Tại phiên họp Chính phủ thường kỳ ngày 4/4, Thủ tướng Phạm Minh Chính cho rằng bối cảnh thế giới biến động nhanh, phức tạp cũng là thời cơ để Việt Nam xoay chuyển tình thế và quản lý rủi ro tốt hơn. Theo ông, Việt Nam cần biến rủi ro, thách thức thành cơ hội tái cơ cấu nền kinh tế, nâng năng lực cạnh tranh.
Lãnh đạo Chính phủ khẳng định nhà điều hành kiên định mục tiêu tăng trưởng hai chữ số gắn với ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế. Ông yêu cầu các bộ ngành, địa phương, doanh nghiệp xác định rõ những động lực đột phá, giải pháp để đạt mục tiêu này.
Ba tháng đầu năm, tổng sản phẩm trong nước (GDP) tăng 7,83%, cao hơn mức 7,07% cùng kỳ 2025, với cả ba khu vực kinh tế đều tăng trưởng tích cực. Có 23 trên 34 địa phương đạt GRDP từ 8% trở lên, trong đó Hà Tĩnh (12,42%), Ninh Bình (11,63%), Hải Phòng (11,21%) và Hưng Yên (10,43%) tăng hai con số.
Chỉ số PMI ngành sản xuất tháng 3 đạt 51,2 điểm, duy trì xu hướng mở rộng 9 tháng liên tiếp. Kinh tế vĩ mô ổn định, CPI tháng 3 tăng 4,65%, bình quân quý I tăng 3,51%, trong khi nguồn cung xăng dầu được bảo đảm.
Thu ngân sách 3 tháng ước đạt 829.400 tỷ đồng, bằng 32,8% dự toán. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu gần 249,5 tỷ USD, tăng khoảng 23%. Trong quý I, khoảng 96.000 doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động, tăng 31,7% so với cùng kỳ và cao hơn số rút lui khỏi thị trường (91.800).
Tại cuộc họp, Thủ tướng Phạm Minh Chính giao nhiệm vụ cho các bộ ngành, địa phương nhằm đạt mục tiêu tăng trưởng trên 10% cả năm. Cụ thể, ông yêu cầu các cơ quan bảo đảm giải ngân đầu tư công 100%, không để tình trạng đã bố trí vốn mà không triển khai. Đồng thời, nhà điều hành sẽ đẩy nhanh khởi công các dự án thành phần 2, 3 của các tuyến đường sắt kết nối với Trung Quốc, gỡ vướng với các dự án tồn đọng kéo dài để giải phóng nguồn lực.
Thủ tướng cũng nhắc lại giải pháp về kích cầu tiêu dùng trong nước, phát triển thị trường nội địa, giảm thuế, phí, tăng khuyến mại và mở rộng đưa hàng hóa về nông thôn, vùng sâu, vùng xa. Cùng với đó, các cơ quan cần tiếp tục rà soát, hoàn thiện thể chế, cắt giảm thủ tục hành chính, tăng phân cấp, phân quyền.
Người đứng đầu Chính phủ cũng yêu cầu chuẩn bị sẵn sàng các kịch bản điều hành, có giải pháp đột phá để “xoay chuyển tình thế, chuyển đổi trạng thái, tận dụng cơ hội thúc đẩy tăng trưởng”.
Về chính sách tiền tệ, Ngân hàng Nhà nước chủ trì, không để lạm phát – mất tăng trưởng hoặc ngược lại. Cơ quan này phải có giải pháp đưa lãi suất huy động và cho vay xuống mức phù hợp, ổn định để hỗ trợ sản xuất kinh doanh, kiểm soát với lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro.
Về chính sách tài khóa, Bộ Tài chính phấn đấu thu ngân sách nhà nước tăng 10%, tiết kiệm trên 10% và tiết kiệm thêm 5% chi thường xuyên. Các bộ ngành, địa phương xử lý nghiêm vi phạm về giá, chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.
Ngoài ra, Thủ tướng nhấn mạnh khó khăn, thách thức là cơ hội để chuyển đổi số – xanh, tái cấu trúc nền kinh tế bền vững, tiết kiệm xăng dầu, năng lượng, triển khai điện mặt trời áp mái, điện hạt nhân…
Khi xung đột Trung Đông nổ ra cuối tháng 2 làm nguồn cung năng lượng toàn cầu siết chặt, nhiều chính phủ châu Á lập tức ứng phó bằng cách tiết kiệm điện, ưu tiên khí đốt cho hộ gia đình thay vì sản xuất và dùng đến nguồn dự trữ quốc gia.
