Trong báo cáo xu hướng 2025-2026 của nền tảng tuyển dụng TopCV công bố cuối năm ngoái, IT và phần mềm đứng thứ hai trong nhóm ngành ưu tiên tuyển của doanh nghiệp với 8,64%. Báo cáo cũng chỉ ra, kỹ sư AI (12,2%), kỹ sư cầu nối (9,92%), kiến trúc sư giải pháp (9,16%), lập trình viên di động (7,63%) và kiến trúc sư phần mềm (6,87%) là 5 vị trí khó tuyển nhất trong ngành.
Chỉ số trên cho thấy lĩnh vực IT và phần mềm, trong đó có lập trình viên, vẫn có nhu cầu rất lớn. Tuy nhiên, doanh nghiệp khó tìm được ứng viên phù hợp, với 53% thiếu hụt kỹ năng cao và 34,3% nguồn cung ứng viên chất lượng cao còn hạn chế. Bên cạnh đó, ứng viên IT thiếu các kỹ năng quan trọng như giao tiếp và truyền đạt (57,3%), tư duy phản biện (39,7%) hay tư duy sản phẩm (33,6%).
Trong khi đó, Báo cáo xu hướng tuyển dụng 2025-2026 của ITViec đầu năm nay chỉ ra, thị trường có dấu hiệu phục hồi nhưng trở nên “kén chọn” hơn. Có 66,1% doanh nghiệp tăng nhân sự IT năm 2025 và 69,6% dự kiến tiếp tục tăng trong 2026, còn 34,3% nói AI giúp cải thiện năng suất nên không cần tuyển thêm.
Còn theo Báo cáo thị trường lao động 2026 của Navigos Group, khả năng hiểu và ứng dụng công nghệ trong công việc, gồm AI, là yêu cầu hàng đầu (76,8%), nhưng sự gia tăng của các ngành công nghệ cao như AI, Fintech, và Big Data đang đẩy mạnh việc tìm kiếm nhân lực có kỹ năng chuyên sâu hơn thay vì sinh viên mới ra trường.
Yêu cầu từ doanh nghiệp ngày một cao, nhất là kỹ năng AI, là trải nghiệm “khắc nghiệt” mà những lập trình viên như Lê Nam, 23 tuổi ở TP HCM, trải qua trong gần 10 lần phỏng vấn. Tháng 8/2025, sau khi nhận tấm bằng kỹ sư công nghệ thông tin loại khá cùng kinh nghiệm thực chiến khi đi làm thêm, anh tin mình đang tham gia một ngành nghề “khát nhân lực”. Nhưng sau nửa năm gửi CV và phỏng vấn, anh liên tục bị từ chối, hoặc mức lương không đạt kỳ vọng.
“Có công ty nói đang giảm tuyển junior vì AI đang hỗ trợ lập trình viên senior làm nhanh hơn”, Nam kể.
Trong lĩnh vực lập trình, junior chỉ người có kinh nghiệm 1-2 năm, hoặc mới gia nhập thị trường lao động sau thực tập. Trong khi đó, senior chỉ các nhân viên có trình độ chuyên môn cao, kinh nghiệm vững (thường từ 4-5 năm trở lên) và khả năng làm việc, giải quyết công việc phức tạp.
Nam cho biết từng kiếm 10-15 triệu mỗi tháng khi “code dạo” thời sinh viên, cũng như thường xuyên sử dụng AI “ở mức trên cơ bản”. Tuy nhiên, yếu tố này chưa đủ thuyết phục nhà tuyển dụng.
Khánh Linh, tốt nghiệp ngành khoa học máy tính năm 2025, lại có trải nghiệm khác. Từ năm thứ ba đại học, cô đã bắt đầu tìm hiểu và sử dụng một số công cụ AI lập trình. “Khi thực tập, mình không viết hết code nữa mà chủ yếu hướng dẫn AI viết rồi chỉnh sửa lại”, Linh nói. “Khi đó, công cụ chưa thông minh như bây giờ, nhưng giúp tôi nhận ra vai trò của mình trong thời đại AI, từ đó thay đổi để thích nghi”.
