Chính quyền Mỹ đã bắt đầu phải hoàn trả 166 tỉ USD thu được thông qua các mức thuế quan được Tổng thống Donald Trump áp đặt theo Đạo luật Quyền hạn kinh tế khẩn cấp quốc tế (IEEPA) năm 1977, sau khi Tòa án tối cao Mỹ bác bỏ các mức thuế quan này.
Cơ quan Hải quan và Biên phòng Mỹ đã bắt đầu tiếp nhận hồ sơ yêu cầu hoàn tiền từ các doanh nghiệp nhập khẩu từ ngày 20-4.
Ngày 21-4, trong cuộc phỏng vấn với Đài CNBC, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông sẽ “ghi nhớ” những công ty không yêu cầu hoàn trả và bày tỏ hài lòng khi các hãng như Apple, Amazon và một số tập đoàn lớn khác chưa yêu cầu hoàn tiền.
“Nếu họ không làm vậy thì thật tuyệt vời. Nếu họ không làm vậy, tôi sẽ ghi nhớ điều đó. Tôi nói thật, vì tôi muốn làm cho đất nước này mạnh hơn”, ông nói trên CNBC.
Ông cũng chỉ trích các công ty đang đòi hoàn tiền và ám chỉ họ là những “kẻ thù”. Ông đồng thời cho rằng Tòa án tối cao “đáng lẽ có thể giúp chúng tôi” bằng cách giữ nguyên các mức thuế toàn cầu của ông.
Tổng thống Trump cho biết các mức thuế thay thế mà chính quyền Mỹ đang xây dựng theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974 có thể tạo ra nguồn thu còn lớn hơn, nhưng sẽ phức tạp hơn do phải qua điều tra và lấy ý kiến công chúng.
“Chúng tôi đang làm theo cách khác. Chúng ta sẽ đạt kết quả tương tự, thậm chí còn lớn hơn, nhưng phức tạp hơn một chút”, ông Trump nói.
Ngày 21-4, ông Kevin Warsh – ứng viên được Tổng thống Trump đề cử cho vị trí Chủ tịch Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) – đã ra điều trần tại Thượng viện nước này.
Tại đây, ông khẳng định ông Trump chưa bao giờ yêu cầu ông cam kết giảm lãi suất và bản thân ông cũng không hứa hẹn gì về việc đó. Ông đồng thời cam kết sẽ hành động độc lập với Nhà Trắng nếu được phê chuẩn.
Ông Warsh cũng tránh bình luận về các vấn đề nhạy cảm như cuộc điều tra Chủ tịch Fed đương nhiệm Jerome Powell, nỗ lực sa thải thành viên Hội đồng thống đốc Fed Lisa Cook, hay kết quả bầu cử Mỹ năm 2020. Ông cũng không nói rõ liệu có ủng hộ việc giảm lãi suất ngay lúc này hay không.
Tuy vậy, ông Warsh nhấn mạnh kế hoạch cải tổ sâu rộng Fed, cho rằng ngân hàng trung ương đã mắc sai lầm chính sách khiến lạm phát tăng cao sau đại dịch COVID-19. Ông đề xuất cải cách cách xây dựng chính sách và truyền thông, hạn chế việc các quan chức Fed đưa ra ý kiến về định hướng lãi suất.
Tổng thống Trump đã nhiều lần bày tỏ kỳ vọng ứng viên của ông cho vị trí chủ tịch Fed sẽ hạ lãi suất và nói rằng sẽ thất vọng nếu điều đó không xảy ra.
Tiến trình phê chuẩn ông Kevin Warsh có thể bị trì hoãn khi thượng nghị sĩ Thom Tillis tuyên bố sẽ chặn việc này cho đến khi chính quyền hoàn tất cuộc điều tra hình sự nhằm vào ông Powell – người sẽ kết thúc nhiệm kỳ vào tháng 5.
Ngày 21-4, lực lượng Hezbollah đóng tại Lebanon tuyên bố đã phóng rocket và máy bay không người lái vào Israel, cáo buộc quân đội nước này vi phạm thỏa thuận ngừng bắn.
Trước đó, quân đội Israel nói rằng Hezbollah – lực lượng có liên hệ với Iran – đã bắn nhiều rocket về phía các đơn vị của Israel tại miền nam Lebanon, gọi đây là hành vi “vi phạm trắng trợn” lệnh ngừng bắn.
Lebanon đã bị kéo vào xung đột Mỹ – Israel với Iran vào đầu tháng 3, sau khi lực lượng Hezbollah tiến hành tấn công Israel để ủng hộ Tehran, dẫn đến các cuộc tấn công của Israel vào Lebanon.