Nhưng các biện pháp này được xây dựng trên giả định chiến sự chỉ diễn ra ngắn và dòng chảy năng lượng sẽ sớm nối lại. Trong khi, cuộc chiến giờ chưa có dấu hiệu kết thúc rõ ràng, eo biển Hormuz vẫn đóng và khủng hoảng nhiên liệu lan rộng.
Theo các chuyên gia, giá vé máy bay, cước vận tải và hóa đơn điện, gas đồng loạt tăng đang đe dọa tăng trưởng. Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) cảnh báo chiến sự có thể gây thiệt hại kinh tế tới 299 tỷ USD cho châu Á - Thái Bình Dương và khoảng 8,8 triệu người có nguy cơ rơi vào nghèo đói.
"Các quốc gia ít nguồn lực nhất để ứng phó hoặc những người tiêu dùng ít khả năng chi trả nhất sẽ là nhóm cảm nhận tác động đầu tiên", bà Samantha Gross, chuyên gia Viện Brookings (Mỹ), nhận định.
Nhiều chính phủ châu Á từng xây dựng ngân sách năm nay với giả định giá dầu trung bình quanh 70 USD một thùng và duy trì trợ giá để ổn định thị trường nội địa. Tuy nhiên, chiến sự đã đẩy giá dầu Brent có lúc lên khoảng 120 USD.
Theo nhà phân tích năng lượng độc lập Ahmad Rafdi Endut tại Kuala Lumpur, các chính phủ đang đối mặt với lựa chọn khó khăn, giữa tiếp tục trợ giá khiến ngân sách thâm hụt hoặc chuyển gánh nặng chi phí sang người dân, kéo theo nguy cơ phản ứng từ công chúng.
Tại Ấn Độ, việc ưu tiên nguồn cung khí đốt cho khoảng 330 triệu hộ gia đình đã khiến đầu vào cho các nhà máy phân bón suy giảm. Giá phân bón tăng mạnh cùng nguy cơ lượng mưa thấp do El Nino đe dọa ngành trồng lúa. Đến nay, quốc gia Nam Á này vẫn duy trì trợ cấp để bảo vệ 1,4 tỷ dân khỏi cú sốc giá nhiên liệu.
Tuy nhiên, hôm 10/5, Thủ tướng Narendra Modi đã kêu gọi người dân ưu tiên hàng nội địa, hạn chế du lịch nước ngoài để tiết kiệm ngoại tệ, làm việc từ xa và sử dụng phương tiện công cộng để giảm tiêu thụ nhiên liệu. Ông cũng đề nghị nông dân giảm một nửa lượng phân bón sử dụng.
Các láng giềng như Pakistan và Bangladesh thiếu hụt ngoại tệ nên phải mua dầu khí theo giá giao ngay, thường biến động mạnh và cao hơn hợp đồng dài hạn. Điều này khiến chi phí nhập khẩu tăng và áp lực lên dự trữ ngoại hối vốn hạn chế.
Theo ông Endut, các chính phủ có thể duy trì trợ cấp bằng cách cắt giảm phúc lợi hoặc vay nợ nhiều hơn. Ngược lại, nếu giảm trợ cấp, họ có thể đối mặt phản ứng tiêu cực từ cử tri. "Khi trợ cấp cạn kiệt và lạm phát bắt đầu tăng tốc, các quốc gia có thể đối mặt một 'quả bom tài khóa'", ông cảnh báo.
Ở Đông Nam Á, Philippines áp dụng tuần làm việc 4 ngày để tiết kiệm nhiên liệu, đồng thời triển khai trợ cấp cho nhóm thu nhập thấp. Tuy nhiên, Fitch Ratings cho biết phần lớn người tiêu dùng vẫn phải chịu chi phí năng lượng cao hơn, khiến hoạt động kinh doanh tại các đô thị lớn như Manila chậm lại.
Tháng trước, Quỹ tiền tệ Quốc tế (IMF) hạ triển vọng tăng trưởng năm nay của Philippines xuống 4,1%, so với dự báo 5,6% hồi tháng 1, dẫn lý do cú sốc năng lượng cộng hưởng với hiệu ứng nền tiêu cực từ kinh tế năm 2025.