Dù sớm nhận thấy xu hướng, mọi thứ khó khăn hơn Linh nghĩ. “Khi mới vào làm, tôi chủ yếu được giao viết prompt và kiểm tra đầu ra”, Linh kể. “Sau hai tháng, tôi thấy mình không thực sự hiểu hệ thống chạy thế nào, sửa sai ở đâu. Giống như ‘dùng hộp đen’ vậy. Áp lực lớn nhất không phải khối lượng công việc, mà là cảm giác kiến thức bốn năm đại học không đủ dùng”.
Thực tế, nhiều số liệu thống kê cho thấy việc làm dành cho lập trình viên mới ra trường có xu hướng giảm. Nghiên cứu của Stanford Digital Economy Lab công bố cuối năm ngoái chỉ ra, việc làm cho nhóm lập trình viên 22-25 tuổi giảm gần 20% so với đỉnh 2022, thể hiện tác động rõ rệt của tự động hóa và AI trong công việc cấp thấp. Báo cáo về thị trường việc làm và mức lương trong lĩnh vực công nghệ năm 2025 của Ravio công bố tháng 2 cũng chỉ ra, việc tuyển dụng nhân sự công nghệ cấp độ đầu vào đã giảm mạnh 73,4% so với 2024.
Giữa 2025, báo cáo Tương lai Việc làm của Diễn đàn Kinh tế Thế giới WEF cho thấy 41% nhà tuyển dụng toàn cầu dự kiến cắt giảm vị trí AI có thể tự động hóa. Dữ liệu từ công ty đầu tư SignalFire chỉ ra mức tuyển dụng sinh viên mới ra trường tại 15 công ty công nghệ lớn nhất thế giới giảm hơn 50% kể từ năm 2019.
Những con số kể trên phản ánh thực tế: AI không làm biến mất ngành lập trình, nhưng đang thay đổi mạnh cách tuyển dụng. Ông Phan Đức Thắng, CEO một công ty phần mềm di động tại Đà Nẵng, cho biết trước 2020, ông ưu tiên nhân sự sắp hoặc mới ra trường. “Chúng tôi từng săn lập trình viên giỏi khi còn ngồi trên ghế nhà trường. Nhưng từ giữa năm ngoái, chúng tôi ưu tiên đào tạo kỹ năng AI cho đội ngũ hiện có nhiều hơn”, ông nói.
Ông Nguyễn Đức Hoài, nhà đồng sáng lập kiêm CEO Bizino – công ty đứng sau phần mềm hỗ trợ lập trình Bizino AI, đánh giá thị trường việc làm đang thay đổi rất lớn. Những việc trước đây junior mất hàng giờ như viết code mẫu, sửa lỗi, viết tài liệu, tạo bài kiểm thử… thì hiện AI làm trong vài phút. Quan trọng hơn, AI đã tiến từ “gợi ý code” sang tự chủ hành động nhận yêu cầu, phân tích, viết code, chạy kiểm thử, gần như không cần người can thiệp.
Ở góc độ doanh nghiệp, ông cho rằng đây là kỹ năng mỗi lập trình viên “buộc phải có”, thay vì chỉ “giá trị tăng thêm” như trước. “Ngay tại Bizino, những workflow trước đây cần 3-4 junior duy trì, giờ một senior cùng AI hoàn thành nhanh hơn 55%”, ông Hoài lấy ví dụ.
Ông cũng nêu một nghịch lý tại thị trường Việt Nam. Trong khi ngày càng nhiều doanh nghiệp tích hợp AI, nhân sự có chất lượng ở lĩnh vực này vẫn thiếu. “Thị trường thiếu người giỏi AI nhưng thừa người biết code cơ bản”, ông đánh giá. “AI không ‘cướp việc’ nhưng đang đẩy thanh tiêu chuẩn tuyển dụng lên cao hơn”.
Theo ông, có ba rào cản khi lập trình viên “newbie” tiếp cận thị trường lao động. Thứ nhất, nhiều vị trí gán nhãn “entry-level” (cơ bản) nhưng đòi hỏi 2-5 năm kinh nghiệm; thứ hai là sinh viên vừa phải cạnh tranh nhau vừa cần chứng minh giá trị vượt lên cả AI miễn phí; và doanh nghiệp kiểm tra khả năng “phối hợp với AI”, không chỉ kiểm tra thuật toán như trước.