Hai bên đã đạt được lệnh ngừng bắn 10 ngày, có hiệu lực từ 17-4, dưới sự trung gian của Mỹ. Tuy nhiên, Israel vẫn triển khai lực lượng tại một dải đất sâu 5 – 10km dọc biên giới Lebanon, với mục tiêu tạo vùng đệm bảo vệ miền bắc Israel khỏi các cuộc tấn công.
Diễn biến ngày 21-4 diễn ra chỉ hai ngày trước khi Lebanon và Israel dự kiến sẽ tổ chức đàm phán cấp đại sứ tại Mỹ.
Dòng chảy dầu qua đường ống Druzhba đã bị gián đoạn sau cuộc tấn công của Nga vào một trạm bơm dầu ở Ukraine hồi tháng 1. Các nước Liên minh châu Âu (EU) vốn phụ thuộc vào dầu Nga qua đường ống này, như Hungary và Slovakia, đã cáo buộc Ukraine cố tình trì hoãn sửa chữa, dù Kiev phủ nhận.
Ngày 21-4, một nguồn tin của Reuters cho biết Ukraine sẽ nối lại việc bơm dầu qua đường ống Druzhba từ ngày 22-4. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky trước đó cũng cho biết công tác sửa chữa đã hoàn tất và kêu gọi EU dỡ bỏ việc phong tỏa gói vay 90 tỉ euro dành cho nước này, cho rằng không còn lý do gì để trì hoãn.
Bên cạnh đó, Kiev cũng thúc giục châu Âu đẩy mạnh đa dạng hóa nguồn cung năng lượng, giảm phụ thuộc vào tuyến Druzhba.
Theo phóng viên TTXVN tại Hong Kong (Trung Quốc), sau những biến động và giảm giá gần đây trên thị trường dầu mỏ quốc tế, Trung Quốc ngày 21-4 thông báo hạ giá trần xăng và dầu diesel trong nước, đánh dấu lần giảm giá dầu thành phẩm lần đầu tiên của nước này trong năm nay.
Ủy ban Phát triển và Cải cách Quốc gia Trung Quốc thông báo từ ngày 22-4, giá trần xăng và dầu diesel trong nước sẽ giảm lần lượt 555 nhân dân tệ (NDT) và 530 NDT mỗi tấn.
Sau đợt điều chỉnh giá này, trung bình trên toàn quốc, giá xăng 92 và 95 sẽ giảm lần lượt 0,44 NDT và 0,46 NDT mỗi lít, trong khi giá dầu diesel loại 0 sẽ giảm 0,45 NDT/lít.
Giá dầu thành phẩm của Trung Quốc được liên kết với giá dầu thô quốc tế, giá xăng và dầu diesel được điều chỉnh 10 ngày làm việc/lần dựa trên sự thay đổi của giá dầu thô quốc tế.
Theo cơ chế hiện hành, khi giá dầu thô quốc tế cao hơn 130 USD hoặc thấp hơn 40 USD/thùng 10 ngày làm việc trước khi điều chỉnh giá, chính phủ sẽ áp dụng các biện pháp kiểm soát giá.
Ông Hoàng Tiêu Đình – giám đốc cấp cao về xếp hạng doanh nghiệp khu vực châu Á – Thái Bình Dương của Fitch Ratings – cho biết theo quy định về giá dầu thành phẩm, tốc độ và biên độ truyền dẫn của giá dầu quốc tế đến người dân Trung Quốc nhìn chung ở mức vừa phải, điều này có thể làm giảm bớt tác động đến sức mua của người dân.
Công bố kế hoạch sau cuộc họp "AZEC Plus" thuộc sáng kiến Cộng đồng không phát thải châu Á (AZEC), Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi ngày 15.4 cho biết quy mô hỗ trợ tương đương khoảng 1,2 tỉ thùng dầu, tương ứng gần một năm nhập khẩu dầu thô của ASEAN.
Cuộc họp có sự tham dự của lãnh đạo Philippines, Malaysia, Singapore, Thái Lan và một số nước khác trong khu vực.
"Chúng tôi có mối liên kết chặt chẽ với các nước châu Á thông qua chuỗi cung ứng và nhiều kênh khác, và chúng tôi phụ thuộc lẫn nhau. Việc hỗ trợ chuỗi cung ứng của châu Á cũng sẽ thúc đẩy nền kinh tế Nhật Bản", bà Takaichi nói.