Thái Lan quyết định bỏ trần giá dầu diesel sau chưa đầy một tháng xung đột, do ngân sách trợ giá cạn kiệt. Để cân đối, chính phủ nước này đang cắt giảm các khoản chi khác để bù đắp chi phí năng lượng tăng.
Ông Albert Park, Chuyên gia kinh tế trưởng kiêm Tổng giám đốc Vụ Nghiên cứu kinh tế và Phát triển (ERDI) tại Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) nhận định tình hình Trung Đông đang làm chậm tăng trưởng của Đông Nam Á. "Chiến sự càng kéo dài, tác động tiêu cực càng lớn", ông nói.
Dự báo kinh tế cập nhật tháng 4 của IMF đã điều chỉnh nhẹ dự báo tăng trưởng GDP 2026 nhóm ASEAN-5 (Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore, Thái Lan), từ 4,2% xuống 4,1%.
Bà Maria Monica Wihardjam, chuyên gia Viện ISEAS-Yusof Ishak (Singapore) nói cú sốc năng lượng sẽ dần tái định hình các nền kinh tế Đông Nam Á, bao gồm thay đổi trên thị trường lao động và cách các nước chuẩn bị cho các cuộc khủng hoảng năng lượng trong tương lai. Trên toàn châu Á, chuyên gia này chỉ ra cuộc khủng hoảng phơi bày sự mong manh của tầng lớp trung lưu, khi nhiều người có nguy cơ tái nghèo.
Theo IMF, tăng trưởng năm nay của các nền kinh tế phát triển và mới nổi tại châu Á sẽ đạt mức 4,9%, giảm 0,1 điểm phần trăm so với dự báo trước chiến sự. "Tại một số nền kinh tế Nam Á và Đông Nam Á, các gián đoạn tại Trung Đông dự báo làm suy giảm nguồn thu từ du lịch và kiều hối, qua đó khiến nhu cầu trong nước yếu đi", báo cáo tháng 4 của IMF, nhận định.
Ngay cả khi chiến sự chấm dứt, châu Á cũng khó nhanh chóng thoát khỏi áp lực. Theo bà Samantha Gross, chuỗi cung ứng dầu khí toàn cầu không thể phục hồi ngay lập tức. Việc sửa chữa cơ sở hạ tầng bị hư hại, tái khởi động nhà máy và vận chuyển nhiên liệu từ Trung Đông có thể mất nhiều tuần hoặc nhiều tháng.
Về dài hạn, các nước trong khu vực đã bắt đầu thảo luận và triển khai các giải pháp như đa dạng hóa nguồn cung nhiên liệu, phát triển điện hạt nhân và năng lượng tái tạo như điện mặt trời.
Mở cửa phiên giao dịch sáng 6/5, cổ phiếu Samsung Electronics tăng 12%, kéo vốn hóa lên 1,65 triệu tỷ won (1.133 tỷ USD). Họ là công ty châu Á thứ hai, sau hãng chip TSMC đạt mốc này.
Samsung Electronics hiện là hãng sản xuất chip nhớ lớn nhất thế giới. Nhu cầu chip dùng trong trí tuệ nhân tạo tăng cao giúp cổ phiếu Samsung Electronics tăng gấp 4 trong năm qua.
Châu Á là trụ cột của hệ sinh thái AI toàn cầu, khi kết hợp được sự thống trị trong sản xuất chip với việc mở rộng hạ tầng dữ liệu. Cổ phiếu SK Hynix và TSMC cũng lập kỷ lục mới trong tháng này, khi nhà đầu tư đặt cược vào nhu cầu bền vững với các loại chip tiên tiến.
Cuối tháng trước, Samsung Electronics công bố kết quả kinh doanh quý I. Theo đó, lợi nhuận riêng mảng chip của hãng đã tăng 49 lần, lên 53.700 tỷ won (hơn 36 tỷ USD).
Hãng cho biết tình trạng thiếu cung dự kiến trầm trọng hơn trong năm sau, khi khách hàng tăng chi cho AI, kéo giá chip nhớ lên cao.
"Khả năng cung ứng của chúng tôi vẫn kém xa nhu cầu khách hàng", Kim Jaejune - lãnh đạo mảng chip nhớ tại Samsung cho biết. Ông dự báo công nghệ AI liên tục phát triển sẽ duy trì nhu cầu cho sản phẩm của hãng. Tuy nhiên, nguồn cung vẫn hạn chế trong thời gian tới, do các nhà máy mới cần thời gian xây dựng.