“AI đang ‘nén’ bậc thang nghề nghiệp của lập trình viên, buộc họ thay đổi kỹ năng cần thiết”, ông Hoài giải thích. “Vai trò cũng thay đổi. Junior không còn là ‘lập trình viên cấp thấp’ mà phải là ‘người điều phối AI với tư duy sản phẩm'”.
Ông Hoàng Minh Báu, Giám đốc sản xuất của công ty RikkeiSoft, cho biết trong 1-2 năm qua, công ty áp dụng nhiều tác nhân AI vào toàn bộ vòng đời phát triển phần mềm. “Sự chuyển đổi kéo theo thay đổi đáng kể trong chiến lược nhân sự”, ông nói. “Nhu cầu đối với vị trí ở mức độ cơ bản giảm dần, trong khi nhu cầu về nhân sự có kinh nghiệm, có khả năng kiểm soát chất lượng đầu ra của AI và thiết kế quy trình làm việc hiệu quả với AI ngày càng gia tăng. Trọng tâm tuyển dụng đang dịch chuyển từ ‘làm’ sang ‘kiểm soát và tối ưu'”.
Bên cạnh nền tảng kỹ thuật, người mới tốt nghiệp còn cần chú trọng trí tuệ cảm xúc (EQ), tức kỹ năng thấu cảm và quản trị cảm xúc – điều AI chưa thể thay thế trong việc phối hợp nhóm và hiểu khách hàng, theo đại diện RikkeiSoft.
Lê Nam cho biết đã đăng ký học văn bằng hai chuyên ngành xử lý dữ liệu và hệ thống AI, đồng thời cố gắng dự các workshop về trí tuệ nhân tạo khi có thể. Anh cảm thấy mọi thứ “vẫn ổn” nếu so với một số người bạn cùng lớp đang “gác bằng” để làm trái nghề hoặc chấp nhận học việc ở các doanh nghiệp để lấy kinh nghiệm.
Trong khi đó, Linh vẫn làm tại doanh nghiệp với vai trò thử việc, chưa được nhận chính thức. Tuy nhiên, cô cảm nhận bản thân đã học hỏi được rất nhiều so với kiến thức đã được đào tạo và nhanh chóng thích nghi với môi trường mới. Mỗi tối, cô tranh thủ học thêm kỹ năng mới để tăng hiệu quả công việc cũng như chia sẻ kinh nghiệm lên các mạng xã hội như cách để “dẫn đường” cho những người mới khác.
Tại Triển lãm điện tử tiêu dùng CES 2025 đầu năm ngoái tại Las Vegas (Mỹ), cây đàn guitar không dây LiberLive C1 của LiberLive có trụ sở ở Đông Hoản (Trung Quốc) xuất hiện trước công chúng. Đám đông tụ tập quanh gian hàng, những ngón tay chạm nhẹ lên chiếc đàn. Sự kiện nhỏ bé nhưng sau đó đã ghi dấu bước ngoặt, khi lần đầu một sản phẩm công nghệ Trung Quốc được Time vinh danh "Phát minh xuất sắc của năm".
Các sản phẩm thông minh Trung Quốc không dừng lại ở Las Vegas. Nó đang len lỏi vào từng ngóc ngách của đời sống tiêu dùng toàn cầu, từ những cửa hàng trải nghiệm robot cảm xúc ở Bắc Kinh đến các kệ hàng mỹ phẩm mang đậm bản sắc văn hóa Trung Hoa tại Đông Nam Á.
"Khi tôi nói 'anh yêu em', mắt nó bừng sáng biểu tượng trái tim đỏ và đáp lại trìu mến bằng cả tiếng Trung lẫn tiếng Anh", Ram Niranjan Sharma, chuyên gia tư vấn kinh doanh người Ấn Độ, nói với Global Time. "Đó không chỉ là sản phẩm công nghệ đọc được cảm xúc. Nó phá vỡ định kiến về những cỗ máy vô tri. Tôi chưa bao giờ cảm nhận sự ấm áp từ công nghệ như vậy".