Gói hỗ trợ nêu trên sẽ được triển khai thông qua các tổ chức tài chính do chính phủ Nhật Bản hậu thuẫn như Ngân hàng hợp tác quốc tế Nhật Bản (JBIC) và Công ty bảo hiểm xuất khẩu và đầu tư Nhật Bản (NEXI), nhằm hạn chế tác động lan tỏa đến chuỗi cung ứng của Tokyo, theo Reuters.
Theo kế hoạch, Nhật Bản sẽ cung cấp tín dụng cho các doanh nghiệp địa phương để mua các nguồn năng lượng thay thế như dầu thô từ Mỹ, đồng thời tài trợ và cho vay đối với các doanh nghiệp và chính phủ nằm trong chuỗi cung ứng của Tokyo. Gói hỗ trợ cũng bao gồm đầu tư xây dựng cơ sở lưu trữ nhằm đa dạng hóa nguồn cung và tăng dự trữ năng lượng cho các nước đối tác.
So với Nhật Bản, nhiều quốc gia Đông Nam Á có dự trữ dầu mỏ hạn chế, khiến nguồn cung dầu thô và các sản phẩm như naphtha - nguyên liệu chính sản xuất nhựa - dễ rơi vào tình trạng thiếu hụt khi thị trường biến động.
Những gián đoạn sản xuất tại Đông Nam Á gần đây đã làm dấy lên lo ngại trong ngành y tế Nhật Bản, vốn phụ thuộc vào khu vực này để cung ứng các vật tư như hộp đựng, ống nghiệm và găng tay.
Theo Cơ quan tài nguyên và năng lượng Nhật Bản, khoảng 90% lượng dầu thô đi qua eo biển Hormuz được vận chuyển tới châu Á. Nhật Bản cho biết đã bảo đảm đủ nguồn naphtha cho khoảng 4 tháng nhu cầu nội địa, song ngày càng nhiều doanh nghiệp phản ánh tình trạng gián đoạn nguồn cung.
Trước đó, ngày 14.4, chính phủ Nhật Bản cũng thông báo kế hoạch giải phóng thêm 36 triệu thùng dầu từ kho dự trữ quốc gia, bắt đầu từ đầu tháng 5.
Trả lời câu hỏi về khả năng các nước đề nghị tiếp cận kho dự trữ dầu của Nhật sau cuộc họp AZEC Plus, bà Takaichi từ chối bình luận, đồng thời nhấn mạnh khuôn khổ hỗ trợ mới không liên quan đến việc giải phóng dự trữ dầu và sẽ không ảnh hưởng đến nguồn cung trong nước.
Theo thông tin từ Bộ Ngoại giao, cuộc gặp diễn ra tại Đại lễ đường Nhân dân ở Bắc Kinh chiều 14-4, trong không khí "chân thành, hữu nghị và cởi mở". Hai bên đã cùng chia sẻ về tình hình mỗi Đảng, mỗi nước; thảo luận một số phương hướng lớn nhằm hiện thực hóa nhận thức chung cấp cao, thúc đẩy quan hệ song phương trong thời gian tới.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định Việt Nam mong muốn thông qua chuyến thăm lần này, tiếp tục làm sâu sắc hơn nữa tin cậy chính trị, xác lập tầm cao mới của hợp tác song phương với kết nối toàn diện, sâu rộng hơn, cùng nhau hiện thực hóa mục tiêu phát triển của mỗi nước.
Để thực hiện mục tiêu trên, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước mong muốn hai bên thúc đẩy ba kết nối về lý tưởng niềm tin, lợi ích phát triển và văn hóa, lòng dân.
Theo đó, ông đề nghị hai bên duy trì thường xuyên tiếp xúc cấp cao, củng cố tin cậy chính trị, nâng cao hiệu quả hợp tác trên kênh Đảng, Nhà nước, Chính phủ, Quốc hội - Nhân đại, Mặt trận - Chính hiệp, củng cố trụ cột hợp tác quốc phòng - an ninh.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng đề nghị hai bên bên cạnh việc phát huy các lĩnh vực hợp tác truyền thống như thương mại, đầu tư, cùng nỗ lực tạo ra những điểm sáng trong các lĩnh vực mới như xây dựng cơ sở hạ tầng giao thông, nhất là đường sắt.
Bên cạnh đó, đẩy mạnh hợp tác chuyển đổi số, công nghệ chiến lược như AI, lượng tử, bán dẫn, giáo dục đào tạo nhân lực chất lượng cao, nhằm mục tiêu để người dân được thụ hưởng từ những thành quả hợp tác thực chất giữa hai bên.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị phát huy hơn nữa vai trò, hợp tác giữa Chính hiệp toàn quốc và Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc trong tuyên truyền, thúc đẩy giao lưu nhân dân; đề nghị cùng nhau nỗ lực kiểm soát và xử lý thỏa đáng bất đồng trên biển, góp phần tăng cường hiểu biết lẫn nhau và tình cảm hữu nghị giữa hai nước.
