Khi tay đua người Pháp Valentin Debise cán đích đầu tiên tại chặng Bồ Đào Nha thuộc giải Supersport World Championship (WorldSSP) cuối tháng 3, Trương Tuyết (Zhang Xue), 39 tuổi, bật dậy, nước mắt giàn giụa. Đám đông xung quanh hò reo và công kênh anh.
Chiếc xe giúp Debise giành chiến thắng là của ZXMoto – thương hiệu do Trương Tuyết sáng lập. Đây là dấu mốc lịch sử, lần đầu tiên một nhà sản xuất Trung Quốc vô địch tại WorldSSP, phá vỡ sự thống trị hàng thập kỷ của các ông lớn châu Âu và Nhật Bản như Ducati, Yamaha hay Kawasaki.
Sự kiện chấn động làng đua xe thế giới đã làm dấy lên những cuộc thảo luận trên mạng xã hội về hành trình đi lên từ nghèo khó của ông chủ hãng xe.
Trương Tuyết sinh năm 1987 tại vùng nông thôn ở tỉnh Hồ Nam, lớn lên trong gia đình có bố mẹ ly hôn. Năm 14 tuổi, cậu bỏ học, xin đi làm thợ phụ tại một xưởng sửa chữa xe máy. Năm 17 tuổi, Trương mở tiệm sửa xe riêng nhờ tiền lương tiết kiệm.
Tuy nhiên, khát khao lớn nhất của Trương là trở thành tay đua môtô chuyên nghiệp. Năm 2006, anh quyết định bất chấp trời mưa, chạy xe máy bám theo êkíp của đài truyền hình địa phương suốt 100 km đường núi bùn lầy. Trương liên tục biểu diễn những kỹ năng khó để gây chú ý cho đến khi chiếc xe hỏng nặng.
Tiếp cận được êkíp, Trương van nài xin được giới thiệu vào một đội đua, tuyên bố sẵn sàng “giặt giũ, nấu ăn, sửa xe” miễn là được nhận. Sau khi chương trình phát sóng, cậu được một đội đua chuyên nghiệp nhận vào làm thợ máy kiêm tay đua biểu diễn.
Biết mình khởi đầu muộn khó tiến xa ở đấu trường chuyên nghiệp, Trương chuyển hướng sang nghiên cứu chế tạo. Năm 2013, vợ chồng anh chuyển đến Trùng Khánh – thủ phủ ngành công nghiệp môtô Trung Quốc – với khoảng 20.000 nhân dân tệ (70 triệu đồng). Anh mua linh kiện tự lắp ráp, độ xe, đăng lên các diễn đàn mạng và dần có tiếng tăm, được mời tham gia phát triển sản phẩm cho các hãng xe nội địa.
Năm 2017, Trương Tuyết cùng đối tác sáng lập thương hiệu Kove Moto, tập trung vào dòng xe địa hình hiệu suất cao. Đỉnh cao của Kove là năm 2023, khi Trương dẫn dắt đội đua trở thành đại diện Trung Quốc đầu tiên tham gia và hoàn thành giải đua khắc nghiệt nhất hành tinh – Dakar Rally.
Đang trên đà thành công, đầu năm 2024, Trương Tuyết rời Kove do bất đồng với giới đầu tư. Anh muốn tập trung vào nghiên cứu và phát triển (R&D) nhưng các cổ đông khác chỉ chú trọng đến lợi nhuận và thương mại. Trương tách ra và lập thương hiệu mới mang tên ZXMoto.
Sự am hiểu kỹ thuật và tinh thần làm việc không ngừng nghỉ của Trương Tuyết giúp ZXMoto phát triển với tốc độ “đáng kinh ngạc”. Năm 2025, hãng sản xuất hơn 25.000 xe và chi hàng chục triệu nhân dân tệ vào nghiên cứu cốt lõi, làm nền tảng cho chiếc xe vô địch thế giới ra đời một năm sau đó.
Sau chiến thắng tại Bồ Đào Nha, video dầm mưa xin lên tivi năm 19 tuổi của Trương Tuyết được cộng đồng mạng “đào lại” và lan truyền. Hiệu ứng giúp buổi phát trực tiếp trên cửa hàng của ZXMoto thu hút hơn 1,5 triệu người xem. Mẫu xe vô địch 820RR có giá 44.000 nhân dân tệ (khoảng 150 triệu đồng) ghi nhận lượng đơn đặt hàng tăng đột biến, đánh dấu quả ngọt cho người đàn ông dành cả thanh xuân để theo đuổi giấc mơ tốc độ.
Giữa tháng 4, khoảng 20 người trẻ ngồi trong phòng họp ở Thượng Hải để tham gia tọa đàm về các ý tưởng khởi nghiệp. Sự kiện do Karen Dai, người sáng lập nền tảng hỗ trợ khởi nghiệp SoloNest, tổ chức.