Cảm nhận như của Sharma đã trở thành xu hướng "tiêu dùng cảm xúc" những năm gần đây. Thay vì mua sắm để đáp ứng nhu cầu vật chất, ngày càng nhiều người Trung Quốc chi tiền cho những sản phẩm mang lại niềm vui, sự đồng cảm và cảm giác được "chữa lành". Theo Guangming Daily, chìa khóa của các quyết định tiêu dùng hiện nay không chỉ giới hạn ở chức năng hay giá, mà còn từ trải nghiệm ý nghĩa, sự kết nối cảm xúc và bản sắc được tạo ra từ sản phẩm.
Khi máy móc biết "đồng cảm"
Tại một cửa hàng trải nghiệm robot ở Bắc Kinh, hơn 20 loại robot "bạn đồng hành" thu hút sự chú ý của khách hàng. "Với nhóm khách trẻ tuổi, mục đích chủ yếu là để đáp ứng nhu cầu cảm xúc. Các sản phẩm có giá khoảng 500 nhân dân tệ bán rất chạy", Zhang Lulu, quản lý cửa hàng, cho biết.
Theo các chuyên gia xã hội học, tỷ lệ người sống độc thân tại Trung Quốc tăng nhanh cùng nhịp sống đô thị cô lập và áp lực tâm lý gia tăng, kéo theo sự ra đời của những sản phẩm đáp ứng nhu cầu an toàn, giao tiếp xã hội và sức khỏe tinh thần. Robot đồng hành vì thế trở thành "người bạn kỹ thuật số", không phán xét và luôn sẵn sàng lắng nghe.
Tại Trung Quốc, khát vọng tìm kiếm sự ấm áp và kết nối đã kết tinh xu hướng tiêu dùng giá trị cảm xúc. Từ những hộp đồ chơi bí ẩn và hàng hóa anime đến các ứng dụng bầu bạn được hỗ trợ bởi trí tuệ nhân tạo, giới trẻ ngày càng chi tiêu không phải vì tiện ích, mà để tìm kiếm sự thoải mái về mặt tâm lý, thể hiện bản sắc và tạo ra khoảnh khắc vui vẻ - ưu tiên sự hài lòng về tinh thần hơn là chức năng đơn thuần.
Không chỉ tại Trung Quốc, làn sóng toàn cầu về "tiêu dùng cảm xúc" đang bùng nổ, với thị trường sản phẩm cải thiện tâm trạng được dự báo tăng trưởng mạnh mẽ. Theo công ty nghiên cứu Euromonitor International (Anh), lĩnh vực kinh doanh sản phẩm cải thiện tâm trạng cho con người sẽ tăng trưởng với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm là 12,3% cho đến 2028.
Trong bối cảnh đó, sản phẩm của Trung Quốc nổi trội nhờ kết hợp tính thẩm mỹ phương Đông với công nghệ nhạy bén. Chẳng hạn, chiếc đàn LiberLive C1 ban đầu hướng đến việc giúp người dùng đánh đàn không cần học nhạc lý. "Chúng tôi muốn biến âm nhạc trở nên bình dị, vui tươi", Tang Wenxuan, trưởng nhóm phát triển sản phẩm của LiberLive, nói với Time.
LiberLive C1 được thiết kế để loại bỏ rào cản của việc học guitar: những ngón tay lóng ngóng và các hợp âm phức tạp. Thay vì dây dàn truyền thống, nó dùng hai miếng đệm và một miếng lót cổ đàn nhạy áp lực. Người chơi chỉ cần chạm để tạo hợp âm và vuốt để gảy. Một ứng dụng đồng hành hiển thị gợi ý hợp âm, còn thân đàn có thể gập lại vừa vặn trong ba lô. Sản phẩm có thời lượng pin 6 tiếng và jack tai nghe để luyện tập riêng tư. Tại Việt Nam, sản phẩm cũng được phân phối với giá khoảng 13 triệu đồng.
LiberLive C1 không chỉ là một cây đàn, mà trở thành biểu tượng của một chiến lược lớn hơn: các công ty Trung Quốc đang chuyển từ gia công phần cứng sang kinh doanh sản phẩm phục vụ nhu cầu cảm xúc của con người.