Về phần mình, Chủ tịch Chính hiệp toàn quốc Trung Quốc Vương Hộ Ninh khẳng định Trung Quốc luôn coi quan hệ với Việt Nam là phương hướng ưu tiên trong chính sách ngoại giao láng giềng. Trung Quốc đánh giá cao những thành tựu đổi mới lý luận của Việt Nam, luôn ủng hộ Việt Nam xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội phù hợp với tình hình đất nước.
Nhất trí với những đề xuất hợp tác của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Chủ tịch Chính hiệp toàn quốc Trung Quốc Vương Hộ Ninh đề nghị hai bên nắm vững phương hướng phát triển quan hệ song phương, cùng thúc đẩy sự nghiệp hiện đại hóa xã hội chủ nghĩa ở mỗi nước.
Ngoài ra, ông mong muốn hai bên tăng cường hơn nữa kết nối chiến lược, nhất là ưu tiên đẩy nhanh kết nối cơ sở hạ tầng, phát triển trí tuệ nhân tạo, kinh tế số. Trung Quốc sẵn sàng mở rộng nhập khẩu hàng hóa, nhất là nông sản chất lượng cao của Việt Nam, khuyến khích các doanh nghiệp mở rộng đầu tư, hợp tác cùng có lợi tại Việt Nam.
Chính hiệp Trung Quốc sẵn sàng tăng cường hơn nữa quan hệ hữu nghị với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, cùng khuyến khích giao lưu giữa các tầng lớp nhân dân, nhất là thế hệ trẻ, mở rộng hợp tác giáo dục, y tế, giao lưu địa phương, mở ra chương mới trong giao lưu hữu nghị giữa hai nước.
Ông Vương Hộ Ninh nhất trí hai nước cùng ủng hộ lẫn nhau tổ chức tốt các sự kiện đa phương, bao gồm Năm APEC 2026 tại Trung Quốc và Năm APEC 2027 tại Việt Nam.
Lanre Dokun, bác sĩ tâm thần ở New York, cho biết ông gặp không ít bệnh nhân trẻ xem tiền bạc như một nỗi ám ảnh dai dẳng. Với người lớn tuổi, nỗi ám ảnh này thường gắn với biến cố cụ thể như mất việc hoặc chi phí chữa bệnh tăng cao. Nhưng ở nhóm trẻ hơn, Dokun nhận thấy tiền bạc đã trở thành "yếu tố gây căng thẳng mạn tính" với họ.
Tại Mỹ, Gen Z (cách gọi những người sinh từ khoảng năm 1997 đến 2012) đang dần được xem là thế hệ sớm ý thức về tiền bạc và cũng rất thận trọng trong chi tiêu. Khảo sát của tập đoàn dịch vụ tài chính đa quốc gia Charles Schwab năm 2024 cho thấy độ tuổi trung bình bắt đầu tiết kiệm của Gen Z là 18, sớm hơn nhiều so với thế hệ trước. Gần một nửa những người tham gia khảo sát cho biết họ đã bắt đầu đầu tư trước tuổi 20.
Một nghiên cứu của Viện Công ty Đầu tư (ICI), một hãng tư vấn toàn cầu có trụ sở chính ở Washington và hai văn phòng tại London cùng Brussels, cũng cho thấy các hộ gia đình Gen Z có mức đóng góp tài sản vào tài khoản hưu trí nhiều gấp ba so với thế hệ trước đây, nếu xét ở cùng độ tuổi và điều chỉnh theo lạm phát.
Joelle Remy, một nhà tư vấn tài chính ở Chicago, chứng kiến nhiều người trẻ tính toán rất sớm cho từng bước học tập và nghề nghiệp. Có người tìm cách lấy thêm tín chỉ từ bậc phổ thông để tốt nghiệp đại học sớm hơn, qua đó giảm chi phí cho học tập. Có trường hợp còn đi làm từ năm 16 tuổi và dành dụm cho bậc cao học. Một số khách hàng Gen Z của bà tích lũy được khoản tiền lớn hơn cả thế hệ sinh năm 1981-1996 nếu xét ở cùng độ tuổi.
Điều này có vẻ mâu thuẫn với định kiến lâu nay về Gen Z như một thế hệ "Peter Pan" mãi không chịu lớn: chần chừ dọn ra ở riêng, kết hôn muộn, trì hoãn mua nhà và chậm bước vào những cột mốc trưởng thành truyền thống.
