 2024, Thái mua thịt đùi heo nái với giá khoảng 110.000 đồng một kg, cắt nhỏ rồi ngâm hóa chất Sodium Metabisulphite để khử mùi, làm thay đổi trạng thái thịt. Sau đó, số thịt này tiếp tục được ngâm huyết heo để tạo màu giống thịt bò trước khi bán ra thị trường với giá 150.000 đồng một kg.
Ngoài thịt bò giả, Thái còn mua thịt bò đông lạnh giá rẻ, ngâm cùng loại hóa chất để giữ màu, kéo dài thời gian bảo quản rồi bán với giá 180.000 đồng một kg.
Mỗi ngày, cơ sở này đưa ra thị trường khoảng 140 kg thịt bò giả và 120 kg thịt bò đông lạnh ngâm hóa chất, chủ yếu tiêu thụ tại chợ Cầu, phường Đông Hưng Thuận (quận 12 cũ) và chợ Tân Trụ, phường Tân Sơn (quận Tân Bình cũ).
Từ tháng 2 năm nay, Thái thuê thêm Nguyễn Văn Thắng tham gia sản xuất để mở rộng quy mô.
Tại cơ quan điều tra, cả hai khai biết Sodium Metabisulphite là hóa chất cấm dùng trong chế biến thịt nhưng vẫn làm để kiếm lời. Nhà chức trách xác định nhóm này đã đưa ra thị trường hơn 15 tấn thịt bò giả và 50 tấn thịt bò ngâm hóa chất, thu lợi hơn 9 tỷ đồng.
Công an TP HCM cho biết, Sodium Metabisulfite là phụ gia thực phẩm, thường dùng làm chất bảo quản và chống oxy hóa, không được phép sử dụng trong sản xuất, chế biến sản phẩm thịt heo (thịt lợn) và thịt bò.
Theo cảnh sát trưởng địa phương, ông Kirk Moore, hiệu trưởng trường Trung học Pauls Valley ở bang Oklahoma, đã "cứu mạng các học sinh" khi lao vào khống chế một tay súng.
Cảnh sát cho biết nghi phạm Victor Lee Hawkins, 20 tuổi, mang theo hai khẩu súng ngắn bán tự động, đi vào sảnh trường học vào chiều 7/4, bảo mọi người nằm xuống sàn. Hắn cố bắn một học sinh nhưng không thành công vì khẩu súng bị trục trặc.
Sau khi khắc phục sự cố, hắn nổ súng vào một học sinh khác nhưng bắn trượt.
Hai học sinh xin tha mạng và được phép rời đi, các học sinh khác cũng đi theo. Lúc này, hiệu trưởng Kirk Moore lao ra từ cánh cửa gần đó và tấn công Victor, xô hắn ngã xuống ghế dài. Một tay ông Kirk ghì chặt tay cầm súng của Viktor khiến khẩu súng rơi xuống sàn, tay còn lại cố khống chế hắn. Quản lý trường học cũng chạy tới hỗ trợ, đá khẩu súng ra xa.
Victor, cựu học sinh của trường, mô tả hiệu trưởng Kirk là người mà hắn "không thích". Theo cáo buộc của công tố viên, Victor khai rằng muốn thực hiện vụ xả súng ở trường cũ giống hai kẻ xả súng trường cấp ba Columbine ở Colorado năm 1999 khiến 14 nạn nhân thiệt mạng.
Điều tra viên cho biết Victor thừa nhận đã lấy hai khẩu súng thuộc sở hữu của bố mà không được phép. Hắn nói có ý định giết các học sinh, giáo viên, hiệu trưởng rồi tự tử.
Theo nhà chức trách, trong cuộc đối đầu với nghi phạm, hiệu trưởng Kirk đã bị bắn vào chân và phải nhập viện. Trong thông báo hôm 10/4, hiệu trưởng cho biết đã "khỏe mạnh và đang hồi phục", mong sớm trở lại làm việc ngay khi có thể. Ông Kirk cũng bày tỏ lòng biết ơn đối với "sự yêu thương và ủng hộ" nhận được sau vụ việc.
Cảnh sát trưởng Pauls Valley, Don May, cho rằng hành động của hiệu trưởng Kirk đã ngăn chặn một thảm kịch, giúp cứu sống nhiều đứa trẻ.
Hiệu trưởng Kirk nói phản ứng của ông là nhờ quá trình huấn luyện. "Giống như rất nhiều nhà giáo dục trên khắp đất nước, chúng tôi chuẩn bị cho những sự kiện này thông qua đào tạo và đánh giá cẩn thận các mối đe dọa", ông nói.
Theo hồ sơ nhà tù, Victor đang bị tạm giam với số tiền bảo lãnh 1 triệu USD. Hắn bị buộc tội nổ súng với ý định giết người, chĩa súng và mang vũ khí đến nơi công cộng. Victor dự kiến tham dự phiên điều trần sơ bộ vào ngày 8/5.