Chen Weijie, đại diện một công ty công nghệ tại Đông Hoản, cho biết robot bạn đồng hành do công ty ông sản xuất đã được bán sang 36 quốc gia và vùng lãnh thổ, như Mỹ, Đức, Nhật Bản. Những chuyển động mượt, nhạy bén giúp những sản phẩm trở nên sống động dựa trên những đột phá trong phần cứng.
"Trước đây, chúng tôi chỉ bán phần cứng, biên lợi nhuận thấp và thường xuyên vấp phải rào cản bằng sáng chế nước ngoài", Weijie nói với Global Time. "Chỉ có đổi mới công nghệ và sáng tạo mới giúp chúng tôi đứng vững trên thị trường toàn cầu".
Văn hóa - "chìa khóa vàng" của sự kết nối
Nhiều người tìm đến các sản phẩm vì yêu thích công nghệ, nhưng không phải là tất cả. Một số đánh giá điểm làm nên sự khác biệt của sản phẩm Trung Quốc là khả năng kết hợp công nghệ với văn hóa.
Garima Ghimire, một người có ảnh hưởng tại Nepal, chia sẻ bản thân bị thu hút bởi những sản phẩm dựa trên hình tượng nhân vật văn chương hay hình ảnh văn hóa Trung Quốc. "Chúng khơi gợi cảm xúc về sự thoải mái, hoài niệm và vui tươi", Ghimire giải thích.
Nói với Financial Times hồi đầu năm, Claudia D'Arpizio của hãng tư vấn Bain nhận xét rằng một số thương hiệu Trung Quốc "diễn giải di sản và thị hiếu địa phương tốt hơn". Trong lĩnh vực mỹ phẩm, các thương hiệu Trung Quốc đang biến sản phẩm của họ thành những bức tranh kể chuyện, lấy cảm hứng sâu sắc từ thẩm mỹ và văn hóa dân gian Trung Quốc. Thay vì chạy theo tiêu chuẩn phương Tây, họ đang định nghĩa lại sự thanh lịch của Trung Quốc".
Dẫn lời ý kiến một chuyên gia truyền thông, WSJ cũng đánh giá nhiều người nước ngoài có thể vẫn giữ ấn tượng về Trung Quốc qua võ thuật, Vạn Lý Trường Thành hay gấu trúc. Nhưng giờ đây, thông qua bộ sưu tập công nghệ, họ đang thấy một Trung Quốc sáng tạo và thấu hiểu nhu cầu của giới trẻ.
Theo Wu Qiaomei, giám đốc tiếp thị thương hiệu của một công ty đồ chơi ở Đông Hoản, nói: "Chúng tôi không chỉ bán sản phẩm. Chúng tôi tạo ra người bạn đồng hành về mặt cảm xúc bắt nguồn từ văn hóa của chúng tôi. Người tiêu dùng khao khát nhiều hơn là chỉ một vật trang trí".
Theo Euromonitor International, xu hướng "chữa lành" sẽ tiếp tục thống trị hành vi tiêu dùng toàn cầu những năm tới. Dẫn dữ liệu nghiên cứu, công ty cho biết với sự căng thẳng đang ở mức cao đáng báo động, khi 58% người tiêu dùng trải qua cảm giác căng thẳng từ vừa phải đến cực độ hàng ngày, nhu cầu về sản phẩm mang lại sự an ủi tinh thần sẽ không sớm hạ nhiệt.
"Người tiêu dùng không chỉ mua sản phẩm. Họ đang mua cảm xúc, mua bản sắc cá nhân và mua cả cảm giác được kết nối", Ashley Dudarenok, nhà sáng lập công ty tư vấn ChoZan, nói với CNBC. "Đó chính xác là điều mà các sản phẩm công nghệ Trung Quốc đang mang lại: một sự kết nối, không phải bằng dây cáp hay tín hiệu số, mà bằng trái tim".
Smartphone là một khoản đầu tư đáng kể và việc bảo vệ thiết bị này là điều cần thiết. Có nhiều cách để bảo vệ smartphone, từ việc sử dụng ốp lưng bền chắc đến việc mua bảo hiểm như AppleCare+. Tuy nhiên, bên cạnh những biện pháp rõ ràng, người dùng cũng cần chú ý đến những thói quen sử dụng.