Tuy nhiên, cách thế hệ này tại Mỹ "chậm lớn" có thể là sự chuẩn bị kỹ lưỡng và thận trọng hơn cho tương lai. Nhiều người trẻ tại Mỹ có lẽ đang cảm thấy bất an nhiều hơn thế hệ đi trước vì cảm thấy tương lai nhiều bất trắc.
Gen Z tại Mỹ trưởng thành đúng lúc chi phí cho các mục tiêu cơ bản của đời sống tăng vọt. Giá nhà ở cao, đặc biệt tại các thành phố lớn và chi phí nuôi con tăng liên tục trong nhiều năm. Những điểm tựa mà các thế hệ trước từng quen thuộc như việc làm ổn định hay lương hưu ngày càng hiếm. Với nhiều người trẻ, giấc mơ về một căn nhà, gia đình nhỏ hay cuộc sống đủ đầy ngày càng xa vời.
Michael Tenam, 23 tuổi, làm việc trong ngành công nghệ thông tin tại Brooklyn, là một trường hợp điển hình. Dù có thu nhập khoảng 90.000 USD mỗi năm, anh vẫn sống cùng bố mẹ, vừa trả dần nợ học phí, vừa cân nhắc liệu vài năm nữa có đủ điều kiện thuê chỗ ở riêng hay không.
Việc sở hữu nhà riêng với Tenam "dường như là điều không thể". Hầu hết bạn bè của anh cũng trong hoàn cảnh tương tự, nên chuyện sống cùng gia đình không còn gây xấu hổ như xưa.
Shannon E. Cavanagh, nhà xã hội học tại Đại học Texas ở Austin, cho biết bà từng thấy khá lạ khi một nghiên cứu sinh lại trích cả phần tiền trợ cấp ít ỏi để dành cho những năm tháng xế chiều. Cavanagh cho biết hồi ở cùng độ tuổi như vậy, bà vẫn tin tưởng hệ thống an sinh xã hội sẽ bảo vệ mình, còn cơ hội tìm việc thì luôn rộng mở, không cần nghĩ đến dành dụm cho mai sau.
Sự thận trọng về tài chính của Gen Z không hoàn toàn tiêu cực. Nhà tư vấn tài chính Joelle Remy cho rằng kỷ luật có thể đem lại cảm giác chủ động hơn trong cuộc sống. Tuy nhiên, điều mâu thuẫn là Gen Z giờ đây có kỷ luật tài chính mà chưa chắc cảm thấy tự do.
Họ uống ít rượu hơn, ít quan hệ tình cảm hơn và thường tránh các lựa chọn nhiều rủi ro. Theo chuyên gia Cavanagh, có quá nhiều niềm vui của tuổi trẻ bị "gác lại" trong đời sống người trẻ Mỹ.
Tất nhiên, không phải Gen Z nào cũng có điều kiện tích cóp, nhiều người đơn giản không còn khoản dư nào để cất giữ.
Khảo sát được Northwestern Mutual, công ty tài chính và bảo hiểm ở bang Wisconsin, công bố trong tháng 3 cho thấy gần 1/3 người Mỹ ở độ tuổi 18-29 đang cân nhắc hoặc đã bỏ tiền vào các trò cá cược may rủi. 80% trong nhóm này, tỷ lệ cao nhất trong các thế hệ, cho biết họ làm như vậy vì cảm thấy tình hình tài chính bản thân đang tụt lại quá xa so với mặt bằng chung và "liều thì mới ăn nhiều".
Một bộ phận khác lại có thái độ mà theo Rebecca Palmer, người đứng đầu bộ phận tư vấn tài chính tại Fruitful, công ty chuyên về lập kế hoạch tài chính cho nhóm khách 20-40 tuổi, gọi là "chủ nghĩa hư vô tài chính". Những người này thậm chí đã từ bỏ niềm tin rằng việc kiên trì tiết kiệm sẽ giúp họ đạt được mục tiêu cuộc đời như mua nhà hay có cuộc sống ổn định.
Các chuyên gia cho rằng Gen Z vẫn có thể thay đổi góc nhìn sang hướng lạc quan hơn trong tương lai. Daryl Fairweather, chuyên gia kinh tế của công ty bất động sản Redfin, dự báo cơ hội sở hữu nhà sẽ trở nên dễ dàng hơn với người Mỹ vào năm 2035, khi nhiều người thuộc Gen Z bước vào nửa cuối nhóm tuổi 30 và nguồn cung nhà nhiều hơn.