Samsung Electronics cho biết xung đột tại Trung Đông chưa gây gián đoạn hoạt động sản xuất chip, do họ đã tích trữ đủ hàng tồn kho và đa dạng hóa nguồn khí đốt dùng trong sản xuất. Tuy nhiên, họ nhấn mạnh rủi ro phí vận chuyển tăng cao, do giá nhiên liệu tăng. Samsung cam kết phối hợp với chính phủ Hàn Quốc để đảm bảo nguồn cung năng lượng ổn định.
Chỉ số Kospi của thị trường chứng khoán Hàn Quốc cũng lập kỷ lục mới sáng 6/5, khi tăng 5,5% lên 7.322 điểm. Chỉ số này đã tăng hơn 70% năm nay, một phần nhờ nhóm cổ phiếu chip như Samsung Electronics và SK Hynix.
Ngày 8/5, Reuters trích các nguồn tin thân cận cho biết Nhà Trắng và Bộ Tài chính Mỹ cân nhắc mời đại diện của hơn 10 doanh nghiệp Mỹ đi cùng Tổng thống Donald Trump trong chuyến thăm Trung Quốc tuần tới. Số lượng này ít hơn nhiều so với đoàn 29 CEO trong chuyến thăm của ông năm 2017 tới đây.
Tờ Semafor cho biết CEO Nvidia, Apple, Qualcomm, Citigroup và Boeing nằm trong nhóm được mời. Họ sẽ cùng ông Trump tham gia tiệc chiêu đãi của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.
Thư mời được gửi khá muộn, phần nào cho thấy sự bất đồng trong chính quyền Mỹ về quy mô và thành phần đoàn CEO tham dự. Nó cũng cho thấy Mỹ không có nhiều kỳ vọng vào chuyến thăm lần này.
So với các lãnh đạo phương Tây khác tới Trung Quốc gần đây, số lượng doanh nghiệp Mỹ đi cùng cũng ít hơn hẳn. Hồi tháng 1, Thủ tướng Anh Keir Starmer tới Trung Quốc cùng 60 lãnh đạo doanh nghiệp và văn hóa. Tháng 2, Thủ tướng Đức Friedrich Merz đi cùng 29 gã khổng lồ công nghiệp nước này.
Trước đó, khi Mỹ và Trung Quốc còn dự kiến tổ chức hội nghị thượng đỉnh vào tháng 3, Reuters đưa tin Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer không muốn đưa các CEO hàng đầu tới Bắc Kinh, nhằm tập trung vào "thương mại có kiểm soát".
"Một phái đoàn CEO nhỏ, phù hợp với các nhượng bộ và nội dung đàm phán thực tế, là việc hợp lý. Greer rất thận trọng trong việc không tạo kỳ vọng quá cao", Reva Goujon - chiến lược gia địa chính trị tại công ty tư vấn Rhodium Group nhận định.
CEO Nvidia Jensen Huang cho biết trên CNBC rằng ông sẽ tham gia chuyến thăm "nếu được mời". Ba nguồn tin cho biết các công ty đang được cân nhắc còn gồm các nhà sản xuất thịt bò và đậu nành lớn của Mỹ.
Tháng trước, CEO Boeing Kelly Ortberg cho biết hội nghị năm nay là chìa khóa mở đường cho đơn hàng lớn đầu tiên của họ với Trung Quốc kể từ năm 2017. Boeing và Trung Quốc vẫn đang đàm phán về một thỏa thuận có thể gồm 500 máy bay 737 MAX cùng hàng chục máy bay thân rộng.
Một tâm điểm khác của cuộc gặp thượng đỉnh lần này là gia hạn thỏa thuận giảm thuế nhập khẩu. Năm ngoái, hai bên đã cũng đã tạm dừng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu. Các nguồn tin cho biết Bắc Kinh muốn gia hạn một năm, trong khi Washington đề nghị 6 tháng. Trung Quốc cũng muốn Mỹ cam kết không trả đũa thương mại trong tương lai, như kiểm soát xuất khẩu công nghệ, đồng thời dỡ bỏ các hạn chế hiện có với thiết bị sản xuất chip và chip tiên tiến.