Một trong những yếu tố quan trọng nhất trong việc bảo vệ smartphone là lựa chọn không gian và địa điểm cất giữ phù hợp. Việc cất giữ và sạc smartphone không chỉ ảnh hưởng đến chức năng và tuổi thọ của thiết bị mà còn có thể tác động đến sức khỏe của người dùng.
Nhiệt độ cao là một trong những lý do khiến smartphone nhanh xuống cấp. Các nguồn nhiệt như lò nướng, lò vi sóng hay thậm chí là tivi đều có thể gây hại nếu người dùng đặt smartphone trên bề mặt gần với chúng.
Bên cạnh đó, khi sạc smartphone qua đêm, không nên để thiết bị bị che phủ bởi chăn hoặc gối, vì điều này không chỉ gây hư hại mà còn tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ. Tốt nhất là sạc smartphone trên bề mặt cứng, thoáng khí.
Nội thất ô tô có thể nóng lên nhanh chóng, đặc biệt vào những ngày hè nắng nóng. Ngay cả khi xe đỗ trong bóng râm, nhiệt độ bên trong vẫn có thể đủ cao để gây hại cho điện thoại. Nghiên cứu cho thấy ô tô hoạt động như nhà kính trong thời tiết ấm, giữ nhiệt và làm tăng nhiệt độ bên trong. Do đó, việc để điện thoại trong xe không chỉ làm tăng nguy cơ hư hại mà còn có thể dẫn đến nguy cơ bị trộm cắp.
Các chuyên gia du lịch cảnh báo việc để smartphone khuất tầm nhìn trong khay có thể làm tăng nguy cơ bị đánh cắp. Thay vào đó, hãy cất giữ smartphone và các vật dụng giá trị khác trong ngăn có khóa kéo của túi xách hoặc quần áo nếu có thể khi đưa qua máy quét. Và quan trọng, đừng quên kiểm tra lại để đảm bảo rằng mình không để quên smartphone khi thu dọn đồ đạc.
Cất giữ smartphone trong túi quần có thể làm máy nóng và gây hư hỏng cho thiết bị. Hơn nữa, việc tiếp xúc với sóng tần số vô tuyến có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của bản thân. Mặc dù nghiên cứu về tác động của bức xạ điện từ vẫn còn hạn chế, nhưng có lý do để tin rằng nó có thể góp phần gây ra các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng.
Việc thay đổi thói quen cất giữ và sử dụng smartphone có thể là một thách thức, nhưng rất đáng giá. Bằng cách thực hiện những biện pháp đơn giản này, người dùng không chỉ bảo vệ smartphone mà còn bảo vệ sức khỏe của chính mình.
Đầu năm nay, Vigloo, một công ty sản xuất phim ngắn chiếu mạng (microdrama) của Hàn Quốc, mạnh dạn đưa AI vào sản xuất nội dung, đặt cược rằng tự động hóa có thể định hình lại căn bản cách làm phim. Thực tế, với 30% ngân sách cho AI, Vigloo đã có thể tạo một chương trình chỉ một tháng thay vì ba tháng, chi phí bằng 1/5 so với trước.
Nhưng tốc độ này vẫn chưa thể bằng các công ty Trung Quốc. Theo Neil Choi, CEO Vigloo, sự cạnh tranh từ ngành công nghiệp phim ngắn khổng lồ từ "đất nước tỷ dân" ngày càng gay gắt, khi quốc gia này đang dồn sức vào nội dung dựa trên AI.
Trung Quốc hiện là quốc gia tiên phong về microdrama, loại phim chiếu theo định dạng dọc, được ví như "truyền hình dành cho thế hệ TikTok". Chúng có cấu trúc giống phim truyền hình dài tập nhưng được chia thành hàng chục tập, mỗi tập chỉ dài 1-2 phút, thường kết thúc bằng một tình tiết gây sốc để thu hút người xem.