Mô hình khởi nghiệp "công ty một người" từng thịnh hành ở Thung lũng Silicon, nay lan rộng tại Trung Quốc. Làn sóng này được thúc đẩy khi chính quyền các thành phố cam kết tài trợ hàng triệu USD để tự chủ công nghệ. "Công ty một người là sản phẩm của kỷ nguyên AI", Dai nói.
Theo bà, việc tự điều hành doanh nghiệp trước đây rất khó khăn, nhưng khả năng hỗ trợ của AI hiện nay đã hạ thấp rào cản.
Nhiều năm qua, mạng xã hội Trung Quốc liên tục tranh luận về "lời nguyền tuổi 35", thuật ngữ ám chỉ việc nhân viên của các công ty công nghệ bị đào thải khi bước vào độ tuổi này. "Ở tuổi 35, dường như có một ranh giới vô hình. Công ty sẽ đánh giá lại xem ai phù hợp hơn để ở lại", Dai cho biết.
Để tránh rủi ro, nhiều người chọn cách làm chủ. Wang Tianyi, 26 tuổi, cựu quản lý sản phẩm của một công ty Internet, hiện kiếm 5.800 USD mỗi tháng nhờ làm video quảng cáo bằng AI. "Nhờ công nghệ, các công ty một người có lợi thế lớn về hiệu suất", Wang nói.
Wei Xin, 34 tuổi, ở Thượng Hải sớm nhận ra công việc đánh giá tài liệu tại một công ty tư vấn nước ngoài sẽ bị AI thay thế. Cô học cách dùng Google Gemini, tự tạo phiên bản kỹ thuật số và chuyển sang làm sáng tạo nội dung. "Nếu không tiếp cận và sử dụng AI, tôi sẽ sớm bị đào thải", Wei, người từng du học tại Mỹ cho biết.
Chính quyền các địa phương tại Trung Quốc đang hỗ trợ mô hình kinh doanh này, thường gọi là OPC (One-person company).
Tháng 11/2025, thành phố Tô Châu cam kết đào tạo hơn 10.000 nhân tài OPC vào năm 2028 và rót khoảng 100 triệu USD vào các lĩnh vực robot, chăm sóc sức khỏe. Tháng trước, thành phố Thành Đô cũng thông báo trợ cấp khoảng 2.800 USD cho sinh viên tốt nghiệp thành lập công ty một người sử dụng AI.
Ông Kyle Chan, nghiên cứu viên Viện Brookings, đánh giá các biện pháp này là chất xúc tác giúp doanh nghiệp nhỏ cất cánh. Theo ông, tài trợ cho OPC là giải pháp chi phí thấp nhằm giải quyết tình trạng thất nghiệp, khi 1/6 lao động trẻ Trung Quốc (16 đến 24 tuổi) đang thất nghiệp.
Chủ tịch Alibaba.com Kuo Zhang cho biết khoảng 30-40% khách hàng của nền tảng thương mại điện tử này hiện là "doanh nhân độc lập". Hãng vừa ra mắt Accio Work, một trợ lý AI thiết kế riêng cho các doanh nghiệp nhỏ. Công cụ có 10 triệu người dùng hàng tháng này giúp quản lý dịch vụ khách hàng, tuân thủ thuế, tiếp thị và hậu cần.
Tuy nhiên, bài toán khó nhất của các doanh nghiệp mới vẫn là làm thế nào để bán được sản phẩm và tạo lợi nhuận. Dai nhận định giới trẻ đang đầu tư vào các kế hoạch dự phòng. Họ tự hỏi liệu có thể dùng AI để làm chủ cuộc sống và theo đuổi đam mê thay vì chật vật xin việc tại các tập đoàn.
Thêm vào đó, bức tranh khởi nghiệp không phải lúc nào cũng mang màu hồng. Theo dữ liệu từ Viện Y tế Quốc gia Mỹ (NIH), khoảng 70% các nhà sáng lập độc lập thất bại trong hai năm đầu tiên, cao gần gấp đôi so với các dự án có nhóm đồng sáng lập (40%). Sự kiệt quệ tâm lý khi phải tự đưa ra mọi quyết định, cùng với việc khó gọi vốn từ các quỹ đầu tư là những rào cản lớn nhất khiến nhiều 'công ty một người' sớm sụp đổ.
Theo dữ liệu mới nhất cập nhật năm 2026 từ Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS) và LendingTree, trung bình có khoảng 20% - 22% doanh nghiệp nhỏ và công ty siêu nhỏ thất bại ngay trong năm đầu tiên. Tỷ lệ này tăng lên xấp xỉ 50% sau 5 năm và 65,3% sau 10 năm. Riêng với mô hình startup công nghệ nói chung, tỷ lệ thất bại thực tế luôn neo ở mức 90%.