Theo ChinaDaily, microdrama đang biến đổi ngành công nghiệp giải trí Trung Quốc, khi đã thu hút 660 triệu khán giả trong nước vào năm 2024, ước đạt doanh thu 100 tỷ nhân dân tệ (14,6 tỷ USD) vào năm 2025. Một phần tạo nên thành công của loại phim này, là chi phí thấp và thời gian sản xuất nhanh, giúp các hãng phim dễ dàng thu được lợi nhuận hơn so với truyền hình kịch bản truyền thống.
Với việc các công cụ AI tạo video ngày càng phổ biến, việc sản xuất một tập phim giờ đây trở nên đơn giản. Theo trang công nghệ 36kr, chỉ trong tháng 1, hơn 470 phim ngắn do AI tạo ra đã được phát hành mỗi ngày. Không chỉ trong nước, phim đã bắt đầu có xu hướng bành trướng ra nước ngoài.
Dữ liệu từ nền tảng phân tích DataEye cho thấy, phim AI với nhân vật kỹ thuật số chiếm 38% trong top 100 phim manju (phim ngắn chuyển thể từ tiểu thuyết mạng, truyện tranh hoặc kịch bản gốc) tháng 1, tăng mạnh so với mức 7% cùng kỳ năm ngoái. Tổng lượt xem của loại này trên bảng xếp hạng tháng 1 đạt 2,55 tỷ. Theo ECNS, khán giả đón nhận phim ngắn AI một phần do các nhân vật đang trở nên chân thực hơn, giảm hiệu ứng "thung lũng kỳ lạ" (uncanny valley) - cảm giác khó chịu với vật thể gần giống người nhưng không thật.
Theo Yuki Bi, CEO công ty tư vấn thương hiệu Helios Worldwide, đến năm 2030, ngành công nghiệp phim ngắn dự kiến đạt giá trị 16,2 tỷ USD tại Trung Quốc và 9,5 tỷ USD ở nước ngoài. "Thị trường phim ngắn Trung Quốc đã đạt mức hàng chục tỷ nhân dân tệ mỗi năm, và các tác phẩm do AI tạo ra đang chiếm thị phần ngày càng tăng nhanh", Li nói với SCMP.
Vị thế được củng cố
"Phim ngắn là mảng kinh doanh mới do Trung Quốc tạo ra, và các công ty của nước này đang làm chủ cuộc chơi", ông Choi nói. "Rất khó để cạnh tranh với doanh nghiệp được hỗ trợ và bảo hộ mạnh mẽ trong nước".
Thực tế, ngành công nghiệp phim ngắn tại Trung Quốc đang được định hình mạnh mẽ. Bên cạnh hàng loạt công ty tham gia, nhiều "ông lớn" công nghệ trong nước đang chạy đua sản xuất nhiều công cụ để phục vụ. "Một hệ sinh thái hoàn chỉnh đang hình thành. Điều sẽ rất khó cho nơi khác sao chép", GS Haiyang Li của Đại học Rice nhận xét.
Vào tháng 3, nền tảng phát trực tuyến iQiyi ra mắt công cụ có tên là Nadou Pro. Nền tảng này kết nối các công ty sản xuất với những diễn viên sẵn sàng cấp phép sử dụng hình ảnh của họ trong nội dung do AI tạo ra. Tháng 9/2025, nền tảng video ngắn Kuaishou công bố kế hoạch hỗ trợ phim ngắn do AI tạo ra. Cùng thời gian này, bộ phận video của Tencent cũng phát động một cuộc thi về phim ngắn AI.
Trong khi đó, ByteDance cũng giảm đáng kể chi phí tạo video bởi AI, với công cụ Seedance 2.0. Công ty mẹ của TikTok đang nỗ lực phát triển các hệ thống toàn diện hơn, kết hợp các công cụ tạo nội dung bằng AI với thuật toán đề xuất và hệ thống quảng cáo nhằm tạo nền tảng duy nhất có thể quản lý toàn bộ quy trình sản xuất, từ viết kịch bản đến phân phối.
Chính quyền một số nơi cũng tham gia vào việc thúc đẩy phát triển phim ngắn. Chẳng hạn, tại quận Pudong của Thượng Hải, các công ty khởi nghiệp có thể nhận gói hỗ trợ điện toán đến 300.000 nhân dân tệ (44.000 USD). Tại thành phố Vũ Hán, chính quyền cung cấp khoản vay chuyên dụng ưu đãi. Nhiều địa phương khác cũng ra ưu đãi về thuế, trợ cấp và hỗ trợ về bộ xử lý đồ họa (GPU) huấn luyện các mô hình AI.