Vừa qua, Viện Dinh dưỡng Quốc gia điều trị cho người đàn ông N.N.V 28 tuổi ở Hà Nội có chỉ số BMI 31,1 – thuộc nhóm béo phì. Tin rằng "càng ăn ít, càng giảm nhanh", anh quyết định chỉ ăn trái cây liên tục trong hơn một tuần.
Khai thác tiền sử bệnh, nam bệnh nhân cho biết chỉ với mong muốn giảm cân thật nhanh nên anh đã tự áp dụng chế độ ăn cực đoan: cắt hoàn toàn tinh bột và chỉ ăn trái cây suốt 10 ngày. Sau 10 ngày, cân nặng giảm tới 13kg, nhưng cơ thể bắt đầu xuất hiện hàng loạt dấu hiệu bất thường: mệt lả, bủn rủn, khát nước liên tục, tiểu nhiều, ho khan và mất vị giác. Ban đầu, anh nghĩ đây là phản ứng bình thường của quá trình giảm cân. Tuy nhiên, tình trạng nhanh chóng trở nên nghiêm trọng hơn với cảm giác hồi hộp, kiệt sức buộc phải nhập viện.
Tại bệnh viện, các bác sĩ ghi nhận tình trạng mất nước nặng, da khô, huyết áp tăng cao (170–180 mmHg). Đáng báo động hơn, chỉ số đường huyết vượt ngưỡng máy đo, lên tới 51,7 mmol/L – cao gấp gần 10 lần bình thường.
Ngoài ra, triglycerid tăng đột biến, HbA1c đạt 11%, cho thấy bệnh đái tháo đường đã âm thầm tiến triển trong thời gian dài nhưng chưa được phát hiện. Máu của bệnh nhân trở nên "cô đặc như siro", làm tăng nguy cơ hôn mê do rối loạn thẩm thấu – tình trạng có thể đe dọa tính mạng.
Không chỉ vậy, mỡ máu tăng cao khiến huyết thanh "đục như sữa", làm tăng nguy cơ viêm tụy cấp. Bệnh nhân còn bị rối loạn điện giải, hạ natri máu và tổn thương gan.
Theo các bác sĩ điều trị, việc tiêu thụ quá nhiều trái cây trong thời gian ngắn khiến lượng fructose nạp vào cơ thể tăng đột biến, làm đường huyết mất kiểm soát trên nền rối loạn chuyển hóa sẵn có. Đây là yếu tố "châm ngòi" khiến tình trạng bệnh trở nên nguy kịch.
Bệnh nhân được điều trị bằng insulin truyền tĩnh mạch, bù dịch, điều chỉnh điện giải, kiểm soát mỡ máu và hỗ trợ chức năng gan. Sau 24 giờ, tình trạng mất nước cải thiện, và sau 8 ngày điều trị tích cực, sức khỏe dần ổn định, đủ điều kiện xuất viện theo dõi ngoại trú.
Phó giáo sư, Tiến sĩ Nuyễn Trọng Hưng - Trưởng khoa Khám và Tư vấn dinh dưỡng người lớn, Viện Dinh dưỡng Quốc gia - Hà Nội chia sẻ với Vietnamnet, trái cây tuy tốt cho sức khỏe nhưng không thể thay thế hoàn toàn các nhóm thực phẩm khác. Cơ thể cần đầy đủ tinh bột, đạm, chất béo cùng vitamin và khoáng chất để duy trì hoạt động bình thường. Việc chỉ ăn trái cây sẽ dẫn đến mất cân bằng dinh dưỡng, thiếu năng lượng và gây rối loạn chuyển hóa.
Ngoài ra, trái cây chứa lượng đường tự nhiên khá cao. Nếu tiêu thụ quá mức, tổng năng lượng nạp vào vẫn có thể vượt nhu cầu, dẫn đến tăng cân hoặc khiến việc giảm cân không hiệu quả. Thực tế cho thấy nhiều người giảm cơm, tăng ăn trái cây nhưng cân nặng không giảm, thậm chí còn mệt mỏi hơn.
Bác sĩ Hưng cho rằng người thừa cân hoặc béo phì nên giảm cân bằng phương pháp khoa học: xây dựng chế độ ăn cân đối, kiểm soát tổng năng lượng, tăng cường vận động và theo dõi sức khỏe định kỳ. Đặc biệt, họ cần tầm soát đái tháo đường sớm nếu có các yếu tố nguy cơ.
Các chuyên gia khuyến cáo người thừa cân, béo phì nên giảm cân theo hướng khoa học: xây dựng chế độ ăn cân đối, kiểm soát năng lượng, tăng vận động và theo dõi sức khỏe định kỳ. Với người có nguy cơ, cần tầm soát đái tháo đường sớm để tránh biến chứng.
Giảm cân bền vững không đến từ những phương pháp cực đoan, mà từ sự hiểu đúng về cơ thể và duy trì lối sống lành mạnh lâu dài.