Theo Bi của Helios Worldwide, các công ty Trung Quốc dường như đang phát triển chiến lược nội dung mới khác biệt rõ rệt so với những gì các hãng phim truyền hình Hàn Quốc đang làm, vốn tập trung vào việc sản xuất một vài bộ phim "bom tấn".
"Cách làm của Trung Quốc cho thấy đã có những khả năng hoặc giải pháp thay thế cho cuộc khủng hoảng 'lạm phát phim truyền hình Hàn Quốc', rằng nội dung có tần suất cao, kinh phí thấp có thể sinh lời nhiều hơn một bộ phim bom tấn duy nhất", Bi nói.
Phản ứng trái chiều
Khi ngành công nghiệp microdrama của Trung Quốc đẩy mạnh, nhiều tranh cãi cũng nổ ra. Chúng bị đánh giá "gây nhức nhối" khi nội dung chủ yếu mang tính gây sốc, câu view, không được kiểm soát do sản xuất tràn lan.
Bên cạnh đó, loại hình này bị đánh giá vi phạm bản quyền, khi nhiều người bị sử dụng hình ảnh trái phép cho phim. Nadou Pro - công cụ kết nối người sáng tạo nội dung và diễn viên của iQiyi - trở thành tâm điểm của cuộc tranh luận này. Công ty cho biết hơn 100 nghệ sĩ đã tham gia vào "cơ sở dữ liệu tài năng AI" trên nền tảng, nhưng một loạt người nổi tiếng nhanh chóng phản bác, phủ nhận việc họ đã ký bất kỳ thỏa thuận nào liên quan đến việc sử dụng hình ảnh hoặc giọng nói cho AI.
Phản hồi vấn đề này, iQiyi tuyên bố việc những người có tên trong cơ sở dữ liệu "chỉ phản ánh sự sẵn lòng của nghệ sĩ trong việc tìm kiếm cơ hội hợp tác tiềm năng". Công ty thêm rằng việc sử dụng hình ảnh hoặc giọng nói "đều cần phải được đàm phán riêng và ký kết hợp đồng chính thức".
Các nhà quản lý Trung Quốc cũng bắt đầu chú ý đến microdrama. Cục Quản lý Không gian mạng Trung Quốc đã ban hành dự thảo quy định về vấn đề bản quyền liên quan đến AI, dự kiến có thêm quy định chặt chẽ hơn trong những năm tới.
Một số quy định của Trung Quốc nêu rõ, nền tảng phải kiểm soát nội dung có khả năng gây hại. Theo Cục Quản lý phát thanh và truyền hình quốc gia Trung Quốc, nếu không thực hiện kiểm duyệt nội dung bắt buộc, video sẽ bị cưỡng chế gỡ bỏ. Kể từ đầu tháng 4, nhà làm phim ngắn cũng được yêu cầu đăng ký giấy phép, đặc biệt khi sử dụng trí tuệ nhân tạo.
Chuyên gia Zhao Zhanling của công ty luật Beijing Javy tại Bắc Kinh cho biết, nếu các nền tảng biết về hành vi vi phạm nhưng không xử lý, bên bị ảnh hưởng có thể báo cáo cho Cơ quan quản lý không gian mạng Trung Quốc. Dù vậy, ông ghi nhận một số đang tìm cách lách luật bằng cách đăng ký doanh nghiệp tạm thời, sử dụng máy chủ ở nước ngoài để che giấu danh tính.
"Đối với một ngành công nghiệp phụ thuộc vào sản xuất nhanh và có khả năng mở rộng quy mô như microdrama, vấn đề sở hữu trí tuệ nếu không được giải quyết có thể trở thành nút thắt cổ chai nghiêm trọng, nhất là khi chủ sở hữu phản ứng gay gắt, hoặc các tiêu chuẩn pháp lý trở nên nghiêm ngặt hơn", nhà phân tích Damien Yeo của Fitch Solutions, nói với SCMP.
